{"id":3070,"date":"2011-10-24T21:26:49","date_gmt":"2011-10-24T18:26:49","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/drukarz-ktory-stal-sie-prezydentem-kijowa\/"},"modified":"2024-12-12T18:57:39","modified_gmt":"2024-12-12T16:57:39","slug":"drukarz-ktory-stal-sie-prezydentem-kijowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/drukarz-ktory-stal-sie-prezydentem-kijowa\/","title":{"rendered":"Drukarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 prezydentem Kijowa"},"content":{"rendered":"

Z okazji 125. rocznicy \u015bmierci J\u00f3zefa Zawadzkiego<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\" <\/em>J\u00f3zef Zawadzki spoczywa na cmentarzu Bajkowa w Kijowie<\/strong><\/p>\n

Do grona wybitnych Polak\u00f3w, prochy kt\u00f3rych spoczywaj\u0105 na cmentarzu Bajkowa w Kijowie, bezspornie zaliczy\u0107 nale\u017cy Jozefa Zawadzkiego.<\/p>\n

W roku 1901 Wac\u0142aw Ciechowski w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eKij\u00f3w i jego pami\u0105tki\u201d pisa\u0142: \u201eO kilka krok\u00f3w od mogi\u0142y G\u00f3reckiego le\u017cy: \u00abJ\u00f3zef Zawadzki, ur. 11.11.1818 r., um. 26.03.1886 r.\u00bb – tyle napis na pomniku, a przecie to bez w\u0105t\u00adpienia jeden z najwybitniejszych ludzi, jakiemi mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 Kij\u00f3w. Ksi\u0119garz, wydawca, prezydent miasta Kijowa, tw\u00f3rca gie\u0142dy kijowskiej, zacny cz\u0142owiek i obywatel zas\u0142uguje na pami\u0119\u0107 potomno\u015bci. Literatura nie posiada dot\u0105d wyczerpuj\u0105cej biografii i oceny dzia\u0142alno\u015bci Zawadzkiego\u201d.<\/p>\n

Min\u0119\u0142o sporo lat od napisania tych s\u0142\u00f3w przez, lecz i dotychczas dane biograficzne s\u0105 sk\u0105pe. Wiemy jednak, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 w Wilnie, by\u0142 synem polskiego szlachcica J\u00f3zefa Zawadzkiego (starszego), ksi\u0119garza, wydawcy, kt\u00f3ry wesp\u00f3\u0142 z bratem Adamem prowadzi\u0142 firm\u0119 drukarsko-wydawnicz\u0105 oraz ksi\u0119garni\u0119 znan\u0105 daleko poza obr\u0119bem Guberni Wile\u0144skiej.<\/p>\n

J. Zawadzki po uko\u0144czeniu gimnazjum w Wilnie praktykowa\u0142 w firmie u ojca. W 1839 r. przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Kijowa, gdzie wkr\u00f3tce otworzy\u0142 pierwsz\u0105 w Kijowie polsk\u0105 ksi\u0119garni\u0119 wraz ze sk\u0142adem nut, kt\u00f3r\u0105 utrzymywa\u0142 do roku 1863 i tylko wskutek zamieszek politycznych zmuszony by\u0142 j\u0105 sprzeda\u0107.<\/p>\n

Ale cofnijmy si\u0119 do 1850 roku, w kt\u00f3rym J. Zawadzki zawar\u0142 kontrakt z Kijowskim Uniwersytetem \u015bw. W\u0142odzimierza na prowadzenie drukarni uniwersyteckiej, na okres 12 lat. Drukarnia Uniwersytetu \u015bw. W\u0142odzimierza stworzona zosta\u0142a w 1835 – rok po otwarciu tej dawno oczekiwanej na Ukrainie uczelni wy\u017cszej i pi\u0119tnastoletni okres do czasu swego pe\u0142nowarto\u015bciowego funkcjonowania by\u0142 dla niej nie\u0142atwy. Swoim dorobkiem sformowa\u0142a jednak reputacj\u0119 powa\u017cnego o\u015brodka krzewienia o\u015bwiaty i nauki. Przy niej powsta\u0142o k\u00f3\u0142ko kijowskich drukarzy, w kt\u00f3rym ci\u0105gle \u017cy\u0142o pragnienie nie tylko wykorzystywa\u0107, ale i udoskonala\u0107 wszystko, co najlepiej wyznacza\u0142o \u201echarakter pisma\u201d dawnego ukrai\u0144skiego drukarstwa, zapocz\u0105tkowanego w k\u00f3\u0142kach galicyjskich, wo\u0142y\u0144skich i pieczarskich drukarzy.<\/p>\n

Jednak, z biegiem czasu i z odej\u015bciem starej kadry drukarnia nie spe\u0142nia\u0142a ju\u017c swych obowi\u0105zk\u00f3w, a tylko ros\u0142y wydatki na jej utrzymanie.<\/p>\n

Aby sytuacj\u0119 uratowa\u0107, po pi\u0119tnastoletnim wykorzystaniu postanowiono j\u0105 sprzeda\u0107 b\u0105d\u017a przekaza\u0107 w dzier\u017caw\u0119. Powo\u0142ano specjaln\u0105 komisj\u0119. Og\u0142oszono konkurs w\u015br\u00f3d wydawc\u00f3w, w wyniku kt\u00f3rego wybrano J\u00f3zefa Zawadzkiego, b\u0119d\u0105cego ju\u017c w\u00f3wczas znanym fachowcem z zakresu wydawnictw i doskona\u0142ym organizatorem.<\/p>\n

