{"id":3718,"date":"2018-08-08T20:36:10","date_gmt":"2018-08-08T17:36:10","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/z-dziejow-dziennika-kresowego-5\/"},"modified":"2024-12-12T14:21:27","modified_gmt":"2024-12-12T12:21:27","slug":"z-dziejow-dziennika-kresowego-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/z-dziejow-dziennika-kresowego-5\/","title":{"rendered":"Z DZIEJ\u00d3W DZIENNIKA KRESOWEGO (5)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Wac\u0142aw T. DOBRZY\u0143SKI <\/strong><\/strong>
(1883 – 1962)
Redaktor \u201eDziennika Kresowego\u201d Wac\u0142aw Tadeusz Dobrzy\u0144ski, syn Romualda i Marii urodz. w Kijowie 1896. Stopie\u0144 naukowy, Uniwersytet Kijowski, 1907, Dyplom Kompozycji, Kijowska Szko\u0142a Muzyczna<\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u2026Do Kijowa wr\u00f3ci\u0142em nie sam, ale w towarzystwie mego ordynansa, typowego ch\u0142opa rosyjskiego, z guberni i woroneskiej, kt\u00f3ry, zwymy\u015blawszy uprzednio prezesa i cz\u0142onk\u00f3w pu\u0142kowego sowietu i stwierdziwszy wobec nich, \u017ce jako wolny obywatel wolnej Rosji obra\u0142 on sobie za zaw\u00f3d ordynansowstwo przy mnie, prowokacyjnie nazywa\u0142 mnie w dalszym ci\u0105gu \u201ewasze b\u0142agorodje\u201d, wst\u0105pi\u0142 ze mn\u0105 do wojska polskiego i opu\u015bci\u0142 mnie dopiero po zaj\u0119ciu Ukrainy przez Niemc\u00f3w. Do samego ko\u0144ca by\u0142 przyk\u0142ad\u00adnym ordynansem, za wyj\u0105tkiem tych chwil, kiedy bra\u0142 w nim przewag\u0119 poci\u0105g do metylowego spirytusu. W\u00f3wczas zaszywa\u0142 si\u0119 gdzie\u015b, \u017cebym go nawet z daleka nie dojrza\u0142. Zanim jednak zd\u0105\u017cy\u0142em wr\u00f3ci\u0107 do \u201eDziennika\u201d Zwi\u0105zek Wojskowych Polak\u00f3w obra\u0142 mnie na jednego z delegat\u00f3w na Wszechrosyjski Zjazd Wojskowych Polak\u00f3w w Petrogradzie. Tu spotka\u0142em si\u0119 ponownie z Mosiewiczem i wyznaj\u0119, \u017ce tego wieczora str\u0105bili\u015bmy si\u0119 z nim, jak, pod\u0142ug jego okre\u015blenia, nieboskie stworzenia.<\/p>\n

W carskiej \u201eKapeli \u015apiewaczej\u201d, gdzie obradowa\u0142 Zjazd, siedzieli\u015bmy z nim na skrajnej prawicy, \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 z tymi, kt\u00f3\u00adrzy byli zdania, \u017ce zjechali\u015bmy si\u0119 nie dla politycznych dys\u00adkusji, ale dla tworzenia wojska. Na przewodnicz\u0105cego obrali\u015b\u00admy W\u0142adys\u0142awa Raczkiewicza (\u015bp.). Jednym z wiceprzewodnicz\u0105cych by\u0142 Rotm, cz\u0142owiek bardzo wykszta\u0142cony, przy\u00adsz\u0142y delegat Rz\u0105du na Estonj\u0119 i \u0141otw\u0119 ale raczej cholerycz\u00adnego temperamentu. Raz jeden, kiedy folgowa\u0142 on sobie za sto\u0142em prezydialnym, jeden z naszych z s\u0105siad\u00f3w zauwa\u017cy\u0142: \u201ePatrzcie go, jak wierzga! Prawdziwy Bucefa\u0142!\u201d. \u00a0Mosiewicz za\u00admy\u015bli\u0142 si\u0119 przez chwil\u0119 poczem rzek\u0142: \u201ePatrz, Kaligulo, i ciesz si\u0119, warjacie! Ko\u0144 przewodniczy w wojskowym senacie!”<\/p>\n

