{"id":3635,"date":"2013-09-20T10:44:59","date_gmt":"2013-09-20T07:44:59","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/drogi-do-polski-3-z-nr-451\/"},"modified":"2024-12-12T11:35:06","modified_gmt":"2024-12-12T09:35:06","slug":"drogi-do-polski-3-z-nr-451","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/drogi-do-polski-3-z-nr-451\/","title":{"rendered":"DROGI DO POLSKI (3) (z nr 451)"},"content":{"rendered":"

\u201eKiedy zapytuj\u0105 mnie, sk\u0105d ta moja dobra polszczyzna, odpowiadam, \u017ce mia\u0142em babci\u0119 Polk\u0119\u201d. – Tak rozpoczyna swoje refleksje zwi\u0105zane z Polsk\u0105 Pan Micha\u0142 \u00a0Seliwaczow, kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 kt\u00f3rego, proponujemy naszym Czytelnikom. \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

Nareszcie w kwietniu roku 1977 mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie po raz pierwszy zwiedzi\u0107 wymarzon\u0105 Polsk\u0119<\/em><\/strong>. By\u0142a to wsp\u00f3lna podr\u00f3\u017c w gronie koleg\u00f3w z Instytutu Historii Sztuki, Folkloru i Etnografii im. M. Rylskiego w formacie praktykowanej wtedy \u201eturystyki akademickiej\u201d. To znaczy, \u017ce uczestnicy wycieczki (zazwyczaj z kt\u00f3rego\u015b z instytut\u00f3w akademickich), p\u0142acili w\u0142asne pieni\u0105dze, ale w tym czasie nie przepada\u0142 im zarobek.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 tu pisa\u0107 o szczeg\u00f3\u0142ach, chocia\u017c s\u0105 one wci\u0105\u017c \u015bwie\u017ce. By\u0142a to przecie\u017c moja pierwsza podr\u00f3\u017c zagraniczna. Nasz\u0105 grup\u0119 instruowa\u0142 w kijowskiej siedzibie Towarzystwa \u0141\u0105czno\u015bci Kulturalnej z Zagranic\u0105 (teraz mie\u015bci si\u0119 tam ambasada chi\u0144ska) radziecki genera\u0142 major Pili\u0144ski \u2013 cz\u0142owiek z polskim nazwiskiem, akcentem i nawet twarz\u0105. Ostrzega\u0142, \u017ce nale\u017c\u0105ca do obozu socjalistycznego Polska pozosta\u0142a krajem katolickim i wielopartyjnym. Wielu cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105dz\u0105cej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej chodzi do ko\u015bcio\u0142a. R\u00f3wnolegle z PZPR \u2013 informowa\u0142 – funkcjonuje Stronnictwo Ludowe (\u0142\u0105czy g\u0142\u00f3wnie gospodarzy wiejskich) i Stronnictwo Demokratyczne (zrzeszaj\u0105ce przewa\u017cnie w\u0142a\u015bcicieli i inteligencj\u0119).<\/p>\n

Ale wszyscy oni \u2013 podkre\u015bla\u0142 genera\u0142 \u2013 wyznaj\u0105 kierownicz\u0105 rol\u0119 PZPR. Nie powinni\u015bcie si\u0119 dziwi\u0107 pytaniom w rodzaju: Dlaczego tak d\u0142ugo stacjonuje w Polsce wasze wojsko? Odpowiadajcie, \u017ce wojsko radzieckie gwarantuje sta\u0142o\u015b\u0107 nowych granic nad Odr\u0105 i Nys\u0105.<\/p>\n

Du\u017co ciekawych rzeczy opowiada\u0142 mi tak\u017ce emerytowany wicekonsul Rzeczypospolitej Piotr Motruk \u2013 ojciec szkolnej przyjaci\u00f3\u0142ki mojej \u017cony, oraz m\u00f3j by\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik w latach 1968\u20131970 Miko\u0142aj Durkiewicz, tak\u017ce obywatel polski, kt\u00f3ry przedtem pe\u0142ni\u0142 jakie\u015b obowi\u0105zki w kijowskim konsulacie.<\/p>\n

