{"id":2705,"date":"2017-05-08T12:27:29","date_gmt":"2017-05-08T09:27:29","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/general-polskich-nadziei\/"},"modified":"2024-12-11T13:33:49","modified_gmt":"2024-12-11T11:33:49","slug":"general-polskich-nadziei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/general-polskich-nadziei\/","title":{"rendered":"Genera\u0142 Polskich Nadziei"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Anders urodzi\u0142 si\u0119 11 sierpnia 1892 roku w B\u0142oniu ko\u0142o Kutna, zmar\u0142 – 12 maja 1970 r. Polski genera\u0142 z okresu II wojny \u015bwiatowej, wybitny dow\u00f3dca 2 Korpusu Polskiego, uczestnik kampanii w\u0142oskiej i bitwy pod Monte Cassino. Sprawowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 Naczelnego Wodza Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie.<\/em><\/strong><\/p>\n

Genera\u0142 by\u0142 dwukrotnie \u017conaty. Z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Iren\u0105-Mari\u0105 Jordan-Kr\u0105kowsk\u0105 urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Anna, autor ksi\u0105\u017cki wspomnie\u0144 \u201eM\u00f3j ojciec genera\u0142 Anders\u201d i syn Jerzy. Jego drug\u0105 \u017con\u0105 by\u0142a Irena Renata Anders, w ma\u0142\u017ce\u0144stwie z kt\u00f3r\u0105 urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka \u2013 Anna-Maria. <\/em><\/strong><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Anders pochodzi\u0142 ze spolonizowanej drobnoszlacheckiej niemiecko \u2013 szwedzko \u2013 w\u0119gierskiej rodziny ba\u0142tyckich Niemc\u00f3w zakorzenionej silnie w tradycji i wierze protestanckiej (zosta\u0142 ochrzczony w Ko\u015bciele Ewangelicko-Augsburskim). Jego przodkowie od stuleci zamieszkiwali jednak w Polsce i walczyli o jej niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1863 roku.<\/p>\n

Ojciec W\u0142adys\u0142awa Andersa by\u0142 dyplomowanym rolnikiem i utrzymywa\u0142 si\u0119 z administrowania maj\u0105tkami ziemskimi, za\u015b matka przysz\u0142ego genera\u0142a \u2013 El\u017cbieta z Taucher\u00f3w zajmowa\u0142a si\u0119 domem i pi\u0105tk\u0105 dzieci.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W\u0142adys\u0142aw Anders \u2013 student politechniki w Rydze<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Zamierza\u0142 sta\u0107 si\u0119 in\u017cynierem, uko\u0144czy\u0142 gimnazjum i szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 w Warszawie, a w wieku 18 lat otrzyma\u0142 powo\u0142anie do armii rosyjskiej, gdzie ucz\u0119szcza\u0142 do kawaleryjskiej szko\u0142y oficer\u00f3w rezerwy. P\u00f3\u017aniej ju\u017c jako rezerwista uko\u0144czy\u0142 sze\u015b\u0107 semestr\u00f3w na politechnice w Rydze. Gdy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, w randze porucznika skierowano go do 3 Pu\u0142ku Dragon\u00f3w. W bojach wykaza\u0142 wielk\u0105 odwag\u0119 i zdolno\u015b\u0107 wkr\u00f3tce dowodzi\u0142 eskadr\u0105, odni\u00f3s\u0142 ci\u0119\u017ckie rany (og\u00f3\u0142em w \u017cyciu by\u0142 ranny o\u015bmiokrotnie), uhonorowany kilkoma bojowymi orderami (w tym Order Wojenny \u015bw. Jerzego IV klasy). Jako wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 oficer, zosta\u0142 skierowany do Akademii Sztabu Generalnego w Piotrogradzie, gdzie odby\u0142 przy\u015bpieszony kurs szkolenia, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 dos\u0142ownie w przeddzie\u0144 rewolucji (w po\u0142owie lutego 1917r.), otrzymuj\u0105c dyplom z r\u0105k Miko\u0142aja II i stopie\u0144 kapitana Sztabu Generalnego.<\/p>\n

Rewolucj\u0119 lutow\u0105 Anders, spotka\u0142, jak i wszyscy Polacy, z entuzjazmem. Niebawem zosta\u0142 skierowany do formowanego w\u00f3wczas przez Rz\u0105d Tymczasowy Narodowego Korpusu Polskiego (1. Polski Korpusu genera\u0142a lejtnanta Armii Imperium Rosyjskiego J\u00f3zefa Dowbora-Mu\u015bnickiego) i wst\u0105pi\u0142 do 1. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Krechowieckich. Dzie\u0144, kiedy przypi\u0105\u0142 do swojego munduru polskiego or\u0142a by\u0142, jak pisa\u0142) jednym z najszcz\u0119\u015bliwszych w jego \u017cyciu.<\/p>\n

Jesieni\u0105 Anders otrzymuje nominacj\u0119 szefa sztabu 7. Dywizji Piechoty Polskiej i na tym stanowisku zastaje go rewolucja pa\u017adziernikowa 1917 roku w Rosji. 12 stycznia 1918 Dowbor-Mu\u015bnicki oznajmia wojn\u0119 rz\u0105dowi bolszewickiemu; nast\u0119pnego dnia jednostki Andersa zdobywaj\u0105 Rogacz\u00f3w. Jednak 31 stycznia dywizja zosta\u0142a z Rogaczowa wyrugowana przez oddzia\u0142y \u0142otewskich pu\u0142k\u00f3w strzeleckich i marynarzy Floty Ba\u0142tyckiej. Kierowa\u0142 operacj\u0105 Joakim Wacetis. 7. Dywizja Piechoty Polskiej wycofa\u0142a si\u0119 do Bobrujska i tam po podpisaniu pokojowego traktatu brzeskiego podda\u0142a si\u0119 Niemcom i zosta\u0142a rozformowana. Anders razem z Dowbor-Mu\u015bnickim wraca do Polski.<\/p>\n

\u00a0Po listopadowej rewolucji w Niemczech w dniu 6 stycznia 1919 otrzymuje pozwanie od Naczelnej Rady Ludowej do obj\u0119cia dow\u00f3dztwa nad powstaniem wielkopolskim. W organizowanej Armii Wielkopolskiej Dowbor-Mu\u015bnicki ju\u017c w stopniu podpu\u0142kownika, wyznacza Andersa swoim szefem sztabu. Anders szybko staje si\u0119 bardzo popularny w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy, imponuje im postaw\u0105, energi\u0105 i specyficzn\u0105 fantazj\u0105, jest szanowany i lubiany. Nierzadko osobi\u015bcie prowadzi \u017co\u0142nierzy do boju.<\/p>\n

