{"id":2707,"date":"2016-03-06T06:39:50","date_gmt":"2016-03-06T04:39:50","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/wspomnienia-o-tragicznych-losach-mojej-polskiej-rodziny\/"},"modified":"2024-12-11T13:35:07","modified_gmt":"2024-12-11T11:35:07","slug":"wspomnienia-o-tragicznych-losach-mojej-polskiej-rodziny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/wspomnienia-o-tragicznych-losach-mojej-polskiej-rodziny\/","title":{"rendered":"WSPOMNIENIA O TRAGICZNYCH LOSACH MOJEJ POLSKIEJ RODZINY"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
J\u00f3zef \u015aroda – Polak, \u017co\u0142nierz i polski patriota<\/strong><\/p>\n

W wielu dokumentach o \u017cyciu polskiej wsp\u00f3lnoty etnicznej na Ukrainie stale m\u00f3wi si\u0119 o znacznym zmniejszaniu si\u0119 jej liczebno\u015bci w r\u00f3\u017cnych tragicznych okresach historii naszego kraju. Przyczyny tego procesu by\u0142y r\u00f3\u017cne: wojny, rewolucje, epidemie, represje, asymilacja z ludno\u015bci\u0105 miejscow\u0105.<\/p>\n

Dokumentalne materia\u0142y dotycz\u0105ce mojej rodziny i wspomnienia autora tych wers\u00f3w o losie mojej babc\u0456 J\u00f3zefy Fedorowicz (w panie\u0144stwie \u015arody), urodzonej w Polsce oraz jej syna J\u00f3zefa, r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadcz\u0105 o osobistej tragedii \u017cyciowej tak bliskich mi ludzi, b\u0119d\u0105cych przedstawicielami wsp\u00f3lnoty polskiej na Ukrainie.<\/p>\n

Szlak \u017cyciowy powa\u017canej i ukochanej mojej babuni J\u00f3zefy bierze sw\u00f3j pocz\u0105tek w Polsce, gdy\u017c urodzi\u0142a si\u0119 ona (co potwierdza zapis w metryce) w rodzinie Antoniego i Marii \u015arody w 1894 roku w gromadzie Wrzawy, znajduj\u0105cej si\u0119 w powiecie tarnobrzeskim w wojew\u00f3dztwie rzeszowskim.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Typowa chata z dawnej gromady Wrzawy (od 1961 r. gromada Gorzyce)<\/strong><\/strong><\/p>\n

W lata pierwszej wojny \u015bwiatowej naje\u017ad\u017acy wywie\u017ali j\u0105 na prace przymusowe do Niemiec, gdzie pracowa\u0142a u fermera. W tamte lata pracowa\u0142 tam r\u00f3wnie\u017c jeniec, pochodz\u0105cy z guberni podolskiej Fedorowicz Micha\u0142 (m\u00f3j dziadek).<\/p>\n

Tam w\u0142a\u015bnie, w Niemczech, poznali si\u0119 oni bli\u017cej i zawarli ma\u0142\u017ce\u0144stwo, z kt\u00f3rego przysz\u0142y na \u015bwiat dzieci – syn J\u00f3zef i c\u00f3rka Olga (moja matka).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n

W 1921 roku moi dziadkowie z c\u00f3rk\u0105 Olg\u0105 (moj\u0105 mam\u0105), dzi\u0119ki pomocy Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca, przenie\u015bli si\u0119 na Ukrain\u0119. Dodam tylko, \u017ce ich syn J\u00f3zef pozosta\u0142 w Polsce u rodzic\u00f3w babci – Marii i Antoniego \u015arod\u00f3w.<\/p>\n

