![\"\"](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/litwin-wywiad-431.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rozmowa z JE Nadzwyczajnym i Pe\u0142nomocnym Ambasadorem RP na Ukrainie Henrykiem Litwinem<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n – Ma Pan za sob\u0105 d\u0142ug\u0105, zapewne obfituj\u0105c\u0105 w paralele, drog\u0119 s\u0142u\u017cby dyplomatycznej. Reprezentowa\u0142 Pan polsk\u0105 racj\u0119 stanu w Rzymie, Moskwie, Mi\u0144sku. <\/em><\/strong><\/p>\n Lecz ponad dwadzie\u015bcia lat temu by\u0142 Pan pierwszym Konsulem Generalnym Polski we Lwowie i pami\u0119tam, jak w tym gmachu (\u00f3wczesnego konsulatu RP w Kijowie) 14 maja 1994 r. uczestniczy\u0142 Pan w obradach grupy przedstawicieli ZPU i FOPnU, inicjuj\u0105cej zjednoczenie ruchu polskiego na Ukrainie. Jak z perspektywy czasu ocenia Pan obecny stan i format funkcjonowania naszego ruchu?<\/em><\/strong><\/p>\n – Wtedy, na pocz\u0105tku lat 90., taka by\u0142a sytuacja, taka atmosfera, stan emocji \u015bwiadomo\u015bci, zar\u00f3wno Polak\u00f3w na Ukrainie, jak i os\u00f3b, urz\u0119dnik\u00f3w, czasami te\u017c polityk\u00f3w z Polski, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 sprawami kontakt\u00f3w z Polakami mieszkaj\u0105cymi za granic\u0105, kiedy wydawa\u0142o si\u0119 nam wszystkim, i\u017c najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 jest doprowadzenie do jedno\u015bci organizacyjnej Polak\u00f3w na Ukrainie. Jak wiadomo to si\u0119 nie uda\u0142o.<\/p>\n Wiele by\u0142o przyczyn, ale przecie\u017c gdyby nie to, \u017ce nie by\u0142o jednoznacznej woli zjednoczenia, to sytuacja potoczy\u0142aby si\u0119 inaczej. A zatem zadecydowa\u0142y realia, zadecydowa\u0142y istniej\u0105ce pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi \u015brodowiskami r\u00f3\u017cnice. My\u015bmy mieli sk\u0142onno\u015b\u0107 przez d\u0142ugie lata troszk\u0119 biadoli\u0107 z tego powodu, ale my\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u015b trzeba te\u017c spojrze\u0107 na spraw\u0119 praktycznie. W tej sytuacji istniej\u0105cych podzia\u0142\u00f3w nast\u0105pi\u0142 – co by\u015bmy nie m\u00f3wili – niebywa\u0142y rozw\u00f3j spo\u0142eczno-kulturalnej i organizacyjnej dzia\u0142alno\u015bci Polak\u00f3w.<\/p>\n \u00a0– Czyli nie przypuszczali\u015bcie Pa\u0144stwo, \u017ce tak to si\u0119 wszystko potoczy?<\/em><\/strong><\/p>\n – Dla mnie, kiedy przyjecha\u0142em teraz na Ukrain\u0119, to by\u0142a wielka niespodzianka, gdy\u017c mimo, \u017ce nie by\u0142em tak ca\u0142kiem oddalony od spraw ukrai\u0144skich, ale jednak nie mia\u0142em precyzyjnej wiedzy o sytuacji organizacyjnej Polak\u00f3w na Ukrainie. I kiedy rok temu przyjecha\u0142em, przekona\u0142em si\u0119, jak niezwykle intensywn\u0105 jest ta dzia\u0142alno\u015b\u0107, jak olbrzymia i rozbudowana jest sie\u0107 polskich organizacji.<\/p>\n Owszem podzia\u0142y nadal odgrywaj\u0105 w niekt\u00f3rych miejscach niedobr\u0105 rol\u0119, poniewa\u017c bywa, \u017ce w jednej miejscowo\u015bci, w jednej jednostce administracyjnej s\u0105 dwie lub trzy organizacje polskie, kt\u00f3re si\u0119 spieraj\u0105, co nie tworzy sprzyjaj\u0105cej sytuacji dla rozwoju dzia\u0142alno\u015bci, ale bywa te\u017c cz\u0119sto tak, \u017ce jest kilka struktur Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Ukrainie w jakiej\u015b miejscowo\u015bci, czy rejonie i one ze sob\u0105 rywalizuj\u0105. I rywalizuj\u0105 w taki spos\u00f3b, \u017ce potrafi\u0105 te\u017c czasem zrobi\u0107 co\u015b wsp\u00f3lnie. I wtedy nie ma powodu, \u017ceby narzeka\u0107, \u017ce jest ich kilka, gdy\u017c tak naprawd\u0119 powoduje to intensyfikacj\u0119 dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce dzisiaj nie ma powodu, aby martwi\u0107 si\u0119, \u017ce ruch polski nie jest totalnie zjednoczony. Zreszt\u0105 by\u0142oby to raczej niemo\u017cliwe. To jest ten rodzaj dzia\u0142alno\u015bci, gdzie szczeg\u00f3lnie cenna jest aktywno\u015b\u0107 lokalna. A zatem jest rzecz\u0105 naturaln\u0105 i rozs\u0105dn\u0105, \u017ce rozw\u00f3j ruchu polskiego na Ukrainie kulturalno-o\u015bwiatowo-spo\u0142ecznego poszed\u0142 w kierunku tworzenia si\u0119 silnych organizacji lokalnych, kt\u00f3re samodzielnie operuj\u0105 finansami, organizuj\u0105c wiele po\u017cytecznych rzeczy i my\u015bl\u0119, \u017ce jest to skuteczny i najbardziej realny format \u017cycia polskich spo\u0142eczno\u015bci – w lokalnych grupach. Natomiast zjednoczenie w jednej unitarnej organizacji, no, kto wie, czy nie ograniczy\u0142o by tej aktywno\u015bci.