{"id":2998,"date":"2020-11-28T23:34:31","date_gmt":"2020-11-28T21:34:31","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/o-stosunkach-polsko-estonskich\/"},"modified":"2024-12-11T20:49:27","modified_gmt":"2024-12-11T18:49:27","slug":"o-stosunkach-polsko-estonskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/o-stosunkach-polsko-estonskich\/","title":{"rendered":"O STOSUNKACH POLSKO-ESTO\u0143SKICH"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Kiedy odwiedza nas go\u015b\u0107 z Polski, tu na wyspie, wtedy wywieszamy 2 flagi polsk\u0105 i esto\u0144sk\u0105 (dom pa\u0144stwa Pullat\u00f3w na wyspie Hiiumaa)<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Rozmowa z tamtejszym historykiem, prof. Raimo Pullatem<\/strong>, wielkim przyjacielem Polski<\/p>\n

– Znamy si\u0119 ju\u017c bardzo d\u0142ugo. Pa\u0144skie kontakty z Polsk\u0105 i Polakami si\u0119gaj\u0105 tak\u017ce odleg\u0142ych lat…<\/strong><\/p>\n

– Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w roku 1961, kiedy z grup\u0105 m\u0142odzie\u017cy esto\u0144skiej pojecha\u0142em do Czechos\u0142owacji na studencki ob\u00f3z sportowy, na kt\u00f3rym by\u0142o du\u017co m\u0142odych ludzi z Ukrainy, Francji i Polski. Tam w\u0142a\u015bnie pozna\u0142em moj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 Wies\u0142aw\u0119, w kt\u00f3rej si\u0119 zakocha\u0142em od pierwszego wejrzenia. Moje kontakty z Polsk\u0105 i Polakami zacz\u0119\u0142y si\u0119 wi\u0119c w Czechos\u0142owacji.<\/p>\n

– A Wasz \u015blub odby\u0142 si\u0119 dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n

– Tak, pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej w Tallinnie. Mieli\u015bmy sporo r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w z nim zwi\u0105zanych. Pocz\u0105tkowo nie dano mi zgody na wcze\u015bniejsze odwiedziny narzeczonej. By\u0142y wreszcie k\u0142opoty z legalizacj\u0105 jej lekarskiego dyplomu. Potrzebna by\u0142a na to zgoda samej Moskwy. Dopiero po jej uzyskaniu mog\u0142a podj\u0105\u0107 prac\u0119 zawodow\u0105 w Estonii.<\/p>\n

– Co by\u0142o dalej?<\/strong><\/p>\n

– Nasze pierwsze mieszkanie by\u0142o bardzo skromne. Tak zaczyna\u0142o w\u00f3wczas wielu m\u0142odych ludzi. Czas szybko mija\u0142. By\u0142em absolwentem historii na uniwersytecie w Tartu. Zajmowa\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas histori\u0105 miast: urbanistyk\u0105 i demografi\u0105 historyczn\u0105. Spotka\u0142em si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c, w bibliotece uniwersyteckiej, z wieloma pami\u0119tniki polskich dorpatczyk\u00f3w.<\/p>\n

Wiemy, \u017ce w czasie rozbior\u00f3w zamkni\u0119te by\u0142y przez cara wszystkie uniwersytety w Polsce. Wasi studenci szukali wi\u0119c nowych miejsc, aby kontynuowa\u0107 nauk\u0119. Wielu z nich (ponad 2 tys.) trafi\u0142o w XIX wieku do Tartu, \u00f3wczesnego Dorpatu, po\u0142o\u017conego w po\u0142udniowo-wschodniej Estonii. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontynuacji nauki na uniwersytecie dorpackim sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w roku 1917, w czasie wybuchu Rewolucji Pa\u017adziernikowej.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Wyk\u0142ady prowadzone tam by\u0142y po niemiecku, a niekt\u00f3re po \u0142acinie. W\u015br\u00f3d polskich absolwent\u00f3w byli m.in. s\u0142awni badacze Syberii: Benedykt Dybowski i Aleksander Czekanowski, \u015bwiatowej s\u0142awy etnograf Bronis\u0142aw Malinowski, odkrywca Zakopanego dr Tytus Cha\u0142ubi\u0144ski, badacz j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich Ignacy Baudouin de Curtenay, powie\u015bciopisarz J\u00f3zef Weyssenhoff, czy wreszcie historyk, socjolog, polityk i dzia\u0142acz\u00a0 niepodleg\u0142o\u015bciowy Bronis\u0142aw Limanowski.<\/p>\n