Odczu\u0142em prawdziw\u0105 eufori\u0119 po przekroczeniu granicy w Brze\u015bciu, po d\u0142ugim oczekiwaniu na zmian\u0119 k\u00f3\u0142 kolejowych i dok\u0142adnej kontroli osobistej (a\u017c do zdejmowania but\u00f3w). Polski administrator turystyczny, kt\u00f3ry powita\u0142 nas na dworcu warszawskim, wygl\u0105da\u0142 na zwyczajnego urz\u0119dnika socjalistycznego, ale ju\u017c wtedy z bardziej ludzk\u0105, w por\u00f3wnaniu do urz\u0119dnik\u00f3w radzieckich, twarz\u0105.<\/p>\n

A kierowca Pan Jurek w og\u00f3le by\u0142 inteligentem i elegantem. Prowadzi\u0142 autobus (ira\u0144ski mercedes) w r\u0119kawiczkach, przy czym inne wk\u0142ada\u0142 do \u0142adowania waliz i jeszcze inne \u2013 kiedy asystowa\u0142 Paniom przy opuszczaniu autobusu. Nic dziwnego, \u017ce prawie od pierwszego dnia rozpali\u0142 si\u0119 nami\u0119tny, prawie nieukrywany romans Pana Jurka z jedn\u0105 z turystek. Trwa\u0142 on do dnia ostatniego, z obfitymi \u0142zami przy po\u017cegnaniu.<\/p>\n

Ja tak\u017ce lubi\u0142em pogada\u0107 z dowcipnym Panem Jurkiem i (kiedy si\u0119 udawa\u0142o) zajmowa\u0142em wolne miejsce przewodnika obok kierowcy, fotografuj\u0105c przez przedni\u0105 szyb\u0119 autobusu. P\u00f3\u0142\u017cartem pyta\u0142 on: Jak Pan my\u015bli, kiedy odzyskamy Lw\u00f3w? Odpowiada\u0142em tym samym tonem: \u201eTo ju\u017c, jak Rosja odzyska Warszaw\u0119\u201d. On replikowa\u0142 ze \u015bmiechem: \u201eAle\u017c znasz Pan histori\u0119!\u201d A potem ca\u0142kiem na serio m\u00f3wi\u0142: \u201eWie Pan, gdyby polityka Polski w XVII\u2013XVIII wiekach by\u0142a m\u0105dra, mogliby\u015bmy by\u0107 w Europie wschodniej tym, czym jest dzisiaj Rosja…\u201d<\/p>\n

Dusz\u0105 wycieczki sta\u0142a si\u0119 nasza Pani Doktor Wiera Awksientjewa<\/strong>. Wspaniale m\u00f3wi\u0142a po polsku, biegle t\u0142umaczy\u0142a, bawi\u0142a nas polskimi piosenkami, wicami (to lwowskie s\u0142owo \u00abwic\u00bb znaczy anegdota). Czasem jej pomaga\u0142em. Na przyk\u0142ad, w Kaliszu. Tam polskoj\u0119zyczna przewodniczka opowiada\u0142a mi\u0119dzy innymi o wizycie w latach dwudziestych Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego, kt\u00f3ry z zezwolenia J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wywi\u00f3z\u0142 sw\u0105 rodzin\u0119 do Moskwy.<\/p>\n

Kiedy jechali\u015bmy wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnej ulicy Kalisza, przewodniczka m\u00f3wi\u0142a, \u017ce przed wojn\u0105 nazywa\u0142a si\u0119 ona \u201eAleja 3 Maja\u201d, za Niemc\u00f3w \u2013 \u201eAleja Goeringa\u201d, po wojnie \u2013 \u201eStalina\u201d, a teraz \u2013 \u201eWolno\u015bci\u201d. Zastanawia\u0142em si\u0119 chwil\u0119, w jakiej formie przet\u0142umaczy\u0107 t\u0119 informacj\u0119 z podtekstem politycznym. A przewodniczka niecierpliwie ponagla\u0142a:\u201eDlaczego Pan tego nie t\u0142umaczy?\u201d.<\/p>\n

