![\"\"](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/rokossowska-447.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Zofia Rokossowska wychowywa\u0142a si\u0119 w rodzinie w\u0142a\u015bcicieli ziemskich Rokossowskich, posiadaczy wsi Jurkowszczyzna (obecnie – rejon nowograd-wo\u0142y\u0144ski, obw\u00f3d \u017cytomierski). Ju\u017c w m\u0142odo\u015bci jej pasj\u0105 sta\u0142o si\u0119 poznawanie zwyczaj\u00f3w panuj\u0105cych w jej rodzinnej wiosce, mowy i sposobu \u017cycia jej mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
W jej dorobku znalaz\u0142o si\u0119 zapisanych po polsku blisko 450 pie\u015bni obrz\u0119dowych, lirycznych, ko\u0142ysanek, i ballad, blisko setki bajek. Skrz\u0119tnie opisywa\u0142a te\u017c tradycyjne obrz\u0119dy, wierzenia krajan, \u015bwiat ro\u015blinny okolic i w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze tutejszej flory. Zebrany przez ni\u0105 materia\u0142 folklorystyczny zajmuje dzi\u015b prawie 400 druku. Rezultaty bada\u0144 Zofii Rokossowskiej zosta\u0142y opublikowane w wydaniach Komisji Antropologicznej Krakowskiej Akademii Nauk, w krakowskim czasopi\u015bmie \u201eWis\u0142a\u201d, przyci\u0105gaj\u0105c uwag\u0119 takich znawc\u00f3w tematu, jak I. Franko, W. Hnatiuk, J.Kopernicki, F. Kraus, M. Sumcow.<\/p>\n
Niestety, nazwiska Rokossowskiej nie ma dzi\u015b w ani jednym s\u0142owniku folklorystycznym, w \u017cadnej polskiej encyklopedii. Wspomina si\u0119 o niej tylko w Encyklopedii Ukrainoznawczej. Dopiero w ostatnie lata do folklorystyczno-etnograficznej spu\u015bcizny Z. Rokossowskiej si\u0119gn\u0119li wsp\u00f3\u0142cze\u015bni badacze I. Kuzniec-Fuczi\u0142o i W. Diduch.<\/p>\n
\u00a0Wiadomo, \u017ce pani Zofia by\u0142a uczestniczk\u0105 post\u0119powego ruchu polskiej m\u0142odzie\u017cy w mie\u015bcie R\u00f3wno w ko\u0144cu 70-ch i pocz\u0105tku 80-ch lat. Wo\u0142y\u0144ski biuletyn diecezjalny informowa\u0142: \u201eNa \u015bwi\u0119to \u2018Pokrowy\u2019 (Szaty) 14 pa\u017adziernika 1905 roku c\u00f3rka w\u0142a\u015bciciela ziemskiego ze wsi Jurkiwszczyzna Zofia Rokossowska, rzymsko-katolickiego wyznania, ofiarowa\u0142a 140 rubli na ustanowienie ikonostasu w tamtejszej \u015bwi\u0105tyni\u201d.<\/p>\n
\u00a0Brat Zofii – Ludwig Rokossowski aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w przygotowaniach do wydania wybitnej pozycji z dziedziny polskiej literatury krajoznawczej – wielotomowego \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201d Jego autorzy wspominaj\u0105 niekt\u00f3re prace Z. Rokossowskiej.<\/p>\n
\u00a0Niedawno w Tarnopolu opublikowane zosta\u0142o dwuj\u0119zyczne wydanie \u201ePowr\u00f3t Zofii Rokossowskiej\u201d. Prace Rokossowskiej zawieraj\u0105ce bogaty opis ukrai\u0144skich \u015bwi\u0105t, obrz\u0119d\u00f3w, pie\u015bni, wierze\u0144, metod leczenia, ba\u015bni i zagadek podanych w j\u0119zyku ukrai\u0144skim i cz\u0119\u015bciowo polskim.<\/p>\n
Anatol ZBOROWSKI<\/strong><\/p>\n CHLEB W OBRZ\u0118DACH<\/em><\/strong><\/p>\n Chleb od urodzenia a\u017c do \u015bmierci cz\u0142owieka jest niezb\u0119dny przy wszystkich obrz\u0119dach. Po narodzeniu dziecka, ojciec tak zwanym zwarem, tj. chlebem i w\u00f3dk\u0105, idzie zaprasza\u0107 na chrzciny rodzic\u00f3w swoich, je\u015bli osobno mieszka, rodzic\u00f3w \u017cony, chrzestnych stron obu, powa\u017cniejszych krewnych, kt\u00f3rych pragnie mie\u0107 na chrzcinach. Ci wszyscy przychodz\u0105 na owo przyj\u0119cie i przynosz\u0105 te\u017c sw\u00f3j chleb i w\u00f3dk\u0119.