<\/p>\n Jednocze\u015bnie, bez w\u0105tpienia rzecz\u0105 wskazan\u0105 by\u0142oby tworzenie takich struktur, czy form, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na dyskusje, na wymian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w, opinii w skali ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci polskiej. Jaka\u015b forma komunikowania si\u0119 by\u0142aby oczywi\u015bcie wskazana.<\/p>\n Mamy ju\u017c dwudziestoletnie do\u015bwiadczenie. Organizacji jest du\u017co, s\u0105, mo\u017cna powiedzie\u0107 dwie centrale. \u017bycie polskie si\u0119 rozwija.<\/p>\n Nie zawsze, co prawda, ten styk pomi\u0119dzy mi\u0119dzy organizacjami w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach dobrze wypada. Czasami tworz\u0105 si\u0119 sytuacje konfliktowe i te trzeba rozwi\u0105zywa\u0107 i im zapobiega\u0107. Ale wieloorganizacyjno\u015b\u0107 jest dzi\u015b po prostu rzeczywisto\u015bci\u0105 spo\u0142eczno\u015bci polskiej na Ukrainie, a my \u2013 ambasada, konsulaty, tj. s\u0142u\u017cba dyplomatyczno konsularna mamy za zadanie odnosi\u0107 si\u0119 do reali\u00f3w, do rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Nie jest przecie\u017c naszym zadaniem jednoczy\u0107, czy dzieli\u0107 \u015brodowiska. Naszym zadaniem jest utrzymywa\u0107 kontakt ze wszystkimi \u015brodowiskami i utrzymywa\u0107 sytuacj\u0119 tak\u0105, w kt\u00f3rej Polacy s\u0105 zjednoczeni jako Polacy, za\u015b jakie formy organizacyjne to zjednoczenie przyjmuje to jest to ju\u017c kwestia woli samych tutejszych Polak\u00f3w.<\/p>\n – My\u015bl\u0119, jednak Panie Ambasadorze, \u017ce jednym z mankament\u00f3w tej samodzielno\u015bci jest cz\u0119sty brak koordynacji, na przyk\u0142ad, przy organizacji imprez, kt\u00f3re zbiegaj\u0105 si\u0119 w jednym czasie, co uniemo\u017cliwia czasem, chocia\u017cby obecno\u015b\u0107 na nich przedstawicieli odpowiedniej rangi \u2026<\/em><\/strong><\/p>\n – Ale bywa te\u017c tak, sam zreszt\u0105 uczestniczy\u0142em w takich spotkaniach, gdzie reprezentowane by\u0142y wszystkie organizacje dzia\u0142aj\u0105ce w danym rejonie. I ka\u017cdy m\u00f3wi\u0142 o swojej dzia\u0142alno\u015bci oddzielnie, czasami nawet krytycznie o dzia\u0142alno\u015bci nawzajem, ale spotykali\u015bmy si\u0119 w jednym miejscu.<\/p>\n – Czyli rywalizacja, rywalizacj\u0105 ale potrzebne s\u0105 okresowe wsp\u00f3lne spotkania.<\/em><\/strong><\/p>\n – Rywalizacja jest rzecz\u0105 dobr\u0105. Podzia\u0142y s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego realnego \u017cycia..<\/p>\n – Zreszt\u0105 zachodz\u0105 one w ca\u0142ym \u015bwiecie\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n – Tak, i dotycz\u0105 nie tylko Polak\u00f3w. Ludzie tworz\u0105 liczne \u015brodowiska w spos\u00f3b naturalny i nie ma co si\u0119 nad tym g\u0142\u0119biej zastanawia\u0107. Natomiast, jeszcze raz powtarzam, trzeba si\u0119 stara\u0107 aby\u015bmy mieli fora porozumienia, wsp\u00f3\u0142pracy. Takie miejsca czy te\u017c struktury, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 przynajmniej w najwa\u017cniejszych momentach mo\u017cliwo\u015b\u0107 skoordynowania dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n – Polska wieloma sposobami wspiera Polak\u00f3w na Wschodzie, m.in. – poprzez wprowadzenie Karty Polaka, fundowanie stypendi\u00f3w studentom polskiego pochodzenia, wspieranie organizacji zrzeszaj\u0105cych Polak\u00f3w – za co jeste\u015bmy niezmiernie wdzi\u0119czni. <\/em><\/strong><\/p>\n Czy zmiana sposobu wspierania \u015brodowisk polskich, kt\u00f3ra zasz\u0142a w tym roku, gdzie g\u0142\u00f3wnym dysponentem jest obecnie nie Senat, a \u00a0Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie wp\u0142ynie negatywnie na docelowy <\/em><\/em><\/strong>i <\/strong>optymalnie racjonalny podzia\u0142 wydzielanych na to \u015brodk\u00f3w?<\/strong><\/em><\/p>\n – Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, sytuacja wygl\u0105da tak. Polska jest jednym z tych kraj\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 bardzo du\u017c\u0105 diaspor\u0119 i kt\u00f3re intensywnie z t\u0105 diaspor\u0105 utrzymuj\u0105 kontakt i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. R\u00f3\u017cne s\u0105 do\u015bwiadczenia tych kraj\u00f3w w organizacji takiej wsp\u00f3\u0142pracy, kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci\u0105 jest te\u017c wsparcie finansowe. Trzeba tym zarz\u0105dza\u0107 w spos\u00f3b racjonalny.