{"id":2916,"date":"2021-10-04T12:14:55","date_gmt":"2021-10-04T09:14:55","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polskie-akcenty-na-mapie-zaporoza\/"},"modified":"2024-12-11T19:59:03","modified_gmt":"2024-12-11T17:59:03","slug":"polskie-akcenty-na-mapie-zaporoza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polskie-akcenty-na-mapie-zaporoza\/","title":{"rendered":"POLSKIE AKCENTY NA MAPIE ZAPORO\u017bA"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Pod przewodnictwem i w obecno\u015bci Jego Ekscelencji Arcybiskupa Metropolity Mieczys\u0142awa Mokrzyckiego, Ambasadora Nadzwyczajnego i Pe\u0142nomocnego Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie Bartosza Cichockiego, ordynariusza diecezji charkowsko-zaporoskiej biskupa Paw\u0142a Honczaruka, biskupa pomocniczego diecezji charkowsko-zaporoskiej Jana Sobi\u0142y, ordynariusza egzarchii donieckiej Ko\u015bcio\u0142a katolickiego obrz\u0105dku bizantyjsko-ukrai\u0144skiego biskupa tytularnego Stefana Menioka, Konsula Generalnego RP na Ukrainie w Charkowie Piotra Stacha\u0144czyka, kierownika Wydzia\u0142u Polonii, Spraw Prawnych i Pomocy Konsularnej w Konsulacie Generalnym w Charkowie Konsula Micha\u0142a Banasia przedstawicieli w\u0142adz miasta i obwodu zaporoskiego na czele z przewodnicz\u0105cym Zarz\u0105du Komitetu Wykonawczego Rady Miejskiej Zaporo\u017ca Romanem Omelianowyczem, w obecno\u015bci przedstawicieli spo\u0142eczno\u015bci polonijnej miasta odby\u0142o si\u0119 ods\u0142oni\u0119cie i po\u015bwi\u0119cenie pomnika \u015bw. Jana Paw\u0142a II i otwarcie ulicy nazwanej Jego imieniem oraz ods\u0142oni\u0119cie popiersia b. burmistrza miasta Oleksandrowska (dzi\u015b Zaporo\u017ca) Feliksa Mo\u0142czanowskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Z postaci\u0105 \u015bw. Jana Paw\u0142a II Zaporo\u017ce wi\u0105\u017ce historia powstania Konkatedry Boga Ojca Mi\u0142osiernego w Zaporo\u017cu.<\/p>\n

7 grudnia 1998 roku Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II po\u015bwi\u0119ci\u0142 kamie\u0144 w\u0119gielny wzi\u0119ty z fundament\u00f3w bazyliki \u015bw. Aposto\u0142a Piotra w Rzymie i tego samego dnia przekaza\u0142 go \u00f3wczesnemu proboszczowi zaporoskiemu ks. Jan Sobilo (obecnie biskup) za po\u015brednictwem swojego sekretarza ks. Mieczys\u0142awa Mokrzyckiego (obecnie arcybiskup), a 7 pa\u017adziernika 1999 r. Biskup Leon Dubrawski OFM odda\u0142 go pod budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a zaprojektowanego przez architekt\u00f3w Zaporo\u017ca (pomniejszona kopia bazyliki \u015bw. Piotra w Watykanie).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podkre\u015bli\u0142 to w swoim wyst\u0105pieniu podczas uroczysto\u015bci Ambasador RP Bartosz Cichocki zaznaczaj\u0105c: \u201ePolak – \u015bw. Jan Pawe\u0142 II otworzy\u0142 zaporo\u017canom obecne stulecie – ofiarowuj\u0105c to pi\u0119kne sanktuarium Boga Ojca Mi\u0142osiernego. Symbolicznie, ale nieprzypadkowo z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 tak, \u017ce minione stulecie dla Zaporo\u017ca otworzy\u0142 inny Polak – wieloletni prezydent miasta Feliks Mo\u0142czanowski. Zrobi\u0142 du\u017co dla budowy nowoczesnej i dostatniej wsp\u00f3lnoty. Wiemy, \u017ce wiele z jego marze\u0144 leg\u0142o w gruzach pod uderzeniami totalitaryzm\u00f3w XX wieku. Wzniesiony niedaleko pomnik ofiar prze\u015bladowa\u0144 stalinowskich przypomina o tym\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bezpo\u015brednimi organizatorami uroczysto\u015bci byli Parafia Sanktuarium Boga Ojca Mi\u0142osiernego w Zaporo\u017cu i Stowarzyszenie Kultury Polskiej im. \u015bw. Jana Paw\u0142a II w Zaporo\u017cu.<\/p>\n

Prezes Stowarzyszenia – Anna Makuszy\u0144ska na swoim profilu na fb napisa\u0142a, i\u017c sta\u0142o si\u0119 to historycznym wydarzeniem polonijnym w Zaporo\u017cu. W jej relacji czytamy:<\/p>\n

