{"id":3108,"date":"2020-10-27T20:49:15","date_gmt":"2020-10-27T18:49:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/ukrainski-czy-kijowski-slad-katyniawracajac-do-listy-3435-i\/"},"modified":"2024-12-11T22:39:19","modified_gmt":"2024-12-11T20:39:19","slug":"ukrainski-czy-kijowski-slad-katyniawracajac-do-listy-3435-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/ukrainski-czy-kijowski-slad-katyniawracajac-do-listy-3435-i\/","title":{"rendered":"Ukrai\u0144ski czy kijowski \u015blad Katynia?Wracaj\u0105c do listy (3435) (I)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Edward Dwurnik \u2013 \u201eKatyn\u0301\u201d z cyklu \u201eDroga na Wscho\u0301dolej\u201d, 1989, Muzeum Narodowe w Warszawie<\/strong><\/strong><\/p>\n

<\/strong>W\u0142a\u015bciwie to termin \u201eukrai\u0144ski \u015blad Katynia\u201d po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 (a nast\u0119pnie by\u0142 powszechnie u\u017cywany przez historyk\u00f3w na pocz\u0105tku lat 90.) w tytule ksi\u0105\u017cki polskiego badacza Zuzanny Gajnowiczek, wydanej w Warszawie w 1995 roku. W ksi\u0105\u017cce tej opublikowano alfabetyczn\u0105 list\u0119 z kr\u00f3tkimi danymi o 3435 je\u0144cach wojennych II Rzeczypospolitej, kt\u00f3rzy zostali schwytani w wyniku agresji Zwi\u0105zku Radzieckiego na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia 1939 r. a w nast\u0119pstwie rozstrzelani na terytorium Ukrainy w kwietniu-maju 1940 roku.<\/p>\n

List\u0119 t\u0119, wraz z 3 tysi\u0105cami 435 teczek osobowych wi\u0119\u017ani\u00f3w Polak\u00f3w, z danymi na temat pochodzenia, pozycji spo\u0142ecznej oraz stosunku do w\u0142adzy radzieckiej, przes\u0142a\u0142 w dniu 25 listopada 1940 r. naczelnik Wydzia\u0142u I Specjalnego Ludowego Komisariatu Spraw Wewn\u0119trznych Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej lejtnant Cwietuchin na adres Wydzia\u0142u I Specjalnego NKWD ZSRR majora Ludowego Komisariatu Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego Leonida Basztakowa. W tym czasie umiejscowienie egzekucji i poch\u00f3wku 3 435 polskich je\u0144c\u00f3w wojennych by\u0142o jeszcze nieznane i definiowano go jako \u201e\u2026 gdzie\u015b na Ukrainie\u201d.<\/p>\n

Sowieckie s\u0142u\u017cby wywiadowcze rozpocz\u0119\u0142y przygotowania do niewypowiedzianej wojny z Polsk\u0105 ju\u017c w 1925 roku. 8 wrze\u015bnia 1939 roku ludowy komisarz<\/em> s<\/em>praw wewn\u0119trznych ZSRR \u0141awrientij Beria podpisa\u0142 rozkaz operacyjny nr 001064 w sprawie masowych aresztowa\u0144 \u201enajbardziej reakcyjnych\u201d polskich w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, obszarnik\u00f3w i fabrykant\u00f3w, przedstawicieli polskich i ukrai\u0144skich partii politycznych, a tak\u017ce oficer\u00f3w s\u0142u\u017cby czynnej i rezerwy. Zgodnie z rozkazem przeprowadzenia masowych aresztowa\u0144 utworzono dziewi\u0119\u0107 grup operacyjnych czekist\u00f3w, w tym pi\u0119\u0107 w Kijowskim Specjalnym Okr\u0119gu Wojskowym (\u041a\u041e\u0412\u041e). W Kijowie powsta\u0142y cztery operacyjne grupy czekist\u00f3w: trzy aktywne, a czwarta rezerwowa. Grupy otrzyma\u0142y specjaln\u0105 list\u0119 nazwisk os\u00f3b, podlegaj\u0105cych natychmiastowemu aresztowaniu. Lista zosta\u0142a przygotowana przez pa\u0144stwowy aparat polityczny w latach 1925\u20131931 na wypadek wojny i \u201ezaj\u0119cia przez nasze jednostki wojskowe terytorium wroga\u201d. Zawiera\u0142a ona 4 643 nazwisk \u201enajaktywniejszych wrog\u00f3w w\u0142adzy radzieckiej\u201d wraz ze zwi\u0119z\u0142\u0105 informacj\u0105 na ich temat. Od 17 wrze\u015bnia do 2 pa\u017adziernika 1939 roku wojska Frontu Ukrai\u0144skiego wzi\u0119\u0142y do niewoli 392,3 tys. os\u00f3b, w tym 16,7 tys. oficer\u00f3w, za\u015b wojska Frontu Bia\u0142oruskiego od 17 wrze\u015bnia do 30 wrze\u015bnia – 60,2 tys., w tym 2,1. tysi\u0105ce oficer\u00f3w.<\/p>\n