Mia\u0142em podstawy do w\u0105tpliwo\u015bci, poniewa\u017c w naszej grupie, podobnie jak i w ka\u017cdej innej, by\u0142y osoby, pisz\u0105ce sprawozdania do KGB. Jeden z nich niespecjalnie ukrywa\u0142 sw\u0105 misj\u0119 i skwapliwie interesowa\u0142 si\u0119, dlaczego nie by\u0142em obecny wtedy to i wtedy, o czym rozmawia\u0142em z m\u0142od\u0105 zakonnic\u0105 na dworcu itp. Zarzuca\u0142 mi nieraz, \u017ce nie chodz\u0119 z grup\u0105, a zawsze gdzie\u015b znikam.<\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, w Warszawie chcia\u0142o mi si\u0119 zobaczy\u0107 o\u015brodek grecko-katolicki (na Miodowej) i katedr\u0119 prawos\u0142awn\u0105 Maryi Magdaleny na Pradze, trzeba by\u0142o te\u017c co\u015b sprzeda\u0107 i kupi\u0107 na bazarze R\u00f3\u017cyckiego ko\u0142o tej katedry. W Krakowie, razem z koleg\u0105 Aleksandrem Kuroczkinem zrezygnowali\u015bmy z obiadu w restauracji na korzy\u015b\u0107 ponadplanowego zwiedzania Muzeum Etnograficznego na Kazimierzu.<\/p>\n

No i jak mo\u017cna by\u0142o nie skusi\u0107 si\u0119 na zabroniony jeszcze w ZSRR striptiz?<\/strong> Aby obejrze\u0107 ten program, wystarcza\u0142o zej\u015b\u0107 wieczorem do restauracji na parterze naszego hotelu. Bardziej ni\u017c striptizerka, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a ta\u0144czy\u0107 w luksusowym futrze, zapadli mi w pami\u0119ci widzowie – Arabowie. Kilku z nich energicznie opu\u015bci\u0142o swe stoliki. Usadowili si\u0119 bezpo\u015brednio na skraju sceny i po\u017cerali wzrokiem tancerk\u0119, dop\u00f3ki nie doprowadzi\u0142a ona swego pokazu, ze wzrastaj\u0105cym napi\u0119ciem, do logicznego ko\u0144ca…<\/p>\n

Wycieczka standartowa do Polski zazwyczaj obejmowa\u0142a, opr\u00f3cz Warszawy i Krakowa, tak\u017ce Wieliczk\u0119 i O\u015bwi\u0119cim. Kopalnia soli nie bardzo mnie zadziwi\u0142a, poniewa\u017c zwiedza\u0142em ju\u017c jeszcze wi\u0119ksze na Donbasie, gdzie widzia\u0142em kryszta\u0142ki soli o wiele \u0142adniejsze i absolutnie przezroczyste. Natomiast du\u017ce wra\u017cenie sprawi\u0142 O\u015bwi\u0119cim. To s\u0142owo brzmi dla nas jako symbol okrutnej przemocy, \u0142atwej transformacji rozwini\u0119tej kultury europejskiej w najgorszy rodzaj modernistycznego barbarzy\u0144stwa. Dlatego czarnym humorem wydawa\u0142y si\u0119 szyldy \u201eRestauracja O\u015bwi\u0119cim\u201d, \u201eWitamy w O\u015bwi\u0119cimie\u201d <\/em>i temu podobne wywieszki.<\/p>\n

Bardzo d\u0142ugo czekali\u015bmy na przewodnika w Katowicach. Ta ju\u017c niem\u0142oda, ale smuk\u0142a elegancka Pani wyja\u015bni\u0142a, \u017ce dowiedzia\u0142a si\u0119 o wycieczce dla grupy kijowskiej dopiero przed godzin\u0105, kiedy k\u0105pa\u0142a si\u0119 w wannie. Ch\u0119tnie si\u0119 zgodzi\u0142a, poniewa\u017c sama urodzi\u0142a si\u0119 w Kijowie \u00ab\u043d\u0430 \u0424\u0443\u043d\u0434\u0443\u043a\u043b\u0435\u0435\u0432\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435, \u043d\u0435 \u043f\u043e\u043c\u043d\u044e \u0443\u0436\u0435 \u0442\u043e\u0447\u043d\u043e, \u0432 \u043a\u0430\u043a\u043e\u043c \u0433\u043e\u0434\u0443\u00bb. Prowadzi\u0142a nas \u201ew trybie pospiesznym\u201d i stale zerka\u0142a na zegarek, nawet podczas minuty milczenia na cmentarzu \u017co\u0142nierzy radzieckich…<\/p>\n