\u201eDzi\u0119kujemy Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w RP za dofinansowanie projektu. Dzi\u0119kujemy te\u017c wszystkim, kto do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do sprawy upami\u0119tnienia wybitnych postaci naszego narodu, kt\u00f3rzy swoim \u017cyciem kszta\u0142towali nie tylko nasze polskie warto\u015bci B\u00f3g. Honor. Ojczyzna, ale skupili nas wok\u00f3\u0142 uniwersalnych warto\u015bci Wolno\u015bci, Godno\u015bci. Solidarno\u015bci. W\u0142a\u015bnie one robi\u0105 cz\u0142owieka cz\u0142owiekiem i buduj\u0105 cywilizacj\u0119 \u017cycia i mi\u0142o\u015bci!\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

KOS<\/strong><\/p>\n

***<\/strong><\/p>\n

MO\u0141CZANOWSKI Feliks s. Franca<\/strong> (urodz. 1852,\u00a0Chark\u00f3w, 1921 Katerynos\u0142aw)\u00a0– burmistrz miasta Oleksandrowsk guberni katerynos\u0142awskiej\u00a0w latach 1901-1911 i 1916-1917.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w Charkowie w rodzinie szlacheckiej, otrzyma\u0142 o\u015bwiat\u0119 domow\u0105.<\/p>\n

W po\u0142owie lat 1870-ch przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Oleksandrowska, gdzie w 1875 r. za\u0142o\u017cy\u0142 przedsi\u0119biorstwo komercyjne \u201eTartak parowy i handel lasami F.F. Mo\u0142czanowskiego\u201d, roczny doch\u00f3d kt\u00f3rego w 1889 wynosi\u0142 200 tys. rubli.\u00a0 W kr\u00f3tkim czasie uda\u0142o mu si\u0119 zgromadzi\u0107 wielki kapita\u0142 i sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najbogatszych os\u00f3b miasta.<\/p>\n

\"\"<\/a>
MO\u0141CZANOWSKI Feliks s. Franca<\/strong><\/strong><\/p>\n

By\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywnym dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym. W 1875 r. zosta\u0142 wybrany na deputowanego powiatowego Rady Miejskiej w Oleksandrowsku (od 1880), zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym komisji rewizyjnej, uczestniczy\u0142 w komisji sanitarnej, ds. budownictwa i o\u015bwiaty ludowej.<\/p>\n

Prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105. W 1899 przekaza\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 miasta niedobudowany budynek kamienny z podw\u00f3rzem, na rogu ul. Pokrowskiej i Katerynos\u0142awskiej\u00a0 (obecnie Pocztowej), tzw. Podw\u00f3rze Zachary\u0144skie, oraz op\u0142aci\u0142 weksel na budownictwo na kwot\u0119 ponad 2\u00a0tys. rubli. Na g\u00f3rnym pi\u0119trze rozlokowa\u0142 si\u0119 powiat ziemski, dolna kondygnacja zosta\u0142a wynaj\u0119ta i przynosi\u0142a miastu doch\u00f3d 2 tys. rubli rocznie.<\/p>\n

Na jednym z posiedze\u0144 Rady Miejskiej deputowani na stoj\u0105co przywitali Mo\u0142czanowskiego oklaskami i szczerze dzi\u0119kowali mecenasowi.<\/p>\n

Wspomaga\u0142 rozw\u00f3j przemys\u0142u, handlu, budownictwa, edukacji, medycyny w mie\u015bcie.<\/p>\n

Od 11 grudnia 1901 by\u0142 burmistrzem Oleksandrowska (1901\u201311, 1916\u201317). Miasto by\u0142o cz\u0119\u015bciowo zrujnowane, gospodarka zaniedbana.<\/p>\n

Na tym stanowisku zaj\u0105\u0142 si\u0119 rozwi\u0105zaniem krytycznych problem\u00f3w miasta, jednym z kt\u00f3rych by\u0142y drogi miejskie. Rozpocz\u0119to brukowanie dr\u00f3g. Finansowanie nawierzchni drogowej w du\u017cej mierze zapewniane by\u0142o dzi\u0119ki zaproponowanej przez Mo\u0142czanowskiego op\u0142acie w wysoko\u015bci 1\/8 kopiejek od puda przewo\u017conych tranzytem przez miasto \u0142adunk\u00f3w. Budowa\u0142 wodoci\u0105g miejski i wie\u017ce ci\u015bnie\u0144.<\/p>\n