Na tej posadzie Anders prowadzi walki z Niemcami, a\u017c do czasu wej\u015bcia okr\u0119gu pozna\u0144skiego w sk\u0142ad Polski (16 lutego 1919 roku).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>
Marsza\u0142ek Edward Rydz-\u015amig\u0142y z korporantami ze Zwi\u0105zku Polskich Korporacji Akademickich \u201eArkonia\u201d. Za marsza\u0142kiem genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Anders. (1921 r.)<\/strong><\/p>\n

Od kwietnia tego\u017c roku, w randze dow\u00f3dcy 15 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Pozna\u0144skich, bierze udzia\u0142 w bojach z Armi\u0105 Czerwon\u0105. Po podpisaniu pokoju w Rydze mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 (1921) odbywa wy\u017csze studia wojskowe w Pary\u017cu i Warszawie, za\u015b w listopadzie 1925 roku w randze pu\u0142kownika zajmuje stanowisko komendanta wojskowego Warszawy.<\/p>\n

\u00a0W czasie wszcz\u0119tego przez Pi\u0142sudskiego przewrotu majowego 12 maja 1926 roku W\u0142adys\u0142aw Anders pomimo tego, \u017ce sympatyzowa\u0142 pogl\u0105dom i polityce Marsza\u0142ka, to zgodnie z przysi\u0119g\u0105 wojskow\u0105 staje po stronie demokratycznego rz\u0105du i kieruje si\u0142ami zbrojnymi przeciwnik\u00f3w zamachu, co po ustanowieniu re\u017cimu \u201esanacji\u201d w pewnym stopniu odbi\u0142o si\u0119 na jego karierze wojskowej, jednak niepor\u00f3wnanie mniej, ni\u017c w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w u przeciwnik\u00f3w Marsza\u0142ka, kt\u00f3rych pomajowe kariery uleg\u0142y zdecydowanemu zahamowaniu lub nawet zupe\u0142nemu za\u0142amaniu. Wiadomo, \u017ce Anders, kt\u00f3ry ju\u017c po wydarzeniach majowych odby\u0142 d\u0142ug\u0105 rozmow\u0119 z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim, po kt\u00f3rej pozosta\u0142 na wysokich stanowiskach, w tym dow\u00f3dcy kawaleryjskiej brygady Wo\u0142y\u0144skiej (1928) i ju\u017c po \u015bmierci Pi\u0142sudskiego – Nowogr\u00f3dzkiej (1937). Dowodz\u0105c ostatni\u0105 Anders wkracza w wojn\u0119.<\/p>\n

Niebawem po rozpocz\u0119ciu II wojny \u015bwiatowej brygada Andersa zlewa si\u0119 z resztkami dw\u00f3ch polskich dywizji w operatywn\u0105 kawaleryjsk\u0105 grup\u0119 \u00abAnders\u00bb, a sam Anders, ju\u017c w randze genera\u0142a, przewodzi jej w rejonie P\u0142ocka (na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Warszawy), za\u015b po pora\u017cce Polak\u00f3w pod Warszaw\u0105 wycofuje si\u0119 do Lwowa.<\/p>\n

22 wrze\u015bnia 1939 roku skutecznie atakuje nacieraj\u0105cych Niemc\u00f3w; 24 wrze\u015bnia, zebrawszy wok\u00f3\u0142 siebie resztki rozbitych polskich wojsk, pr\u00f3buje przedrze\u0107 si\u0119 przez niemieckie i radzieckie okr\u0105\u017cenie na W\u0119gry, maj\u0105c nadziej\u0119 przedosta\u0107 si\u0119 nast\u0119pnie do Francji i tam kontynuowa\u0107 walk\u0119.<\/p>\n

Igor Bunicz w ksi\u0105\u017cce \u201eLabirynty szale\u0144stwa\u201d przytacza dane o walkach toczonych mi\u0119dzy wojskami sowieckimi i jednostkami Armii Polskiej pod Przemy\u015blem, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142y te\u017c kawaleryjskie jednostki Andersa. W bojach tych u\u0142ani rozgromili dwa pu\u0142ki piechoty.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce Michai\u0142a Mieltiuchowa \u201eWojny radziecko-polskie\u201d epizod ten jest opisany nieco inaczej. \u201e27 wrze\u015bnia, o godz. 6.30 26 i 27 Pu\u0142ki U\u0142an\u00f3w grupy Andersa atakowa\u0142y 148. Pu\u0142k Kawaleryjski w Sutkowicach, ale przywitane ogniem artylerii i ostrym kontratakiem, wycofa\u0142y si\u0119 na skraj lasu. W toku trzygodzinnej bitwy przeciwnik straci\u0142 300 \u017co\u0142nierzy zabitych, 200 wzi\u0119to do niewoli, zdobyto 4 dzia\u0142a i 7 karabin\u00f3w maszynowych. Nast\u0119pnego dnia grupa zosta\u0142a rozproszona, lecz genera\u0142 Anders z kilkoma oficerami ukryli si\u0119. 28 wrze\u015bnia grupa Andersa by\u0142a przez wojska sowieckie ostatecznie rozbita, a sam Anders – nast\u0119pnego dnia, dwukrotnie ranny (w nerk\u0119 i w udo) w tak tragicznym stanie dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej. Kuracj\u0119 odbywa\u0142 w polskim szpitalu wojennym we Lwowie pod obserwacj\u0105 NKWD. Po odrzuceniu propozycji wst\u0105pienia do Armii Czerwonej zawieziono go do lwowskiego wi\u0119zienia dla pospolitych przest\u0119pc\u00f3w pod nazw\u0105 \u201eBrygidki\u201d, gdzie by\u0142 niezwykle brutalnie torturowany.<\/p>\n

W lutym 1940 przewieziono go do Moskwy i uwi\u0119ziono w wewn\u0119trznym wi\u0119zieniu NKWD na \u0141ubiance, gdzie przebywa\u0142 a\u017c do sierpnia 1941 do momentu wprowadzenia sprzymierze\u0144czych stosunk\u00f3w mi\u0119dzy ZSRR i polskim rz\u0105dem emigranckim.<\/p>\n

