{"id":2944,"date":"2020-03-31T19:57:54","date_gmt":"2020-03-31T16:57:54","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/w-tych-okrutnych-czasach\/"},"modified":"2024-12-11T20:20:04","modified_gmt":"2024-12-11T18:20:04","slug":"w-tych-okrutnych-czasach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/w-tych-okrutnych-czasach\/","title":{"rendered":"W tych okrutnych czasach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Konferencj\u0119 prowadzi\u0142 b. prokurator wojskowy pu\u0142kownik w st. sp. Andrzej Amons<\/strong><\/p>\n

28 lutego w \u015bcianach sto\u0142ecznej biblioteki im. Gogola odby\u0142a si\u0119 konferencja pt. \u201eLosy Polak\u00f3w deportowanych do obwodu archangielskiego. Luty 1940\u201d. \u00a0Z przejrzy\u015bcie usystematyzowan\u0105 informacj\u0105 na ten temat wyst\u0105pi\u0142 cz\u0142onek zarz\u0105du Kijowskiego Polskiego Stowarzyszenia Kulturalno-O\u015bwiatowego im. A. Mickiewicza Andrzej Amons – weteran organ\u00f3w prokuratury, pu\u0142kownik w st. sp. by\u0142y kierownik Departamentu Rehabilitacji Prokuratury Wojskowej centralnego regionu Ukrainy.<\/p>\n

Pan Andrzej zapozna\u0142 zebranych z genez\u0105 i przebiegiem deportacji, przytoczy\u0142 akty prawne zwi\u0105zane z wysiedleniem obywateli polskich oraz przedstawi\u0142 unikatowe dokumenty i dane z r\u00f3\u017cnych archiw\u00f3w rosyjskich i ukrai\u0144skich, fakty i zdj\u0119cia ilustruj\u0105ce warunki ich pobytu na zes\u0142aniu, opowiedzia\u0142 o losie swojej rodziny, kt\u00f3r\u0105 r\u00f3wnie\u017c razem z wieloma polskimi rodzinami, deportowano do Okr\u0119gu Ustjanowskiego w obwodzie archangielskim, na obszary wiecznej zmarzliny do najbardziej na p\u00f3\u0142noc wysuni\u0119tego terenu Eurazji. \u00a0<\/p>\n

W opisywanym przez niego przypadku miejscem zamieszkania przesiedle\u0144c\u00f3w sta\u0142y si\u0119 baraki, zbudowane w lesie nieopodal osiedla, s\u0142u\u017c\u0105ce, jeszcze niedawno, jako wi\u0119zienie dla prze\u015bladowanych obywateli ZSRS. O ucieczce nie by\u0142o mowy, dooko\u0142a by\u0142 g\u0119sty las, a w nim le\u017ca\u0142 2-metrowy \u015bnieg.<\/p>\n

\u2013\u00a0 W tych lasach dzia\u0142y si\u0119 takie rzeczy, \u017ce tylko B\u00f3g jeden wie… Tu nawet nie by\u0142o gdzie uciec. Bez szans. Wtedy dr\u00f3g w og\u00f3le nie by\u0142o, wzd\u0142u\u017c kolei od razu z\u0142api\u0105, a po tajdze bez szans. Je\u015bli nie masz broni, to po tobie \u2013 opowiada\u0142 znaj\u0105cy losy polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w W\u0142adimir Strumie\u0144ski, Rosjanin polskiego pochodzenia, potomek polskich emigrant\u00f3w z XIX w.<\/p>\n

Warunki pobytu na miejscu zes\u0142ania by\u0142y nadzwyczaj ci\u0119\u017ckie. G\u0142\u00f3d, ch\u0142\u00f3d, ci\u0119\u017cka praca przy wyr\u0119bie lasu, pod nadzorem enkawudzist\u00f3w, stwarza\u0142y koszmarne trudno\u015bci. Wielu nie wytrzymywa\u0142o tego napi\u0119cia. Zmar\u0142ych chowano w lesie na starym cmentarzu, w tym samym miejscu, gdzie wcze\u015bniej zakopywano zmar\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dopiero po sierpniowej amnestii 1941 roku warunki pobytu w obozie zmieni\u0142y si\u0119 nieco. Wtedy te\u017c zacz\u0119to sporz\u0105dza\u0107 listy Polak\u00f3w na powr\u00f3t z zes\u0142ania.<\/p>\n

