{"id":3321,"date":"2018-06-09T09:26:40","date_gmt":"2018-06-09T06:26:40","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/ostatnie-spotkanie-z-adamem\/"},"modified":"2024-12-12T04:26:25","modified_gmt":"2024-12-12T02:26:25","slug":"ostatnie-spotkanie-z-adamem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/ostatnie-spotkanie-z-adamem\/","title":{"rendered":"Ostatnie spotkanie z Adamem"},"content":{"rendered":"

Jak pisa\u0107?<\/strong><\/em>
Zawile i trudno?<\/strong><\/em>
By uczenie by\u0142o i smutno?<\/strong><\/em>
Mo\u017ce lepiej milcze\u0107?<\/strong><\/em>
Gdybym pisa\u0142 manier\u0105 geniuszy,<\/strong><\/em>
czyje\u017c serca porusz\u0119?<\/strong><\/em>
Pragn\u0119 pisa\u0107 prostym j\u0119zykiem,<\/strong><\/em>
by sprosta\u0107 pragnieniom ludzi<\/strong><\/em>
cho\u0107by prostych, nie uczonych<\/strong><\/em>
lecz pragn\u0105cych wzrusze\u0144<\/strong><\/em><\/p>\n

Adam Jerschina – autor powy\u017cszych wers\u00f3w \u2013 wieloletni redaktor odnowionego \u201eDziennika Kijowskiego\u201d w jednym z felieton\u00f3w tak pisa\u0142 o sobie:<\/strong><\/p>\n

\u201ePan B\u00f3g obdarzy\u0142 mnie sporym temperamentem \u017cyciowym, spo\u0142ecznikowskim oraz intelektualnym. Dlatego te\u017c pisz\u0119 o wszystkim, co mnie ciekawi.\u201d<\/p>\n

Talent literacki odziedziczy\u0142 snad\u017a po ojcu – Stanis\u0142awie Marianie Jerschinie, pedagogu, pisarzu, badaczu literatury, autorze rz\u0119du podr\u0119cznik\u00f3w. Zmar\u0142 on w roku 1959, ale wszed\u0142 do historii, jako za\u0142o\u017cyciel i dyrektor Studium Nauczycielskiego w Kielcach, z kt\u00f3rego powsta\u0142a Wy\u017csza Szko\u0142a Pedagogiczna (obecnie Uniwersytet Jana Kochanowskiego).<\/strong><\/p>\n

Wiele lat sp\u0119dzi\u0142 w Krakowie, o czym pisa\u0142:<\/strong> \u201eZa m\u0142odu wsz\u0119dzie nas by\u0142o pe\u0142no w Krakowie \u2013 w studenckich klubach i tancbudach, w kawiarniach i piwiarniach\u201d.<\/p>\n

Los rzuca\u0142 go te\u017c po innych miastach. By\u0142 \u015bwiadkiem wielu burzliwych wydarze\u0144 w kraju. W jednym z opowiada\u0144 pisze:<\/strong><\/p>\n

\u201eBy\u0142 maj 1989 roku. W Warszawie zmagania komunistycznej w\u0142adzy z opozycj\u0105 przy \u201eOkr\u0105g\u0142ym stole\u201d<\/sup>. Reaktywowano NSZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d po ponad siedmiu latach jej nielegalnego dzia\u0142ania. W kopalni w\u0119gla kamiennego \u201ePiast\u201d\u2013 s\u0142ynnej za spraw\u0105 najd\u0142u\u017cszego w historii strajku g\u00f3rniczego pod ziemi\u0105 po wprowadzeniu stanu wojennego 13 XII 1981 r. \u2013 wrza\u0142o\u2026<\/p>\n