W 1908, dzi\u0119ki staraniom Mo\u0142czanowskiego miasto otrzyma\u0142o po\u017cyczk\u0119 pa\u0144stwow\u0105 w\u00a0 wysoko\u015bci 1 mln rubli. Z tej kwoty miasto wyp\u0142aci\u0142o 300 tys. rubli zad\u0142u\u017cenia i na pozosta\u0142e pieni\u0105dze zacz\u0119\u0142o si\u0119 aktywne budownictwo instytucji municypalnych, sieci wodoci\u0105gowej.<\/p>\n

W tym okresie wzniesiono budynek banku miejskiego, dobudowano gimnazjum \u017ce\u0144skie, zabrukowano wiele ulic miasta, kontynuowano budownictwo wodoci\u0105gu i wie\u017c ci\u015bnie\u0144, zbudowano now\u0105 rze\u017ani\u0119. Jako przedstawiciel miasta F. Mo\u0142czanowski niejednokrotnie bra\u0142 udzia\u0142 w komisjach ds., eksploatowania bystrza Dniepru. Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci F. Mo\u0142czanowskiego w mie\u015bcie zbudowano pierwsze elektrownie.<\/p>\n

Mia\u0142 wiele odznacze\u0144 Imperium Rosyjskiego. F. Mo\u0142czanowski by\u0142 organizatorem, za\u0142o\u017cycielem i kierownikiem Wydzia\u0142u Opieki nad G\u0142uchoniemymi, za\u0142o\u017cy\u0142 w 1903 Maryi\u0144sk\u0105 szko\u0142\u0119-chutor dla G\u0142uchoniemych, by\u0142a to pierwsza w kraju szko\u0142a dla g\u0142uchoniemych otwarta w 2 km od Oleksandrowska. Szko\u0142a mia\u0142a sw\u00f3j odcinek kolei, w\u0142asn\u0105 elektrowni\u0119, sie\u0107 wodoci\u0105gow\u0105, system centralnego ogrzewania, szpital, aptek\u0119, zak\u0142ad drukarski, przedsi\u0119biorstwo maszyn rolniczych, cerkiew prawos\u0142awn\u0105 (mszy towarzyszy\u0142o t\u0142umaczenie w j\u0119zyku gest\u00f3w). Jednocze\u015bnie z wykszta\u0142ceniem dzieci otrzymywa\u0142y podstawy wiedzy z pracy na roli. W Eupatorii szko\u0142a mia\u0142a w\u0142asne sanatorium.<\/p>\n

W maju 1911 r. wybuchn\u0105\u0142 skandal w zwi\u0105zku ze szko\u0142\u0105 g\u0142uchoniemych. Mo\u0142czanowski na podstawie fa\u0142szywych oskar\u017ce\u0144, zwi\u0105zanych z przyw\u0142aszczeniem \u015brodk\u00f3w charytatywnych na dzia\u0142alno\u015b\u0107 szko\u0142y, zosta\u0142 uwi\u0119ziony na 3 miesi\u0105ce. W 1913 r. \u015bledztwo wszystkie zarzuty uzna\u0142o za bezpodstawne i stwierdzi\u0142o brak cech przest\u0119pstwa ze strony Mo\u0142czanowskiego. Po zwolnieniu za kaucj\u0105 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Katerynos\u0142awa.<\/p>\n

Podczas I. wojny \u015bwiatowej przez 2 lata bra\u0142 aktywny udzia\u0142 w dzia\u0142alno\u015bci Og\u00f3lnorosyjskiego Stowarzyszenia Czerwonego Krzy\u017ca, Og\u00f3lnorosyjskiego Zwi\u0105zku Miast. Zosta\u0142 oddelegowany przez ten Zwi\u0105zek na Galicj\u0119 w celu zorganizowania punkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych.<\/p>\n

Pod koniec 1915 wr\u00f3ci\u0142 do Oleksandrowska. W pa\u017adzierniku 1916 po raz drugi wybrano go na stanowisko burmistrza. W 1917 ostatecznie opu\u015bci\u0142 stanowisko burmistrza. Pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 z Armii Czerwonej. Zmar\u0142 na tyfus w Katerynos\u0142awie w 1921 r.<\/p>\n

W Zaporo\u017cu otwarto tablice pami\u0105tkowe na budynkach by\u0142ej szko\u0142y dla g\u0142uchoniemych (1992) \u0456 specjalistycznej og\u00f3lno-o\u015bwiatowej szko\u0142y-internatu \u00ab\u0179r\u00f3d\u0142o\u00bb (fundatorem w maju 2016 r. by\u0142 Zwi\u0105zek Kultury Polskiej im. Jana Paw\u0142a II), w 2016 jego imieniem nazwano ulic\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod przewodnictwem i w obecno\u015bci Jego Ekscelencji Arcybiskupa Metropolity Mieczys\u0142awa Mokrzyckiego, Ambasadora Nadzwyczajnego i Pe\u0142nomocnego Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie Bartosza Cichockiego, ordynariusza diecezji charkowsko-zaporoskiej biskupa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t