{"id":3142,"date":"2017-11-13T21:17:07","date_gmt":"2017-11-13T19:17:07","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/miedzymorze-znow-na-porzadku-dziennym\/"},"modified":"2024-12-12T00:32:48","modified_gmt":"2024-12-11T22:32:48","slug":"miedzymorze-znow-na-porzadku-dziennym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/miedzymorze-znow-na-porzadku-dziennym\/","title":{"rendered":"MI\u0118DZYMORZE: ZN\u00d3W NA PORZ\u0104DKU DZIENNYM?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Or\u0119downik powstania federacji narod\u00f3w s\u0142owia\u0144skich ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski<\/strong><\/p>\n

<\/strong>W okresie ostatnich dwu stuleci polscy dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni wielokrotnie zwracali si\u0119 do idei politycznej, zak\u0142adaj\u0105cej utworzenie sojuszu pa\u0144stw Europy Centralnej i Wschodniej, do kt\u00f3rej mia\u0142by nale\u017ce\u0107 obszar pomi\u0119dzy Morzem Ba\u0142tyckim a Czarnym. Podstaw\u0105 do zaistnienia tej idei sta\u0142o rozumienie, \u017ce w pojedynk\u0119 \u017caden z narod\u00f3w regionu nie wytrwa w przeciwstawieniu agresji pa\u0144stw dominuj\u0105cych. Tragiczne do\u015bwiadczenie rozbioru teren\u00f3w Polski pomi\u0119dzy Rosj\u0105, Niemcami a Austri\u0105 wyra\u017anie potwierdzi\u0142o powy\u017csze za\u0142o\u017cenie.<\/p>\n

Mimo podj\u0119tych kilku pr\u00f3b praktycznych w celu utworzenia sojuszu na przestrzeni XX wieku, plan\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 realizowa\u0107. Po wej\u015bciu Polski i innych pa\u0144stw Wschodnioeuropejskich do Unii Europejskiej i NATO ju\u017c si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce min\u0119\u0142a konieczno\u015b\u0107 tworzenia tego sojuszu, poniewa\u017c wszelkie wojny agresywne na zawsze odesz\u0142y do przesz\u0142o\u015bci. Jednak\u017ce wydarzenia w Ukrainie na przestrzeni ostatnich lat wyra\u017anie \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce nie warto ignorowa\u0107 zagro\u017cenia z zewn\u0105trz.<\/p>\n

W nowych realiach geopolitycznych, wezwania do utworzenia sojuszu pa\u0144stw Europy Wschodniej \u201eod morza do morza\u201d coraz bardziej si\u0119 nasilaj\u0105. Czy istniej\u0105 ku temu realne przes\u0142anki i szansa na zrealizowanie? By\u0107 mo\u017ce prawid\u0142owy szlak podpowiedzi do\u015bwiadczenie historyczne.<\/p>\n

Od pocz\u0105tk\u00f3w idei<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Aspirantem koncepcji sojuszu Ba\u0142tycko-Czarnomorskiego w XIX wieku zosta\u0142 Ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski, prezes Rz\u0105du Narodowego Kr\u00f3lestwa Polskiego podczas Powstania Listopadowego w 1830 roku. Po kl\u0119sce powstania, ksi\u0105\u017c\u0119 kontynuowa\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na emigracji w Pary\u017cu, gdzie sformu\u0142owa\u0142 ide\u0119 przysz\u0142ego polsko-litewskiego sojuszu przy udziale Czech, S\u0142owacji, W\u0119gier oraz Rumunii, a w perspektywie \u2013 narod\u00f3w po\u0142udniowos\u0142owia\u0144skich.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pi\u0142sudski uwa\u017ca\u0142 Mi\u0119dzymorze za przeciwwag\u0119 dla imperialistycznych tendencji Rosji i Niemiec.<\/strong><\/p>\n

Szansa zrealizowania takiego planu pojawi\u0142a si\u0119 w latach 1848-49 podczas Wiosny Lud\u00f3w, kiedy wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce du\u017ce pa\u0144stwa europejskie nie wytrzymaj\u0105 nacisku si\u0142 rewolucyjnych. Jednak ten plan nie zosta\u0142 zrealizowany z powodu sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy uczestnikami sojuszu.<\/p>\n

Plan Pierwszego Marsza\u0142ka<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 w roku 1918, idea utworzenia sojuszu pa\u0144stw wschodnioeuropejskich uzyska\u0142a kszta\u0142t klarowny. W\u00f3dz naczelny Armii Krajowej J\u00f3zef Pi\u0142sudski zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce dop\u00f3ki terytorium Polski jest zaci\u015bni\u0119te pomi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105, sprawa odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 jest spraw\u0105 trudn\u0105, zatem zaproponowa\u0142, jako \u015brodek zapobiegawczy, utworzenie konfederacji wielonarodowej, na kt\u00f3r\u0105 nak\u0142ada\u0142y si\u0119 by\u0142e tereny Rzeczpospolitej (Polski, Litwy, Bia\u0142orusi i Ukrainy).<\/p>\n

