{"id":3703,"date":"2014-02-15T17:49:34","date_gmt":"2014-02-15T15:49:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/win-i-upa-wspolny-atak-na-hrubieszow-z-nr-473\/"},"modified":"2024-12-12T14:05:15","modified_gmt":"2024-12-12T12:05:15","slug":"win-i-upa-wspolny-atak-na-hrubieszow-z-nr-473","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/win-i-upa-wspolny-atak-na-hrubieszow-z-nr-473\/","title":{"rendered":"WiN i UPA: wsp\u00f3lny atak na Hrubiesz\u00f3w (z nr 473)"},"content":{"rendered":"

Czas od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do \u201eAkcji Wis\u0142a\u201d to jeden z najbardziej bolesnych okres\u00f3w w dziejach stosunk\u00f3w polsko – ukrai\u0144skich. Jednak nawet wtedy Ukrai\u0144cy i Polacy pr\u00f3bowali si\u0119 porozumie\u0107. W 1946 roku oddzia\u0142y WiN (Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107) i UPA opanowa\u0142y Hrubiesz\u00f3w i rozbi\u0142y tam wi\u0119zienie. <\/strong><\/p>\n

W drugiej po\u0142owie 1944 roku dow\u00f3dztwo AK w powiatach tomaszowskim i hrubieszowskim zacz\u0119\u0142o poszukiwa\u0107 porozumienia z UPA. AK-owcy rozumieli, \u017ce walka na 2 fronty nie ma sensu.<\/p>\n

Podobnie my\u015bleli niekt\u00f3rzy dow\u00f3dcy UPA. W grudniu 1944 r. komendant lwowskiego okr\u0119gu UPA, p\u0142k. \u201eWoronyj\u201d przys\u0142a\u0142 do dzia\u0142aj\u0105cych w lubelskim oddzia\u0142 UPA Jewhena Sztender\u0119 z rozkazem nawi\u0105zania kontaktu z polskim podziemiem.<\/p>\n

Do rozm\u00f3w dosz\u0142o 21 maja 1945 r. we wsi Ruda R\u00f3\u017caniecka. Po\u015brednikami byli katoliccy i prawos\u0142awni ksi\u0119\u017ca. Zawarto wtedy lokalne porozumienie pomi\u0119dzy WiN i UPA. Obie strony zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do zaprzestania atak\u00f3w na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. Podzielono Zamojszczyzn\u0119 na stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w WiN i UPA. Postanowiono tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w walce z UB, NKWD i KBW. We wrze\u015bniu 1945 r. porozumienie to zosta\u0142o rozszerzone na Che\u0142mszczyzn\u0119 i Podlasie<\/p>\n

6 kwietnia 1946 r. przeprowadzono pierwsz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 akcj\u0119 bojow\u0105, zdobywaj\u0105c razem stacj\u0119 kolejow\u0105 w Werbkowicach. Jednak najg\u0142o\u015bniejszym efektem spotkania w Rudzie by\u0142 wsp\u00f3lny atak oddzia\u0142\u00f3w WiN I UPA na Hrubiesz\u00f3w. W nocy z 27 na 28 maja 1946 roku oko\u0142o 400 \u017co\u0142nierzy UPA i WiN zaatakowa\u0142o miasto. G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o rozbicie wi\u0119zienia UB (WiN) i likwidacja sowieckiej komisji przesiedle\u0144czej zajmuj\u0105cej si\u0119 wywo\u017ceniem Ukrai\u0144c\u00f3w do ZSRR (UPA).<\/p>\n

Akcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 o godzinie 1.30 w nocy od ataku na siedzib\u0119 UB, koszary NKWD, komisj\u0119 wysiedle\u0144cz\u0105 i posterunek MO. \u017bo\u0142nierzom WiN uda\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 budynek UB i uwolni\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w. W sumie uwolniono 40 wi\u0119\u017ani\u00f3w, z czego 5 Ukrai\u0144c\u00f3w. Nie uda\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 komendy MO. Szturmowa\u0142y ja po\u0142\u0105czone si\u0142y UPA i WiN. W pozosta\u0142ych przypadkach Polacy i Ukrai\u0144cy atakowali oddzielnie. By\u0142o to spowodowane wzgl\u0119dami logistycznymi, ale przede wszystkim ogromn\u0105 nieufno\u015bci\u0105.<\/p>\n

