{"id":4240,"date":"2016-02-28T08:29:22","date_gmt":"2016-02-28T06:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/podroz-w-przeszlosc\/"},"modified":"2024-12-12T19:42:02","modified_gmt":"2024-12-12T17:42:02","slug":"podroz-w-przeszlosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/podroz-w-przeszlosc\/","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017c w Przesz\u0142o\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Wita nas miasto, gdzie niegdy\u015b sp\u0119dzali\u015bmy wakacje <\/strong>u babci <\/strong><\/p>\n

Od d\u0142u\u017cszego czasu my\u015bla\u0142em o podr\u00f3\u017cy do rodzinnego miasta Ryzi\u0144skich S\u0105dowej Wiszni, miasta moich lat dzieci\u0119cych. Jednak na wyjazd nie mog\u0142em si\u0119 zdecydowa\u0107, chyba brak\u0142o mi odwagi, by zmierzy\u0107 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Do podj\u0119cia m\u0119skiej decyzji zmobilizowa\u0142 m\u00f3j syn Boles\u0142aw zamieszka\u0142y na sta\u0142e w Nowym Jorku.<\/p>\n

S\u0105dowa Wisznia kojarzy mi si\u0119 miejscem, gdzie od lat sp\u0119dzali\u015bmy wakacje u babci Emilii Ryzi\u0144skiej oraz z tragicznym wydarzeniem, gdy 13 kwietnia 1940 r. z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 zostali\u015bmy wywiezieni na Sybir.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnie postanowili\u015bmy, \u017ce do Lwowa polecimy samolotem. Poniewa\u017c mojego syna – architekta, szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142y zabytki Lwowa zaplanowali\u015bmy, \u017ce w pierwszej kolejno\u015bci zwiedzimy miasto i cmentarz \u0141yczakowski. Nast\u0119pnie pojedziemy do S\u0105dowej Wiszni.<\/p>\n

Lot do Lwowa przebieg\u0142 bez problem\u00f3w. Zamieszkali\u015bmy w szwajcarskim hotelu po\u0142o\u017conym w centrum miasta, co umo\u017cliwi\u0142o nam \u0142atwiejsze zwiedzenie wspania\u0142ych zabytk\u00f3w Lwowa. Miasto powoli dochodzi do swojej \u015bwietno\u015bci, jak twierdz\u0105 mieszka\u0144cy w ostatnich latach wiele zabytk\u00f3w odrestaurowano, przynajmniej w centrum.<\/p>\n

Trudno wymieni\u0107 to wszystko, co uda\u0142o si\u0119 nam w przeci\u0105gu dw\u00f3ch dni zwiedzi\u0107, ale nie spos\u00f3b, nie wspomnie\u0107 o takich wspania\u0142ych cudach architektury jak Katedra \u015bw. Jura, Narodowy Teatr Opery i Baletu, pomnik Adama Mickiewicza, ko\u015bci\u00f3\u0142 Bo\u017cego Cia\u0142a, budynek \u201ePory Roku”.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Rynek miasteczka mojego dzieci\u0144stwa<\/strong><\/p>\n

Na cmentarzu \u0141yczakowskim wynaj\u0119tym melexsem z przewodnikiem zwiedzili\u015bmy prawie wszystkie wa\u017cniejsze historycznie grobowce. Wspomn\u0119 tylko o kilku, kt\u00f3re zrobi\u0142y na nas szczeg\u00f3lne wra\u017cenie: nagrobek Artura Grottgera, Juliana Ordona, Marii Konopnickiej, sarkofag \u201e\u017belaznej Kompanii\u201d. <\/sup>Ciekawostk\u0105 by\u0142 grobowiec zmar\u0142ego pana z dwoma le\u017c\u0105cymi pieskami. Na Cmentarzu Orl\u0105t zwiedzili\u015bmy \u201ePomnik Chwa\u0142y”, \u201eKaplic\u0119 Orl\u0105t” oraz wiele indywidualnych grob\u00f3w, kt\u00f3ry ka\u017cdy jest kawa\u0142kiem historii obrony Lwowa.<\/p>\n