<\/p>\n Na weselu pomin\u0105wszy korowaj i ko\u0142acze, kt\u00f3re s\u0105 zwykle pszenne, chleb ma znaczenie wa\u017cniejsze: przed \u015blubem ojciec b\u0142ogos\u0142awi obrazem, matka chlebem, gdy jad\u0105 do \u015blubu, ojciec, a je\u015bli nie \u017cyje to matka, przeprowadzaj\u0105 m\u0142odych przez wrota, \u017cegnaj\u0105c ich chlebem.<\/p>\n Gdy przyjad\u0105 od \u015blubu te\u017c spotykaj\u0105 si\u0119 z chlebem, odje\u017cd\u017ca m\u0142oda z m\u0119\u017cem, daj\u0105 jej chleb i obraz w r\u0119czniku i to trzyma na kolanach.<\/p>\n W chacie m\u0119\u017cowskiej te\u015bcia spotyka z chlebem.<\/p>\n Na \u015br\u00f3dpo\u015bciu gospodynie, u kt\u00f3rych jest byd\u0142o rogate piek\u0105 krzy\u017ce, \u2018chresty\u2019 z \u017cytniego ciasta, dwa wa\u0142eczki na krzy\u017c z\u0142o\u017cone.<\/p>\n Te krzy\u017ce rozdaj\u0105 byd\u0142u albo w ten\u017ce dzie\u0144 lub, gdy pierwszy raz na pasz\u0119 wychodzi, czasem i sami jedz\u0105; ma to zabezpieczy\u0107 od b\u00f3lu krzy\u017cy.<\/p>\n Na Wielkanoc pr\u00f3cz paski (bu\u0142ka pszenna) nios\u0105 do \u015bwi\u0119cenia chleb z wetkni\u0119t\u0105 grudk\u0105 soli.<\/p>\n Gdy urz\u0105dzaj\u0105 przenosiny do nowej chaty (tak zwane) i spraszaj\u0105 go\u015bci, ka\u017cdy z zaproszonych przychodzi z chlebem. Do nowej chaty wnosz\u0105 chleb i kur\u0119. To powinno przenocowa\u0107 i dopiero si\u0119 ludzie wprowadzaj\u0105.<\/p>\n Chleba bochenek le\u017cy zawsze na stole, przykryty jednym ko\u0144cem obrusa, n\u00f3\u017c obok. Jest w wielkim poszanowaniu; na ziemi znaleziony podnosz\u0105 i ca\u0142uj\u0105, cz\u0119sto bardzo wyra\u017caj\u0105 si\u0119 \u00abchlib \u015bwiatoj<\/em>\u00bb, jednak i do r\u00f3\u017cnych praktyk gu\u015blarskich bywa u\u017cywany, nieraz nawet w szkodliwych zamiarach.<\/p>\n Przes\u0105dy gospodarskie<\/p>\n W pierwszy dzie\u0144 siejby jesiennej, ju\u017c tylko niekt\u00f3rzy starzy gospodarze na miedzy swego pola k\u0142ad\u0105 obrusek i chleb z sol\u0105, a pierwszy rzut jest ziarnem z wianka po\u015bwi\u0119conego. Je\u015bli gospodyni nie dopatrzy\u0142a lub zapomnia\u0142a bochenka, albo pieroga w piecu, i ten przenocuje w nim, wtedy nabiera w\u0142asno\u015bci oddalaj\u0105cych grad. Obchodz\u0105 z nim swe pola w lecie i cz\u0119sto zostawiaj\u0105 w tym miejscu, sk\u0105d si\u0119 obch\u00f3d zacz\u0119\u0142o. Je\u015bli do proszku z podobnego chleba doda\u0107 proszek ze spalonego wr\u00f3bla w Wigili\u0119 Nowego Roku i to wysia\u0107 razem z konopiami lub prosem siej\u0105c je na wiosn\u0119, wr\u00f3ble ziarna tego wypija\u0107 nie b\u0119d\u0105. Je\u015bli pierworodny upiecze zupe\u0142nie sam bochenek chleba, ale to zacz\u0105wszy od nar\u0105bania drew i zapalenia w piecu, wody przyniesie, rozczyni, zamiesi a\u017c do wyj\u0119cia z pieca zupe\u0142nie bez niczyjej pomocy, chleb ten jest pomocny od ognia, ptactwa, gradu. Obchodzi si\u0119 z nim i \u017cegna zagro\u017cone miejsca i budynki.<\/p>\n [Z. Rokossowska, Chleb, \u00abWis\u0142a\u00bb, t.13, 1899.]<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zofia Rokossowska wychowywa\u0142a si\u0119 w rodzinie w\u0142a\u015bcicieli ziemskich Rokossowskich, posiadaczy wsi Jurkowszczyzna (obecnie – rejon nowograd-wo\u0142y\u0144ski, obw\u00f3d \u017cytomierski). Ju\u017c w m\u0142odo\u015bci jej pasj\u0105 sta\u0142o si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-2821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t