Niezwykle wyraziste i wzruszaj\u0105ce opisy z wyw\u00f3zki na zes\u0142anie do obwodu archangielskiego i warunk\u00f3w egzystencji na tamtejszej katordze pozostawili nam polscy tu\u0142acze:<\/p>\n

MARIA GILECKA (luty 1940)<\/strong><\/em><\/p>\n

\u201eWagon wewn\u0105trz po ciemku wyda\u0142 si\u0119 bia\u0142y jakby pobielony, a to by\u0142 mr\u00f3z na \u015bcianach i suficie. W wagonie by\u0142y ju\u017c 4 rodziny razem, by\u0142o nas 33 osoby. Wagon bydl\u0119cy bez o\u015bwietlenia. Po obu stronach rozsuwanych drzwi by\u0142y nary, ma\u0142e zakratowane okienka, na \u015brodku blaszany piecyk (\u201eciep\u0142uszka\u201d) i dziura wyci\u0119ta w pod\u0142odze dla za\u0142atwiania potrzeb fizjologicznych. W czasie jazdy i na niekt\u00f3rych postojach drzwi wagonu by\u0142y zamkni\u0119te i zablokowane od zewn\u0105trz. Otwierano je na stacjach etapowych dla dostarczenia wody i ewentualnie zupy\u201d.<\/p>\n

FELICJA KONARSKA (luty 1940)<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201ePostoje by\u0142y r\u00f3wnie\u017c i po to, by wynosi\u0107 z wagon\u00f3w trupy, bo niestety ludzie umierali. Czasami wynoszono kobiety, kt\u00f3re mia\u0142y lada moment rodzi\u0107. Wtedy po raz pierwszy s\u0142ysza\u0142am krzyki rodz\u0105cych kobiet. Na noszach zobaczy\u0142am nasz\u0105 dalsza s\u0105siadk\u0119 p. Nadi\u0119, te\u017c niesiono j\u0105 do szpitala na por\u00f3d, ale na \u201eposio\u0142ek\u201d przyjecha\u0142a bez dziecka. Umar\u0142o. Przewa\u017cnie kobiety dosy\u0142ano do m\u0119\u017c\u00f3w na \u201eposio\u0142ki\u201d, ale bez noworodk\u00f3w, podobno wszystkie umar\u0142y. Zreszt\u0105 jak mog\u0142y \u017cy\u0107?<\/p>\n

\u00a0(…) Weszli\u015bmy smutni do baraku i stali\u015bmy bezradni, to nie by\u0142 dom dla nas, to by\u0142 wsp\u00f3lny, z ohydnymi narami, pusty barak. (…)
By\u0142am przygn\u0119biona i apatyczna. Niczego mi si\u0119 nie chcia\u0142o. Nie by\u0142am jeszcze ca\u0142kiem zdrowa. Po\u0142o\u017cy\u0142am si\u0119 i b\u0142yskawicznie zasn\u0119\u0142am.
W \u015brodku nocy zbudzi\u0142o mnie g\u0142o\u015bne szlochanie. Od razu otrze\u017awia\u0142am, serce wali\u0142o mi jak m\u0142ot, bo\u2026 to p\u0142aka\u0142a mama. (…) Nie wiedzia\u0142am co si\u0119 sta\u0142o. Na wszystkich pryczach pozapalano lampki, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nikt z doros\u0142ych nie spa\u0142. Ci\u0105gle nie wiedzia\u0142am o co chodzi, a\u017c tu nagle przy zapalonej latarni zobaczy\u0142am niezliczony r\u00f3j czerwonych, ohydnych robak\u00f3w pe\u0142zaj\u0105cych po po\u015bcieli, poduszkach, ko\u0142drach, suficie i gdzie spojrza\u0142am, wsz\u0119dzie \u0142azi\u0142y te robaki.
– \u201cCo to?\u201d – krzykn\u0119\u0142am przera\u017cona (…)
– \u201cTo pluskwy\u201d – odpowiedzia\u0142 Fajfer, nasz s\u0105siad z do\u0142u. (…)<\/p>\n