<\/p>\n Idea zmiany, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a, opiera si\u0119 na dw\u00f3ch elementach. Jednym z nich jest za\u0142o\u017cenie dotycz\u0105ce bardzo generalnych pryncypi\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa, wywodz\u0105ce si\u0119 jeszcze monteskiuszowskiego tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy – na w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105. Zarz\u0105dzanie zasobami finansowymi jest zadaniem w\u0142adzy wykonawczej, a nie ustawodawczej. Wyst\u0105pi\u0142o tu d\u0105\u017cenie do przesuni\u0119cia funkcji wykonawczych do organ\u00f3w w\u0142a\u015bciwych dla tego typu dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n Drug\u0105 kwesti\u0105 jest d\u0105\u017cno\u015b\u0107 do zjednoczenia zarz\u0105dzania nad finansami przeznaczonymi na wsparcie dla organizacji polskich dzia\u0142aj\u0105cych za granic\u0105, wynikaj\u0105ca z pewnych praktycznych potrzeb.<\/p>\n Rozproszenie dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zanej z finansowym wsparciem pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cne podmioty prowadzi\u0142o cz\u0119sto do nieefektywno\u015bci. Bywa\u0142o nawet, \u017ce z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowali\u015bmy te same przedsi\u0119wzi\u0119cia. A poniewa\u017c z natury rzeczy MSZ i jego s\u0142u\u017cba konsularna jest t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 struktury pa\u0144stwowej, kt\u00f3rej si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b nie da oddzieli\u0107 od wsp\u00f3\u0142pracy z Polakami mieszkaj\u0105cymi za granic\u0105, to doszli\u015bmy do wniosku, \u017ce nale\u017cy pozostawi\u0107 kontrol\u0119 nad tym systemem w\u0142a\u015bnie w MSZ-cie, kt\u00f3ry z natury rzeczy ma kontakt ze \u015brodowiskami, ma odpowiednie instrumenty i jest najlepiej poinformowany o aktualnych potrzebach.<\/p>\n Uczynione to zosta\u0142o po to, \u017ceby by\u0142o lepiej, ale czas poka\u017ce jak to b\u0119dzie pracowa\u0142o. Ka\u017cda zmiana powoduje pewnego rodzaju zaburzenie funkcjonuj\u0105cych dot\u0105d procedur. Wi\u0119c nie uwa\u017ca\u0142bym, \u017ce sytuacja w tych ostatnich miesi\u0105cach mo\u017ce nam da\u0107 w pe\u0142ni obiektywn\u0105 ocen\u0119 skutk\u00f3w tych zmian. Skutki b\u0119d\u0105 bardziej dostrzegalne dopiero w przysz\u0142ym roku. S\u0105 przes\u0142anki, \u017ce ten system powinien funkcjonowa\u0107 dobrze.<\/p>\n Generalnie rzecz bior\u0105c MSZ od kilku lat, w zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 wdra\u017cania pewnych standard\u00f3w Unii Europejskiej w zarz\u0105dzaniu finansami przeznaczonymi na wsparcie id\u0105ce w r\u00f3\u017cnych kierunkach sukcesywnie przechodzi na system przygotowywania wniosk\u00f3w, opracowywania ich przez odpowiednie cia\u0142a kolegialne i przyznawania grant\u00f3w na konkretne wnioski.<\/p>\n Kolegialno\u015b\u0107 oceny wniosk\u00f3w jest tu zasad\u0105. Przy ocenach projekt\u00f3w b\u0119dzie utrzymany istotny wp\u0142yw os\u00f3b zwi\u0105zanych z MSZ-tem, ale do tych komisji w\u0142\u0105czane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby z zewn\u0105trz.<\/p>\n Oczywi\u015bcie wymaga to korekty dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez \u015brodowiska polskie. Przyzwyczajenia si\u0119 do systemu przygotowywania projekt\u00f3w, odpowiednio przygotowanych rozlicze\u0144, ale to jest wym\u00f3g wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Trzeba po prostu pozna\u0107 ten system i wszyscy nauczymy si\u0119 z niego korzysta\u0107, a w moim przekonaniu b\u0119dzie on lepiej zorganizowany, bardziej przemy\u015blany i jednolity, co – po nieco d\u0142u\u017cszym okresie – powinno przynie\u015b\u0107 bardzo dobre skutki.<\/em><\/strong><\/p>\n – Na ile realn\u0105 jest dzi\u015b realizacja wysuni\u0119tej wiele lat temu idei powstania Polskiego Centrum Kultury w Kijowie<\/em><\/strong>?<\/em><\/p>\n \u00a0– Bardzo bym chcia\u0142, \u017ceby by\u0142a realn\u0105. Aczkolwiek jest to sprawa, odno\u015bnie do kt\u00f3rej musimy si\u0119 porozumie\u0107. My\u015bl\u0119 tutaj, \u017ce aktywno\u015b\u0107 naszej ambasady, konsulatu jest potrzebna, ale musimy dzia\u0142a\u0107 w \u015bcis\u0142ym porozumieniu i kierowa\u0107 si\u0119 wyobra\u017ceniami Polak\u00f3w aktywnych w swoich organizacjach. A zatem po wakacjach bez w\u0105tpienia odb\u0119dziemy spotkania w tej sprawie i zobaczymy na ile uda nam si\u0119 te oczekiwania i przemy\u015blenia polskich organizacji dzia\u0142aj\u0105cych w Kijowie uj\u0105\u0107 w jedn\u0105 my\u015bl i przekona\u0107 do tej my\u015bli r\u00f3wnie\u017c miejscowych partner\u00f3w.