Na czele Armii Andersa i Polskich Si\u0142 Zbrojnych<\/strong><\/p>\n

\u00a04 sierpnia 1941 roku Andersa, po 22 miesi\u0105cach aresztu na \u0141ubiance, dostawiono do gabinetu Berii, gdzie ostatni osobi\u015bcie o\u015bwiadczy\u0142 mu, \u017ce jest on wolny i na mocy rozporz\u0105dzenia rz\u0105du londy\u0144skiego mianowany dow\u00f3dc\u0105 Armii Polskiej w ZSSR (z awansem do rangi genera\u0142a dywizji). Armia powinna by\u0142a by\u0107 utworzona, cz\u0119\u015bciowo na zasadach werbunku, cz\u0119\u015bciowo na podstawie dobrowolnej, z grona obywateli Polski w ZSRS (g\u0142\u00f3wnie to byli zwolnieni z wi\u0119zie\u0144 i oboz\u00f3w je\u0144cy i represjonowani).<\/p>\n

Na mianowanie Andersa jej dow\u00f3dc\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142o kilka moment\u00f3w: to, \u017ce posiada\u0142 on do\u015bwiadczenie dowodzenia zgrupowaniami wojskowymi; jego oblicze polityczne (to znaczy, \u017ce nie wchodzi\u0142 w kr\u0119gi bliskie Pi\u0142sudskiemu) i wreszcie, dobra znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka rosyjskiego, jak te\u017c opinia specjalisty w sprawach rosyjskich. Jednak Anders, negatywnie odnosz\u0105c si\u0119 do sowieckiego re\u017cimu i Rosji, kategorycznie nie chcia\u0142 walczy\u0107 przeciwko Niemcom pod sztandarami ZSRS, w kt\u00f3rym widzia\u0142 wroga Polak\u00f3w i kt\u00f3ry, jak uwa\u017ca\u0142, skorzysta z jakiegokolwiek dogodnego przypadku, aby ujarzmi\u0107 Polsk\u0119. W\u0142a\u015bnie dlatego zaplanowa\u0142 on, wyzwoli\u0107 spod w\u0142adzy ZSRS mo\u017cliwie jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 Polak\u00f3w, wyprowadzaj\u0105c ich z ZSRS na Zach\u00f3d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>
Na mocy uk\u0142adu Sikorski-Majski w 1941 rozpocz\u0119to w Tockoje formowanie 6 Dywizji Piechoty<\/strong><\/p>\n

Pisa\u0142 o tym tak: \u201eRozumia\u0142em, \u017ce je\u017celi nawet teraz, kiedy Rosja znajduje si\u0119 w trudnych warunkach, kiedy Niemcy wci\u0105\u017c nacieraj\u0105, a Aliantom grozi pogrom; je\u017celi nawet teraz w\u0142adze sowieckie tak nieprzyja\u017anie odnosz\u0105 si\u0119 do nas, Polak\u00f3w, c\u00f3\u017c b\u0119dzie, kiedy militarne szcz\u0119\u015bcie odwr\u00f3ci si\u0119 od Niemc\u00f3w? Polityczni przyw\u00f3dcy, ca\u0142e biuro polityczne, ca\u0142y sowiecki rz\u0105d – to przecie\u017c ci sami ludzie, kt\u00f3rzy niedawno zawarli pakt z Niemcami i ustami Mo\u0142otowa wyra\u017cali rado\u015b\u0107, \u017ce Polska, \u00abb\u0119kart Traktatu Wersalskiego\u00bb, na zawsze zaprzesta\u0142a swojego istnienia. To ci sami ludzie, kt\u00f3rzy wyrz\u0105dzili, niespotykane wcze\u015bniej w historii, cierpienia milionom Polak\u00f3w i zniszczyli ca\u0142e setki tysi\u0119cy istnie\u0144 ludzkich\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Byli wi\u0119\u017aniowie \u0142agr\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cy si\u0119 do s\u0142u\u017cby wojskowej w Armii Polskiej w ZSRS m (1941 r.)<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 oficer\u00f3w kategorycznie nie chcia\u0142a walczy\u0107 po stronie Zwi\u0105zku Sowieckiego, dla nich ZSRS by\u0142 \u201ehistorycznym wrogiem, ani troch\u0119 nie lepszym (a dla niekt\u00f3rych i gorszym), ni\u017c hitlerowska rzesza\u201d (z notatek Jerzego Klimkowskiego). Uk\u0142ady ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim Anders nie uwa\u017ca\u0142 za co\u015b sta\u0142ego, lecz tylko za konieczne, tymczasowe z\u0142o.<\/p>\n

Porozumienie o utworzeniu Armii Polskiej w ZSRS<\/strong><\/p>\n

3 lipca 1941 roku rz\u0105d ZSRS podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o zezwoleniu na formowanie na terytorium ZSRS komitet\u00f3w narodowych i narodowych jednostek wojskowych z liczby przebywaj\u0105cych tu Czech\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w, Jugos\u0142owian i Polak\u00f3w.<\/p>\n

\u00a011 lipca 1941 roku na naradzie w Londynie ambasador ZSRS w Wielkiej Brytanii I. Majski, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Eden i polski premier W. Sikorski podj\u0119li decyzj\u0119 o stworzeniu w ZSRS Armii Polskiej w postaci jednostki autonomicznej, operacyjnie podporz\u0105dkowanej Naczelnego Dow\u00f3dztwu ZSRS.<\/p>\n

30 lipca 1941 roku w Londynie I. Majski i W. Sikorski podpisali porozumienie o przywr\u00f3ceniu stosunk\u00f3w dyplomatycznych i pomocy wzajemnej w walce z Niemcami, kt\u00f3re przewidywa\u0142o stworzenie polskich jednostek wojskowych na terytorium ZSRS. Jednocze\u015bnie z porozumieniem, przyj\u0119to protok\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym m.in. zaznaczono: \u201eRz\u0105d radziecki udziela amnestii wszystkim polskim obywatelom, przetrzymywanym obecnie w wi\u0119zieniach na terytorium radzieckim w charakterze je\u0144c\u00f3w, lub na innych uzasadnionych podstawach, z chwil\u0105 przywr\u00f3cenia stosunk\u00f3w dyplomatycznych\u201d.<\/p>\n