Po raz ostatni widzia\u0142em si\u0119 z Mosiewiczem w Kijowie, latem I9I8 roku, kiedy znowu\u017c zamieszka\u0142 u mnie. Od niego te\u017c, z pierwszej r\u0119ki us\u0142ysza\u0142em, jak zdoby\u0142 on, sam jeden ze swym quasi-ordynansem, Mi\u0144sk na bolszewikach. Przebrany za ofice\u00adra niemieckiego wpad\u0142 on autem na dworzec kolejowy, kaza\u0142 wezwa\u0107 do siebie miejscowy sowiet i, nakrzyczawszy si\u0119 po niemiecku, zagrozi\u0142 zbombardowaniem miasta o ile wszystkie w\u0142adze bolszewickie nie wycofaj\u0105 si\u0119 ze\u0144 w ci\u0105gu godziny. Kiedy spokornia\u0142y komisarz zacz\u0105\u0142 przedk\u0142ada\u0107, \u017ce by\u0142o by to niemo\u017cliwem wobec braku transportu, Mosiewicz wrzasn\u0105\u0142: \u201eK\u00f6nen die verfluchte Kerle zu fuss laufen!” (Co, ci cholerni faceci nie potrafi\u0105 chodzi\u0107 pieszo) – co jego „ordynans” przet\u0142\u00f3maczy\u0142 komisarzowi o wiele dosadniej. Kiedy Mosiewicz opuszcza\u0142 miasto jeden z ukrytych w nim \u017co\u0142nierzy polskich omal\u017ce nie trafi\u0142 go kul\u0105, bio\u00adr\u0105c za autentycznego Niemca. W godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej zaczajony w pobli\u017cu malutki oddzia\u0142 polski wkroczy\u0142 do Mi\u0144ska i zaj\u0105\u0142 miasto.<\/p>\n

Z Kijowa skierowa\u0142 si\u0119 Mosiewicz do Moskwy, sk\u0105d zamierza\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 na Murma\u0144sk. Tam jednak aresztowali go bolszewicy i osadzili w wi\u0119zieniu. M\u0142ode swe \u017cycie<\/p>\n

Zako\u0144czy\u0142 on na \u0141ubiance, czy w Butyrkach na jesieni roku 1918.<\/p>\n

Tymczasem w Kijowie po moim powrocie ze Zjazdu w Petrogradzie zaczyna\u0142o si\u0119 robi\u0107 coraz gor\u0119cej. Chodzi\u0142o si\u0119 po tym pi\u0119knym mie\u015bcie jak po d\u017cungli. Zupe\u0142nie jak w jednym z p\u00f3\u017aniejszych film\u00f3w Jack\u2019a Buhanan, kt\u00f3ry wpakowawszy si\u0119 w jak\u0105\u015b rewolucj\u0119 ba\u0142ka\u0144sk\u0105, ratowa\u0142 \u017cycie ustawicznie zmie\u00adniaj\u0105c czapki, z kt\u00f3rych jedn\u0105, papach\u0119, nosi\u0142 ze sob\u0105 dla rewolucji, drug\u0105 – z daszkiem, dla reakcji. Tylko, \u017ce w Kijowie takich magicznych czapek trzeba by by\u0142o posiada\u0107 o wiele wi\u0119cej.<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od rz\u0105d\u00f3w Lwowa i Kiere\u0144skiego, potem przysz\u0142a Rada Ukrai\u0144ska, potem Petlura, potem bolsze\u00adwicy, kt\u00f3rzy pijan\u0105 band\u0105 bombardowali Kij\u00f3w w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni. Taki jednak by\u0142 nasz na\u0142\u00f3g do \u201eDziennika\u201d, \u017ce sta\u00adrali\u015bmy si\u0119 pcha\u0107 go naprz\u00f3d pomimo czynionych nam zewsz\u0105d naj\u00adgorszych wstr\u0119t\u00f3w.<\/p>\n

Czas dzieli\u0142em pomi\u0119dzy \u201eDziennikiem\u201d i Zwi\u0105zkiem Wojskowych, kt\u00f3ry, dzi\u0119ki energii i wymowie Stefana Smelskiego, zacz\u0105\u0142 wkr\u00f3tce odgrywa\u0107 rol\u0119 jednego z g\u0142\u00f3wnych o\u015brodk\u00f3w polskich w Rosji, i do kt\u00f3rego przyby\u0142, po wybuchu rewolucji bolszewickiej w Petrogradzie, W\u0142adys\u0142aw Raczkiewicz i kilku innych cz\u0142onk\u00f3w Naczpola.<\/p>\n