<\/p>\n \u00a0–\u00a0 W zwr\u00f3conym ukrai\u0144skiej diasporze Ukrai\u0144skim Domu Ludowym w Przemy\u015blu, w tym roku odby\u0142 si\u0119 Kongres Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce. Czy po ostatnim spotkaniu gubernatora Mychaj\u0142a Kostiuka z podsekretarzem stanu w polskim MSZ, Januszem Ciskiem kolejny sejmik FOPnU ma szanse odby\u0107 si\u0119 w Domu Polskim we Lwowie?<\/em><\/strong><\/p>\n \u00a0– Tu du\u017co zale\u017cy od szybko\u015bci wykonywania r\u00f3\u017cnych procedur przez rozmaite ukrai\u0144skie i polskie struktury. Budynek, kt\u00f3ry mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 Domem Polskim zosta\u0142 wyspecyfikowany i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 procedura umo\u017cliwiaj\u0105ca przekazanie go w u\u017cytkowanie organizacjom polskim we Lwowie. Realia ka\u017c\u0105 zachowa\u0107 tu pewn\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i nie popada\u0107 w hurraoptymizm, nie mniej w tej chwili istnieje szansa, \u017ce ta sprawa, kt\u00f3ra si\u0119 tak d\u0142ugo ci\u0105gnie, zostanie pozytywnie rozstrzygni\u0119ta.<\/p>\n \u00a0 – Czy przy wydatkowaniu na wsparcie mniejszo\u015bci ukrai\u0144skiej w Polsce, si\u0119gaj\u0105cym w tym roku kwoty 2\u00a0842 980 z\u0142. da\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107 jak\u0105\u015b d\u017awigni\u0119 dyplomatycznego wp\u0142ywu, kt\u00f3ra zmniejszy\u0142aby ra\u017c\u0105c\u0105 dysproporcj\u0119 w realnym finansowaniu podstawowych potrzeb mniejszo\u015bci polskiej przez rz\u0105d Ukrainy? <\/em><\/strong><\/p>\n \u00a0– W tej kwestii Polska kieruje si\u0119 prawem wewn\u0119trznym i zobowi\u0105zaniami wynikaj\u0105cymi z udzia\u0142u w r\u00f3\u017cnego rodzaju mi\u0119dzynarodowych konwencjach.<\/p>\n Zasada wzajemno\u015bci nigdy nie polega na tym, \u017ce skutkuje odejmowaniem nale\u017cnych praw obywatelom polskim (ukrai\u0144skiego, czy te\u017c innego pochodzenia). Nie mo\u017cna krzywdzi\u0107 w\u0142asnych obywateli. Ujmowa\u0107 im prawa nabyte, kt\u00f3re nie mog\u0105 podlega\u0107 \u017cadnym fluktuacjom z powodu takiej lub innej konfiguracji w stosunkach dwustronnych z tym, czy innym krajem.<\/p>\n \u00a0– Pytaj\u0105c nie my\u015bla\u0142em o dzia\u0142aniach sprowadzaj\u0105cych si\u0119 do prymitywnego rewan\u017cu, lecz o wyperswadowaniu zwi\u0119kszenia wsparcia okazywanego Polakom Ukrainy\u2026<\/strong><\/em><\/p>\n – \u017badna z rozm\u00f3w dwustronnych nie obywa si\u0119 bez tego, \u017ceby\u015bmy nie rozmawiali o sprawach mniejszo\u015bci polskiej. Nie wszystkie sprawy da si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 od razu. Nie pomaga na pewno i to, \u017ce Ukraina przechodzi\u0142a bardzo ostry kryzys gospodarczy i po tym kryzysie jaki\u015b super boom gospodarczy nie nast\u0105pi\u0142. Widzimy pozytywne wska\u017aniki makroekonomiczne, ale to nie jest skok tygrysa. To nie s\u0105 sprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci dla jakich\u015b spektakularnych zmian i dobrze to rozumiemy.<\/p>\n W konstruktywnym kluczu przypominamy o postulatach, o sprawach nie za\u0142atwionych i widzimy, \u017ce mamy tutaj pewien post\u0119p – jak cho\u0107by w sprawie Centrum Kultury Polskiej w Iwano-Frankowsku, czy Domu Polskiego we Lwowie. Licz\u0119 na to, \u017ce i w innych sprawach spotkamy si\u0119 z podobnym \u017cyczliwym stanowiskiem.<\/p>\n – W jakim stopniu program Partnerstwa Wschodniego obejmuj\u0105cego poza Ukrain\u0105 – Mo\u0142dow\u0119, Bia\u0142oru\u015b, Gruzj\u0119, Armeni\u0119 i Azerbejd\u017can traci na sile w obliczu sytuacji, gdy w stosunkach UE \u2013 Ukraina, coraz wyra\u017aniej przejawiaj\u0105 si\u0119 symptomy \u201ezimnej wojny?\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n – My\u015bl\u0119, \u017ce \u201ezimna wojna\u201d to przesada. Pami\u0119tam jeszcze, \u017ce tak powiem, \u201eostatki zimnej wojny\u201d. To nawet te ostatki – to by\u0142a i tak przepa\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu do obecnego stanu stosunk\u00f3w Ukraina \u2013 UE.<\/p>\n Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna zamyka\u0107 oczu na to, \u017ce dialog w tej chwili jest dialogiem trudnym, ale jest prowadzony. Unia i Ukraina pozostaj\u0105 strukturami sobie nawzajem przyjaznymi.