Jak okaza\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej nie pomylono si\u0119, gdy\u017c nie tylko spe\u0142ni\u0142 zaufanie kierownictwa uniwersytetu, lecz nawet prze\u015bcign\u0105\u0142 wszelkie oczekiwania.<\/p>\n

Zgodnie z umow\u0105 J. Zawadzki wzi\u0105\u0142 pod swoj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 wyposa\u017ce\u00adnie drukarni i litografii zobowi\u0105zuj\u0105c si\u0119 bezkosztownie w ci\u0105gu roku druko\u00adwa\u0107 dla Uniwersytetu wszelkie blankiety, wzorce, rejestry, og\u0142oszenia, bilety, itp. w zamian za prawo rozporz\u0105dzania si\u0119 pomieszczeniem i sprz\u0119tem technicznym. I trzeba odda\u0107 nale\u017cne energii i do\u015bwiadczeniu J. Zawadzkiego, kt\u00f3ry pracuj\u0105c bez \u017cadnego nadzoru i kontroli, za podstaw\u0119 w stosunkach z wsp\u00f3\u0142pracownikami, przyj\u0105\u0142 ich zainteresowanie materialne, wielko\u015b\u0107 kt\u00f3rego zale\u017cna by\u0142a od jako\u015bci i licz\u00adby zam\u00f3wie\u0144 (wykonanej pracy).<\/p>\n

Ju\u017c w pierwszym roku pracy drukarnia mia\u0142a doch\u00f3d 500 rubli srebrem, a 10 lat p\u00f3\u017aniej liczba ta powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 trzykrotnie, co dla Uniwersytetu by\u0142o pe\u0142n\u0105 niespodziank\u0105. Gdy nadszed\u0142 koniec terminu drugiego (1861r.) zaproponowano uprzejmie Zawadzkiemu przed\u0142u\u017cy\u0107 go jeszcze o 12 lat, co by\u0142o \u015bwiadectwem wdzi\u0119czno\u015bci nie tylko za wzorowe wykonanie umowy dzier\u017cawy, lecz i g\u0142\u0119bokiego szacunku kijowian wobec jego osoby.<\/p>\n

J\u00f3zef Zawadzki posiada\u0142 dar przekonywania ludzi do swoich idei, potrafi\u0142 zafascynowa\u0107 ich nimi, z powag\u0105 i zrozumieniem odnosi\u0142 si\u0119 do pogl\u0105d\u00f3w i dzia\u0142a\u0144 innych ludzi, spokojnie wys\u0142uchiwa\u0142 i rozwi\u0105zywa\u0142 sytuacje konfliktowe, kt\u00f3re zdarza\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d autor\u00f3w. Jako wydawca wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 ze znanym kijowskim zak\u0142adem fotograficznym W\u0142odzimierza Wysockiego.<\/p>\n

W roku 1860 by\u0142 jednog\u0142o\u015bnie obrany radc\u0105 miejskim a zatem prezydentem Kijowa. Pe\u0142ni\u0105c urz\u0105d prezydenta miasta zas\u0142yn\u0105\u0142 m.in. za\u0142o\u017ceniem Gie\u0142dy Miejskiej. Aktywnie udziela\u0142 si\u0119 w \u017cyciu kijowskiej Polonii \u2013 by\u0142 m.in. wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 Towarzystwa Polskiego. Niestety zmuszony by\u0142 opu\u015bci\u0107 to wysokie stanowisko wskutek wydarze\u0144 1863 roku.*<\/p>\n

W drukarni uniwersyteckiej Janusza Zawadzkiego wyt\u0142oczono szereg cennych publikacji w j\u0119zyku rosyjskim i polskim, g\u0142\u00f3wnie z zakresu historii, medycyny i literatury pi\u0119knej oraz druki muzyczne. W\u015br\u00f3d polskich wyda\u0144, mi\u0119dzy innymi, wymieni\u0107 mo\u017cna: \u201eBilans teatru polskiego w Kijowie\u201d – T. Borkowskiego, \u201ePrzys\u0142owia<\/em> odnosz\u0105ce si\u0119 do<\/em> nazwisk szlacheckich\u201d<\/em> – A. Darowskiego, komedie M. Walewskiego i W. Wysockiego oraz liczne inne publikacje.<\/p>\n

J\u00f3zef Zawadzki zmar\u0142 nagle w 68 roku \u017cycia – 3 kwietnia 1886 r. Spoczywa na cmentarzu Bajkowa w Kijowie. Od 1994 roku jego grobem opiekuj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Kijowskiego Stowarzyszenia Polak\u00f3w \u201eZgoda\u201d.<\/p>\n

Czes\u0142awa RAUBISZKO <\/strong><\/p>\n

* Poza drukowaniem literatury uniwersyteckiej J. Zawadzki jako ajent mia\u0142 prawo drukowa\u0107 ksi\u0105\u017cki wed\u0142ug w\u0142asnego uznania i upodoba\u0144, oczywi\u015bcie, je\u017celi wobec ich tre\u015bci nie by\u0142o zaprzecze\u0144 cenzury, o czym wydzier\u017cawiaj\u0105cy by\u0142 w kontraktach z nim uprzedzony.<\/em><\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym, Zawadzki mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydawa\u0107 r\u00f3wnie\u017c polskie ksi\u0105\u017cki, z czego obficie korzysta\u0142, nawet wydaj\u0105c je czasem nawet w\u0142asnym kosztem.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z okazji 125. rocznicy \u015bmierci J\u00f3zefa Zawadzkiego J\u00f3zef Zawadzki spoczywa na cmentarzu Bajkowa w Kijowie Do grona wybitnych Polak\u00f3w, prochy kt\u00f3rych spoczywaj\u0105 na cmentarzu Bajkowa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3071,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-3070","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2011"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t