Patrzy\u0142am na to ruszaj\u0105ce si\u0119 i p\u0119dz\u0105ce gdzie\u015b paskudztwo z obrzydzeniem i wstr\u0119tem. By\u0142o po prostu czerwono od nich. Mama najpierw je t\u0142uk\u0142a, potem rozciera\u0142a jak\u0105\u015b szmat\u0105, a kiedy stwierdzi\u0142a, \u017ce nie da im rady, za\u0142ama\u0142a si\u0119 i rozp\u0142aka\u0142a<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

MARIA \u0141AWI\u0143SKA (1940\u20131941)<\/em><\/strong><\/p>\n

Pewnego razu do Solugi przysz\u0142y wagony do \u201enagruzki\u201d. Jeden z wagon\u00f3w mia\u0142 napis \u201eLw\u00f3w\u201d i or\u0142a bia\u0142ego wymalowanego na deskach, widocznego jeszcze, cho\u0107 zamazanego. Wszyscy, ile nas tam by\u0142o, zbiegli\u015bmy si\u0119, dotykali\u015bmy napisu i rysunku, tulili\u015bmy si\u0119 do nich i szlochali tak, \u017ce chyba Pan B\u00f3g w niebie s\u0142ysza\u0142.<\/p>\n

ZDZIS\u0141AW RATAJ (1940\u20131941)<\/em><\/strong><\/p>\n

Pami\u0119tam do dzi\u015b, \u017ce moim marzeniem by\u0142o naje\u015b\u0107 si\u0119 do syta prawdziwego chleba. Czu\u0142em jego zapach na jawie i widywa\u0142em go w snach. Przy s\u0142owach modlitwy \u201cchleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj\u201d m\u0119czy\u0142em si\u0119 okropnie i nie by\u0142em w stanie wymawia\u0107 dalszych s\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Liczba obywateli polskich wywiezionych w g\u0142\u0105b ZSRR od lutego 1940 roku do czerwca 1941 do dzi\u015b budzi kontrowersje. \u0179r\u00f3d\u0142a NKWD podaj\u0105, \u017ce deportowano oko\u0142o 330-340 tys. os\u00f3b. Zwi\u0105zek Sybirak\u00f3w przedstawia du\u017co wy\u017csze dane. Wed\u0142ug jego szacunk\u00f3w, z ziem wschodnich RP wywiezionych zosta\u0142o ok. 1,3 mln os\u00f3b. Celem sowieckich deportacji by\u0142a eksterminacja elit oraz og\u00f3\u0142u \u015bwiadomej narodowo polskiej ludno\u015bci. Mia\u0142y one rozbi\u0107 spo\u0142eczn\u0105 struktur\u0119, dostarczaj\u0105c jednocze\u015bnie totalitarnemu sowieckiemu imperium si\u0142\u0119 robocz\u0105.<\/p>\n

Organizatorem konferencji by\u0142o Kijowskie Polskie Kulturalno-O\u015bwiatowe Stowarzyszenie im. A. Mickiewicza, przy wsparciu Centrum Nauki J\u0119zyka Polskiego POLONISTA CENTER. W\u015br\u00f3d przyby\u0142ych go\u015bci znale\u017ali si\u0119 przedstawiciele Kijowskiego Polskiego Zgromadzenia ZGODA im M. Malowskiego. Wydarzenie zaszczycili tak\u017ce swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 aktywi\u015bci Stowarzyszenia Niemieckiego, kt\u00f3rzy podzielili si\u0119 r\u00f3wnie ciekaw\u0105 informacj\u0105 na poruszany temat.<\/p>\n

Antoni KOSOWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konferencj\u0119 prowadzi\u0142 b. prokurator wojskowy pu\u0142kownik w st. sp. Andrzej Amons 28 lutego w \u015bcianach sto\u0142ecznej biblioteki im. Gogola odby\u0142a si\u0119 konferencja pt. \u201eLosy Polak\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-2944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2020"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t