<\/p>\n Natomiast Partnerstwo Wschodnie to jest tworzenie w ramach UE pewnej struktury dzia\u0142ania, pewnego instrumentu. I ten instrument zostaje. On mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany dla pa\u0144stw partnerstwa mniej lub bardziej intensywnie \u2013 lepiej lub gorzej, z wi\u0119kszym lub mniejszym skutkiem finansowym. I wszystko to zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w. Je\u017celi spada aktywno\u015b\u0107 polityczna stron dialogu to ten instrument jest wykorzystywany w mniejszym stopniu, ale nie niknie.<\/p>\n W Unii jest niezwykle wa\u017cne, \u017ceby takie instrumenty istnia\u0142y, \u017ceby istnia\u0142 schemat, kt\u00f3ry powoduje, \u017ce co\u015b musi by\u0107 przedmiotem deliberacji. Dot\u0105d tak nie by\u0142o, a odk\u0105d zaistnia\u0142o Partnerstwo Wschodnie to nie ma sposobu, \u017ceby pomija\u0107 t\u0119 tematyk\u0119 w bie\u017c\u0105cej aktywno\u015bci.<\/p>\n – Od czego, Pana zdaniem, zale\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105 g\u0142\u00f3wnie terminy podpisania, ratyfikacji i implementacji Umowy Stowarzyszeniowej Ukraina \u2013 UE<\/em><\/strong><\/p>\n – To jest ci\u0105gle kwestia, co do kt\u00f3rej ambasadorzy pa\u0144stw unijnych powinni zachowa\u0107 pewn\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 w kreowaniu ocen, gdy\u017c wci\u0105\u017c jest to jeszcze etap, kiedy sprawa zwi\u0105zana jest z realizacj\u0105 zada\u0144 przez s\u0142u\u017cb\u0119 zagraniczn\u0105 UE, czyli przez struktury wsp\u00f3lnotowe, a nie instytucje kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich, kt\u00f3re wejd\u0105 w t\u0119 spraw\u0119 na etapie ratyfikacji przez parlamenty krajowe.<\/p>\n A zatem z tym pytaniem mo\u017ce warto zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do nowego szefa Delegacji UE na Ukrainie Jana Tombi\u0144skiego.<\/p>\n – Na tegorocznym XXII posiedzeniu Komitetu Konsultacyjnego Prezydent\u00f3w Polski i Ukrainy omawiano kroki, kt\u00f3re pozwol\u0105 poprawi\u0107 warunki wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej, w tym te\u017c rozwi\u0105za\u0107 problemy polskich firm na Ukrainie i ukrai\u0144skich w Polsce. Co tej wsp\u00f3\u0142pracy (poza delikatnie m\u00f3wi\u0105c nieregularnym zwrotem VAT-u) przeszkadza najbardziej: brak kompatybilno\u015bci przepis\u00f3w w obu krajach, stabilno\u015bci akt\u00f3w prawnych, czy mo\u017ce okre\u015blonych kompetencji na ro\u017cnych szczeblach decyzyjnych? <\/em><\/strong><\/p>\n – Opieraj\u0105c si\u0119 na opiniach zas\u0142yszanych od przedstawicieli biznesu powiem, \u017ce najwi\u0119kszym k\u0142opotem jest rozmiar obecno\u015bci struktur administracyjnych w dzia\u0142alno\u015bci biznesowej. Jest tego za du\u017co, a w administracji, jak to w administracji, ka\u017cda nieprawid\u0142owo\u015b\u0107 tworzy dodatkowe utrudnienia.<\/p>\n Sytuacj\u0119, co do zwrotu VAT-u polscy biznesmeni nie oceniaj\u0105 jeszcze jako ca\u0142kowicie zadowalaj\u0105c\u0105, ale odnotowuj\u0105 popraw\u0119.<\/p>\n \u00a0<\/em>– Czy prawd\u0105 jest, i\u017c firmy polskie ostatnio cz\u0119\u015bciej rezygnuj\u0105 z prowadzenia biznesu na Ukrainie?<\/em><\/strong><\/p>\n – Nie znam takiej statystyki, chocia\u017c owszem zetkn\u0105\u0142em si\u0119 ostatnio z takimi rezygnacjami.<\/p>\n Nie wiem, czy cz\u0119\u015bciej. Wydaje mi si\u0119, \u017ce okres szczytowego zniech\u0119cenia by\u0142 jednak wcze\u015bniej \u2013 kilka lat temu. W tym roku r\u00f3wnie\u017c odnotowali\u015bmy tego typu decyzje, ale widzimy te\u017c zainteresowanie firm, kt\u00f3re chcia\u0142yby wej\u015b\u0107 na ten rynek. Dostrzegamy te\u017c aktywno\u015b\u0107 firm, istniej\u0105cych na tym rynku, kt\u00f3re przygotowuj\u0105 si\u0119 tu nawet do znacznego rozszerzenia swej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n – II Kongres Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce zainaugurowa\u0142 obchody 65. rocznicy akcji \u201eWis\u0142a\u201d. Czy w kontek\u015bcie tych zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 trudnych rocznic planowane s\u0105<\/em><\/strong> <\/em><\/strong>kolejne uroczysto\u015bci w Polsce i na Ukrainie zwi\u0105zane z tragicznymi wydarzeniami na Wo\u0142yniu?<\/em><\/strong><\/p>\n Bez w\u0105tpienia uroczysto\u015bci b\u0119d\u0105 mia\u0142y miejsce. Powsta\u0142y komitety spo\u0142eczne, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119c\u0105 si\u0119 tej sprawie. B\u0119dziemy si\u0119 starali wspom\u00f3c organizacj\u0119 takich uroczysto\u015bci, jak te\u017c zadba\u0107 o to, aby zaistnia\u0142y one w porozumieniu z w\u0142adzami ukrai\u0144skimi.