\u00a0Niebawem zast\u0119pca komisarza ludowego spraw wewn\u0119trznych komisarz bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwowego W. Czernyszow, kuruj\u0105cy GU\u0141AG oraz Urz\u0105d ds. Je\u0144c\u00f3w Wojennych i Internowanych, przedstawi\u0142 kierownictwu kraju \u201eRaport o liczbie rozsiedlonych specprzesiedle\u0144c\u00f3w – osadnik\u00f3w, uchod\u017ac\u00f3w i rodzin zes\u0142anych z zachodnich obwod\u00f3w USSR i BSSR, wed\u0142ug stanu na dzie\u0144 1 sierpnia 1941 roku\u201d. W informacji tej przytoczone by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce dane o liczbie specprzesiedle\u0144c\u00f3w:<\/p>\n

Byli je\u0144cy: 26 160 os\u00f3b<\/p>\n

Osadnicy i le\u015bnicy: 132 463 os\u00f3b<\/p>\n

Skazani i znajduj\u0105cy si\u0119 pod \u015bledztwem: 46 597 os\u00f3b<\/p>\n

Uchod\u017acy i rodziny represjonowanych: 176 000 os\u00f3b<\/p>\n

Og\u00f3\u0142em: 381 220 os\u00f3b<\/p>\n

6 sierpnia 1941 roku (oficjalnie) genera\u0142 W. Anders obj\u0105\u0142 obowi\u0105zki dow\u00f3dcy Armii Polskiej<\/em>, a 12 sierpnia 1941 roku Prezydium Rady Najwy\u017cszej ZSRS wyda\u0142o dekret o amnestii dla obywateli polskich na terytorium ZSRS.<\/p>\n

14 sierpnia 1941 roku podpisano porozumienie wojskowe, kt\u00f3re przewidywa\u0142o stworzenie w jak najkr\u00f3tszym terminie na terytorium ZSRS Armii Polskiej celem walki z hitlerowskimi Niemcami, wraz z si\u0142ami ZSRS z og\u00f3ln\u0105 liczebno\u015bci\u0105 polskich jednostek wojskowych w granicach do 30 tys. \u017co\u0142nierzy. ZSRS udzieli\u0142 stronie polskiej nieoprocentowanej po\u017cyczki w wysoko\u015bci 65 mln. rubli (zwi\u0119kszonej z czasem do 300 mln rubli) oraz po\u017cyczki w rozmiarze 100 mln rubli dla \u015bwiadczenia pomocy polskim uchod\u017acom na terytorium ZSRS, jak r\u00f3wnie\u017c 15 mln. rubli w charakterze bezpowrotnej zapomogi dla korpusu oficerskiego formowanej Armii Polskiej.<\/p>\n

\u00a0Polscy emigranci i przesiedle\u0144cy zostali rozlokowani w 5 tys. miejscowo\u015bci na terytorium 10 republik i 126 obwod\u00f3w ZSRS. Uzbrojenie dla polskich jednostek rz\u0105d ZSRS wydzieli\u0142 bezp\u0142atnie.<\/p>\n

\u00a0Zgodnie z porozumieniem z dnia 14 sierpnia 1941 roku, Armia Andersa postrzegana by\u0142a jako \u201ecz\u0119\u015b\u0107 si\u0142 zbrojnych suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej\u201d, kt\u00f3rej przysi\u0119ga\u0107 b\u0119d\u0105 na wierno\u015b\u0107 jej \u017co\u0142nierze. Po zako\u0144czeniu wojny armia mia\u0142aby wr\u00f3ci\u0107 do Polski. Zgodnie z porozumieniem, polskie jednostki wojskowe mia\u0142y by\u0107 skierowane na front po tym, jak osi\u0105gn\u0105 one pe\u0142n\u0105 gotowo\u015b\u0107 bojow\u0105. Polska Armia Andersa znalaz\u0142a si\u0119 w bardziej sprzyjaj\u0105cych warunkach, ani\u017celi znajduj\u0105ce si\u0119 w tym samym czasie na zapleczu ty\u0142owe jednostki Armii Czerwonej.<\/p>\n

Formowanie Armii Andersa<\/strong><\/p>\n

16 sierpnia 1941 roku w rozmowie z pe\u0142nomocnikiem sztabu generalnego Armii Czerwonej ds. formowania Armii Polskiej na terytorium ZSRS genera\u0142-majorem A. Panfi\u0142owem W. Anders i szef Polskiej Misji Wojskowej w ZSRS Zygmunt Szyszko-Bohusz zaproponowali sw\u00f3j tryb formowania Armii Polskiej. Osi\u0105gni\u0119to porozumienie w sprawie utworzenia w griazowieckim, suzdalskim, ju\u017cskim i starobielskim obozach NKWD dla je\u0144c\u00f3w wojennych komisji poborowych, w sk\u0142ad kt\u00f3rych weszli przedstawiciele polskiego dow\u00f3dztwa, Armii Czerwonej, NKWD ZSRS oraz lekarze.<\/p>\n

19 sierpnia na drugim posiedzeniu wsp\u00f3lnej komisji polsko-sowieckiej, dotycz\u0105cym utworzenia Armii Polskiej W. Anders i Z. Szyszko-Bogusz zostali poinformowani, \u017ce dow\u00f3dztwo Armii Czerwonej zaspokaja ich pro\u015bb\u0119 o utworzeniu na terytorium ZSRS dw\u00f3ch dywizji piechoty i jednego pu\u0142ku rezerwowego liczebno\u015bci\u0105 10 000 os\u00f3b w ka\u017cdej z dywizji, oraz 5 000 os\u00f3b w pu\u0142ku rezerwy.
23 sierpnia 1941 roku sowiecko-polskie komisje poborowe przyby\u0142y do oboz\u00f3w je\u0144c\u00f3w i po zako\u0144czeniu ich pracy w dniach 2-6 wrze\u015bnia przewa\u017caj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w zosta\u0142a skierowana w szeregi Armii Polskiej do Buzu\u0142uku, Tatiszczewa i Tocka. Do 12 wrze\u015bnia przyby\u0142o tam 24 828 by\u0142ych je\u0144c\u00f3w wojennych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>
Gen. W\u0142adys\u0142aw Sikorski, Gen.W\u0142adys\u0142aw Anders, p\u0142k Leopold Okulicki, Stanis\u0142aw Kot i Andriej Wyszynski przyjmuj\u0105 defilad\u0119 polskich oddzia\u0142\u00f3w, Buzu\u0142uk, grudzie\u0144 1941<\/strong><\/strong><\/p>\n

