{"id":2979,"date":"2016-01-28T08:09:41","date_gmt":"2016-01-28T06:09:41","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/czarowne-miasteczko-naddnieprza-2\/"},"modified":"2024-12-11T20:39:15","modified_gmt":"2024-12-11T18:39:15","slug":"czarowne-miasteczko-naddnieprza-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/czarowne-miasteczko-naddnieprza-2\/","title":{"rendered":"Czarowne miasteczko Naddnieprza (2)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy w Rzyszczewie (1863 r.) <\/strong><\/p>\n

R\u017cyszcziw \u2013 tak powszechnie nazywaj\u0105 dzi\u015b malownicze miasteczko, le\u017c\u0105ce na wysokich i stromych zboczach prawego brzegu Dniepru, w odleg\u0142o\u015bci 80 km od stolicy Ukrainy, miasteczko, kt\u00f3re by\u0142o \u015bwiadkiem wielu historycznych wydarze\u0144 odbywaj\u0105cych si\u0119 na tej pradawnej ziemi.<\/strong><\/p>\n

Opis dziej\u00f3w tej miejscowo\u015bci zako\u0144czyli\u015bmy w poprzednim odcinku czasami, gdy Rzyszcz\u00f3w (pod tak\u0105 nazw\u0105 figuruj\u0119 on w dokumentach historycznych) nale\u017ca\u0142 do rodziny w\u0142a\u015bcicieli ziemskich Woronicza. Oto jak dalej potoczy\u0142y si\u0119 jego losy.<\/strong><\/p>\n

Dniem 28 sierpnia 1747 r. datowany jest dokument Magistratu Kijowskiego przekazuj\u0105cy to we w\u0142asno\u015b\u0107 Stanis\u0142awowi Szczeniowskiemu – staro\u015bcie trachtemyrowskiemu. Odnowi\u0142 on zamek i zamieszka\u0142 w nim. Niestety nie na d\u0142ugo, gdy\u017c hajdamacy niebawem zamek spalili. W\u00f3wczas Szczeniowski zaj\u0105\u0142 wysp\u0119 na Dnieprze naprzeciwko Rzyszczewa i wybudowa\u0142 tam nowy zamek, w nieb\u0142ahy spos\u00f3b chroniony wodami rzeki.<\/p>\n

Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce wcze\u015bniejsi posiadacze miasteczka Rzyszcz\u00f3w – Woroniczowie i ich potomni Dzia\u0142y\u0144scy w pierwszej po\u0142owie XVIII wieku znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w inwestowali w budownictwo w Rzyszczewie obiekt\u00f3w sakralnych.<\/p>\n

W 1765 r. sumptem Stanis\u0142awa Szczeniowskiego i jego ma\u0142\u017conki Urszuli z Nitos\u0142awskich stan\u0105\u0142 w Rzyszczowie drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Stanis\u0142awa i drewniany klasztor ojc\u00f3w trynitarzy. W ko\u015bciele by\u0142 szpital dla 10-ciu chorych i szko\u0142a. Uczono si\u0119 tu czyta\u0107 w j\u0119zyku polskim i rosyjskim; nauczano katechizmu, arytmetyki i gramatyki \u0142aci\u0144skiej. Podr\u0119cznik\u00f3w nie by\u0142o, nauczyciel by\u0142 tylko jeden. W pierwszym p\u00f3\u0142roczu roku 1825 nauk\u0119 pobiera\u0142o tam 14 uczni\u00f3w, wszyscy ch\u0142opcy – dzieci tutejszych katolik\u00f3w i mieszczan r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. Szko\u0142a ta by\u0142a najstarsz\u0105 instytucj\u0105 edukacyjn\u0105 Rzyszczowa.<\/p>\n