Zgodnie z postanowieniem Biura Politycznego Komitetu Centralnego i Wszechzwi\u0105zkowej Komunistycznej Partii (bolszewik\u00f3w) z dnia 2 pa\u017adziernika 1939 r. je\u0144cy wojenni z okupowanej przez nazist\u00f3w cz\u0119\u015bci Polski stanowili odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w i byli przetrzymywani w obozach rozdzielczych w Putywlu (obw\u00f3d sumski) i Kozielsku (obw\u00f3d smole\u0144ski).<\/p>\n

W obozie w Starobielsku (obw\u00f3d woroszy\u0142owgradzki) przebywali w niewoli oficerowie, oficerowie wy\u017cszej rangi, wa\u017cni urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i wojskowi, a byli wywiadowcy, oficerowie kontrwywiadu, \u017candarmi, policjanci i\u00a0funkcjonariusze s\u0142u\u017cby wi\u0119ziennej przebywali w obozie w Ostaszkowie (obw\u00f3d kalini\u0144ski). 29 listopada 1939 r. na mocy dekretu Prezydium Rady Najwy\u017cszej ZSRR pod gryfem \u201eNie do publikacji\u201d obywatelstwo radzieckie zosta\u0142o przyznane \u201eby\u0142ym obywatelom polskim, kt\u00f3rzy mieszkali na terytoriach zachodnich region\u00f3w Ukrainy i Bia\u0142orusi w momencie przyst\u0105pienia tych region\u00f3w do ZSRR (1\u20132 listopada 1939 r.)\u201d.<\/p>\n

Ukrai\u0144ski \u015blad katy\u0144ski, kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 3\u00a0435 nazwisk polskich je\u0144c\u00f3w wojennych, by\u0142 tylko cz\u0119\u015bci\u0105 rozszerzonej listy 11 000 Polak\u00f3w z 21 700 je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3rzy zostali skazani na \u015bmier\u0107 na mocy postanowienia Biura Politycznego Komitetu Centralnego WKP(b) z dnia 5 marca 1940 r.:<\/p>\n

\u201e Punkt 144. W gestii NKWD ZSRR.
I. Przekaza\u0107 Ludowemu Komisariatowi Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR.
1) sprawy znajduj\u0105cych si\u0119 w\u00a0obozach dla je\u0144c\u00f3w wojennych 14 700 by\u0142ych polskich oficer\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w, obszarnik\u00f3w, policjant\u00f3w, wywiadowc\u00f3w, \u017candarm\u00f3w, osadnik\u00f3w i\u00a0dozorc\u00f3w wi\u0119ziennych,<\/p>\n