1 pa\u017adziernika \u0141. Beria powiadomi\u0142, \u017ce z 391 575 polskich obywateli, kt\u00f3rzy znajdowali si\u0119 w miejscach uwi\u0119zienia i na zes\u0142aniu, do dnia 27 wrze\u015bnia zosta\u0142o zwolnionych z wi\u0119zie\u0144 i oboz\u00f3w GU\u0141AG – 50 295 os\u00f3b, z oboz\u00f3w jenieckich – 26 297 i ponadto 265 248 specprzesiedle\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0Do szereg\u00f3w armii Andersa skierowano 25 115 je\u0144c\u00f3w wojennych. Tam te\u017c znalaz\u0142o si\u0119 16 647 os\u00f3b zwolnionych z wi\u0119zie\u0144, oboz\u00f3w i spec osiedli; jeszcze 10 000 ludzi znajdowa\u0142o si\u0119 w drodze. Po przebywaniu w wi\u0119zieniach, obozach i spec osiedlach NKWD ludzie trafili do armii kra\u0144cowo wycie\u0144czeni. Warunki \u017cycia w powstaj\u0105cych 5 i 6 Dywizjach i Pu\u0142ku Rezerwy by\u0142y katastrofalne.<\/p>\n

Formowanie armii odbywa\u0142o si\u0119 w skomplikowanych warunkach. Brakowa\u0142o umundurowania, naczy\u0144, piekarni, materia\u0142\u00f3w budowlanych, \u015brodk\u00f3w transportu. Sowieckie kierownictwo zgodzi\u0142o si\u0119 na doprowadzenie liczby wojskowych tylko do 30 000 os\u00f3b, motywuj\u0105c to, \u017ce \u200b\u200bprzeszkod\u0105 w tworzeniu nowych dywizji jest brak uzbrojenia i \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym rz\u0105d Sikorskiego przedstawi\u0142 kwesti\u0119 o dyslokacji polskich jednostek wojskowych do Iranu.<\/p>\n

6 listopada Panfi\u0142ow poinformowa\u0142 Andersa, \u017ce \u0142\u0105czny stan liczbowy jego armii na 1941 rok wyznaczony jest liczb\u0105 30 000 ludzi i zaproponowa\u0142 mu \u201eposiadany w regionie nadmiar ch\u0119tnych do zaci\u0105gu ludzi skierowa\u0107 w odpowiednie (wybrane na w\u0142asne \u017cyczenie ch\u0119tnych) okr\u0119gi celem sta\u0142ego tam zamieszkania\u201d.<\/p>\n

\u00a0W ko\u0144cu listopada premier W. Sikorski przyby\u0142 w ZSRS i 3 grudnia 1941 roku odby\u0142a si\u0119 jego rozmowa ze Stalinem, po\u015bwi\u0119cona dw\u00f3m zagadnieniom – Armii Polskiej i globalnej sytuacji ludno\u015bci polskiej na terytorium ZSRS.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Defilada polskich jednostek Armii Andersa w Buzu\u0142uku, grudzie\u0144 1941 roku<\/strong><\/p>\n

4 grudnia 1941 roku podpisano Deklaracj\u0119 Rz\u0105du Zwi\u0105zku Sowieckiego i Rz\u0105du Rzeczypospolitej Polskiej o przyja\u017ani i pomocy wzajemnej, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 rz\u0105d W. Sikorskiego potwierdzi\u0142 zobowi\u0105zanie: \u201epodj\u0105\u0107 walk\u0119 z wojskami niemieckimi”, a strona sowiecka zgodzi\u0142a si\u0119 na zwi\u0119kszenie og\u00f3lnego stanu liczebnego Armii Polskiej w ZSRS z 30 tys. do 96 tys. os\u00f3b.<\/p>\n

Um\u00f3wiono si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o stworzeniu siedmiu polskich dywizji w ZSRS i o mo\u017cliwo\u015bci wyprowadzenia do Iranu Polak\u00f3w, nie w\u0142\u0105czonych do tych formacji. Miejscem formowania nowych jednostek wyznaczono tereny Azji \u015arodkowej.<\/p>\n

\u00a025 grudnia 1941 roku Pa\u0144stwowy Komitet Obrony ZSRS uchwali\u0142 postanowienie \u201eO Armii Polskiej na terytorium ZSRS\u201d, kt\u00f3re ustala\u0142o og\u00f3ln\u0105 jej liczebno\u015b\u0107 (96 tysi\u0119cy os\u00f3b), liczb\u0119 dywizji i ich dyslokacj\u0119. G\u0142\u00f3wna kwatera znajdowa\u0142a si\u0119 w Uzbekistanie 20 km od Taszkientu w opuszczonym obozie wojskowym w miejscowo\u015bci Jungi-Jul, dywizje rozlokowano w: Kirgiskiej, Uzbeckiej i Kazachskiej SRS. Faktycznie sztab Armii Andersa znajdowa\u0142 si\u0119 w osiedlu Wriewskij (rejon jangijulski obw\u00f3d taszkiencki \u2013 Uzbekistan). Mimo \u0142agodniejszych warunk\u00f3w klimatycznych, \u017co\u0142nierzy i cywil\u00f3w dziesi\u0105tkowa\u0142y choroby zaka\u017ane.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1942 roku na pierwszy plan wysuwa si\u0119 kwestia terminu odprawy polskich dywizji na front. W lutym 1942 roku rz\u0105d ZSRS zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do strony polskiej z pro\u015bb\u0105 o wys\u0142anie na front 5. Dywizji Piechoty, przeszkolenie kt\u00f3rej do tego czasu by\u0142o zako\u0144czone.<\/p>\n

W. Anders odrzuci\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia do walki jednej, odr\u0119bnej dywizji. Jego decyzj\u0119 popar\u0142 W. Sikorski. Na pocz\u0105tku marca 1942 roku rz\u0105d ZSRS ponownie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z podobn\u0105 pro\u015bb\u0105, ale Anders odm\u00f3wi\u0142 jej rozpatrzenia do czasu zako\u0144czenia przeszkolenia ca\u0142ej Armii Polskiej w ZSRS. Wiosn\u0105 1942 roku, w drodze do Londynu, Anders zatrzyma\u0142 si\u0119 w Kairze, gdzie obieca\u0142 dow\u00f3dcy wojsk brytyjskich na Bliskim Wschodzie odda\u0107 w rozporz\u0105dzenie Anglik\u00f3w wszystkie dywizje, sformowane w ZSRS. Decyzja Pa\u0144stwowego Komitetu Obrony ZSRS o przegrupowaniu 5 i 6 Dywizji do Azji \u015arodkowej i formowaniu dodatkowych czterech dywizji urzeczywistniana by\u0142a opieszale.<\/p>\n