Wieczorem przy lampce wina opowiedzia\u0142em synowi histori\u0119 z przed 76. lat kt\u00f3ra ma zwi\u0105zek z Lwowem w czasie wyw\u00f3zki na Sybir. Transport, kt\u00f3rym wieziono nas na Sybir zatrzyma\u0142 si\u0119 na lwowskim dworcu g\u0142\u00f3wnym. Mieszka\u0144cy tego wspania\u0142ego miasta zgotowali nam wspania\u0142\u0105, spontaniczn\u0105 manifestacj\u0119 serca, jakiej nigdy potem nie widzia\u0142em. Przez zakratowane drutem okna wagon\u00f3w podawali nam chleb, cukier i inne produkty \u017cywno\u015bciowe. Tu pragn\u0119 nadmieni\u0107, \u017ce trwa\u0142a wojna, ludzie po produkty \u017cywno\u015bciowe stali w d\u0142ugich kolejkach. Jednak mimo zakaz\u00f3w konwojent\u00f3w wiele \u017cywno\u015bci dosta\u0142o si\u0119 do naszych r\u0105k.<\/p>\n

Gdy poci\u0105g ruszy\u0142, zgromadzony t\u0142um zaintonowa\u0142 \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d. \u017begnano nas p\u0142aczem i \u015bpiewem. My te\u017c p\u0142akali\u015bmy, zagubieni i przera\u017ceni. To by\u0142 ostatni przystanek na terenie Polski. Ruszyli\u015bmy w dalek\u0105 drog\u0119, kt\u00f3ra dla tysi\u0119cy Polak\u00f3w by\u0142a ostatni\u0105. Moja Mama i Babcia nigdy do Polski nie wr\u00f3ci\u0142y. Uwa\u017cam, \u017ce to by\u0142 w\u0142a\u015bciwy moment by w\u0142a\u015bnie w tym miejscu, fragment moich prze\u017cy\u0107 synowi opowiedzie\u0107.<\/p>\n

S\u0104DOWA WISZNIA<\/strong><\/p>\n

Miasteczko S\u0105dowa Wisznia le\u017cy w prawym dop\u0142ywie Sanu, nad rzek\u0105 Wiszni\u0105, Wisze\u0144k\u0105 i Rak\u00f3wk\u0105. Z dala wida\u0107 kopu\u0142y cerkwi greckokatolickiej i prawos\u0142awnej. Dalej na wzg\u00f3rzu jest pi\u0119knie po\u0142o\u017cony Klasztor Ojc\u00f3w Reformator\u00f3w. Mieszka\u0144cy nale\u017celi do kilku grup narodowo\u015bciowych, ale \u017cyli ze sob\u0105 w zgodzie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Bolek przed ruin\u0105 naszego rodzinnego domu <\/strong><\/p>\n

Pami\u0119tam pi\u0119kny park, a w nim pa\u0142ac. Niedaleko stadnina ogier\u00f3w, m\u0142yn, s\u0105d i kasa Stewczyka. By\u0142y restauracje, kawiarnie, klub sportowy, szko\u0142y i szpitale. Jednym s\u0142owem pami\u0119tam miasto pe\u0142ne gwaru, \u017cyj\u0105ce swoim \u017cyciem.<\/p>\n

Podr\u00f3\u017c samochodem zaj\u0119\u0142a nam nieca\u0142\u0105 godzin\u0119. Przed tablic\u0105 z napisem \u201eS\u0105dowa Wysznia\u201d zrobili\u015bmy sobie wsp\u00f3lne zdj\u0119cie. Nie wiem jak opisa\u0107 swoje pierwsze wra\u017cenie. Serce mi bi\u0142o, w oczach mia\u0142em \u0142zy. Po tylu latach zobaczy\u0107 swoje rodzinne miasto to niesamowite prze\u017cycie. Wszystko takie ma\u0142e, g\u0142\u00f3wna ulica, kt\u00f3r\u0105 wolno jechali\u015bmy prawie pusta. Nie wida\u0107 sklep\u00f3w dopiero na rynku by\u0142 sklep i restauracja.<\/p>\n