\u00a0– W okresie mi\u0119dzywojennym mo\u017cna by\u0142o studiowa\u0107 w Tartu polonistyk\u0119…<\/strong><\/p>\n

\u00a0– Zaj\u0119cia z tego kierunku prowadzone by\u0142y w\u00f3wczas na bardzo wysokim poziomie. Lektorat j\u0119zyka polskiego stworzono na koszt pa\u0144stwa polskiego. Wyk\u0142adowc\u0105 zosta\u0142 dr Jerzy Kapli\u0144ski. kt\u00f3ry b\u0142yskawicznie nauczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyka esto\u0144skiego. Po zaj\u0119ciu Estonii przez ZSRR, w roku 1940, pracowa\u0142 jako nauczyciel j\u0119zyka rosyjskiego w tamtejszych szko\u0142ach. W czerwcu 1941 roku zosta\u0142 aresztowany. Wed\u0142ug akt NKWD, Kapli\u0144ski trafi\u0142 za kratki za ewentualn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozsiewania wrogiej propagandy. \u015alad po nim zagina\u0142 w \u0142agrach rejonu Kirowskiego.<\/p>\n

– Pa\u0144stwa syn urodzi\u0142 si\u0119 w Polsce… <\/strong><\/p>\n

– Zna dobrze j\u0119zyk ojczysty matki. Jest doktorem prawa. Ma sporo publikacji w Polsce. Wsp\u00f3lnie z nim wydali\u015bmy ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201eMorze w\u00f3dki. Przemyt spirytusu na Ba\u0142tyku w okresie mi\u0119dzywojennym\u201d. Polskoj\u0119zyczne om\u00f3wienie nielegalnego przemytu spirytusu w latach mi\u0119dzywojennych wype\u0142nia luk\u0119 w historii kontrabandy alkoholu z Estonii, Rosji i pa\u0144stw Europy \u015arodkowej za po\u015brednictwem port\u00f3w w Gda\u0144sku, K\u0142ajpedzie oraz wielu innych port\u00f3w ba\u0142tyckich.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Prof. Raimo Pullat z \u017con\u0105 Wies\u0142aw\u0105\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

W tym przest\u0119pczym procederze uczestniczy\u0142y wszystkie warstwy spo\u0142eczne. Szerzy\u0142a si\u0119 korupcja. Handel nielegalnym alkoholem \u201enap\u0119dza\u0142y\u201d wysokie akcyzy i liczne ograniczenia wprowadzone przez pa\u0144stwa po\u0142o\u017cone nad Ba\u0142tykiem.<\/p>\n

Nasza ksi\u0105\u017cka jest prac\u0105 badawcz\u0105 i jej temat sta\u0142 si\u0119 aktualny r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zany ze zorganizowan\u0105 przest\u0119pczo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest dzi\u015b jednym z najbardziej z\u0142o\u017conych problem\u00f3w globalnych.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

–\u00a0 Pracowa\u0142 Pan w wielu archiwach Europy…<\/strong><\/p>\n

-By\u0142em m.in. w archiwach: Estonii , Polski , Finlandii , Londynie i kr\u00f3tko w Nowym Yorku. Na tej podstawie napisa\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. Od Wersalu do Westerplatte. Stosunki esto\u0144sko-polskie w okresie mi\u0119dzywojennym. <\/em>W mojej ksi\u0105\u017cce jest wszystko – i polityka zagraniczna, i handel zagraniczny, i stosunki kulturalne czy wojskowe. Dzisiejsze stosunki polsko-esto\u0144skie s\u0105 r\u00f3wnie dobre jak przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n

I wreszcie ostatnia moja ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 po polsku, w roku 2018\u00a0 to: \u015awiat rzeczy mieszka\u0144ca Tallinna w dobie O\u015bwiecenia<\/em>. Napisa\u0142em j\u0105 korzystaj\u0105c ze \u017ar\u00f3de\u0142 pochodz\u0105cych z Archiwum Miejskiego w Tallinnie, zajmuj\u0105co opisuj\u0105cych kultur\u0119 materialn\u0105, czyli \u015bwiat rzeczy otaczaj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w Tallina w dobie O\u015bwiecenia.<\/p>\n