2) a\u00a0tak\u017ce sprawy aresztowanych i\u00a0znajduj\u0105cych si\u0119 w\u00a0wi\u0119zieniach zachodnich obwod\u00f3w Ukrainy i Bia\u0142orusi 11 000 os\u00f3b \u2013 cz\u0142onk\u00f3w r\u00f3\u017cnych kontrrewolucyjnych organizacji szpiegowskich i\u00a0dywersyjnych, by\u0142ych obszarnik\u00f3w i\u00a0fabrykant\u00f3w, by\u0142ych polskich oficer\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w i\u00a0zbieg\u00f3w- rozpatrzy\u0107 w trybie specjalnym z\u00a0zastosowaniem wobec nich najwy\u017cszego wymiaru kary \u2013 rozstrzelania.<\/p>\n

\u00a0II. Prowadzi\u0107 sprawy bez wzywania aresztowanych i\u00a0bez wysuni\u0119cia aktu oskar\u017cenia, orzekaj\u0105c o zako\u0144czeniu dochodzenia i oskar\u017ceniu – w\u00a0nast\u0119puj\u0105cym trybie:<\/p>\n

a) na\u00a0osoby aresztowane na\u00a0podstawie dokument\u00f3w z\u00a0akt przedstawionych przez Zarz\u0105d NKWD ZSRR do\u00a0Spraw Je\u0144c\u00f3w Wojennych,<\/p>\n

III. Rozpatrzenie spraw i\u00a0powzi\u0119cie decyzji zleci\u0107 \u201etr\u00f3jce\u201d w sk\u0142adzie tow. tow. W. Mierku\u0142ow, A. Kobu\u0142ow i\u00a0L. Basztakow (naczelnik\u00a0Wydzia\u0142u I Specjalnego NKWD ZSRR)\u201d.<\/p>\n

Formalnym impulsem do podj\u0119cia ca\u0142kowicie wynaturzonej decyzji stalinowskiego biura politycznego w sprawie masowych morderstw obywateli polskich bez procesu i dochodzenia w sprawie by\u0142a notatka komisarza spraw wewn\u0119trznych ZSRR L. Berii z dnia 5 marca 1940 roku z propozycj\u0105 rozstrzelenia polskich oficer\u00f3w, \u017candarm\u00f3w, policjant\u00f3w, osadnik\u00f3w i innych, z trzech oboz\u00f3w specjalnych dla je\u0144c\u00f3w wojennych i wi\u0119\u017ani\u00f3w wi\u0119zionych w zachodnich regionach Ukrainy i Bia\u0142orusi.<\/p>\n

Dla pomy\u015blnego wykonania planowanej akcji masowej zag\u0142ady Polak\u00f3w niezb\u0119dne by\u0142o jeszcze rozwi\u0105zanie pewnych problem\u00f3w prawnych: nawet uproszczony tryb rozpatrywania spraw polskich je\u0144c\u00f3w wojennych przez Kolegium Specjalne przy NKWD ZSRR wymaga\u0142 wst\u0119pnego dochodzenia, przedstawienia zarzut\u00f3w, sporz\u0105dzenia aktu oskar\u017cenia, specjalnego przes\u0142uchania na Kolegium Specjalnym w obecno\u015bci prokuratora i przedstawiciela milicji, a przyj\u0119te przez Kolegium Specjalne orzeczenie mog\u0142oby zosta\u0107 odwo\u0142ane, co utrudni\u0142oby zachowanie w tajemnicy ca\u0142ej akcji, kt\u00f3ra zgodnie ze wszystkimi przepisami obowi\u0105zuj\u0105cymi w warunkach pokoju lub wojny, sowieckimi czy mi\u0119dzynarodowymi normami prawnymi, by\u0142a bezsprzecznym przest\u0119pstwem. W celu przyspieszenia \u201eroz\u0142adowania\u201d wi\u0119zie\u0144 i pomini\u0119cia prawnych \u201eformalno\u015bci\u201d oraz dla przeprowadzenia akcji w \u015bcis\u0142ej tajemnicy, decyzja Biura Politycznego zobowi\u0105zywa\u0142a, \u017ceby rozpatrzenie sprawy przeciwko Polakom przeprowadzi\u0142a \u201etr\u00f3jka\u201d w sk\u0142adzie przyw\u00f3dc\u00f3w NKWD ZSRR: W. Mierku\u0142owa, B. Kobu\u0142owa i\u00a0L. Basztakowa, bez wzywania aresztowanych i wysuni\u0119cia aktu oskar\u017cenia, orzeczenia zamykaj\u0105cego dochodzenie, lecz tylko na podstawie informacji zawartych w dokumentach zgromadzonych w ich sprawach osobowych.<\/p>\n