W Hrubieszowie stacjonowa\u0142 5 pu\u0142k LWP. \u017bo\u0142nierze nie wzi\u0119li jednak udzia\u0142u w walce. Ich dow\u00f3dcy ograniczyli si\u0119 do wys\u0142ania zwiadu, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142 por. Wojciech Jaruzelski, pomocnik szefa sztabu pu\u0142ku do spraw rozpoznania.<\/p>\n

\u017bo\u0142nierze WiN wycofali si\u0119 z miasta bez problemu. Natomiast za \u017co\u0142nierzami UPA ruszy\u0142 po\u015bcig sowieckiego NKWD. Sowieci zaatakowali jeden z oddzia\u0142\u00f3w UPA. Pod huraganowym ogniem Ukrai\u0144c\u00f3w grupa po\u015bcigowa wycofa\u0142a si\u0119.<\/p>\n

Straty bior\u0105cych udzia\u0142 w ataku na Hrubiesz\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w by\u0142y niewielkie. W samym mie\u015bcie poleg\u0142o dw\u00f3ch Ukrai\u0144c\u00f3w, w trakcie odwrotu trzech kolejnych. Po stronie WiN nie by\u0142o zabitych. Wed\u0142ug oficjalnych danych NKWD straci\u0142o 10 ludzi, WOP 5, PPR i UB po dw\u00f3ch.<\/p>\n

PO LATACH<\/strong><\/p>\n

Po stronie polskiej gor\u0105cym zwolennikiem porozumienia polsko – ukrai\u0144skiego by\u0142 Marian Go\u0142\u0119biewski, \u017co\u0142nierz Kedywu AK we wschodniej Lubelszczy\u017anie. To on przewodzi\u0142 polskiej delegacji w czasie rozm\u00f3w w Rudzie w 1945 roku. Po rozwi\u0105zaniu AK pozosta\u0142 w podziemiu w nowo utworzonej organizacji WIN. Aresztowany w 1946 roku. Zwolniony w 1956 roku. W 1971 roku skazany na 4,5 roku wiezienia za udzia\u0142 w dzia\u0142aniach \u201eRuchu\u201d, podziemnej organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowej dzia\u0142aj\u0105cej w latach 1966-70.<\/p>\n

Nie bez pewnej dumy mog\u0119 dzi\u015b powiedzie\u0107, i\u017c to, co obecnie dla wielu staje si\u0119 oczywiste – wsp\u00f3\u0142praca polsko-ukrai\u0144ska – ju\u017c ponad 40 lat temu realizowa\u0142em. Podj\u0105\u0142em inicjatyw\u0119 odmienienia wrogich stosunk\u00f3w pomi\u0119dzy naszymi narodami w sytuacji, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b z trudem wielu b\u0119dzie mog\u0142o zrozumie\u0107. <\/strong><\/p>\n

Marian Go\u0142\u0119biewski -\u201ePrzegl\u0105d Polski\u201d, I987 r.
<\/em><\/strong><\/p>\n

Atakiem ze strony UPA na Hrubiesz\u00f3w dowodzi\u0142 Jewhen Sztendera (\u0404\u0432\u0433\u0435\u043d \u0428\u0442\u0435\u043d\u0434\u0435\u0440\u0430) w 1946 roku dow\u00f3dca Odcinka Taktycznego UPA \u201eDanyliw\u201d. W 1948 roku z grup\u0105 \u017co\u0142nierzy UPA przebi\u0142 si\u0119 do Niemiec. Od 1975 roku redagowa\u0142 seri\u0119 \u201e\u041b\u0438\u0442\u043e\u043f\u0438\u0441 \u0423\u041f\u0410\u201d, gdzie publikowane by\u0142y dokumenty i materia\u0142y historyczne.<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, ze po obu stronach istnieje wielu ludzi, kt\u00f3rzy szczerze pragn\u0105 pokojowego porozumienia i trwalej wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy narodami polskim i ukrai\u0144skim. Mo\u017cna tylko \u017ca\u0142owa\u0107, \u017ce wielu z tych ludzi zgin\u0119\u0142o na polu bitwy lub w komunistycznych wi\u0119zieniach.<\/strong><\/p>\n

Jewhen Sztendera – \u201eZeszyty Historyczne\u201d, 1985 r.<\/em><\/strong><\/p>\n

WM.PL<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do \u201eAkcji Wis\u0142a\u201d to jeden z najbardziej bolesnych okres\u00f3w w dziejach stosunk\u00f3w polsko – ukrai\u0144skich. Jednak nawet wtedy Ukrai\u0144cy i Polacy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-3703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2014"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t