We Wroc\u0142awiu og\u0142oszono nam dumnie, \u017ce b\u0119dziemy jedli obiad w restauracji, gdzie przemawia\u0142 z balkonu sam Adolf Hitler. W Zielonej G\u00f3rze podpity facet z wygl\u0105du \u201ech\u0142opo-robotnik\u201d zapyta\u0142 mnie o ulic\u0119 Krzywoustego. Pokaza\u0142em mu grzecznie na mapie. I tu nagle zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107: Id\u017a, Pan, do dupy! My\u015bli pan, \u017ce ja nie wiem, gdzie jest ulica Krzywoustego?!<\/p>\n

Po tak oryginalnej scence pocieszano mnie, \u017ce, po pierwsze, uwa\u017caj\u0105 mnie za Polaka, a po drugie, \u017ce przyswoi\u0142em sobie polski spos\u00f3b zwracania si\u0119 nie na \u201ety\u201d, ale per \u201epan\u201d<\/p>\n

Du\u017co zobaczy\u0142em w ci\u0105gu tych dziesi\u0119ciu dni ciekawego i po\u017cytecznego, przyjemnego i\u00a0 nie tylko. Na przyk\u0142ad, podczas przerwy w teatrze warszawskim pewien Pan przypadkiem z lekka przypali\u0142 papierosem ubranie jednej Pani. Ta natychmiast chwyci\u0142a go za r\u0119k\u0119 i twardo wymaga\u0142a rekompensaty, gro\u017c\u0105c wezwaniem milicji: Pan zepsu\u0142 mi sukni\u0119, musi Pan da\u0107 odszkodowanie!<\/p>\n

Ja i wspominany ju\u017c kolega Aleksander Kuroczkin wracali\u015bmy do Kijowa w jednym przedziale z dwoma inteligentnie wygl\u0105daj\u0105cymi, mi\u0142ymi, nie bardzo ju\u017c m\u0142odymi Polkami. Przyja\u017anie rozmawiali\u015bmy po polsku na r\u00f3\u017cne, r\u00f3wnie inteligentne, tematy. Po pewnym czasie zaproponowa\u0142y nam one, aby kupi\u0107 od nich \u201efrancuskie\u201d parasole, kt\u00f3re wioz\u0105 na sprzeda\u017c do ZSRR. Absolutnie si\u0119 nie speszy\u0142y, kiedy powiedzieli\u015bmy, \u017ce takie podr\u00f3bki s\u0105 na bazarze R\u00f3\u017cyckiego dwa-trzy razy taniej. Przeciwnie, pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 obrazi\u0107: \u201eAle\u017c napisane, widzi Pan \u2013 Pary\u017c!\u201d.<\/p>\n

Wtedy troch\u0119 razi\u0142o mnie po\u0142\u0105czenie w Polakach inteligencji i handlarstwa. Co wi\u0119cej, w tamtych latach niemal ka\u017cde polskie auto w ZSRR by\u0142o sklepem na ko\u0142ach, gdzie proponowano r\u00f3\u017cne artyku\u0142y, od tych\u017ce parasoli, peruk i tanich perfum po rajstopy i majteczki.<\/p>\n

Jeszcze nie wiedzia\u0142em, \u017ce za kilkana\u015bcie lat sam autor tych wspomnie\u0144 b\u0119dzie musia\u0142 handlowa\u0107 na \u201eRuskim Bazarze\u201d w Lublinie.<\/p>\n

Micha\u0142 SELIWACZOW<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eKiedy zapytuj\u0105 mnie, sk\u0105d ta moja dobra polszczyzna, odpowiadam, \u017ce mia\u0142em babci\u0119 Polk\u0119\u201d. – Tak rozpoczyna swoje refleksje zwi\u0105zane z Polsk\u0105 Pan Micha\u0142 \u00a0Seliwaczow, kolejn\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-3635","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t