By\u0142em wtedy g\u0142\u00f3wnym in\u017cynierem, geologiem i redaktorem kopalnianej gazety solidarno\u015bciowej \u201ePION\u201d. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 13-tysi\u0119cznej za\u0142ogi wype\u0142nia\u0142a non stop wielk\u0105 hal\u0119 zborn\u0105, tzw. cechowni\u0119, wysuwaj\u0105c coraz to nowe postulaty. Krzysztof M\u0142odzik – przewodnicz\u0105cy Zak\u0142adowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d (kt\u00f3rego by\u0142em doradc\u0105) nie bardzo radzi\u0142 sobie z rozemocjonowan\u0105 braci\u0105 g\u00f3rnicz\u0105. Postanowi\u0142em mu pom\u00f3c. Powiedzia\u0142em, czy raczej krzykn\u0105\u0142em, do mikrofonu: \u201eSzcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce! Drodzy koledzy, Wasze postulaty b\u0119d\u0105 ja\u0142owe dot\u0105d, dop\u00f3ki kopalnia nie b\u0119dzie mia\u0142a konkretnego w\u0142a\u015bciciela. Tak zwana w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa jest n\u0119dzn\u0105 abstrakcj\u0105 \u2013 nie ma w\u0142a\u015bciciela. Wy sta\u0144cie si\u0119 w\u0142a\u015bcicielami i poprzez m\u0105drych swoich przedstawicieli osi\u0105gniecie wymarzone cele\u201d. Zebrani rykn\u0119li: \u201eH u r r r a\u201d i rych\u0142o si\u0119 rozeszli. No c\u00f3\u017c \u2013 \u201es\u0142owo si\u0119 rzek\u0142o, koby\u0142ka u p\u0142otu\u201d.<\/p>\n

Tak to powierzono mi organizowanie owego absolutnie pionierskiego w Polsce zamys\u0142u sprywatyzowania kopalni wed\u0142ug ameryka\u0144skiego wzoru tzw. akcjonariatu pracowniczego, mimo sprzeciwu dyrekcji kopalni, przera\u017conej nowym \u201efermentem\u201d.<\/p>\n

By\u0142 nieust\u0119pliwy ( jak we wszystkim). Od idei przekszta\u0142cenia kopalni w superrentowny zak\u0142ad pracy nikt nie m\u00f3g\u0142 go odwie\u015b\u0107. Nie \u017ca\u0142owa\u0142 si\u0142, ani po\u015bwi\u0119ce\u0144. Zdoby\u0142 uznanie. Z czasem G\u00f3rnicza \u201eSolidarno\u015b\u0107\u2019 zdecydowa\u0142a, aby zosta\u0142 jej szefem.<\/strong><\/p>\n

Aczkolwiek dalej sta\u0142o si\u0119 tak<\/strong>: \u201ePrzyj\u0105\u0142em funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego Komisji G\u00f3rniczej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0119 popierany w reformowaniu polskiego g\u00f3rnictwa.<\/p>\n

W grudniu 1989 roku zosta\u0142em zaproszony do obj\u0119cia funkcji Prezesa Rady Nadzorczej Wsp\u00f3lnoty W\u0119gla Kamiennego i jednocze\u015bnie doradcy Ministra Przemys\u0142u d\/s g\u00f3rnictwa. S\u0105dzi\u0142em naiwnie, \u017ce doznaj\u0119 zaszczyt\u00f3w po to, aby efektywnie reformowa\u0107 polskie g\u00f3rnictwo. Z chwil\u0105 wr\u0119czania mi nominacji Minister rzek\u0142: \u201eI od tej chwili niech pan zapomni o \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p>\n

Uwik\u0142any w urz\u0119dnicz\u0105 pragmatyk\u0119, zosta\u0142em uznany przez solidarno\u015bciowych koleg\u00f3w za zdrajc\u0119. I s\u0142usznie! G\u00f3rnictwo, <\/sub>pozbawione przebieg\u0142ego m\u00f3zgu, zosta\u0142o wkr\u00f3tce \u201eubrane\u201d w jednoosobowe sp\u00f3\u0142ki skarbu pa\u0144stwa, w kt\u00f3rych prywata grasowa\u0142a skuteczniej, ani\u017celi za komuny. SPAP umar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105.<\/p>\n

Po dw\u00f3ch miesi\u0105cach pracy, a w\u0142a\u015bciwie udr\u0119ki ministerialnej, wr\u00f3ci\u0142em do kopalni. Zosta\u0142y pi\u0119kne wspomnienia, mieszane uczucia i przekonanie, \u017ce jednak warto by\u0142o by\u0107 cho\u0107by 5 przys\u0142owiowych minut na barykadzie \u2013 bardziej ani\u017celi kibicem lub chichocz\u0105cym cwaniaczkiem, ciesz\u0105cym si\u0119 z cudzych potkni\u0119\u0107\u201d.<\/p>\n

Do sensu \u017cycia Adam zawsze podchodzi\u0142 filozoficznie. Podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u017cycie ma wiele wymiar\u00f3w i z r\u00f3\u017cnych stron mo\u017cna do niego podchodzi\u0107.<\/strong><\/p>\n