Na dzie\u0144 1 marca 1942 roku stan ewidencyjny Armii Polskiej w ZSRS wynosi\u0142 60 000 ludzi, \u0142\u0105cznie z 3 090 oficerami i 16 202 podoficerami. Beria konstatowa\u0142 antysowieckie nastroje w armii, w tym r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d szeregowych.<\/p>\n

Wyprowadzenie Armii Andersa do Iranu<\/strong><\/p>\n

Wzrost zagro\u017cenia angielskich interes\u00f3w kolonialnych na Bliskim Wschodzie ze strony mocarstw \u201eOsi\u201d, trudno\u015bci w dostarczaniu tam nowych kontyngent\u00f3w wojsk angielskich nasun\u0119\u0142y Churchillowi my\u015bl wykorzysta\u0107 polskie wojska dla ochrony naftowych oraz innych znajduj\u0105cych si\u0119 tam obiekt\u00f3w.<\/p>\n

\u00a023 sierpnia 1941 roku Churchill w rozmowie z Sikorskim wyrazi\u0142 zainteresowanie tym, by polskie dywizje by\u0142y rozlokowane w miejscach, gdzie w razie konieczno\u015bci by\u0142by mo\u017cliwy kontakt z wojskami angielskimi (na przyk\u0142ad, na Kaukazie). Sikorski obieca\u0142 da\u0107 Andersowi odpowiednie zalecenia.<\/p>\n

\u00a0W pierwszych dniach pa\u017adziernika 1941 roku W. Anders zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do rz\u0105du ZSRS z pro\u015bb\u0105 sformowa\u0107 nowe dywizje, w tym r\u00f3wnie\u017c dwie w Uzbekistanie, dok\u0105d masowo przemie\u015bci\u0142a si\u0119 ludno\u015b\u0107 polska.<\/p>\n

\u00a010 listopada 1941 roku rz\u0105dowi ZSRS wr\u0119czono memorandum rz\u0105du USA, gdzie otwarcie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o celowo\u015bci wyprowadzenia Armii Polskiej z ZSRS do Iranu. \u00a0<\/p>\n

W tym czasie liczebno\u015b\u0107 Armii Andersa si\u0119gn\u0119\u0142a liczby 73 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy i 30 tysi\u0119cy os\u00f3b cywilnych b\u0119d\u0105cych na utrzymaniu wojska (byli to g\u0142\u00f3wnie cz\u0142onkowie rodzin wojskowych)<\/p>\n

W rozmowie Stalina z Andersem 18 marca 1942 roku, osi\u0105gni\u0119to rozwi\u0105zanie kompromisowe: zachowa\u0107 w marcu poprzedni\u0105 liczb\u0119 przydzia\u0142\u00f3w \u017co\u0142nierskich, redukuj\u0105c je do 44 tysi\u0119cy w kwietniu; polskich \u017co\u0142nierzy przekraczaj\u0105cych liczb\u0119 44 tysi\u0105ce przemie\u015bci\u0107 do Iranu. Stalin przy tym zaznaczy\u0142: \u201eJe\u017celi Polacy nie chc\u0105 tu walczy\u0107, to niech otwarcie o tym powiedz\u0105: tak albo nie\u2026 Ja uwa\u017cam, \u017ce gdzie wojsko si\u0119 formuje, to tam ono i zostaje[\u2026] Obejdziemy si\u0119 bez was. Mo\u017cemy wszystkich odda\u0107. Sami poradzimy sobie. Wywalczymy Polsk\u0119 i wtedy wam j\u0105 oddamy. Ale co na to ludzie powiedz\u0105?\u2026\u201d<\/p>\n

\u00a0W ko\u0144cu marca 1942 roku przeprowadzono pierwszy etap ewakuacji \u201eArmii Andersa\u201d do Iranu – ZSRS opu\u015bci\u0142o 31 488 wojskowych Armii Polskiej i 12 400 os\u00f3b cywilnych.<\/p>\n

\u00a0Na pocz\u0105tku kwietnia 1942 roku, po zako\u0144czeniu ewakuacji, polski rz\u0105d zacz\u0105\u0142 nalega\u0107 na prolongacj\u0119 poboru do jednostek polskich, zachowanie baz ewakuacyjnych, popraw\u0119 zaopatrzenia itd. Przy tym, polskie kierownictwo wojskowe i polityczne jak dawniej odmawia\u0142o wys\u0142ania jednostek wojskowych na front sowiecko-niemiecki. Taka pozycja kierownictwa polskiego doprowadzi\u0142a do komplikacji stosunk\u00f3w mi\u0119dzy ZSRS i Polsk\u0105 i propozycje strony polskiej o dalszym zwi\u0119kszeniu pomocy armii Andersa zosta\u0142y odrzucone. W czerwcu 1942 roku W. Anders postawi\u0142 przed W. Sikorskim kwesti\u0119 o konieczno\u015bci ewakuacji ca\u0142ej Armii Polskiej z terytorium ZSRS.<\/p>\n

Anders, odczuwaj\u0105c zrozumienie i poparcie ze strony Churchilla, dobi\u0142 si\u0119 zgody rz\u0105du Sikorskiego na wyprowadzenie armii do Iranu.<\/p>\n

Rz\u0105d ZSRS oceni\u0142 odmow\u0119 rz\u0105du polskiego skierowa\u0107 sformowane w ZSRS jednostki wojskowe armii Andersa na front sowiecko-niemiecki i ewakuacj\u0119 armii Andersa do Iranu w warunkach skomplikowanej sytuacji na froncie, jako odmow\u0119 strony polskiej od wykonania mi\u0119dzypa\u0144stwowych porozumie\u0144 zawartych z ZSRS. Przy tym, rz\u0105d ZSRS nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 wycofaniu wojsk polskich z terytorium Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n

31 lipca Anders, po otrzymaniu zatwierdzonego przez Stalina planu ewakuacji Armii Polskiej z teren\u00f3w ZSRS do Iranu, przekaza\u0142 liderowi sowieckiemu wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i przekonanie w tym, \u017ce \u201estrategiczny punkt ci\u0119\u017cko\u015bci\u201d w dzia\u0142aniach wojennych przemieszcza si\u0119 obecnie na Bliski i \u015arodkowy Wsch\u00f3d\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c poprosi\u0142 Stalina wznowi\u0107 pob\u00f3r polskich obywateli i w\u0142\u0105czenie ich do jego armii w charakterze dokompletowania. Z liczby Polak\u00f3w i obywateli polskich, kt\u00f3rzy pozostali w ZSRS po odej\u015bciu Armii Andersa do Iranu, w maju 1943 roku z inicjatywy Zwi\u0105zku Patriot\u00f3w Polskich zosta\u0142a utworzona Pierwsza Polska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, jak te\u017c inne polskie jednostki wojskowe.<\/p>\n