A kim byli gospodarze klasztoru?<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c zakon Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej tj. ojc\u00f3w trynitarzy to wsp\u00f3lnota, statut kt\u00f3rej zabrania swoim cz\u0142onkom mie\u0107 jakiekolwiek mienie. Maj\u0105 oni prawo zbierania ja\u0142mu\u017cny, kt\u00f3ra kierowana jest do kasy ko\u015bcielnej lub na cele dobroczynne. Zakon powsta\u0142 w celu uwalniania (wykupu) niewolnik\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich z r\u0105k muzu\u0142man\u00f3w podczas wypraw krzy\u017cowych. Dzi\u015b bracia nios\u0105 pomoc ludziom cierpi\u0105cym prze\u015bladowania, ubogim, opuszczonym, wi\u0119\u017aniom i chorym.<\/p>\n

Dewiz\u0105 zakonu s\u0105 s\u0142owa: \u201eGloria Tibi Trinitas et Captivis Libertas\u201d – co t\u0142umaczy si\u0119:\u201eChwa\u0142a Tobie Tr\u00f3jco, a je\u0144com wolno\u015b\u0107!\u201d. Ich herbem jest r\u00f3wnoramienny krzy\u017c z \u0142a\u0144cuchami i kajdanami, co symbolizuje uratowanie niewolnik\u00f3w z niewoli.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dzi\u015b z klasztoru trynitarzy pozosta\u0142y tylko piwnice, podziemne przej\u015bcia i cele – miejscowi nazywaj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 \u201eDomem ksi\u0119dza\u201d<\/strong><\/strong><\/p>\n

G\u0142\u00f3wne swoje plac\u00f3wki trynitarze zak\u0142adali na ziemiach ukrainnych. Pierwsi pojawili si\u0119 tu w 1685 roku. Byli to wychod\u017acy z Hiszpanii.<\/p>\n

Rozmieszczenie klasztoru trynitarzy w w\u0142a\u015bnie w Trzyszczowie jest ca\u0142kowicie usprawiedliwione, dlatego \u017ce dalej na po\u0142udnie przebiega\u0142y ju\u017c granice Dzikiego Pola, a ich zadaniem by\u0142o zak\u0142adanie klasztor\u00f3w mo\u017cliwie najbli\u017cej do granicy z Turcj\u0105. W okresie XVI-XVII stuleci w Polsce i na Litwie Dzikim Polem nazywano ziemie ukrainne, znajduj\u0105ce si\u0119 na wsch\u00f3d i po\u0142udnie od Bia\u0142ej Cerkwi. Wtedy te\u017c rozdawano magnatom i szlachcie we w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 zar\u00f3wno tereny niezamieszka\u0142e, jak i te gdzie zamieszkiwa\u0142a ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska. Do Rzyszczowa przeniesiono konsystorium zakonu.<\/p>\n

\u00a0A zatem, trynitarze wykonywali tu jednocze\u015bnie wojenne i dyplomatyczne funkcje, zajmuj\u0105c si\u0119 obron\u0105 granic Rzeczpospolitej od napad\u00f3w krymskich Tatar\u00f3w i wymian\u0105 je\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