Nasza wizyta by\u0142a zapowiedziana, przywita\u0142 nas Pan Roman W\u00f3jcicki z \u017cona Halin\u0105, kt\u00f3ra prowadzi ch\u00f3r dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowy \u201eLilia\u201d. By\u0142em ogromnie zaskoczony, gdy po wej\u015bciu na \u015bwietlic\u0119 przywita\u0142y mnie dwie dziewczynki chlebem i sol\u0105 przy akompaniamencie ch\u00f3ru. Lilia. Wszyscy byli\u015bmy wzruszeni, syn mia\u0142 \u0142zy w oczach. Ch\u00f3r wyst\u0105pi\u0142 z p\u00f3\u0142godzinnym koncertem na nasz\u0105 cze\u015b\u0107. Po wyst\u0119pie by\u0142 wsp\u00f3lny obiad, w czasie kt\u00f3rego Pani Halina du\u017co nam opowiedzia\u0142a o dzia\u0142alno\u015bci ch\u00f3ru, o jego sukcesach i trudno\u015bciach z jakimi si\u0119 borykaj\u0105.<\/p>\n

Mnie jednak ciekawi\u0142o jak wygl\u0105da nasz dom, z kt\u00f3rego nas wywieziono. Pami\u0119tam pi\u0119kny ogr\u00f3d pe\u0142en kwiat\u00f3w, dom jeden z \u0142adniejszych w mie\u015bcie. Pami\u0119tam strych, na kt\u00f3rym by\u0142y \u201eskarby \u015bwiata ca\u0142ego\u201d, kt\u00f3re dziadek J\u00f3zef przez lata gromadzi\u0142.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 okrutna, ruina domu \/za\u0142. zdj\u0119cie\/ zamiast ogrodu i pi\u0119knych r\u00f3\u017c, chwasty i dziwne zaro\u015bla. Poprosi\u0142em w\u0142a\u015bcicieli abym m\u00f3g\u0142 wej\u015b\u0107 do \u015brodka. Powiedzia\u0142em, \u017ce z tego domu by\u0142em wywieziony na Sybir. Nie bardzo to ich obchodzi\u0142o. S\u0105dz\u0119, \u017ce dom przez tyle lat mia\u0142 wielu lokator\u00f3w, kt\u00f3rzy nie bardzo o niego dbali. Obecnie w domu zamieszkuj\u0105 dwie rodziny.<\/p>\n

W Sadowej Wiszni mieszka du\u017co Polak\u00f3w, zdziwi\u0142o mnie to, \u017ce Ukrai\u0144cy znaj\u0105 j\u0119zyk polski, ja natomiast przez lata nie pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tym j\u0119zykiem prawie go zapomnia\u0142em. W czasie spaceru po miasteczku spotkani Polacy odnajdowali dalekie pokrewie\u0144stwo z Ryzi\u0144skimi. Ko\u015bcio\u0142a nie uda\u0142o nam si\u0119 zwiedzi\u0107, ale jak zapewnia\u0142 nas Pan W\u00f3jcicki jest pi\u0119knie odnowiony. Wiem, \u017ce w \u015brodku ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 tablica os\u00f3b, mieszka\u0144c\u00f3w S\u0105dowej Wiszni, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w Katyniu. W\u015br\u00f3d nich jest nazwisko mojego taty kpt. Boles\u0142awa Ryzi\u0144skiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Przed godn\u0105 podziwu Oper\u0105 Lwowsk\u0105<\/strong><\/p>\n

Powr\u00f3t do Lwowa przebieg w zmiennych nastrojach, wszystko by\u0142o inne od moich dziecinnych wyobra\u017ce\u0144. Z jednej strony zadowolenie, \u017ce zobaczy\u0142em \u201eswoje\u201d miasto, \u017ce towarzyszy\u0142 mi m\u00f3j syn, kt\u00f3ry w czasie tej kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy wiele prze\u017cy\u0142 i zobaczy\u0142 dom rodu Ryzi\u0144skich.<\/p>\n