Jednostki Andersa na Bliskim Wschodzie<\/strong><\/p>\n

W marcu 1942 roku na rozkaz brytyjskiego dow\u00f3dztwa wojskowego z Tobruku do Palestyny zosta\u0142a przerzucona Brygada Strzelc\u00f3w Karpackich (sformowana w sk\u0142adzie armii angielskiej z \u017co\u0142nierzy polskich, kt\u00f3rzy zdo\u0142ali po kl\u0119sce Polski zbiec do Libii), w maju 1942 roku przekszta\u0142cono j\u0105 w 3 Dywizj\u0119 Piechoty i w\u0142\u0105czono w sk\u0142ad Armii Andersa.<\/p>\n

Poza tym, w maju 1942 roku w sk\u0142adzie armii Andersa utworzono 2 Brygad\u0119 Pancern\u0105. W sierpniu 1942 roku w Iranie na bazie wyprowadzonego z ZSRS Zwiadowczego Kawaleryjskiego Dywizjonu Armii Andersa sformowany zosta\u0142 12 Pu\u0142k Kawaleryjski (w 1943 roku przekszta\u0142cony w 12 Pu\u0142k U\u0142a\u0144ski).<\/p>\n

\u00a012 sierpnia 1942 roku Armii Andersa nadano now\u0105 nazw\u0119: \u201ePolska Armia na Wschodzie\u201d.<\/p>\n

\u00a01 wrze\u015bnia 1942 roku ewakuacja Armii Andersa dobieg\u0142a ko\u0144ca. W sumie, w toku dw\u00f3ch ewakuacji, z ZSRS wyjecha\u0142o 75 491 wojskowych i 37 756 cywili. Do ira\u0144skiego portu Pachlewi\u00a0 przyby\u0142o 69 917 os\u00f3b, z tego wojskowych 41 103. We wrze\u015bniu 1942 roku z \u017co\u0142nierzy Armii Andersa by\u0142a sformowana polska 1 Samodzielna Kompania <\/em>Komandos\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, jednostki Armii Andersa zosta\u0142y przemieszczone z Iranu do Iraku i Palestyny.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>
Anders w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy 5 Kresowej<\/strong><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1942 roku z przeszkolonych w ZSRS \u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w armii Andersa utworzono 5, 6 i 7 Dywizje Piechoty. Ponadto, w pa\u017adzierniku 1942 roku rozpocz\u0119to formowanie artyleryjskiej grupy (Grupa Artylerii Armii), kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 dla stworzenia polskiej brygady artyleryjskiej.<\/p>\n

\u00a0Jesieni\u0105 1942 roku armia Andersa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 3, 5, 6 i 7 Dywizji Piechoty, 2 Brygady Pancernej i 12 Pu\u0142ku Kawaleryjskiego. Pewn\u0105 liczb\u0119 \u017co\u0142nierzy armii Andersa, w celu uzupe\u0142nienia, wdro\u017cono do zorganizowanego w Szkocji I Korpusu Polskiego i innych jednostek polskich. Narodowy sk\u0142ad Armii Andersa nie by\u0142 jednorodny: opr\u00f3cz Polak\u00f3w, s\u0142u\u017cy\u0142a w niej znaczna ilo\u015b\u0107 Rusin\u00f3w, \u00a0Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c oko\u0142o 4 tys. \u017byd\u00f3w. Po tym, jak w ko\u0144cu 1942 roku Armia Andersa by\u0142a dyslokowana na terytorium Palestyny, blisko 3 tys. s\u0142u\u017c\u0105cych w niej \u017byd\u00f3w dezerterowa\u0142o, pozostaj\u0105c na sta\u0142e w Palestynie. W marcu 1943 roku 6 Dywizja Piechoty Armii Andersa zosta\u0142a rozwi\u0105zana; jej sk\u0142ad osobowy wykorzystano dla zasilenia 5 Dywizji Piechoty i innych oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n

22 lipca 1943 roku Armia Andersa zosta\u0142a przekszta\u0142cona w 2 Korpus Polski w sk\u0142adzie armii brytyjskiej. Korpus liczy\u0142 48 tys. wojskowych i mia\u0142 na uzbrojeniu 248 dzia\u0142 artyleryjskich, 288 jednostek broni przeciwpancernej, 234 jednostek broni przeciwlotniczej, 264 czo\u0142g\u00f3w, 1241 transporter\u00f3w opancerzonych, 440 pojazd\u00f3w opancerzonych i 12 064 ci\u0119\u017car\u00f3wek. Brytyjscy dow\u00f3dcy, jednak do\u015b\u0107 d\u0142ugo nie chcieli polskie jednostki powietrzne w\u0142\u0105czy\u0107 w sk\u0142ad korpusu.<\/p>\n

2 Korpus Polski we W\u0142oszech<\/strong><\/p>\n

W styczniu 1944 roku korpus zostaje wyekspediowany na front w\u0142oski w sk\u0142adzie 8. Armii Brytyjskiej. Od stycznia do maja 1944 roku si\u0142y sojusznik\u00f3w trzykrotnie bezowocnie pr\u00f3bowa\u0142y w regionie Monte Cassino prze\u0142ama\u0107 niemieck\u0105 obronn\u0105 \u201eLini\u0119 Gustawa\u201d, kt\u00f3ra os\u0142ania\u0142a Rzym z po\u0142udnia.<\/p>\n

11 maja rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 czwarty wsp\u00f3lny szturm, w kt\u00f3rym wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 2. Korpus Polski. 18 maja, po trwaj\u0105cych tydzie\u0144 zaci\u0119tych bojach, Linia Gustawa zosta\u0142a przerwana na odcinku od klasztoru Monte Cassino do wybrze\u017ca. Jednostki niemieckie opu\u015bci\u0142y ten, przekszta\u0142cony w nieprzyst\u0119pn\u0105 twierdz\u0119, klasztor i polski oddzia\u0142 wywiesi\u0142 nad jego ruinami narodow\u0105 bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119. Pod Monte Cassino poleg\u0142o 924 \u017co\u0142nierzy korpusu, za\u015b 4199 odnios\u0142o rany. Aczkolwiek w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tym dotkliwym ofiarom, otwarta zosta\u0142a droga na Rzym, kt\u00f3ry zostanie zdobyty 4 czerwca.<\/p>\n