W 1829 r., w miejsce drewnianego ko\u015bci\u00f3\u0142ka, prze\u0142o\u017cony klasztoru ks. J\u00f3zef Czarnecki, funduszem Zacharyasza Ho\u0142owi\u0144skiego, wzni\u00f3s\u0142 dzisiejszy okaza\u0142y murowany ko\u015bci\u00f3\u0142, p.w. \u015bw. Tr\u00f3jcy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten s\u0142u\u017cy\u0142 wierz\u0105cym obuchowskiego, perejas\u0142awskiego, starczenkowskiego i innych powiat\u00f3w, a jednocze\u015bnie przedstawia\u0142 sob\u0105 twierdz\u0119 z konstrukcjami obronnymi.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ustawiony na bia\u0142ym cemencie, obr\u00f3cono frontem do miasta, a wielkim o\u0142tarzem do Dniepru, kt\u00f3ry zwykle w maju pod sam mur ko\u015bcielny swe wody wylewa\u0142. Nad ko\u015bcio\u0142em widnia\u0142 glob z krzy\u017cem, wsparty na piramidzie z napisem: \u201eB\u00f3g jest opatrzny\u201d. Nad wej\u015bciem do ko\u015bcio\u0142a wznosi\u0142a si\u0119 dzwonnica utrzymana w klasycznej dla \u015bredniowiecza architekturze. Grubo\u015b\u0107 \u015bcian si\u0119ga\u0142a do dw\u00f3ch metr\u00f3w. \u015aciany boczne mia\u0142y ku g\u00f3rze sze\u015b\u0107 p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142ych otwor\u00f3w – okien. W razie potrzeby wykorzystywano je, jako ambrazury dla armat.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Uroczystego po\u015bwi\u0119cenia Memoria\u0142u R\u017cyszczowskiego Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tr\u00f3jcy dokonano <\/strong>29 sierpnia 2015 roku podczas uroczystej Mszy \u015bwi\u0119tej, celebrowanej przez arcybiskupa Piotra Malczuka<\/strong><\/strong><\/p>\n

Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a zdobi\u0142y wypuk\u0142e p\u0142askorze\u017aby przedstawiaj\u0105ce \u015bwi\u0119tych. Z obydwu stron figurki aposto\u0142\u00f3w. Budowl\u0119 ko\u015bcio\u0142a wie\u0144czy\u0142 ostry dach z wysokim krzy\u017cem nad cz\u0119\u015bci\u0105 o\u0142tarzow\u0105. W kamiennym ogrodzeniu, o wysoko\u015bci do trzech metr\u00f3w, z zachodniej strony znajdowa\u0142a si\u0119 brama. Ko\u015bci\u00f3\u0142 otacza\u0142 teren b\u0142otnisty i do \u015bwi\u0105tyni mo\u017cna by\u0142o dotrze\u0107 jedynie przez most zwodzony, kt\u00f3ry zbudowano ko\u0142o samej bramy.<\/p>\n

Pod ko\u015bcio\u0142em znajdowa\u0142a si\u0119 wielka murowana piwnica. W \u015bcianach piwnicy wymurowano wn\u0119ki niemal trzymetrowej g\u0142\u0119boko\u015bci i szeroko\u015bci jednego metra, w kt\u00f3re to, z czasem ,zak\u0142adano cynkowe trumny z cia\u0142ami zmar\u0142ych zamo\u017cnych Polak\u00f3w. Z piwnicy poprzez lochy prowadzi\u0142y podziemne wyj\u015bcia. A zatem ko\u015bci\u00f3\u0142 w razie potrzeby stawa\u0142 si\u0119 twierdz\u0105.<\/p>\n

W 1796 r. o ko\u015bciele wspomina si\u0119 ju\u017c nie, jako o \u015bwi\u0105tyni katolickiej, lecz grecko-katolickiej cerkwi \u015bw. Tr\u00f3jcy.<\/p>\n

\u00a0W 1864 r. Pochilewicz w swoich \u201eOpowie\u015bciach o zasiedlonych miejscowo\u015bciach guberni kijowskiej\u201d pisa\u0142, \u017ce, zar\u00f3wno cerkiew z dzwonnic\u0105, jak i cele oraz plebania, zbudowane s\u0105 z ceg\u0142y i otoczone r\u00f3wnie\u017c ceglanym murem.<\/p>\n

Przed pora\u017ck\u0105 polskiego powstania listopadowego (lata 1830-32) do parafii katolickiego ko\u015bcio\u0142a w Rzyszczowie wchodzi\u0142o 65 wsi i 6 miasteczek kaniowskiego i kijowskiego powiatu, guberni kijowskiej: Rzyszcz\u00f3w, Trypole, Kani\u00f3w, Kozin, licz\u0105ce 1336 parafian.<\/p>\n

