{"id":2645,"date":"2020-10-20T03:11:30","date_gmt":"2020-10-20T00:11:30","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/cmentarz-to-rowniez-zwierciadlo-zyjacych\/"},"modified":"2024-12-11T11:32:52","modified_gmt":"2024-12-11T09:32:52","slug":"cmentarz-to-rowniez-zwierciadlo-zyjacych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/cmentarz-to-rowniez-zwierciadlo-zyjacych\/","title":{"rendered":"Cmentarz to r\u00f3wnie\u017c zwierciad\u0142o \u017cyj\u0105cych"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Rozmowa z prof. dr hab. Sergiejem Seged\u0105, ukrai\u0144skim antropologiem i przyjacielem Polski <\/strong>(fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski)<\/em><\/strong><\/p>\n

-Pa\u0144skie g\u0142\u00f3wne zainteresowania naukowe koncentrowa\u0142y si\u0119 na antropologicznej strukturze narod\u00f3w Centralnej i Wschodniej Europy, ich etnogenezie i historii etnicznej oraz historii Ukrainy. <\/em><\/strong>Jest Pan autorem wielu ksi\u0105\u017cek i podr\u0119cznik\u00f3w akademickich. W Polsce ukaza\u0142y si\u0119 3 Pana prace…<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-Pierwsza wydana zosta\u0142a w 3 j\u0119zykach; polskim, ukrai\u0144skim i angileskim. Jej tytu\u0142,\u00a0 to: Wsp\u00f3lne korzenie cywilizacyjne Polski i Ukrainy (historia, etnologia, archeologia). <\/em><\/strong>Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 w Lublinie w roku 2007. Publikacja ta ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Europejskiego Kolegium Polskich i Ukrai\u0144skich Uniwersytet\u00f3w.<\/p>\n

Poruszy\u0142em w niej kilka wa\u017cnych problem\u00f3w – pocz\u0105wszy od czas\u00f3w pierwotnego zasiedlenia teren\u00f3w Ukrainy i Polski najstarszymi\u00a0 mieszka\u0144cami Europy – poprzez rewolucje neolityczne i pochodzenie Indoeuropejczyk\u00f3w. Poruszy\u0142em tak\u017ce spraw\u0119 pochodzenia i wczesnej historii etnicznej S\u0142owian zamieszkuj\u0105cych tereny wschodniej Polski, Bia\u0142orusi oraz zachodniej Ukrainy.<\/p>\n

Moje badania wykaza\u0142y, \u017ce nasze dwa pa\u0144stwa maj\u0105 du\u017co wsp\u00f3lnych cech i wsp\u00f3lnej historii – tej dobrej i tej niezbyt chwalebnej. Prowadzili\u015bmy ze sob\u0105, jako s\u0105siedzi, liczne wojny, ale mieli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c lata bliskiej wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 np. marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego i atamana Petlury. Uwa\u017cam, i\u017c warto m\u00f3wi\u0107 o tym co nas \u0142\u0105czy, a nie na tym co nas r\u00f3\u017cni. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

-Pana ksi\u0105\u017cka Wsp\u00f3lne korzenie cywilizacyjne Polski i Ukrainy… \u00a0zawiera\u0142a teksty moich wyk\u0142ad\u00f3w\u2026<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-\u2026 dla student\u00f3w z moimi wyk\u0142adami. Zosta\u0142em zaproszony do Lublina do prowadzenia wyk\u0142ad\u00f3w w Europejskim Kolegium Polskich i Ukrai\u0144skich Uniwersytet\u00f3w, w polsko-ukrai\u0144skiej uczelni, zajmuj\u0105cej si\u0119 problematyk\u0105 Europy Wschodniej, istniej\u0105c\u0105 w latach 2001\u20132011. Ta lubelska uczelnia by\u0142a nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 instytucj\u0105 edukacyjn\u0105. Jej inicjatorami byli dwaj prezydenci: Aleksander Kwa\u015bniewski i Leonid Kuczma. Ich g\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 by\u0142 potrzeba lepszego poznania si\u0119 polskiej i ukrai\u0144skiej m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

I musz\u0119 tu powiedzie\u0107, \u017ce w przypadku mojej rodziny, t\u0119 ide\u0119 uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 w 100 %. Moja c\u00f3rka Maria Segeda wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Marcina Orzechowskiego, dzi\u015b docenta na Uniwersytecie Szczeci\u0144skim.\u00a0<\/p>\n