<\/p>\n <\/em>– Bardzo r\u00f3\u017cna jest dzi\u015b interpretacja tych wydarze\u0144. Jako profesjonalnemu historykowi, <\/em>kt\u00f3ra z ocen jest Panu bli\u017csza – J\u00f3zefa Turowskiego, W\u0142adys\u0142awa i Ewy Siemaszk\u00f3w, Poliszczuka, czy Grzegorza Motyki, Igora Iliuszyna, Timothy Snyder\u2019a?<\/em><\/strong><\/p>\n – Wymieni\u0142 Pan wielu historyk\u00f3w. Ja akurat historykiem czas\u00f3w najnowszych nie jestem. Moim obowi\u0105zkiem jest zapewnia\u0107, \u017ceby by\u0142o znane stanowisko historyk\u00f3w polskich. Staramy si\u0119 t\u0119 wiedz\u0119 o dorobku i ocenach, jakie oni proponuj\u0105 upowszechnia\u0107 na Ukrainie.<\/p>\n Ambasada nie mo\u017ce i nie powinna jednak pr\u00f3bowa\u0107 rozstrzyga\u0107 spor\u00f3w historyk\u00f3w, kt\u00f3re tocz\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pomi\u0119dzy polskimi historykami w wielu r\u00f3\u017cnych kwestiach interpretacyjnych. Istnieje te\u017c dyskusja historyk\u00f3w polskich z historykami ukrai\u0144skimi. Argumenty s\u0105 coraz liczniejsze i coraz wi\u0119ksza wiedza powstaje w wyniku tej dyskusji.<\/p>\n Interpretacje i oceny bywaj\u0105 nadal bardzo r\u00f3\u017cne. \u017badna ocena jakiegokolwiek urz\u0119dnika, czy polityka nie doprowadzi do definitywnego zbli\u017cenia stanowisk. Oceniam, \u017ce przez 20 lat w tej bardzo trudnej dla obu narod\u00f3w sprawie poziom dyskusji bardzo si\u0119 podni\u00f3s\u0142. Wci\u0105\u017c jeszcze pojawiaj\u0105 si\u0119 argumenty nie merytoryczne, lecz coraz bardziej jest to dyskusja historyk\u00f3w, a nie tylko przeciwnik\u00f3w ideologicznych.<\/p>\n No i c\u00f3\u017c innego mo\u017cemy zrobi\u0107. Jeste\u015bmy s\u0105siadami. Wsp\u00f3\u0142pracujemy. Dzisiaj Polska i Ukraina s\u0105 pa\u0144stwami przyjaznymi. Mamy bez w\u0105tpienia wielk\u0105 ran\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci historycznej, lecz inaczej, ni\u017c poprzez d\u0142ug\u0105 i mozoln\u0105 rozmow\u0119 sobie z t\u0105 ran\u0105 nie poradzimy.<\/em><\/p>\n – Czy w tym roku zostan\u0105 zako\u0144czone prace zwi\u0105zane z\u00a0upami\u0119tnieniem miejsca tragedii w\u00a0podkijowskiej Bykowni?<\/em><\/strong><\/p>\n – Tak. Prace s\u0105 tam prowadzone intensywnie i mamy nadziej\u0119, \u017ce we wrze\u015bniu zostan\u0105 zako\u0144czone. B\u0119dzie to czwarty cmentarz katy\u0144ski upami\u0119tniaj\u0105cy ofiar\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 przez polskich oficer\u00f3w, powo\u0142anych do armii w 1939 roku. Jednocze\u015bnie trwaj\u0105 prace nad ukrai\u0144skim memoria\u0142em w Bykowni, bardzo silnie zwi\u0105zanej z pami\u0119ci\u0105 o represjach totalitaryzmu wobec narodu ukrai\u0144skiego.<\/em><\/p>\n – Czy, Pana zdaniem, informacja o Polsce w ukrai\u0144skich mediach jest dostateczna?<\/em><\/strong><\/p>\n – Ocena tej kwestii zale\u017cy nieco od oceny globalnej sytuacji w mediach ukrai\u0144skich. Je\u017celi si\u0119 zgodzimy, \u017ce nale\u017cy coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca\u0107 na media elektroniczne to nie wygl\u0105da to tak \u017ale. Polska jest w nich obecna.<\/em><\/p>\n – No tak, ale dost\u0119p do tych medi\u00f3w u przeci\u0119tnego mieszka\u0144ca Ukrainy jest jeszcze ograniczony.<\/em><\/strong><\/p>\n – Lecz, m\u0142odzi ludzie z tego korzystaj\u0105. Zreszt\u0105 jest du\u017co ludzi, kt\u00f3rzy Polsk\u0119 odwiedzili, jest du\u017co stypendyst\u00f3w, jest mn\u00f3stwo Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy odwiedzili nasz kraj w ramach przer\u00f3\u017cnych wymian, imprez etc. Natomiast w starszym pokoleniu, w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 przyzwyczajone do medi\u00f3w tradycyjnych\u2026 to tu jest nieco gorzej, chocia\u017c zale\u017cy od tego, kt\u00f3ry kana\u0142 telewizyjny oni ogl\u0105daj\u0105. S\u0105 kana\u0142y, w kt\u00f3rych informacji o Polsce jest sporo. Tak, \u017ce nie jest to obrazek jednoznaczny, lecz bardzo pstrokaty. W sumie powiem, i\u017c obecnie media s\u0105 wobec Polski \u017cyczliwe.<\/p>\n – W jakiej p\u0142aszczy\u017anie tworzona obecnie partia Polak\u00f3w Ukrainy mo\u017ce by\u0107 pomocna dobrym relacjom polsko-ukrai\u0144skim<\/em><\/strong>?<\/em><\/p>\n – Je\u015bli w \u015brodowiskach polskich Ukrainy istnieje zapotrzebowanie na tworzenie partii politycznej to zapewne b\u0119dzie ona utworzona i b\u0119dzie aktywnie dzia\u0142a\u0142a. Aczkolwiek to nie jest ta cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 pa\u0144stwo polskie mo\u017ce wspiera\u0107, poniewa\u017c dotyczy dzia\u0142a\u0144 \u015bci\u015ble politycznych.