\u201eAby pozna\u0107 ludzkie dramaty – pisa\u0142<\/strong> – \u00a0trzeba w nich tkwi\u0107. Styka\u0142em si\u0119 z chorymi przeklinaj\u0105cymi obecny system opieki zdrowotnej, w kt\u00f3rym kr\u00f3luj\u0105 urz\u0119dnicy NFZ, a lekarze zapomnieli o przysi\u0119dze Hipokratesa. Obserwowa\u0142em g\u0142oduj\u0105cych, kt\u00f3rzy szperaj\u0105 po \u015bmietnikach w poszukiwaniu resztek jad\u0142a. Bezdomnych zbieraj\u0105cych niedopa\u0142ki. \u017bebrak\u00f3w prosz\u0105cych o z\u0142ot\u00f3wk\u0119. Muzyk\u00f3w graj\u0105cych w przydworcowych tunelach za \u201ezlituj si\u0119\u201d. Solidnych onegdaj ludzi, kt\u00f3rzy popadli w alkoholizm, bo nie dali rady wilczemu kapitalizmowi. Polska si\u0119 bogaci i pi\u0119knieje, ale bezlito\u015bnie.<\/p>\n

Od przykrej prozy \u017cycia i medi\u00f3w naszpikowanych reklamami oraz tendencyjnymi publikacjami politycznymi i tandet\u0105 pseudoartystycznego p\u00f3\u0142\u015bwiatka \u2013 ucieka\u0142em w g\u00f3ry.<\/p>\n

Kocham \u017cycie mimo wszystko. W jego szarzyzn\u0119 dobry B\u00f3g wprowadza niekiedy rodzynki, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 na duchu. Przez przypadek pozna\u0142em ludzi, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0142em by\u0107 na pi\u0119knej imprezie artystycznej p.n. \u201ePiwniczne wrzosowisko\u201d. By\u0142y to poetycko-muzyczne prezentacje \u0141emk\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w i Polak\u00f3w w Piwnicznej nad rzek\u0105 Poprad w Karpatach\u201d.<\/p>\n

Uwielbia\u0142 humor, kocha\u0142 muzyk\u0119. \u00a0Pewnego letniego wieczoru na krakowskim rynku zobaczy\u0142 urocz\u0105 solistk\u0119 w\u0119drownego zespo\u0142u folklorystycznego z Ukrainy i z pierwszego wejrzenia zakocha\u0142 si\u0119 w niej\u2026 po uszy i \u201eposzed\u0142 na ca\u0142o\u015b\u0107\u201d \u2013 opu\u015bci\u0142 Polsk\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u201ePrzyjecha\u0142em na Ukrain\u0119 w 1995 roku do miejscowo\u015bci o mi\u0142ej nazwie Wygoda \u2013 pisze w jednym ze wspomnie\u0144<\/strong>. Kamienist\u0105 uliczk\u0119, przy kt\u00f3rej mieszka\u0142a bliska mi adresatka mojego przyjazdu, nazwa\u0142em zrazu \u201eko\u0144cem \u015bwiata\u201d. Po jakim\u015b czasie poczu\u0142em, \u017ce \u0142askawy los rzuci\u0142 mnie paradoksalnie w miejsce z pozoru tylko niecywilizowane, bo de facto daj\u0105ce mi szans\u0119 na znalezienie intelektualnego spokoju. Pozna\u0142em tam ciekawych ludzi, o wiele bardziej interesuj\u0105cych od plejady osobnik\u00f3w, z kt\u00f3rymi mia\u0142em do czynienia podczas swej wieloletniej tak zwanej kariery zawodowej w Polsce. S\u0105 to ch\u0142opo-inteligenci, ciekawa warstwa spo\u0142eczna, powsta\u0142a w postkomunistycznym kraju, w kt\u00f3rym inteligentom dano dla prze\u017cycia po kawa\u0142ku ziemi.<\/p>\n