– Odkry\u0142 Pan tak\u017ce wiele nieznanych nikomu fakt\u00f3w z najnowszej historii…\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

– Jednym z nich by\u0142a posta\u0107 pana Norberta \u017baby (1907-1994) polskiego dyplomaty i dzia\u0142acza emigracyjnego, wsp\u00f3\u0142pracownika paryskiej \u201eKultury\u201d, kt\u00f3ry by\u0142 synem Polaka i Estonki pochodzenia szwedzkiego, absolwenta Wy\u017cszej Szkole Handlowej w Wiedniu.<\/p>\n

Kolejna ciekawa sprawa zwi\u0105zana jest z Armi\u0105 Czerwon\u0105, kt\u00f3ra walczy\u0142a z Finami w czasie wojny radziecko-fi\u0144skiej w latach 1939-1940. W wojnie trwaj\u0105cej 104 dni uczestniczy\u0142o wielu Polak\u00f3w ze wschodniej Polski. Szuka\u0142em informacji na ich temat w kilku archiwach. Nic nie znalaz\u0142em, poza faktem, \u017ce Polacy s\u0142u\u017cyli w Armii Czerwonej. O nich to rozmawia\u0142em z Norbertem \u017bab\u0105 w Sztokholmie na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. Opowiada\u0142 mi o ich losach po dostaniu si\u0119 do fi\u0144skiej niewoli, sk\u0105d wyjechali do Danii.<\/p>\n

I wreszcie nieznana sprawa w Polsce – ob\u00f3z sportowy wojskowy w Ruukki, Finlandia.\u00a0 Jest po\u0142o\u017cony ok. 40 km na po\u0142udniowy zach\u00f3d od Oulu, 500 km na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Helsinek. Tam w okresie II wojny \u015bwiatowej znajdowa\u0142 si\u0119 ob\u00f3z, do kt\u00f3rego trafi\u0142o kilkudziesi\u0119ciu polskich \u017co\u0142nierzy zmuszonych do ewakuacji z kraj\u00f3w ba\u0142tyckich, po zaj\u0119ciu tych pa\u0144stw przez Zwi\u0105zek Radziecki w 1940 r. Polacy przebywali w Ruukki przez rok i w tym czasie cieszyli si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 swobod\u0105 oraz \u017cyczliwym nastawieniem w\u0142adz fi\u0144skich i miejscowej ludno\u015bci. Po zmianie sytuacji politycznej w 1941 r. Polacy zmuszeni zostali do opuszczenia Finlandii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich uda\u0142a si\u0119 do neutralnej Szwecji.<\/p>\n

\"\"<\/a>Najwy\u017csza latarnia morska na Hiiumaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Dowiedzia\u0142em si\u0119 tak\u017ce od naszego esto\u0144skiego dyplomaty, kt\u00f3rego spotka\u0142em w Londynie, \u017ce w organizowanej w ZSRR polskiej armii gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa, w\u015br\u00f3d tamtejszych lotnik\u00f3w, by\u0142o pi\u0119ciu Esto\u0144czyk\u00f3w. Oni jeszcze przed wybuchem wojny nauczyli si\u0119 lata\u0107 w Polsce.<\/p>\n

–\u00a0 Sk\u0105d u Pana taka dobra znajomo\u015b\u0107 j. polskiego?<\/strong><\/p>\n