<\/p>\n Tworzenie partii politycznej jest r\u00f3wnoznaczne ze stwierdzeniem, \u017ce jej cz\u0142onkowie ubiegaj\u0105 si\u0119 o udzia\u0142 we w\u0142adzy i rywalizuj\u0105 w tym wy\u015bcigu z innymi partiami politycznymi. Polska jako pa\u0144stwo nie mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142u w rywalizacji o w\u0142adz\u0119 na Ukrainie. Jest to ten rodzaj aktywno\u015bci, kt\u00f3ry oddziela struktur\u0119 polsk\u0105 od systemu wsparcia z kraju.<\/p>\n Polska na Ukrainie wspiera dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturalno-o\u015bwiatow\u0105 organizacji polskich. I to jest zgodne z konwencjami mi\u0119dzynarodowymi, kt\u00f3rych jeste\u015bmy uczestnikami, jak te\u017c z dwustronnym traktatem o dobros\u0105siedzkich stosunkach, zawartym z Ukrain\u0105. Za\u0142o\u017cenia systemu wspierania mniejszo\u015bci s\u0105 tam okre\u015blone dosy\u0107 precyzyjnie.<\/p>\n Polacy w kraju na og\u00f3\u0142 z sympati\u0105 spogl\u0105daj\u0105 na wszelk\u0105 aktywno\u015b\u0107 swoich rodak\u00f3w za granic\u0105, natomiast podj\u0119cie decyzji o dzia\u0142alno\u015bci stricte politycznej jest r\u00f3wnoznaczne z separacj\u0105 od ca\u0142ego systemu wsparcia, kt\u00f3ry funkcjonuje na rzecz polskich organizacji. Z tego co wiem dzia\u0142acze, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 t\u0119 pr\u00f3b\u0119 s\u0105 tego \u015bwiadomi.<\/em><\/p>\n – Pozwol\u0119 sobie zada\u0107 prostsze pytanie. Dlaczego nie ma polskiej ksi\u0119garni w Kijowie?<\/em><\/strong><\/p>\n – To cz\u0119ste pytanie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach – dlaczego nie ma polskiej ksi\u0119garni, polskiej restauracji itp. Dlaczego nie ma jej w Moskwie, w Mi\u0144sku czy w Kijowie?<\/p>\n Najprostsza odpowied\u017a jest taka. Albo kto\u015b nie wpad\u0142 na pomys\u0142, \u017ce jest to dobry biznes, albo to nie jest dobry biznes.<\/p>\n W dzisiejszych warunkach nie da si\u0119 prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015bci handlowej na zasadach dotacji pa\u0144stwowej. Kto\u015b musia\u0142by zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym biznesem i wtedy ubiega\u0107 si\u0119 o mo\u017cliwe formy wsparcia, gdy\u017c pa\u0144stwu oczywi\u015bcie zale\u017cy na promocji ksi\u0105\u017cki polskiej za granic\u0105. Wydaje mi si\u0119, \u017ce s\u0105 przes\u0142anki, i\u017c by\u0142aby to dzia\u0142alno\u015b\u0107 op\u0142acalna, bo przecie\u017c nie ma takiego drugiego kraju na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym tak wiele os\u00f3b uczy si\u0119 j\u0119zyka polskiego. Blisko\u015b\u0107 historyczna powoduje, \u017ce (praktycznie rzecz bior\u0105c) przedstawiciele ukrai\u0144skich nauk humanistycznych w\u0142a\u015bciwie wszyscy czytaj\u0105 po polsku. Polska ksi\u0105\u017cka naukowa jest obiektem pewnego zainteresowania, polska literatura jest stosunkowo dobrze znana. Mamy do czynienia z istotnym wzajemnym wp\u0142ywem obu naszych literatur, a zatem s\u0105 obiektywne przyczyny, \u017ceby polska ksi\u0105\u017cka cieszy\u0142a si\u0119 tu poczytno\u015bci\u0105.<\/em><\/p>\n – Pa\u0144skie \u017cyciowe credo i czego w \u017cyciu nie znosi Pan najbardziej?<\/em><\/strong><\/p>\n – Wie Pan, to s\u0105 bardzo trudne pytania dla cz\u0142owieka w moim wieku, posiadaj\u0105cego spory ju\u017c zas\u00f3b do\u015bwiadcze\u0144, \u015bmiem twierdzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c i wiedzy. Bardzo ci\u0119\u017cko jest to wszystko uj\u0105\u0107 w jedno zdanie, wi\u0119c chyba, po prostu odm\u00f3wi\u0119 na to odpowiedzi, dlatego, \u017ce by\u0142by to wyraz jak\u017ce charakterystycznej dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci d\u0105\u017cno\u015bci do uproszczenia.<\/p>\n Nie mo\u017cna uj\u0105\u0107 cel\u00f3w tak wa\u017cnej rzeczy jak \u017cycie ludzkie w jednym credo. To zawsze b\u0119dzie chwyt \u201epiarowski\u201d, to nie b\u0119dzie prawda, to nie b\u0119dzie istota rzeczy. To b\u0119dzie pewien trick, kt\u00f3ry si\u0119 mo\u017ce dobrze sprzeda\u0107. Komu\u015b si\u0119 spodoba\u2026 komu\u015b nie.<\/em><\/p>\n – A w marzeniach dzieci\u0144stwa, kim Pan chcia\u0142 zosta\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\n – Dyrygentem.<\/em><\/p>\n – I ma Pan wykszta\u0142cenie muzyczne?<\/em><\/strong><\/p>\n – Nie, niestety, nawet nie pr\u00f3bowa\u0142em tego zi\u015bci\u0107, ale marzenie by\u0142o wyra\u017ane.<\/em><\/p>\n <\/em>– B\u0142\u0119dy, kt\u00f3re naj\u0142atwiej wybacza sobie i innym?