Po nastaniu w\u0142adzy bolszewickiej na Ukrainie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwi\u0105ty\u0144 katolickich i grecko-katolickich zniszczono na zawsze, parafie zlikwidowano, a pomieszczenia wykorzystywano pod magazyny. Podobny los nie omin\u0105\u0142 te\u017c ko\u015bcio\u0142a rzyszczowskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dobrodziejami ko\u015bcio\u0142a i klasztoru byli Ho\u0142owi\u0144scy. Nagrobek Zenona, syna Zachariasza Ho\u0142owi\u0144skiego, <\/strong>marsza\u0142ka szlachty guberni kijowskiej, \u201epionierem przemys\u0142u rolnego\u201d, <\/strong>kt\u00f3rego nagrobek znaleziono w postumencie obalonego pomnika Lenina w R\u017cyszczowie<\/strong> <\/strong><\/p>\n

Z dokument\u00f3w wiadomo, \u017ce ju\u017c w 1920 r. ca\u0142a dokumentacja ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142a zniszczona. Wed\u0142ug wspomnie\u0144 naocznych \u015bwiadk\u00f3w, w lata wojny ko\u015bci\u00f3\u0142 i cele, a cz\u0119\u015bciej ich piwnice, faszy\u015bci wykorzystywali pod wi\u0119zienia i katownie.<\/p>\n

Po wojnie w pomieszczeniu ko\u015bcio\u0142a nadal znajdowa\u0142 si\u0119 sk\u0142ad, za\u015b w celach, przez d\u0142ugi okres, a\u017c do 1972 r. nauczano uczni\u00f3w starszych klas, urz\u0105dzono pracownie i sal\u0119 gimnastyczn\u0105 szko\u0142y \u015bredniej miasta. Po przeniesieniu szko\u0142y do nowych pomieszcze\u0144, w celach mie\u015bci\u0142a si\u0119 dzieci\u0119ca szko\u0142a muzyczna, a z czasem pomieszczenia przekazano przedsi\u0119biorstwu technicznemu, kt\u00f3re funkcjonuje tam do dzi\u015b.<\/p>\n

Niestety, ko\u015bci\u00f3\u0142, ju\u017c w bli\u017csze nam czasy, w 1985 r. zosta\u0142 zburzony, chocia\u017c prze\u017cy\u0142 wojny i powstania. Dzi\u015b z klasztoru pozosta\u0142y tylko piwnice, podziemne przej\u015bcia i cele (miejscowi nazywaj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 \u201eDom ksi\u0119dza\u201d), ale mieszka\u0144cy dobrze pami\u0119taj\u0105 t\u0119 per\u0142\u0119 zabytkowej architektury. Przez d\u0142ugie trzydzie\u015bci lat mieszka\u0144cy miasta opowiadali swoim dzieciom, wnukom o majestacie ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

Min\u0119\u0142o sporo czasu, p\u00f3ki miejscowa ludno\u015b\u0107 podj\u0119\u0142a si\u0119 solidnego uporz\u0105dkowania miejsca, gdzie onegdaj sta\u0142a ta okaza\u0142a budowla.<\/p>\n

28 marca 2015 r. Pe\u0142nomocny i Nadzwyczajny Ambasador Polski na Ukrainie Henryk Litwin z ma\u0142\u017conk\u0105 Ann\u0105 odwiedzi\u0142 R\u017cyszcz\u00f3w na zaproszenie prezesa Kulturalno-O\u015bwiatowego Stowarzyszenia Polak\u00f3w w R\u017cyszczowie Anatola Jaroszkiewicza. Spotkanie odby\u0142o si\u0119 przy wsp\u00f3\u0142udziale mera miasta Myko\u0142y Spiczaka, jego zast\u0119pczyni ds. dzia\u0142alno\u015bci organ\u00f3w wykonawczych Ludmi\u0142y Karpenko, proboszcza z fastowskiego ko\u015bcio\u0142a Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca Pa\u0144skiego Jana Pi\u0105tkowskiego.<\/p>\n