W powy\u017cszym sojuszu Ukraina mia\u0142a zaj\u0105\u0107 do\u015b\u0107 wa\u017cne stanowisko. Marsza\u0142ek Pi\u0142sudski podj\u0105\u0142 szczeg\u00f3lny wysi\u0142ek na rzecz uwolnienia Ukrainy od ucisku w\u0142adzy bolszewickiej, wi\u0119c w tym w\u0142a\u015bnie celu zacz\u0105\u0142 wypraw\u0119 wsp\u00f3lnie z wojskiem ukrai\u0144skim.<\/p>\n

Jednak\u017ce plan Pi\u0142sudskiego napotka\u0142 si\u0119 na sprzeciw ze strony g\u0142\u00f3wnego wroga nowej Polski ZSRR, jak r\u00f3wnie\u017c ze strony jej sojusznik\u00f3w \u2013 pa\u0144stw Ententy. Ostatnie uwa\u017ca\u0142y za konieczne odrodzenie pot\u0119gi Rosji uwolnionej od panowania bolszewik\u00f3w i nie \u017cyczy\u0142y sobie tworzenia jakichkolwiek alians\u00f3w czy sojuszy, kt\u00f3re nawet w spos\u00f3b domniemany mog\u0142y by\u0107 sprzeczne ich interesom. Nie wykazywa\u0142y szczeg\u00f3lnego zainteresowania w utworzeniu sojuszu r\u00f3wnie\u017c ludy by\u0142ej Rzeczpospolitej, przede wszystkim Litwini, kt\u00f3rzy woleli broni\u0107 niepodleg\u0142o\u015bci w\u0142asnego pa\u0144stwa, a ponadto mieli pretensj\u0119 do Polski na tle konflikt\u00f3w o Wilno. Wreszcie w samej Polsce znale\u017ali si\u0119 przeciwnicy idei Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rzy wysuwali wizj\u0119 przysz\u0142o\u015bci Polski, jako jednolitego pa\u0144stwa narodowego, w kt\u00f3rym reszta lud\u00f3w zamieszka\u0142ych na jej terytorium powinni ulec \u201epolonizacji\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Koncepcja Unii \u015arodkowoeuropejskiej pomi\u0119dzy Ba\u0142tykiem, Morzem Czarnym, Adriatyckim i Egejskim zosta\u0142a reaktywowana podczas II wojny \u015bwiatowej przez Rz\u0105d RP na uchod\u017astwie W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego<\/strong><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu w roku 1920 wojny polsko-bolszewickiej i ostatecznym utrwaleniu w\u0142adzy radzieckiej na Ukrainie i Bia\u0142orusi, nadzieja na utworzenie sojuszu zanik\u0142a. Marsza\u0142ek Pi\u0142sudzki potraktowa\u0142 to jako pora\u017ck\u0119 osobist\u0105. Wobec powy\u017cszego przyst\u0105pi\u0142 do opracowywania planu utworzenia federacji o bardziej obszernym zasi\u0119gu, kt\u00f3ra mia\u0142a obejmowa\u0107 tereny od Ba\u0142tyku do Morza Czarnego i tereny lud\u00f3w po\u0142udniowos\u0142owia\u0144skich oraz Bu\u0142gari\u0119, Rumuni\u0119, a nawet Grecj\u0119. Jednak\u017ce tego projektu nie da\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, przede wszystkim wskutek spor\u00f3w terytorialnych Polski z s\u0105siadami.<\/p>\n

Nast\u0119pne lata potwierdzi\u0142y racj\u0119 Pierwszego Marsza\u0142ka \u2013 wskutek agresji Niemiec i ZSRR Polska na d\u0142u\u017cszy okres straci\u0142a wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u2026<\/p>\n

Bieda \u0142\u0105czy ludzi<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Ponowne odrodzenie idei utworzenia sojuszu zaistnia\u0142o na pocz\u0105tku drugiej wojny \u015bwiatowej. Rz\u0105d Polski na uchod\u017astwie w Londynie przeprowadzi\u0142 rokowania o utworzenie sojuszu z Rz\u0105dem Czechos\u0142owacji b\u0119d\u0105cym r\u00f3wnie\u017c w Londynie. Ju\u017c 11 listopada 1940 roku strony dosz\u0142y do zgody, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a deklaracj\u0105 o zamiarach utworzenia tego sojuszu. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad opracowaniem projektu wsp\u00f3lnej Konstytucji. Jednak\u017ce po raz kolejny sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy stronami przeszkodzi\u0142y realizacji plan\u00f3w.<\/p>\n