Po przyje\u017adzie na Podole dziadkowie osiedlili si\u0119 w gospodarstwie rodzic\u00f3w dziadka Micha\u0142a na \u00abChutorach Radowieckich\u00bb znajduj\u0105cych si\u0119 w rejonie wowkowinieckim \u00f3wczesnego kamieniec-podolskiego obwodu. Trudne warunki \u017cycia rodziny w gospodarstwie, gdzie \u017cy\u0142a wielodzietna rodzina, z gorycz\u0105 i smutkiem wspomina\u0142a moja babunia: niech\u0119\u0107 rodzic\u00f3w i braci do synowej i bratowej, brak wolnych grunt\u00f3w pod zabudow\u0119, sta\u0142y brak pracy by\u0142y ich codzienno\u015bci\u0105. Tak nie\u0142atwo \u017cyli z rodzicami, ale z czasem zacz\u0119li prowadzi\u0107 swoj\u0105 gospodark\u0119 przydomow\u0105. \u00a0W lata kolektywizacji we wsi utworzono artel (sp\u00f3\u0142dzielni\u0119), do zarz\u0105du kt\u00f3rego wszed\u0142 m\u00f3j dziadek Michai\u0142. W artelu z socjalistyczn\u0105 nazw\u0105 \u00abIskra\u00bb pracowano od rana do wieczora, nie otrzymuj\u0105c za prac\u0119 pieni\u0119dzy, a tylko – za \u015bci\u015ble wyliczane roboczogodziny – wynagrodzenie w naturze, co nie zaspokaja\u0142o potrzeb du\u017cej rodziny. Z biegiem czasu m\u00f3j dziadek Michai\u0142 przeszed\u0142 do pracy na stacj\u0119 kolejow\u0105 \u017bmerynka.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wujek J\u00f3zef \u015aroda (pierwszy z prawej) stoi z rodzin\u0105 i patrzy na rzek\u0119 San p\u0142yn\u0105c\u0105 ko\u0142o wsi, gdzie przemin\u0119\u0142o jego dzieci\u0144stwo i gdzie w czasie w czasie powodzi zgin\u0105\u0142 jego krewny i inni <\/strong>wie\u015bniacy<\/strong><\/strong><\/p>\n

Z opowie\u015bci mojej babci pami\u0119tam, \u017ce naczelnik zarz\u0105du sp\u00f3\u0142dzielni zabrania\u0142 jej rozmawia\u0107 w j\u0119zyku polskim, zmusza\u0142 wszelkimi gro\u017abami ucz\u0119szcza\u0107 do k\u00f3\u0142ka \u201ewalki z analfabetyzmem\u201d, za\u015b milicja nie zezwala\u0142a jej prowadzi\u0107 korespondencj\u0119 z rodzin\u0105 w Polsce, a tym bardziej na wyjazd do krewnych. Takie zakazy stosownie swobodnego przemieszczania wysuwane ze strony wszystkich organ\u00f3w w\u0142adzy radzieckiej istnia\u0142y a\u017c do 1956 roku. W tym w\u0142a\u015bnie roku mog\u0142a ona urzeczywistni\u0107 swoje wyczekiwane latami \u017cyczenie – spotka\u0107 si\u0119 ze swoimi bra\u0107mi i siostrami i synem J\u00f3zefem.<\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce takie wrogie nastawienie w\u0142adzy radzieckiej do niej osobi\u015bcie, jako do Polki, zreszt\u0105 podobne w stosunku do innych rodzin Polak\u00f3w w tym okr\u0119gu, bezsprzecznie oceni\u0107 nale\u017cy jako represje polityczne i \u0142amania praw i swob\u00f3d cz\u0142owieka na tle przynale\u017cno\u015bci narodowej.<\/p>\n

Zgodnie ze wspomnieniami mojej mamy Olgi i mojej kuzynki w Polsce – Emilii Piciury, w czasie przyjazdu do domu babci, rodzina nic nie wiedzia\u0142a o losie jej syna J\u00f3zefa. Przekaza\u0142a jedynie jego zdj\u0119cie w wojskowym mundurze. Zdj\u0119cie to przywioz\u0142a babcia do domu, na Ukrain\u0119, i powiesi\u0142a na honorowym miejscu. Do ko\u0144ca swojego \u017cycia (zmar\u0142a w 1966 r.) ona i moja matka nie przypuszcza\u0142y, \u017ce jest on \u017cywy i \u017ce mieszka w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

Do Polski wuj J\u00f3zef powr\u00f3ci\u0142 z rodzin\u0105 dopiero w 1994 roku, kiedy jego matka i siostra ju\u017c zmar\u0142y.<\/p>\n

Podczas spotkania z nim, s\u0142uchaj\u0105c jego zwierze\u0144 i wspomnie\u0144 o tragicznych epizodach wojennych, o \u017cyciu na emigracji, wyczuwa\u0142o si\u0119 jak szczerze martwi\u0142y go losy matki i ojca, krewnych przebywaj\u0105cych na ojczystej polskiej ziemi.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dziadkowie autora wspomnie\u0144 \u2013 J\u00f3zefa i Micha\u0142 Fedorowiczowie<\/strong><\/p>\n