Przed historykami stan\u0119\u0142o nieproste zadanie ustalenia, ilu spo\u015br\u00f3d 11 000 je\u0144c\u00f3w wojennych wywiezionych z wi\u0119zie\u0144 zachodniej Ukrainy i Bia\u0142orusi zosta\u0142o rozstrzelonych zgodnie z tajnym rozkazem operacyjnym nr 00350 (Kij\u00f3w, Chark\u00f3w, Cherso\u0144 i Mi\u0144sk), a tak\u017ce nale\u017ca\u0142o znale\u017a\u0107 miejsca egzekucji i tajnych poch\u00f3wk\u00f3w ofiar.<\/p>\n

Trzeba by\u0142o pami\u0119ta\u0107, \u017ce materia\u0142y operacyjne i zapisy wszystkich 21 857 polskich je\u0144c\u00f3w wojennych zosta\u0142y zniszczone w roku 1959, o czym \u015bwiadczy odr\u0119czna tajna notatka nr 632-\u0428 przewodnicz\u0105cego KGB przy Radzie Ministr\u00f3w ZSRR A. Szelepina do N. Chruszczowa, z dnia 3 marca 1959 roku, z propozycj\u0105 zniszczenia wszystkich akt spraw dotycz\u0105cych operacji przeprowadzonej przez organa NKWD w oparciu o postanowienie KC WKP(b) z dnia 5 marca 1940 roku. Wszystko, co dotyczy\u0142o tej decyzji, sta\u0142o si\u0119 najostrzejsz\u0105 tajemnic\u0105 pa\u0144stwow\u0105 ZSRR do p\u00f3\u017anych lat osiemdziesi\u0105tych.<\/p>\n

W notatce stwierdzono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce na podstawie postanowienia Biura Politycznego z dnia 5 marca 1940 r. w oparciu o decyzj\u0119 specjalnej trojki NKWD ZSRR rozstrzelano 21 857 obywateli polskich w tym: w Lesie Katy\u0144skim (obw\u00f3d smole\u0144ski) 4.421 os\u00f3b, w Obozie Starobielskim ko\u0142o Charkowa 3.820 os\u00f3b, w Obozie Ostaszkowskim (obw\u00f3d kalini\u0144ski) 6.311 os\u00f3b i 7. 305 os\u00f3b zosta\u0142o zastrzelonych w innych obozach i wi\u0119zieniach w zachodniej Ukrainie i zachodniej Bia\u0142orusi.<\/p>\n