-Druga Pa\u0144ska ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce, to\u2026<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-\u2026 praca antropologiczna pt. Antropologia o pochodzeniu S\u0142owian, <\/em><\/strong>wydana w roku 2008 wsp\u00f3lnie z prof. Januszem Pi\u0105tkiem i dr Beat\u0105 Iwanek. Jest to naukowa monografia Instytutu Antropologii UAM, zeszyt nr 12. W pracy tej znalaz\u0142y si\u0119 obok siebie analizy z Ukrainy i Polski pod k\u0105tem pochodzenia S\u0142owian.<\/p>\n

Jeden z jej rozdzia\u0142\u00f3w, napisany przez profesor\u00f3w\u00a0 Janusza Pi\u0105tka i Beat\u0119 Iwanek, po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 kraniometrii (gr. kranio<\/em> \u201eczaszka\u201d, metreo<\/em> \u201emierzy\u0107\u201d) – czyli badaniom czaszki. Dawniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 koncentrowa\u0142a si\u0119 na okre\u015bleniu \u015bredniej pojemno\u015bci puszki m\u00f3zgowej, szeroko\u015bci twarzoczaszki (oraz ca\u0142ej czaszki), wysoko\u015bci, d\u0142ugo\u015bci oraz obwodu.<\/p>\n

Pami\u0119ta\u0107 tu warto, \u017ce kraniologia to dzia\u0142 anatomii por\u00f3wnawczej zajmuj\u0105cy si\u0119 budow\u0105 czaszki i jej kszta\u0142towaniem si\u0119 w rozwoju osobniczym.<\/p>\n

Z kolei moja cz\u0119\u015b\u0107 pracy po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a m.in. antropologicznej odontologii – nauce o budowie z\u0119b\u00f3w i zgryz\u00f3w charakteryzuj\u0105cych S\u0142owian. By\u0142y to badania z morfologii z\u0119b\u00f3w w aspekcie antropologicznym.<\/p>\n

-I ostatnia, trzecia Pana ksi\u0105\u017cka\u2026<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-\u2026 kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce, w roku 2016 w na Uniwersytecie Szczeci\u0144skim, to Hetma\u0144skie mogi\u0142y na Ukrainie<\/em><\/strong>. Praca ta przet\u0142umaczona zosta\u0142a z j\u0119zyka ukrai\u0144skiego. Mogi\u0142y by\u0142y zawsze symbolem narodu. Ka\u017cdy nar\u00f3d ma albo powinien mie\u0107 jaki\u015b sw\u00f3j panteon. W Polsce takim panteonem jest Wawel z grobami polskich w\u0142adc\u00f3w. Na Ukrainie natomiast znajduje si\u0119 du\u017co mogi\u0142 rozrzuconych po ca\u0142ym kraju. Niestety, za czas\u00f3w radzieckich, by\u0142 to temat zakazany. Nikt nie chcia\u0142 si\u0119 nim zajmowa\u0107, ani g\u0142o\u015bno o nim rozmawia\u0107. Radziecka historiografia uznawa\u0142a wszystkich naszych hetman\u00f3w czy bohater\u00f3w za zdrajc\u00f3w. By\u0142 tylko jeden wyj\u0105tek dla Bohdana Chmielnickiego.<\/p>\n

-Dlaczego i kiedy zaj\u0105\u0142 si\u0119 Pan mogi\u0142ami hetma\u0144skimi na Ukrainie?<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-Zaj\u0105\u0142em si\u0119 nimi troch\u0119 przypadkowo, to by\u0142 rok 1988 i ko\u0144cowe lata ZSRR. Znalaz\u0142em wtedy w Moskwie czaszk\u0119 naszego kozackiego atamana koszowego Siczy Zaporoskiej Iwana Sirko, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu Chmielnickiego. Ataman Sirko by\u0142 przeciwnikiem Rosji i zwolennikiem kozackiej autonomii. W imi\u0119 interes\u00f3w Zaporo\u017ca kontaktowa\u0142 si\u0119 nawet z Polsk\u0105, Chanatem Krymskim i Turcj\u0105. Zosta\u0142 pochowany w obwodzie dniepropietrowskim.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jego czaszk\u0119 znalaz\u0142em w laboratorium antropologii plastycznej. Przywioz\u0142em j\u0105 nast\u0119pnie do Kijowa, lecz \u017cadne \u00f3wczesne muzeum nie chcia\u0142o jej zabra\u0107 do siebie. Chc\u0105c, nie chc\u0105c, musia\u0142em j\u0105 zatrzyma\u0107 w swoim domu, aby czeka\u0142a na lepsze czasy. Zainteresowa\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas jej histori\u0105. Jak ona si\u0119 znalaz\u0142a w Moskwie i co si\u0119 dzia\u0142o z mogi\u0142\u0105 jej w\u0142a\u015bciciela? Napisa\u0142em te\u017c pierwszy artyku\u0142.<\/p>\n