Po powrocie do Lwowa, do p\u00f3\u017anego wieczoru rozmawiali\u015bmy o wra\u017ceniach z pobytu w S\u0105dowej Wiszni. Syn zadawa\u0142 du\u017co pyta\u0144, na kt\u00f3re stara\u0142em si\u0119 odpowiedzie\u0107. Szczeg\u00f3lnie ciekawi\u0142o go, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce jego Babcia, a moja Mama, taka m\u0142oda zmar\u0142a na Syberii? Rzadko wracam do tych smutnych czas\u00f3w, jednak t\u0105 histori\u0119 postanowi\u0142em mu opowiedzie\u0107.<\/p>\n

SYBERYJSKIE KATUSZE<\/strong><\/p>\n

Moja Mama Olga Ryzi\u0144ska absolwentka Konserwatorium Muzycznego, nie potrafi\u0142a si\u0119 odnale\u017a\u0107 w trudnych warunkach syberyjskich. Ba\u0142a si\u0119 wo\u0142\u00f3w, nie potrafi\u0142a \u015bcina\u0107 drzewa, a taki cz\u0142owiek w tych ekstremalnych warunkach nie m\u00f3g\u0142 d\u0142ugo prze\u017cy\u0107. Po latach, ju\u017c jako doros\u0142y cz\u0142owiek, u\u015bwiadomi\u0142em sobie dlaczego tyle sierot wraca do Polski, a gdzie ich Mamy? Prawdopodobnie nasze Mamy same nie zjad\u0142y daj\u0105c ostatnie k\u0119s chleba swoim dzieciom. Ja jako najstarszy w rodzinie i jedynie pracuj\u0105cy zaopatrywa\u0142em rodzin\u0119 w \u201ezdobyte” artyku\u0142y spo\u017cywcze, kt\u00f3re stara\u0142em si\u0119 sprawiedliwie rozdziela\u0107, ale Mama jak to Mama, r\u00f3\u017cnie mog\u0142a skrycie post\u0119powa\u0107.<\/p>\n

W lecie 1943 r. na p\u00f3\u0142 dziki pies pogryz\u0142 Mamie nogi. Nie by\u0142o pomocy medycznej, a rany owini\u0119te szmatami nie mog\u0142y si\u0119 zagoi\u0107. To by\u0142 pocz\u0105tek najwi\u0119kszego nieszcz\u0119\u015bcia, jakie nas spotka\u0142o. Po bardzo ci\u0119\u017ckiej zimie 1943\/44 roku wszyscy troje le\u017celi\u015bmy na piecu, przez kilka dni nic nie jedz\u0105c. Czeka\u0142a nas \u015bmier\u0107 g\u0142odowa. Przez okienko naszej ziemianki zobaczy\u0142em ko\u0142cho\u017aniczki, kt\u00f3re odkopywa\u0142y ziemniaki z kopca. Ostatnim wysi\u0142kiem ubra\u0142em p\u0142aszcz Mamy \/jedyne odzienie jakie nam zosta\u0142o\/ i poszed\u0142em do wozu, na kt\u00f3ry kobiety \u0142adowa\u0142y ziemniaki. Nerwowo zacz\u0105\u0142em im niby pomaga\u0107, ale chodzi\u0142o mi jedynie o to by ukra\u015b\u0107 kilka ziemniak\u00f3w. Kobiety same by\u0142y g\u0142odne i dobrze rozumia\u0142y moje rozpaczliwe wpychanie ziemniak\u00f3w w r\u0119kawy. W tym okresie byli\u015bmy ostatni\u0105 rodzin\u0105 w \u201eposio\u0142ku\u201d i mo\u017ce dlatego udawa\u0142y, \u017ce nic nie widz\u0105. Tych kilka ziemniak\u00f3w uratowa\u0142o nam \u017cycie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W s\u0105dowej Wiszni p\u00f3\u0142godzinnym wyst\u0119pem przywita\u0142 nas ch\u00f3r \u201eLilia\u201d, pod batut\u0105 p. Haliny W\u00f3jcickiej <\/strong><\/p>\n