W latach 90. rosyjskim, ukrai\u0144skim i polskim \u015bledczym uda\u0142o si\u0119 wyja\u015bni\u0107 fundamentalnie wa\u017cne zagadnienie dotycz\u0105ce realizacji postanowienia Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku., pozwalaj\u0105ce udokumentowa\u0107 kolejno\u015b\u0107 wydarze\u0144 poprzedzaj\u0105cych masowe egzekucje Polak\u00f3w.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c dwa dni po przyj\u0119ciu postanowienia Biura Politycznego z dnia 5 marca zast\u0119pca Ludowego Komisarza Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR A. Kobu\u0142ow przeprowadzi\u0142 narad\u0119 z kierownictwem aparatu centralnego NKWD ZSRR, na kt\u00f3rej bezpo\u015brednio poinformowa\u0142 o postanowieniu z 5 marca zaznaczaj\u0105c m. in.: \u201eZgodnie z decyzj\u0105 najwy\u017cszego kierownictwa 14 tysi\u0119cy Polak\u00f3w aresztowanych we wrze\u015bniu 1939, nale\u017cy rozstrzeli\u0107\u201d, to znaczy by\u0142o to zgodne z pkt 1 postanowienia Biura Politycznego z dnia 5 marca. Nast\u0119pnie 15 marca 1940 roku A. Kobu\u0142ow odby\u0142 kolejn\u0105 narad\u0119 operacyjn\u0105 w Zarz\u0105dzie ds. Je\u0144c\u00f3w Wojennych i Internowanych (\u0423\u041f\u0412) NKWD ZSRR utworzonym 19 wrze\u015bnia 1939 r, w sk\u0142ad kt\u00f3rego weszli naczelnicy zarz\u0105d\u00f3w regionalnych NKWD. Oni to w\u0142a\u015bnie mieli realizowa\u0107 \u201eroz\u0142adunek\u201d oboz\u00f3w je\u0144c\u00f3w wojennych. Chodzi\u0142o o zwierzchnik\u00f3w Oboz\u00f3w Kozielskiego, Starobielskiego i Ostaszkowskiego oraz ich jednostki specjalne.<\/p>\n

Odpowiednie rozkazy wydano tak\u017ce komisarzom ludowym Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR i BSSR. Odno\u015bnie wykonania punktu II postanowienia Biura Politycznego, dotycz\u0105cego kontyngentu 11 000 aresztowanych znajduj\u0105cych si\u0119 w wi\u0119zieniach zachodnich region\u00f3w Ukrainy i Bia\u0142orusi – kt\u00f3rych rozkazano rozstrzela\u0107, to ich masowe areszty rozpocz\u0119to na podstawie rozkazu Zast\u0119pcy Ludowego Komisarza Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR nr 001353 wydanego 5 listopada 1939 roku \u201ew celu szybkiego usuni\u0119cia wrogich element\u00f3w\u201d. Zgodnie z tym rozkazem aresztowani Polacy kwalifikowani byli jako agenci, prowokatorzy, dywersanci, rezydenci, uczestnicy r\u00f3\u017cnorakich organizacji kontrrewolucyjnych, wywiadowcy, agenci kontrwywiadu, uciekinierzy itp.<\/p>\n

Kampania szybko nabra\u0142a takiego rozmachu, \u017ce lokalne wi\u0119zienia i obozy uleg\u0142y przepe\u0142nieniu. Przy aresztach zar\u00f3wno wojskowych, jak i na cywil\u00f3w (urz\u0119dnik\u00f3w administracji wojew\u00f3dztw i powiat\u00f3w, burmistrz\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w pocztowych, prokurator\u00f3w i s\u0119dzi\u00f3w, w\u0142a\u015bcicieli ziemskich itp.) zatrzymywanych na tle \u201emotyw\u00f3w klasowych\u201d, sporz\u0105dzano sprawy wysuwaj\u0105ce og\u00f3lne zarzuty \u201epope\u0142niania przest\u0119pstw kontrrewolucyjnych\u201d, lecz bez okre\u015blania konkretnego charakteru przest\u0119pstw.<\/p>\n

22 lutego 1940 roku w li\u015bcie W. Merku\u0142owa skierowanym do P. Soprunenki i naczelnik\u00f3w ukrai\u0144skich struktur NKWD, na terytorium kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 wi\u0119zienia i obozy z uwi\u0119zionymi Polakami, pisze si\u0119: \u201eNa mocy rozporz\u0105dzenia komisarza ludowego L. Berii wszystkich utrzymywanych w obozach NKWD w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie, by\u0142ych polskich pracownik\u00f3w wi\u0119ziennictwa, wywiadowc\u00f3w, prowokator\u00f3w, osadnik\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w s\u0105dowych, w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, handlowc\u00f3w i wielkich obszarnik\u00f3w przemie\u015bci\u0107 do wi\u0119zie\u0144 podlegaj\u0105cych UNKWD.<\/p>\n