– <\/strong>Nie s\u0105dz\u0119, \u017ce m\u00f3j polski jest a\u017c tak dobry. Mam na szcz\u0119\u015bcie kochan\u0105 \u017con\u0119, kt\u00f3re nie jest j\u0119zykoznawc\u0105, ale lekarzem. Ona by\u0142a moj\u0105 nauczycielk\u0105 i moj\u0105 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka polskiego zawdzi\u0119czam w\u0142a\u015bnie jej. P\u00f3\u0142 wieku temu sam zg\u0142\u0119bi\u0142em troch\u0119 wasz\u0105 gramatyk\u0119. Wiesia jest dzia\u0142aczem w przyja\u017ani polsko-esto\u0144skiej. Kiedy odwiedza nas go\u015b\u0107 z Polski, tu na wyspie, wtedy wywieszamy 2 flagi polsk\u0105 i esto\u0144sk\u0105. M\u00f3wi si\u0119 nawet, \u017ce w naszym mieszkaniu na wyspie Hiiumaa znajduje si\u0119 nieoficjalny konsulat polski. Nieoficjalny, bo nikt z nas nie jest przecie\u017c dyplomat\u0105. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Urodzi\u0142em si\u0119 w roku 1935. Moja matka pochodzi z wyspy Hiiumaa, drugiej pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci wysp esto\u0144skich po\u0142o\u017conych na morzu Ba\u0142tyckim. Moi rodzice spotkali si\u0119 w Tallinnie. Ojciec by\u0142 marynarzem. 9 marca 1944 roku, w czasie silnych bombardowa\u0144 naszej stolicy rodzice stracili wszystko, co mieli. \u017byli\u015bmy wi\u0119c bardzo skromnie. Na wyspie mieszka\u0142a moja babcia. \u00a0Za swoj\u0105 pracowito\u015b\u0107 bardzo wysoko cenione s\u0105 tutejsze wyspiarskie kobiety. Ka\u017cdy Esto\u0144czyk chce mie\u0107 \u017con\u0119 z wysp. Ludzie zajmuj\u0105 s\u0105 tu tradycyjnie hodowl\u0105 owiec i rybo\u0142\u00f3wstwem. Od lat tutejsi mieszka\u0144cy walcz\u0105 z plag\u0105 wilk\u00f3w. Pa\u0144stwo im w tym pomaga. Nie ma natomiast zbyt wielu ofert pracy. Bezrobocie jest tu wi\u0119ksze ni\u017c np. w stolicy. Tu natomiast ludzie si\u0119 nie spiesz\u0105, na wszystko maj\u0105 czas. Dlatego Hiiumaa nazywana jest \u015bpi\u0105c\u0105 wysp\u0105<\/p>\n

Ocala\u0142o natomiast kilka przetw\u00f3rni we\u0142ny, kt\u00f3rych by\u0142o tu wcze\u015bniej zdecydowanie wi\u0119cej. Do jednej z tutejszych fabryk we\u0142ny, kt\u00f3re nadal tu funkcjonuj\u0105, sprowadzono ca\u0142\u0105 aparatur\u0119 do tkania z Bia\u0142egostoku. Tu wszyscy m\u00f3wi\u0105 sobie per ty, nawet w szkole dzieci razem z nauczycielem. W sobot\u0119 wszyscy id\u0105 do sauny. I nikt wtedy nie zajmuje si\u0119 innymi sprawami. To jest \u015bwi\u0119te prawo tutejszych mieszka\u0144c\u00f3w.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Nasza wyspiarska kuchnia to ryby w ka\u017cdej postaci, tak\u017ce i grzyby: solone, marynowane, suszone. I wreszcie soki – z porzeczek czy czarnych jag\u00f3d. Zbieraj\u0105c le\u015bne owoce ludzie je nast\u0119pnie sprzedaj\u0105 i w ten spos\u00f3b dorabiaj\u0105 finansowo.<\/p>\n

Moja \u017cona <\/strong>Wies\u0142awa leczy\u0142a tu mieszka\u0144c\u00f3w przez 10 lat. Tu mia\u0142a gabinet okulistyczny. Potem przyszed\u0142 kapitalizm i pojawi\u0142a si\u0119 spora konkurencja. Doinwestowanie gabinetu nowym sprz\u0119tem by\u0142o dla nas zbyt drogie. Tak to jest.<\/p>\n

– Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 i czas, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie sp\u0119dzili\u015bmy na Hiiumaa. <\/strong><\/p>\n

<\/strong> rozmawia\u0142 Leszek W\u0104TR\u00d3BSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy odwiedza nas go\u015b\u0107 z Polski, tu na wyspie, wtedy wywieszamy 2 flagi polsk\u0105 i esto\u0144sk\u0105 (dom pa\u0144stwa Pullat\u00f3w na wyspie Hiiumaa) Rozmowa z tamtejszym…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-2998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2020"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t