Jeden z nich, biednie ubrany, m\u0142ody wsp\u00f3\u0142mieszkaniec mojej uliczki, zaindagowa\u0142 mnie kiedy\u015b: \u201eJa znaju, szczo wy Poliak; maju dla was szczos cikawoho\u201d. I wr\u0119czy\u0142 mi egzemplarz \u201eDziennika Kijowskiego\u201d. Przyj\u0105\u0142em dar z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i zainteresowaniem, by\u0142o to bowiem pierwsze polskoj\u0119zyczne pismo drukowane na Ukrainie, z jakim mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 si\u0119 zetkn\u0105\u0107. Nie s\u0105dzi\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce ten organ ukrai\u0144skich Polak\u00f3w ma tak ciekaw\u0105 histori\u0119, jak\u0105 pozna\u0142em nieco p\u00f3\u017aniej. Dzi\u0119ki dobrej intuicji zaprenumerowa\u0142em \u201eDziennik\u201d, sta\u0142em si\u0119 jego wiernym czytelnikiem, a z czasem pocz\u0105\u0142em dok\u0142ada\u0107 na jego \u0142amy w\u0142asne cegie\u0142ki\u201d.<\/p>\n

Te \u201ecegie\u0142ki\u201d istotnie urozmaici\u0142y tre\u015b\u0107 naszego pisma. Mieli\u015bmy do\u015b\u0107 unikatow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawia\u0107 na swoich \u0142amach punkt widzenia cz\u0142owieka doskonale znaj\u0105cego Polsk\u0119, a realnie \u017cyj\u0105cego i wnikaj\u0105cego w \u015brodowisko ukrai\u0144skie. Punkt widzenia w r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach. Ot, cho\u0107by w politycznej (artyku\u0142 z roku 2007):<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u201eWszystkie narody obj\u0119te \u201edobrodziejstwem\u201d czy to socjalizmu realnego, czy narodowego, maj\u0105 obci\u0105\u017cone sumienia. I nie ma sensu por\u00f3wnywa\u0107 zakresu krzywd wyrz\u0105dzonych jednym przez drugich. Tak samo Polacy powinni wstydzi\u0107 si\u0119 pogrom\u00f3w \u017cydowskich np. w Jedwabnej, jak np. Ukrai\u0144cy wsp\u00f3\u0142pracy z hitlerowcami poprzez dywizj\u0119 SS \u201eGalizien\u201d, czy rzezi cywilnej ludno\u015bci na Wo\u0142yniu.<\/p>\n

W ka\u017cdym narodzie istniej\u0105 przyzwoici ludzie (tych jest wi\u0119kszo\u015b\u0107) i tch\u00f3rze, fanatycy, zwyrodnialcy (margines spo\u0142eczny). Nawet w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w, najbardziej maltretowanej nacji na przestrzeni tysi\u0119cy lat, nie brak\u0142o kanalii \u2013 np. policja \u017cydowska w gettach podczas II. wojny <\/sup>\u015bwiatowej, czy oprawcy w aparatach komunistycznej bezpieki.<\/p>\n

Ciemnych plam z historii Polski i Ukrainy nie da si\u0119 usun\u0105\u0107. Bezsensowne jest jednak j\u0105trzenie ran.<\/p>\n

Przysz\u0142o\u015b\u0107 buduje pokolenie powojenne, kt\u00f3re wie, \u017ce dzie\u0142a zniszcze\u0144 dokonuj\u0105 fanatyczni wyznawcy ob\u0142\u0119dnych ideologii, bezduszni s\u0142udzy re\u017cim\u00f3w, zastrachani, s\u0142abi ludzie, zwyrodnialcy. Ci nie stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015bci narodu, cho\u0107 wp\u0142ywaj\u0105 na jego wizerunek.<\/p>\n

Trzeba, wi\u0119c budowa\u0107 pojednanie na zasadach dobrej woli, poznawania prawd historycznych, wzajemnego przebaczenia i bie\u017c\u0105cej wsp\u00f3\u0142pracy. Pierwsze kroki ju\u017c zosta\u0142y zrobione: Polska jako pierwsze pa\u0144stwo na \u015bwiecie uzna\u0142a niezale\u017cno\u015b\u0107 Ukrainy; tworzone s\u0105 ukrai\u0144skie stowarzyszenia i plac\u00f3wki kulturalne w Polsce \u2013 a polskie na Ukrainie; istnieje polsko-ukrai\u0144ski batalion do dzia\u0142a\u0144 pokojowych na Ba\u0142kanach, budowane s\u0105 i odbudowywane pomniki martyrologii Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, Polska rekomenduje Ukrain\u0119 do struktur NATO i Unii Europejskiej, etc.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie przyjacielskie dzia\u0142ania polsko-ukrai\u0144skie maj\u0105 swoich oponent\u00f3w po obu stronach. Nie brakuje krzykaczy tendencyjnie odgrzewaj\u0105cych przykre zasz\u0142o\u015bci (np. na zje\u017adzie Kresowiak\u00f3w w Przemy\u015blu), wandali bezczeszcz\u0105cych pomniki martyrologii (np. Polskich Orl\u0105t we Lwowie), nacjonalistycznych pieniaczy w\u015bciekaj\u0105cych si\u0119 na ekspozycje prawd historycznych o naszych narodach (np. w recenzjach filmu \u201eOgniem i mieczem\u201d) czy polityk\u00f3w orientacji promoskiewskiej przeciwnych zbli\u017ceniu Ukrainy do Polski i Zachodu. Te negatywne akcenty w stosunkach ukrai\u0144sko-polskich maj\u0105 na szcz\u0119\u015bcie charakter nieoficjalny i marginalny zakres.<\/p>\n