-Po rozpadzie ZSRR Ukraina sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem niepodleg\u0142ym…<\/em><\/strong> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n

-\u2026 i mogli\u015bmy ju\u017c swobodnie zaj\u0105\u0107 si\u0119\u00a0 badaniami naszych bohater\u00f3w narodowych. Wzi\u0105\u0142em, w tym czasie udzia\u0142, w oficjalnej ekspedycji antropologicznej Stowarzyszenia Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych oraz Akademii Nauk Ukrainy. Poszukiwali\u015bmy mogi\u0142y hetmana Iwana Mazepy (1639-1709) \u2013 szlachcica, dyplomaty, hetmana Ukrainy w latach 1687\u20131709. Po tych badaniach terenowych napisa\u0142em drugi artyku\u0142 nt. hetmana Mazepy, a po nim ukaza\u0142a si\u0119 moja ksi\u0105\u017cka pt. Hetma\u0144skie mogi\u0142y na Ukrainie<\/em>. Temat mogi\u0142 bohater\u00f3w Ukrainy okaza\u0142 si\u0119 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119. Wydawnictwo i czytelnicy byli z niej bardzo zadowoleni. Ca\u0142y nak\u0142ad rozszed\u0142 si\u0119 b\u0142yskawicznie.<\/p>\n

– Polska publikacja ksi\u0105\u017cki \u201eHetma\u0144skie mogi\u0142y na Ukrainie\u201d sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 5 rozdzia\u0142\u00f3w\u2026<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-\u2026 oraz wykazu przestarza\u0142ych i rzadko u\u017cywanych termin\u00f3w, najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 i literatury, spisu ilustracji oraz indeksu os\u00f3b. Pierwszy jej rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony by\u0142 bohaterom Rusi Kijowskiej (W\u0142odzimierzowi Wielkiemu, Jaros\u0142awowi M\u0105dremu, Nestorowi Kronikarzowi, Jaros\u0142awowi Osmiomys\u0142owi). Drugi \u2013 dobie polsko-litewskiej (ksi\u0105\u017c\u0119tom Ostrogskim, Konstantemu Iwanowiczowi, Wasylowi Konstantemu, pocz\u0105tkom kozactwa i pierwszym hetmanom: Piotrowi Konaszewicz-Sahajdacznemu oraz fundatorom Akademii Kijowsko-Mohyla\u0144skiej: Halszce Hulwicz\u00f3wnej i Piotrowi Mohyle). Trzeci rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0142 autor hetma\u0144szczy\u017anie (Bohdanowi oraz Tymoszowi Chmielnickim, Adamowi Kisielowi, Iwanowi Wyhowskiemu, Iwanowi Sirko, Iwanowi Brzuchowieckiemu, Petro Doroszence, Damianowi Mnohohrysznemu (Ignatowiczowi), Iwanowi Mazepie. Czwarty opowiada o zmierzchu hetma\u0144szczyzny (Iwanie Skoropadskim, Kostce Hordienko, Samuelu We\u0142yczko). I wreszcie pi\u0105ty rozdzia\u0142 \u2013 o prze\u0142omie epok (Danielu Apostole, Cyrylu Razumowskim, Piotrze Kaliszewskim i Josypie H\u0142adkym).<\/p>\n