<\/em><\/strong><\/p>\n – Naj\u0142atwiej jest wybaczy\u0107 b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z zaanga\u017cowania w realizacj\u0119 jakiej\u015b dobrej sprawy. Zdarza si\u0119, \u017ce realizujemy jak\u0105\u015b spraw\u0119 i ona zmusza nas do wysokiej intensywno\u015bci pracy i przy takim bardzo du\u017cym obci\u0105\u017ceniu b\u0142\u0119dy mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107. Ale nie nale\u017cy ich powtarza\u0107.<\/p>\n – O kt\u00f3rej rozpoczyna i ko\u0144czy Pan sw\u00f3j dzie\u0144 pracy?<\/em><\/strong><\/p>\n – Tu nie ma regu\u0142. Je\u017celi jeste\u015b pracownikiem ambasady czy konsulatu to praca rozpoczyna si\u0119 od przebudzenia, z chwil\u0105 sprawdzanie informacji mailowych i odpowiedniej na nie reakcji. No i jest to r\u00f3wnie\u017c ostatnia czynno\u015b\u0107 przed snem. Generalnie rzecz bior\u0105c to jest praca w trybie ci\u0105g\u0142ym.<\/p>\n – Kt\u00f3re kana\u0142y telewizji ukrai\u0144skiej i polskiej ogl\u0105da Pan najcz\u0119\u015bciej?<\/em><\/strong><\/p>\n – Najch\u0119tniej nie ogl\u0105dam telewizji. Lecz, jako \u017ce musz\u0119 j\u0105 ogl\u0105da\u0107 to jest m\u00f3j dob\u00f3r wynikaj\u0105cy z potrzeb zawodowych. Najcz\u0119\u015bciej ogl\u0105dam polskie i ukrai\u0144skie programy informacyjne wed\u0142ug takiego schematu (szczeg\u00f3lnie w przypadku ukrai\u0144skich) aby m\u00f3c skonfrontowa\u0107 opinie r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk politycznych.<\/p>\n – Kt\u00f3ra z telewizyjnych \u201eSWOB\u00d3D S\u0141OWA\u201d jest najbli\u017csza do cel\u00f3w deklarowanych w nazwie?<\/em><\/strong><\/p>\n \u00a0<\/em>– Najbli\u017cszy temu idea\u0142owi jest fakt, \u017ce s\u0105 trzy \u201eSwobody s\u0142owa\u201d.<\/em><\/p>\n – Kiedy w swoim \u017cyciu us\u0142ysza\u0142 Pan po raz pierwszy co\u015b o Ukrainie i jak to by\u0142o?<\/em><\/strong><\/p>\n – Ukraina pojawi\u0142a si\u0119 w mojej wyobra\u017ani (zapewne jak u wielu Polak\u00f3w) dzi\u0119ki Sienkiewiczowi. To by\u0142 obraz, kt\u00f3ry oddzia\u0142ywa\u0142 na mnie na tyle silnie, \u017ce sta\u0142 si\u0119 zaczynem mojego wyboru \u017cyciowego. Postanowi\u0142em najpierw zosta\u0107 historykiem, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na to szkolne jeszcze sienkiewiczowskie zauroczenie Ukrain\u0105.<\/p>\n – Pami\u0119tamy jak dawniej w Kijowie szereg lat z rz\u0119du organizowano atrakcyjne Dni Krakowa i vice versa. Czy mo\u017cliwe jest, Pana zdaniem, odrodzenie tej tradycji teraz ju\u017c w formacie obchod\u00f3w Dni naszych stolic?<\/em><\/strong><\/p>\n – Obserwuj\u0119 pewn\u0105 intensyfikacj\u0119 kontakt\u00f3w pomi\u0119dzy naszymi stolicami i je\u017celi tempo tej intensyfikacji si\u0119 utrzyma, to nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce efektem b\u0119d\u0105 jakie\u015b spektakularne imprezy. Mamy k\u0142opot z pewn\u0105 nier\u00f3wnoleg\u0142o\u015bci\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych struktur, gdy\u017c z jednej strony jest to miejska administracja pa\u0144stwowa, za\u015b z drugiej samorz\u0105d. Zatem wyklarowanie si\u0119 sytuacji z w\u0142adzami miasta w Kijowie bez w\u0105tpienia mo\u017ce doprowadzi\u0107 do intensyfikacji kontakt\u00f3w.<\/em><\/p>\n – I na zako\u0144czenie tradycyjna pro\u015bba. Kilka s\u0142\u00f3w do Czytelnik\u00f3w i wszystkich Polak\u00f3w Ukrainy.<\/em><\/strong><\/p>\n – Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce ju\u017c od roku jestem na Ukrainie i w morzu kontakt\u00f3w z naszymi ukrai\u0144skimi partnerami mam te\u017c okazj\u0119 do kontakt\u00f3w z zamieszkuj\u0105cymi tu Polakami. Dwadzie\u015bcia lat pracy w s\u0142u\u017cbie dyplomatyczno-konsularnej nauczy\u0142o mnie tego, i\u017c kontakty owe s\u0105 jednym z najprzyjemniejszych element\u00f3w naszej pracy. Bardzo sobie ceni\u0119 takie spotkania za po\u015brednictwem medi\u00f3w, ale przede wszystkim, spotkania bezpo\u015brednie, kt\u00f3rych ju\u017c troch\u0119 by\u0142o i b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142, \u017ceby ich by\u0142o w przysz\u0142o\u015bci jak najwi\u0119cej.<\/p>\n – Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\n Rozmawia\u0142 Stanis\u0142aw PANTELUK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rozmowa z JE Nadzwyczajnym i Pe\u0142nomocnym Ambasadorem RP na Ukrainie Henrykiem Litwinem – Ma Pan za sob\u0105 d\u0142ug\u0105, zapewne obfituj\u0105c\u0105 w paralele, drog\u0119 s\u0142u\u017cby dyplomatycznej….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3519,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-3518","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t