Wszystkie znajduj\u0105ce si\u0119 na nich materia\u0142y przekaza\u0107 do jednostek \u015bledczych NKWD w celu przeprowadzenia dochodzenia\u201d<\/p>\n

Decyzja L. Berii nie dotyczy\u0142a jeszcze przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci je\u0144c\u00f3w wojennych \u2013 oficer\u00f3w wojska i policji. Dok\u0142adnie miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej, 22 marca 1940 r. (Zgodnie z drugim punktem postanowienia Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r. w sprawie egzekucji 11 tysi\u0119cy Polak\u00f3w aresztowanych na Zachodniej Ukrainie i Bia\u0142orusi), wydano rozkaz operacyjny NKWD ZSRR nr 00350 z dnia 22 marca 1940 r. \u201eO roz\u0142adowaniu wi\u0119zie\u0144 NKWD ZSRR i BSSR\u201d, zgodnie z kt\u00f3rym rozkazano zgromadzi\u0107 Polak\u00f3w w wi\u0119zieniach miast: Kij\u00f3w, Chark\u00f3w, Cherso\u0144, a tak\u017ce Mi\u0144sk, za\u015b dotychczasowych wi\u0119\u017ani\u00f3w z tych miast kierowano do wi\u0119zie\u0144 GU\u0141AGU. Przemieszczeniu do wi\u0119zie\u0144 tych miast podlegali polscy je\u0144cy wojenni z obwod\u00f3w i powiat\u00f3w: lwowskiego, r\u00f3wie\u0144skiego, wo\u0142y\u0144skiego, tarnopolskiego, drohobyckiego, stanis\u0142awowskiego, brzeskiego, wile\u0144skiego, pi\u0144skiego i baranowickiego. R\u00f3wnie\u017c do Kijowa i Mi\u0144ska zwo\u017cono wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2013 obywateli polskich – w celu wykonania egzekucji – przebywaj\u0105cych w wi\u0119zieniach w innych regionach ZSRR.<\/p>\n

Niestety prawda o losie 22 tysi\u0119cy polskich je\u0144c\u00f3w wojennych przez dziesi\u0119ciolecia ukryta by\u0142a w tajnych archiwach komunistycznej partii i sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych, a odpowiedzialno\u015b\u0107 za t\u0119 ohydn\u0105 zbrodni\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w stalinowskich przerzucono na nazistowskich okupant\u00f3w (tzw. wnioski komisji M. Burdenki).<\/p>\n

Punkt pierwszy postanowienia Biura Politycznego KC WKP(b) z dnia 5 marca 1940 r. przeszed\u0142 do historii pod nazw\u0105 \u201eTragedia Katy\u0144ska\u201d, wie\u015b\u0107 o kt\u00f3rej rozesz\u0142a si\u0119 ca\u0142y \u015bwiat. Oczywi\u015bcie w Polsce, na Ukrainie i na Bia\u0142orusi szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono losowi 11 000 polskich je\u0144c\u00f3w wojennych straconych na podstawie drugiego punktu wspomnianego postanowienia.<\/p>\n

Kurtyna tajemnicy ukrywaj\u0105ca los 11 000 polskich je\u0144c\u00f3w wojennych zacz\u0119\u0142a powoli podnosi\u0107 si\u0119 tu\u017c przed rozpadem Zwi\u0105zku Radzieckiego. 5 grudnia 1988 roku Wydzia\u0142 \u015aledczy Biura Prokuratora Generalnego ZSRR wszcz\u0105\u0142 post\u0119powanie karne nr 50-0092 w sprawie odkrycia masowych grob\u00f3w w 19 i 20 parceli Lasu Bykownia\u0144skiego na obrze\u017cach Kijowa.<\/p>\n