Nast\u0119pnie I Korpus Polski w prawie ci\u0105gu ca\u0142ego roku walczy\u0142 we W\u0142oszech, ponownie wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w bitwie za Ankon\u0119 i zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j szlak bojowy w kwietniu 1945 roku uczestnicz\u0105c w zdobyciu Bolonii. W toku wojny og\u00f3lne straty korpusu wynios\u0142y 3 tys. zabitych i 14 tys. rannych.<\/p>\n

W 1945 roku liczebno\u015b\u0107 korpusu zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 do 75 tysi\u0119cy, w tym r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej s\u0142u\u017cyli w Wehrmachcie (w przes\u0142aniu do brytyjskiego parlamentu, stwierdzono, \u017ce w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu, kt\u00f3rych wojska brytyjskie wzi\u0119\u0142y do niewoli w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Europie, 68\u00a0693 je\u0144c\u00f3w by\u0142o obywatelami Polski – 53 630 z nich wst\u0105pi\u0142o w szeregi polskich jednostek armii brytyjskiej. W szczeg\u00f3lno\u015bci, ju\u017c po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 bojowych i kapitulacji niemieckich wojsk na s\u0142u\u017cb\u0119 do 2 Korpusu Polskiego przyj\u0119to 176 \u017co\u0142nierzy 1 Dywizji UNA genera\u0142a P. Szandruka, \u017co\u0142nierze kt\u00f3rej poddali si\u0119 wojskom angielskim w Austrii. 2 Korpus Polski drog\u0105 radiow\u0105 i poprzez kurier\u00f3w podtrzymywa\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 ze sztabem antysowieckiego i antykomunistycznego podziemia zbrojnego Polski.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny<\/strong><\/p>\n

5 lipca 1945 roku Wielka Brytania i Stany Zjednoczone, kt\u00f3re by\u0142y dot\u0105d sojusznikami Rz\u0105du Rzeczypospolitej Polskiej na uchod\u017astwie, zaprzesta\u0142y uznawa\u0107 ten rz\u0105d.<\/p>\n

Najwi\u0119kszymi si\u0142ami 2 Korpus Polski dysponowa\u0142 w roku 1946, kiedy osi\u0105gn\u0105\u0142 on maksymaln\u0105 liczebno\u015b\u0107 za ca\u0142y okres swojego istnienia. W maju 1946 roku minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Bevin Ernest wyda\u0142 rozkaz rozwi\u0105zania polskich jednostek armii brytyjskiej. W ostatnim rozkazie armii, z dnia 29 maja 1946 r., W. Anders zaznaczy\u0142, \u017ce \u201edla polskich \u017co\u0142nierzy wojna si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142a\u201d i wezwa\u0142 do \u201edalszej walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski\u201d.<\/p>\n

Do roku 1946 2 Korpus Polski pozostawa\u0142 we W\u0142oszech w charakterze cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych si\u0142 okupacyjnych zachodnich sojusznik\u00f3w, nast\u0119pnie zosta\u0142 przeprawiony do Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

\u00a0W 1947 roku ostatnie pododdzia\u0142y Armii Andersa by\u0142y rozformowane. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wojskowych 2. Korpusu (w tym r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3dca) pozostali na emigracji. Cz\u0119\u015b\u0107 wojskowych wr\u00f3ci\u0142a do Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.<\/p>\n

\u00a0Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce w latach 1946 – 1949 niekt\u00f3rzy byli \u017co\u0142nierze Armii Andersa (g\u0142\u00f3wnie, Ukrai\u0144cy i Bia\u0142orusini – urodzeni na Zachodniej Bia\u0142orusi, Zachodniej Ukrainie i na Litwie) powr\u00f3cili do ZSRS. W 1951 roku 4 520 \u00abandersowc\u00f3w (w tej liczbie i cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin) zostali zes\u0142ani na spec osiedlenie do obwodu irkuckiego, gdzie znajdowali si\u0119 a\u017c do sierpnia 1958 roku. W 1971 roku S\u0105d Najwy\u017cszy BSRS uzna\u0142 za bezpodstawne deportacje \u201eandersowc\u00f3w\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pomnik w Teheranie (autor zdj\u0119cia Dmytro Ma\u0142achow)<\/strong><\/p>\n

Heroiczne walki pod Monte Cassino uczyni\u0142y Andersa najbardziej wyj\u0105tkowym z grona wszystkich polskich genera\u0142\u00f3w. Od lutego 1945 roku Anders pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cego polskimi si\u0142ami na Zachodzie (do 28 maja, kiedy z hitlerowskiej niewoli wr\u00f3ci\u0142 dow\u00f3dca Armii Krajowej genera\u0142 B\u00f3r-Komorowski).<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny Anders konsekwentnie zajmowa\u0142 wrog\u0105 pozycj\u0119 wobec komunistycznego re\u017cimu w Polsce. Dobi\u0142 si\u0119 on skasowania planowanej przez brytyjski rz\u0105d przymusowej repatriacji jego \u017co\u0142nierzy; w 1946 roku rz\u0105d komunistyczny pozbawi\u0142 go obywatelstwa polskiego. Od roku 1954 jest on faktycznym liderem Rady Trzech (na r\u00f3wni z Tadeuszem B\u00f3r-Komorowskim i Edwardem Raczy\u0144skim) – kierowniczego organu w\u0142adzy wykonawczej emigracji polskiej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zgodnie z testamentem, pochowano go u boku swoich \u017co\u0142nierzy na cmentarzu w Monte Cassino. Po upadku komunizmu w Polsce, przywr\u00f3cono mu po\u015bmiertnie obywatelstwo, a jego imi\u0119 otrzyma\u0142y liczne ulice, place, szko\u0142y czy jednostki Wojska Polskiego. W\u0142adys\u0142aw Anders pozostawi\u0142 po sobie pami\u0119tniki \u201eBez ostatniego rozdzia\u0142u<\/em>\u201d z lat 1939-46.<\/p>\n

Opracowanie (z wykorzystaniem materia\u0142\u00f3w z internetu) Andrzej AMONS<\/strong>
(Przek\u0142ad St. Panteluk)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Anders urodzi\u0142 si\u0119 11 sierpnia 1892 roku w B\u0142oniu ko\u0142o Kutna, zmar\u0142 – 12 maja 1970 r. Polski genera\u0142 z okresu II wojny…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2706,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-2705","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2017"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t