W toku spotkania om\u00f3wiono kwestie stosownie renowacji resztek zabudowa\u0144 rzymsko katolickiego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tr\u00f3jcy (architekt projektu Andrzej Mikulski).Strony dosz\u0142y do porozumienia stosownie globalnego zakresu prac w p\u0142aszczy\u017anie zachowania i odrodzenie historii miasta R\u017cyszczowa. Budowa pomnika stanie si\u0119 znamiennym historyczno kulturalnym i architektonicznym wydarzeniem dla miasta, swoist\u0105 turystyczn\u0105 przyn\u0119t\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Prezes Stowarzyszenia Polak\u00f3w w R\u017cyszczowie Anatol Jaroszkiewicz (radny Miejskiej Rady R\u017cyszczewa) wita arcybiskupa Piotra Malczuka<\/strong><\/p>\n

29 sierpnia 2015 r. w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142, dzia\u0142acze Kulturalno-O\u015bwiatowego Stowarzyszenia Polak\u00f3w w R\u017cyszczowie uporz\u0105dkowali teren, tworz\u0105c pami\u0105tkowy kompleks z nagrobkami mecenas\u00f3w ko\u015bcio\u0142a, rodziny Ho\u0142owi\u0144skich i p\u0142ytami z poch\u00f3wk\u00f3w duchownych. Posprz\u0105tali te\u017c przylegaj\u0105cy do placu polski cmentarz.<\/p>\n

Uroczystego po\u015bwi\u0119cenia Memoria\u0142u Rzyszczowskiego Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tr\u00f3jcy dokonano 29 sierpnia br. podczas uroczystej Mszy \u015bwi\u0119tej, celebrowanej przez arcybiskupa Piotra Malczuka, ordynariusza rzymskokatolickiej Diecezji Kijowsko-\u017bytomierskiej. Na uroczysto\u015b\u0107 przyby\u0142o wiele czcigodnych os\u00f3b, w tym kierownik Wydzia\u0142u Konsularnego Ambasady RP w Kijowie (obecnie z-ca ambasadora) Rafa\u0142 Wolski, mer miasta Myko\u0142a Spiczak, radni magistratu, przedstawiciele \u015brodowisk polskich Kijowa.<\/p>\n

To by\u0142o znamiennym wydarzeniem w historii naszego miasteczka, na kt\u00f3re zebra\u0142o si\u0119 wielu jego mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Przyje\u017cd\u017cacie do R\u017cyszczowa i przekonacie si\u0119 w tym, \u017ce istniej\u0105 jeszcze na Ukrainie zak\u0105tki, s\u0105 miejsca, gdzie, jak pisa\u0142 Serhij Komisarenko – ukrai\u0144ski uczony, dostojnik pa\u0144stwowy i polityczny: \u201e\u2026 tchnie wieczno\u015bci\u0105. I powiew ten udziela si\u0119 fizycznie. W tej osnutej zagadkow\u0105 aur\u0105 prawiekowej miejscowo\u015bci za\u0142o\u017cona jest jaka\u015b nieokre\u015blona wy\u017csza zniewalaj\u0105ca si\u0142a. J\u0105 wybrano i po dzi\u015b emanuje ona \u0142ask\u0119<\/em> Bo\u017c\u0105 \u2026\u201d. Jeszcze raz zapraszamy do R\u017cyszczowa!<\/p>\n

Natalia PRYTU\u0141A
starszy pracownik naukowy muzeum archeologiczno-krajoznawczego w R\u017cyszczowie,<\/em>
<\/strong><\/p>\n

Aleksy JAROSZKIEWICZ<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy w Rzyszczewie (1863 r.) R\u017cyszcziw \u2013 tak powszechnie nazywaj\u0105 dzi\u015b malownicze miasteczko, le\u017c\u0105ce na wysokich i stromych zboczach prawego brzegu Dniepru, w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2980,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-2979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2016"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t