Maj\u0105c za sob\u0105 do\u015bwiadczenie wielokrotnych rozbior\u00f3w Rzeczpospolitej, Rz\u0105d Polski d\u0105\u017cy\u0142 do zbudowania pot\u0119\u017cnego centralizowanego sojuszu w postaci federacji o silnej w\u0142adzy centralnej. Natomiast Rz\u0105d Czechos\u0142owacji sta\u0142 przy wariancie utworzenia wy\u0142\u0105cznie konfederacji pa\u0144stw samodzielnych o zakresie tymczasowym i mog\u0142a by\u0107 rozwi\u0105zana po usuni\u0119ciu zagro\u017ce\u0144 wsp\u00f3lnych dla obu pa\u0144stw. Opr\u00f3cz tego, Prezydent Czechos\u0142owacji Benesz by\u0142 sk\u0142onny do wsp\u00f3\u0142pracy ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim i przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 uwa\u017cnie radom J. Stalina. Rzecz jasna, \u017ce rz\u0105d radziecki nie by\u0142 zbyt zachwycony z perspektyw powstania obok zachodnich granic pot\u0119\u017cnego i niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Ostatni\u0105 kropk\u0119 nad \u201ei\u201d w rokowaniach pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Czechos\u0142owacj\u0105 postawi\u0142o ujawnienie w roku 1943 faktu masowego zab\u00f3jstwa oficer\u00f3w polskich w Katyniu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Stalin zerwa\u0142 stosunki dyplomatyczne z Rz\u0105dem Polski w Londynie i jednocze\u015bnie w spos\u00f3b ukryty za\u017c\u0105da\u0142 od Rz\u0105du Czechos\u0142owacji zaprzesta\u0107 jakichkolwiek rokowa\u0144 z Polsk\u0105.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107: kryzys daje now\u0105 szans\u0119?<\/strong><\/p>\n

Po upadku ZSRR idea utworzenia sojuszu lud\u00f3w Europy Wschodniej ponownie stan\u0119\u0142a na porz\u0105dku dziennym, jednak\u017ce na kr\u00f3tko. Bardziej priorytetowe okaza\u0142y si\u0119 perspektywy pe\u0142nowarto\u015bciowej integracji tych pa\u0144stw do Unii Europejskiej i NATO. Ot\u00f3\u017c pa\u0144stwa-uczestnicy \u201eGrupy Wyszehradzkiej\u201d zrzeszenia Polski, Czech, S\u0142owacji i W\u0119gier, utworzonego w 1991 roku, g\u0142\u00f3wnym celem wsp\u00f3\u0142pracy postawili przygotowanie wst\u0105pienia do UE.<\/p>\n

Po rozbudowaniu UE na Wsch\u00f3d i do czasu obecnego sprawa utworzenia Mi\u0119dzymorza nale\u017ca\u0142a wy\u0142\u0105cznie do prerogatywy historyk\u00f3w, marginalnych polityk\u00f3w. Idea zbudowania struktury r\u00f3wnoleg\u0142ej do UE nie by\u0142a traktowana powa\u017cnie.<\/p>\n

Jednak, dzi\u015b sytuacja przemawia za tym, i\u017c pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 kryzys Unii Europejskiej daje starej idei nowe szanse. \u00a0W roku 2015 Andrzej Duda w przededniu inauguracji na Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej wyg\u0142osi\u0142 ide\u0119 utworzenia aliansu Ba\u0142tycko-Czarnomorskiego. W 2016 roku w chorwackim Dubrowniku odby\u0142o si\u0119 spotkanie na wy\u017cszym szczeblu z udzia\u0142em wielu pa\u0144stw \u2013 uczestnik\u00f3w proponowanego zrzeszenia.<\/p>\n

Czy da si\u0119 wdro\u017cy\u0107 w realia propozycje Prezydenta Polski dzisiaj? Ca\u0142kiem jest to mo\u017cliwe, je\u017celi pami\u0119ta\u0107 o przyczynach niepowodzenia poprzednich pr\u00f3b. Sp\u00f3r i konflikt pomi\u0119dzy partnerami potrafi\u0105 zniszczy\u0107 nawet najlepsze poczynania\u2026<\/p>\n

Igor CZUFAROW<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Or\u0119downik powstania federacji narod\u00f3w s\u0142owia\u0144skich ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski W okresie ostatnich dwu stuleci polscy dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni wielokrotnie zwracali si\u0119 do idei politycznej,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-3142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2017"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t