Z w\u0142asnej inicjatywy, 22 marca 1990 r., prokuratura obwodu charkowskiego wszcz\u0119\u0142a post\u0119powanie karne w sprawie wykrycia masowych miejsc poch\u00f3wku obywateli radzieckich w strefie le\u015bnego parku rekreacyjnego nale\u017c\u0105cego do Urz\u0119du KGB w obwodzie charkowskim.<\/p>\n

W wyniku \u015bledztwa prokuratury w dniu 20 sierpnia 1990 r. wszcz\u0119to post\u0119powanie karne przeciwko Berii, Merku\u0142owowi, Soprunence, Bere\u017ckowowi i innym.<\/p>\n

6 czerwca 1990 roku Prokuratura Kalini\u0144skiego (obecnie Twerskiego) obwodu Federacji Rosyjskiej r\u00f3wnie\u017c z w\u0142asnej inicjatywy wszcz\u0119\u0142a spraw\u0119 karn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 ustalenia losu polskich je\u0144c\u00f3w wojennych, wi\u0119zionych od pa\u017adziernika do listopada 1939 r. w Ostaszkowskim obozie NKWD ZSRR, \u015blad po kt\u00f3rych zagin\u0105\u0142 w maju 1940 roku, a 27 wrze\u015bnia 1990 roku Naczelna Prokuratura Wojskowa (\u0413\u0412\u041f) ZSRR wszcz\u0119\u0142a post\u0119powanie karne nr 159, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czono sprawy, zainicjowane wcze\u015bniej przez prokurator\u00f3w obwodowych.<\/p>\n

W wyniku ogromnej pracy przeprowadzonej w latach 1990\u20131994 w G\u0142\u00f3wnym Archiwum Wojskowym Federacji Rosyjskiej znaleziono dokumenty potwierdzaj\u0105ce masakr\u0119 polskich je\u0144c\u00f3w wojennych na terytorium obecnej Federacji Rosyjskiej i Ukrainy w okresie kwiecie\u0144-maj 1940 r. W dochodzeniach prowadzonych przez Prokuratur\u0119 Generaln\u0105 Ukrainy, prokuratury obwodu charkowskiego, kalini\u0144skiego, Naczeln\u0105 Prokuratur\u0105 Wojskow\u0105 Federacji Rosyjskiej, a tak\u017ce Prokuratur\u0119 Generaln\u0105 Rzeczypospolitej Polskiej, ustalono dok\u0142adn\u0105 lokalizacj\u0119 wi\u0119zie\u0144 (w szczeg\u00f3lno\u015bci na Ukrainie, do kt\u00f3rych wysy\u0142ano polskich je\u0144c\u00f3w wojennych, gdzie zostali oni rozstrzelani i pochowani.<\/p>\n

Znaleziono tak\u017ce archiwalne listy ofiar, przes\u0142uchano funkcjonariuszy NKWD zaanga\u017cowanych do prowadzenia egzekucji, przes\u0142uchano setki \u015bwiadk\u00f3w tych wydarze\u0144, przeprowadzono prace ekshumacyjne w celu zidentyfikowania szcz\u0105tk\u00f3w polskich je\u0144c\u00f3w wojennych z masowych grob\u00f3w oraz przeprowadzono tysi\u0105ce ekspertyz wraz z wieloma innymi wa\u017cnymi dzia\u0142aniami dochodzeniowymi.<\/p>\n

Walery FILIMONICHIN<\/strong>
(Prze\u0142o\u017cy\u0142 z ukrai\u0144skiego: Stanis\u0142aw Panteluk)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Edward Dwurnik \u2013 \u201eKatyn\u0301\u201d z cyklu \u201eDroga na Wscho\u0301dolej\u201d, 1989, Muzeum Narodowe w Warszawie W\u0142a\u015bciwie to termin \u201eukrai\u0144ski \u015blad Katynia\u201d po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3109,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-3108","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2020"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t