Ze szczeg\u00f3lnym zapa\u0142em i emocj\u0105 ocenia\u0142 on przyczyny i konsekwencje pora\u017cki polskich wojsk w walkach z armi\u0105 niemieck\u0105 b\u0119d\u0105c ich bezpo\u015brednim uczestnikiem(by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 oddzia\u0142u w polskiej jednostce kawaleryjskiej). Opowiadania o wycofywaniu si\u0119 polskich jednostek, o perypetiach podczas przeprawy \u017co\u0142nierzy przez granice r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, o potajemnym poparciu \u017co\u0142nierzy stra\u017cy granicznej i miejscowej ludno\u015bci okazywanych w nocnych przemarszach, o utarczkach zbrojnych z Niemcami, o ewakuacji ocala\u0142ych \u017co\u0142nierzy za granic\u0119, o stratach poniesionych w czasie wojny – wszystko to martwi\u0142o go niezmiernie i nieraz budzi\u0142o nieukrywane oburzenie.<\/p>\n

S\u0142u\u017cb\u0119 w wojsku J\u00f3zef kontynuowa\u0142 w polskim oddziale kawaleryjskim ju\u017c na terenie Wielkiej Brytanii, co utrwalone zosta\u0142o na jego fotografiach. Oto, na przyk\u0142ad: przygotowanie legionist\u00f3w do wymarszu; apel na placu; udzia\u0142 w nabo\u017ce\u0144stwie w ko\u015bciele. W jego rozwa\u017caniach o s\u0142u\u017cbie dawa\u0142a si\u0119 odczu\u0107 szczera patriotyczna chluba \u017co\u0142nierza – Polaka za osobiste wywi\u0105zanie si\u0119 z powierzonych mu wojskowych zada\u0144. O nagrodach za s\u0142u\u017cb\u0119 nie wspomina\u0142, lecz o takich odznaczeniach pisali jego krewni w jednym z list\u00f3w.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby wojskowej nie otrzyma\u0142 emerytury i obywatelstwa tego kraju, za\u0142atwi\u0142 jedynie formalno\u015bci na prawo sta\u0142ego pobytu. Za\u0142o\u017cy\u0142 rodzin\u0119 w \u015blubie z Angielk\u0105 o imieniu Freda, urodzi\u0142y si\u0119 im trzy dziewczynki. Najm\u0142odszej nadali imi\u0119 J\u00f3zefa.<\/p>\n

Utrzymywa\u0142 sta\u0142e kontakty z polskimi kolegami z wojska.<\/p>\n

W czasie spotka\u0144 rozmawia\u0142 z nami i ze swoj\u0105 rodzin\u0105 po polsku. Uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za obywatela Polski, wiernego katolika. Nieraz pyta\u0142 mnie i wszystkich krewnych o niezrozumia\u0142ych dla niego przyczynach wieloletnich, nieustannych odmowach w\u0142adz polskich w prawie do odwiedzenie swojego ojczystego kraju. Zw\u0142aszcza przygn\u0119bia\u0142o go to, \u017ce przez ca\u0142e te lata nie pozwalano w dodatku przesy\u0142a\u0107 list\u00f3w i kartek do krewnych z informacj\u0105 o jego \u017cyciu, nie obja\u015bniaj\u0105c przy tym przyczyn. Na jednej z fotografii stoi on z rodzin\u0105 i patrzy na rzek\u0119 San p\u0142yn\u0105c\u0105 ko\u0142o wsi, gdzie przemin\u0119\u0142o jego dzieci\u0144stwo i gdzie w czasie w czasie powodzi zgin\u0105\u0142 jego krewny i inni wie\u015bniacy.<\/p>\n

Niestety – m\u00f3j wujek J\u00f3zef \u015aroda – Polak, \u017co\u0142nierz i patriota Polski zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 ciernist\u0105 drog\u0119 \u017cycia w 2003 roku. Spoczywa na cmentarzu niewielkiego miasta w Hereford,<\/em> le\u017c\u0105cego w hrabstwie Herefordshire<\/em>, (Wielka Brytania). Do dzi\u015b podtrzymujemy kontakty rodzinne z Jego \u017con\u0105 i c\u00f3rk\u0105.<\/p>\n

Powy\u017csze wspomnienia napisa\u0142 wnuk J\u00f3zefy \u015arody-Fedorowicz<\/em><\/strong><\/p>\n

W\u0142odzimierz PAW\u0141OWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u00f3zef \u015aroda – Polak, \u017co\u0142nierz i polski patriota W wielu dokumentach o \u017cyciu polskiej wsp\u00f3lnoty etnicznej na Ukrainie stale m\u00f3wi si\u0119 o znacznym zmniejszaniu si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-2707","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2016"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t