Niestety, po miesi\u0105cu, w ko\u0144cu kwietnia 1944 r. Mama umar\u0142a. Chyba czuj\u0105c, \u017ce musi odej\u015b\u0107, ostatni\u0105 noc swojego \u017cycia po\u015bwi\u0119ci\u0142a na d\u0142ug\u0105 rozmow\u0119 z nami. To by\u0142o wzruszaj\u0105ce, oblane \u0142zami po\u017cegnanie z nasz\u0105 ukochan\u0105 Mam\u0105. Wiele powiedzia\u0142a nam o rodzinie, da\u0142a wskaz\u00f3wki, co mamy powiedzie\u0107 Tacie, gdy go spotkamy, jak powinni\u015bmy \u017cy\u0107, aby nikt i nigdy przez nas nie p\u0142aka\u0142. W to, \u017ce spotkamy si\u0119 z Ojcem, wierzy\u0142a g\u0142\u0119boko. Ostatnim wysi\u0142kiem powiedzia\u0142a \u201eWierz\u0119, \u017ce wr\u00f3cicie do Polski. Pami\u0119tajcie aby\u015bcie ukl\u0119kli i uca\u0142owali polsk\u0105 ziemi\u0119\u201d. B\u00f3l \u015bciska\u0142 mi gard\u0142o. Nie mia\u0142em w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Mama \u017cegna si\u0119 z nami na zawsze.<\/p>\n

Podobnie jak po \u015bmierci naszej Babci sam zrobi\u0142em co\u015b podobnego do trumny i wsp\u00f3lnie z J\u00f3ziem wykopali\u015bmy gr\u00f3b. Postawiony krzy\u017c \u015bwiadczy\u0142, o polskiej mogile na bezkresnym stepie Kazachstanu.<\/p>\n

POSTSCRIPTUM<\/strong><\/p>\n

Nie wiem jak zasn\u0105\u0142 Bolu\u015b, ale jestem pewny, \u017ce t\u0119 lekcj\u0119 zapami\u0119ta na ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 planowo wracamy do Polski. Lot odby\u0142 si\u0119 bez przyg\u00f3d. Pe\u0142ni wra\u017ce\u0144 wyl\u0105dowali\u015bmy na warszawskim lotnisku.<\/p>\n

Moja pielgrzymka do przesz\u0142o\u015bci spe\u0142ni\u0142a dwie wa\u017cne rzeczy. Zaspokoi\u0142a moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107, pokaza\u0142em mojemu synowi Bolusiowi (tak go nazywam do dzisiaj) miasto mojego dzieci\u0144stwa. Udowodni\u0142em, \u017ce nie wzi\u0105\u0142em si\u0119 z nik\u0105d, mia\u0142em wspania\u0142\u0105 patriotyczn\u0105 rodzin\u0119, sw\u00f3j dom; \u017ce z S\u0105dowej Wiszni, przez Sybir przyw\u0119drowa\u0142em do Gdyni.<\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce by\u0142a to bardzo ciekawa lekcja pogl\u0105dowa dla pokolenia, kt\u00f3re po nas przejmie pa\u0142eczk\u0119, oni b\u0119d\u0105 opowiada\u0107 swoim dzieciom i wnukom o tragicznych losach \u201eDzieci Sybiru\u201d.<\/p>\n

Narodowi ukrai\u0144skiemu \u017cycz\u0119, aby wywalczona wolna Ukraina mog\u0142a w pokoju budowa\u0107 swoj\u0105 wymarzon\u0105 Ojczyzn\u0119. Moim czytelnikom – Polakom du\u017co szcz\u0119\u015bcia i rado\u015bci oraz cierpliwo\u015bci w czytaniu moich wspomnie\u0144.<\/p>\n

Swoje wra\u017cenia opisa\u0142<\/em>
Aleksander Ryzi\u0144ski<\/strong>
(Sybirak)<\/em><\/em>
Gdynia 30.03.2016 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wita nas miasto, gdzie niegdy\u015b sp\u0119dzali\u015bmy wakacje u babci Od d\u0142u\u017cszego czasu my\u015bla\u0142em o podr\u00f3\u017cy do rodzinnego miasta Ryzi\u0144skich S\u0105dowej Wiszni, miasta moich lat dzieci\u0119cych….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4241,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-4240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2016"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t