W zako\u0144czeniu ksi\u0105\u017cki, niejako w jej podsumowaniu, stwierdzi\u0142em za O\u0142eksandrem Dow\u017cenk\u0105 \u2013 klasykiem ukrai\u0144skiego kina, \u017ce: cmentarz to r\u00f3wnie\u017c zwierciad\u0142o \u017cyj\u0105cych. Stan i wygl\u0105d cmentarzy trafnie okre\u015bla bowiem zwi\u0105zki zachodz\u0105ce pomi\u0119dzy moralno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 a pami\u0119ci\u0105 historyczn\u0105.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Jest Pan r\u00f3wnie\u017c autorem 3 podr\u0119cznik\u00f3w z antropologii\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

-\u2026 <\/strong>i nadal zbieram materia\u0142y do kolejnych publikacji. Koncentruj\u0119 si\u0119 obecnie na nowych mogi\u0142ach hetma\u0144skich i bohaterach Ukrainy. Napisa\u0142em i wyda\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. Panteon Ukrainy (X-XVIII wiek)<\/em><\/strong>. Aktualnie pisz\u0119 drug\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107, dotycz\u0105c\u0105 XIX i X wieku. To b\u0119d\u0105 zapewne ksi\u0105\u017cki mojego \u017cycia.<\/p>\n

–<\/strong>Przez d\u0142ugie lata wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 Pan z polskimi uczelniami…<\/strong><\/p>\n

-Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em i pracowa\u0142em na kilku z nich – poczynaj\u0105c od ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych. Wsp\u00f3\u0142praca ta zacz\u0119\u0142a si\u0119 oczywi\u015bcie od antropologii. Moimi \u00a0wsp\u00f3\u0142pracownikami byli m. in. prof. Wanda Kozak-Zychman z Lublina, prof. Janusz Pi\u0105tek z Poznania i prof. Karol Piasecki ze Szczecina, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142 mi, w roku 2005, etatow\u0105 prac\u0119 w Katedrze Etnologii Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego. Tak si\u0119 zacz\u0119\u0142a moja 13 letnia dzia\u0142alno\u015b\u0107 pedagogiczna w Szczecinie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Prac\u0119 w Szczecinie zaczyna\u0142em na stanowisku adiunkta z habilitacj\u0105, a p\u00f3\u017aniej profesora tej katedry i wreszcie, po likwidacji Katedry Etnologii prowadzi\u0142em zaj\u0119cia z konflikt\u00f3w etnicznych na kierunkach: politologia i bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

-Nie zapomnia\u0142 Pan r\u00f3wnie\u017c o zachodniej Ukrainie, o miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142 Pan m\u0142ode lata\u2026<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-Urodzi\u0142em si\u0119 we wschodniej Ukrainie. Po II wojnie \u015bwiatowej moi rodzice przenie\u015bli si\u0119 na Wo\u0142y\u0144, do miasteczka Hoszcza (ukrai\u0144skie Goszcza). Mia\u0142em wtedy 3 lata. Ojciec by\u0142 redaktorem gazet powiatowych a mama kierownikiem powiatowej biblioteki. Zawsze interesowa\u0142a mnie historia mojej ma\u0142ej ojczyzny. Nie mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 by\u0142o jednak zaj\u0105\u0107 za czas\u00f3w ZSRR. Trzeba by\u0142o zajmowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie osi\u0105gni\u0119ciami w\u0142adzy radzieckiej i budowie komunizmu. A Hoszcza mia\u0142a swoj\u0105 histori\u0119, wspania\u0142\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 i zabytki. Tam znajdowa\u0142 si\u0119 dawniej zamek. Dzi\u015b niestety pozosta\u0142y po nim tylko resztki umocnie\u0144 ziemnych. Ocala\u0142y natomiast: cerkiew pw. \u015bw. Micha\u0142a z 1639 roku, przebudowana w XIX wieku i pa\u0142ac (prawdopodobnie z XVIII w., przebudowa XIX w.), znajduj\u0105cy si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci parku miejskiego i stacja pocztowa z po\u0142owy XIX w. zbudowana w stylu neogotyckim.<\/p>\n