Ka\u017cdy, bowiem rozs\u0105dny obywatel naszych kraj\u00f3w wie, \u017ce mamy niema\u0142y szmat dobrej, wsp\u00f3lnoty historycznej i kulturowej. \u017be wi\u0119cej z\u0142a, ni\u017c sobie wzajemnie, zrobi\u0142a obu naszym narodom imperialna Rosja \u2013 tak carska, jak sowiecka. I tak jak Polska by\u0142a n\u0119kana przez wiele nawa\u0142nic, tak i Ukraina przesz\u0142a swoje gehenny. Powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ze sob\u0105 mamy wi\u0119cej wsp\u00f3lnego ni\u017c z Rosj\u0105, kt\u00f3ra do tej pory rozmawia z naszymi pa\u0144stwami ex cathedra, jak z wasalami\u201d.<\/p>\n

A oto jak ocenia\u0142 On tych – nostalguj\u0105cych za socjalizmem:<\/strong><\/p>\n

\u201ePrawo p\u0119du i pop\u0119du ma swoje metaforyczne prze\u0142o\u017cenia na r\u00f3\u017cnorakie zjawiska w \u017cyciu spo\u0142ecze\u0144stw. Na przyk\u0142ad dotyczy to narzeka\u0144 na demokra\u00adcj\u0119 tych osobnik\u00f3w, kt\u00f3rym jeszcze niedawno pro\u015bciej si\u0119 \u017cy\u0142o w uk\u0142adzie \u201ep\u0119dz\u0105cy-pop\u0119dzani\u201d, zwanym sprytnie ustrojem realnego socjalizmu. Wzdycha\u00adj\u0105 t\u0119sknie do niego ludzie, dla kt\u00f3rych swoboda w dokonywaniu r\u00f3\u017cnorakich wybor\u00f3w, w podejmowaniu decyzji, jest m\u0119cz\u0105ca\u201d.<\/p>\n

Spektrum tematyczne artyku\u0142\u00f3w Adama by\u0142o bezmiernie rozleg\u0142e. W swoim pisarstwie kierowa\u0142 si\u0119 prost\u0105 dewiz\u0105 (chyba od nikogo nie zapo\u017cyczo\u00adn\u0105)<\/strong>: \u201ePisz interesuj\u0105co dla Czytelnika, perfekcyjnym j\u0119zykiem albo nie pisz wcale\u201d.<\/p>\n

W ostatnie lata, niemal w ka\u017cdym numerze w rubryce \u201eSpotkania z Adamem\u201d publikowali\u015bmy odcinki analitycznego cyklu pt. \u201e1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105\u201d. By\u0142o ich 79.<\/p>\n

Niestety\u2026 osiemdziesi\u0105tego odcinka ju\u017c nie przeczytamy. 11 marca po d\u0142ugiej i ci\u0119\u017ckiej chorobie ADAM JERSCHINA odszed\u0142 od nas. \u017begnamy cz\u0142owieka prawego, wielkiego serca, kochaj\u0105cego Polsk\u0119 i Ukrain\u0119.<\/p>\n

Stanis\u0142aw PANTELUK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak pisa\u0107?Zawile i trudno?By uczenie by\u0142o i smutno?Mo\u017ce lepiej milcze\u0107?Gdybym pisa\u0142 manier\u0105 geniuszy,czyje\u017c serca porusz\u0119?Pragn\u0119 pisa\u0107 prostym j\u0119zykiem,by sprosta\u0107 pragnieniom ludzicho\u0107by prostych, nie uczonychlecz pragn\u0105cych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-3321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2018"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t