W lutym, 1918, wkroczyli do Kijowa Niemcy. Film ukrai\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 sw\u00f3j poch\u00f3d w kierunku odwrotnym: naprz\u00f3d Petlura i Rada, potem Hetman Skoropadzki, kl\u0119ska Niemc\u00f3w, dienikinowcy, i znowu bolszewicy. W tym czasie \u201eDziennik\u201d prowadzili\u015bmy w sk\u0142adzie nast\u0119puj\u0105cym: Paszkowski, Wo\u0142oszynowski, Radziejow\u00adski i ja.<\/p>\n

To, \u017ce schodzi\u0142y nam p\u0142azem rzeczy, kt\u00f3re by mog\u0142y spowodowa\u0107 represje, znajdowa\u0142o by\u0107 mo\u017ce wyt\u0142\u00f3maczenie w pewnych czysto ludzkich, drobnych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

Przy\u00adpominam sobie, na przyk\u0142ad, taki moment. By\u0142o to podczas okupacji niemieckiej. Jeden z oficer\u00f3w sztabowych zamieszka\u0142 z rekwizycji w domu moich krewnych. I by\u0142 to jedyny Niemiec, z kt\u00f3rym kiedykolwiek w \u017cyciu si\u0119 zbli\u00ad\u017cy\u0142em. Zaprosi\u0142 mnie kiedy\u015b na libacj\u0119, a, chc\u0105c, da\u0107 wyraz swej przyja\u017ani, wyci\u0105gn\u0105\u0142 swoj\u0105 fotografj\u0119 i zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 na niej dedykacj\u0119. Zanim jednak sko\u0144czy\u0142 run\u0105\u0142 pod st\u00f3\u0142. Dedykacja brzmia\u0142a: \u201eZum An…den…den…den… i tu si\u0119 urywa\u0142a, jak Schuberta niedoko\u0144czona symfonja. Wobec tego, \u017ce mia\u0142 on do czynienia z cenzur\u0105 nie jest wykluczone, \u017ce m\u00f3g\u0142 on da\u0107 hint swoim pacho\u0142kom, a\u017ceby \u201eDziennika Kijowskiego\u201d nie zaczepiano.<\/p>\n

Po ponownym naj\u015bciu bolszewik\u00f3w na Kij\u00f3w wszystko zacz\u0119\u0142o i\u015b\u0107 w gruzy. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d nas niepowstrzymany p\u0119d do Polski. Ze Zwi\u0105zku Wojskowych Polak\u00f3w trafi\u0142em do Komitetu Naczelnego Wojsk Polskich na Wschodzie. W styczniu I9I9r. wyjecha\u0142em w kierunku Odesy, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas dywizja gen. \u017beligowskiego, liczebnie nie przekraczaj\u0105ca pu\u0142ku – dwa szwadrony, pod dow\u00f3dztwem majora Plisowskiego i bateria dzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem pu\u0142kownika Barty (Bartel de Weydenthal). Tam\u017ce znajdowa\u0142a si\u0119 siedziba Komitetu.<\/p>\n

Dobrn\u0105wszy jako\u015b po kilku dniach podr\u00f3\u017cy do stacji Razdielnaja, niedaleko Odesy, spotka\u0142em tam po raz pierwszy naszych aljant\u00f3w francuskich. Zapyta\u0142em jednego z nich: \u201eOu allez vous?\u201d (gdzie idziecie). \u201ePas plus loin qu\u2019a Moscoul\u201d (nie dalej ni\u017c do Moskwy) odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Kilka tygodni potem mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 obserwowania tego marszu, tylko, \u017ce w innym kierunku.<\/p>\n

Wac\u0142aw T. DOBRZY\u0143SKI<\/strong>
Dublin, Irlandia 1953<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wac\u0142aw T. DOBRZY\u0143SKI (1883 – 1962)Redaktor \u201eDziennika Kresowego\u201d Wac\u0142aw Tadeusz Dobrzy\u0144ski, syn Romualda i Marii urodz. w Kijowie 1896. Stopie\u0144 naukowy, Uniwersytet Kijowski, 1907, Dyplom…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3719,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-3718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2018"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t