Hoszcza to osiedle typu miejskiego na Ukrainie i stolica rejonu w obwodzie r\u00f3wie\u0144skim. Liczy 5.360 mieszka\u0144c\u00f3w i jest po\u0142o\u017cone nad Horyniem. W przesz\u0142o\u015bci stanowi\u0142o jeden z o\u015brodk\u00f3w polskiego arianizmu. Tam, w roku 1600 Gabriel Hojski za\u0142o\u017cy\u0142 szko\u0142\u0119 aria\u0144sk\u0105 i zb\u00f3r. Funkcjonowa\u0142y one do 1648. W tej aria\u0144skiej szkole uczy\u0142 si\u0119 Dymitr Samozwaniec I, a pierwszym ministrem zboru by\u0142 Andrzej Lubieniecki. W II po\u0142owie XIX wieku by\u0142y tam widoczne jeszcze ruiny tej szko\u0142y.<\/p>\n

Du\u017co si\u0119 od tych czas\u00f3w zmieni\u0142o. Teraz jest ju\u017c zupe\u0142nie inaczej ni\u017c za czas\u00f3w sowieckich. Mo\u017cna ju\u017c bada\u0107 bezpiecznie przesz\u0142o\u015b\u0107 i zachodz\u0105ce procesy historyczne. Obecne w\u0142adze tej gminy Hoszczy to ludzie m\u0142odzi i wykszta\u0142ceni, chc\u0105cy lepiej pozna\u0107 histori\u0119 swojej miejscowo\u015bci. Zorganizowali np. u siebie konferencj\u0119 naukow\u0105, w kt\u00f3rej im pomagam i kt\u00f3rej by\u0142em wsp\u00f3\u0142organizatorem. Jej koszty pokrywa\u0142a tamtejsza administracja. W naszym powiecie urodzi\u0142a si\u0119 te\u017c bohaterka Solidarno\u015bci Anna Walentynowicz i do dzisiaj tam \u017cyje jej siostra i rodzina. Chcemy do ko\u0144ca roku wyda\u0107 wszystkie referaty w specjalnym zeszycie. Planujemy te\u017c kolejne konferencje. Chcia\u0142bym te\u017c, aby powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka o historii miasta \u2013 od pocz\u0105tku jego powstania do dnia dzisiejszego.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

-Po trzynastu latach pracy w Polsce powr\u00f3ci\u0142 Pan do Kijowa…<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

-Mieszkam teraz w Kijowie i pracuj\u0119 w Instytucie Narodoznawstwa<\/em> Pa\u0144stwowej Akademii Nauk. Moja \u017cona Tania jest profesorem biofizykiem. Zajmowa\u0142a si\u0119 te\u017c radiobiologi\u0105. Pisa\u0142a prac\u0119 o skutkach wybuchu w Czarnobylu na organizm cz\u0142owieka. Pracowa\u0142a przez lata na mikroskopie elektronicznym. Mamy te\u017c wsp\u00f3lne zainteresowania. Lubimy w\u0119drowa\u0107. Cz\u0119sto wyje\u017cd\u017camy ostatnio za granic\u0119. Jedyn\u0105 przeszkod\u0105 jest tu chroniczny brak wolnego czasu. Mimo wszystko zaliczamy rocznie 3 nowe pa\u0144stwa. Nadrabiamy w ten spos\u00f3b czasy radzieckie, kiedy to wyjazdy zagraniczne nie by\u0142y \u0142atwo osi\u0105galne. I tak np. w ostatnich 2 latach nasz plan ju\u017c wykonali\u015bmy. Byli\u015bmy na Sri Lance, w Gruzji, Azerbejd\u017canie, Litwie, \u0141otwie i w Albanii.<\/p>\n

-W tych wyjazdach nie wspomnia\u0142 Pan jeszcze o Polsce?<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

–<\/strong>Polska jest dla mnie moim ulubionym krajem, podobnie jak Ukraina. Nie zaliczam wi\u0119c pobytu nad Wis\u0142\u0105 czy Odr\u0105 jako wyjazdu zagranicznego. W Polsce mieszkaj\u0105 ponadto moja c\u00f3rka, zi\u0119\u0107 i wnuki\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

-\u2026 o kt\u00f3rych trzeba pami\u0119ta\u0107. Zapraszam wi\u0119c do Polski i do Szczecina.<\/em><\/strong><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Leszek W\u0105tr\u00f3bski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozmowa z prof. dr hab. Sergiejem Seged\u0105, ukrai\u0144skim antropologiem i przyjacielem Polski (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski) -Pa\u0144skie g\u0142\u00f3wne zainteresowania naukowe koncentrowa\u0142y si\u0119 na antropologicznej strukturze narod\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2646,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-2645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2020"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t