{"id":4376,"date":"2020-02-13T08:21:47","date_gmt":"2020-02-13T06:21:47","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/z-dziejow-sztuki-nowozytnej\/"},"modified":"2024-12-12T21:10:23","modified_gmt":"2024-12-12T19:10:23","slug":"z-dziejow-sztuki-nowozytnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/z-dziejow-sztuki-nowozytnej\/","title":{"rendered":"Z DZIEJ\u00d3W SZTUKI NOWO\u017bYTNEJ"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Karol Miller \u2013 \u201eOdwiedziny w Czarnolesie\u201d <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/em>6 pa\u017adziernika, kierownik Referatu Naukowo-O\u015bwiatowego Ambasady RP w Kijowie p. Ewa Matuszek-Zagata zaprosi\u0142a na drugie spotkanie on-line z cyklu \u201eKorespondencja sztuk\u201d w kluczu dopatrywania si\u0119 podobie\u0144stw mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi dziedzinami sztuki typowymi dla obranej epoki.<\/p>\n

Tym razem jego temat brzmia\u0142: \u201eLiteratura nowo\u017cytna w sztuce polskiej \u2013 od Szekspira do wierszy biskupa Krasickiego\u201d.<\/p>\n

Przedsi\u0119wzi\u0119cie b\u0119d\u0105ce wsp\u00f3lnym projektem Ambasady RP w Kijowie i Muzeum Narodowego w Warszawie po\u015bwi\u0119cone by\u0142o najbardziej interesuj\u0105cym i bogatym w tre\u015bci dzie\u0142om sztuki, reprezentuj\u0105cym malarstwo i literatur\u0119 polsk\u0105 z czas\u00f3w renesansu, baroku, o\u015bwiecenia i (wst\u0119pnie) romantyzmu.<\/p>\n

Wyk\u0142ad o r\u00f3\u017cnych aspektach sztuki, widzianej i odczytywanej w nieschematyczny spos\u00f3b, przeprowadzi\u0142a Urszula Kr\u00f3l – historyk sztuki, edukatorka, wyk\u0142adowca, kustosz w Muzeum Narodowym w Warszawie.<\/p>\n

Pani Urszula, zaprosi\u0142a s\u0142uchaczy na – jak zaznaczano w anonsie spotkania – \u201eliteracko-artystyczn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 w poszukiwaniu wzajemnych inspiracji i wsp\u00f3lnych trop\u00f3w mi\u0119dzy polsk\u0105 i europejsk\u0105 literatur\u0105 nowo\u017cytn\u0105 a dzie\u0142ami sztuki ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Warszawie\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zofia Stryje\u0144ska \u2013 \u201eWianki\u201d<\/strong><\/p>\n

Omawiana tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczna, analiza poszczeg\u00f3lnych dzie\u0142 sztuki rozpatrywana by\u0142a w kontek\u015bcie rozgrywaj\u0105cych si\u0119 w\u00f3wczas w Polsce wydarze\u0144 i proces\u00f3w politycznych, spo\u0142ecznych i kulturowych.<\/p>\n

Nie spos\u00f3b, oczywi\u015bcie szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107, a nawet wymieni\u0107 zaprezentowane przez prelegentk\u0119 dzie\u0142a sztuk<\/em> plastycznych \u2013 rysunki, grafiki, obrazy, rze\u017aby i wybrane przez ni\u0105, spo\u015br\u00f3d najistotniejszych, ich literackie odpowiedniki, dlatego te\u017c przywo\u0142am tylko niekt\u00f3re z nich.<\/p>\n

\u201eOd wiek\u00f3w wiecznych wszystkim wiadomo, a szczeg\u00f3lniej starym babusiom, kt\u00f3re o tym szeroko, a du\u017co opowiadaj\u0105 wieczorem przy kominie, gdy si\u0119 na nim drewka jasno pala i weso\u0142o potrzaskuj\u0105, \u017ce noc\u0105 \u015bwi\u0119tego Jana, kt\u00f3ra najkr\u00f3tsza jest w ca\u0142ym roku, kwitnie papro\u0107, a kto jej kwiatuszek znajdzie, urwie i schowa, ten wielkie na ziemi szcz\u0119\u015bcie mie\u0107 b\u0119dzie…\u201d – pisa\u0142 absolutnie \u201enajp\u0142odniejszy\u201d (oko\u0142o 500 utwor\u00f3w) pisarz polski J\u00f3zef Ignacy Kraszewski w utworze \u201eKwiat paproci\u201d.<\/p>\n

Tajemniczo\u015b\u0107 najkr\u00f3tszej nocy w\u00a0roku (24 czerwca), od patrona \u015bwi\u0119tego Jana Chrzciciela nazywanej \u015bwi\u0119toja\u0144sk\u0105, inspirowa\u0142a pisarzy i\u00a0malarzy przez wieki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W\u0142adys\u0142aw \u0141uszczkiewicz \u2013\u201eJan Kochanowski z Urszulk\u0105\u201d<\/strong><\/p>\n

Przyk\u0142adem malarskiej interpretacji tego motywu jest obraz \u201eKwiat paproci\u201d [Noc \u015bwi\u0119toja\u0144ska]<\/em> Witolda Pruszkowskiego (1846-1896) polskiego malarza oraz rysownika, kt\u00f3ry nb. sp\u0119dzi\u0142 m\u0142odo\u015b\u0107 w Kijowie i Odessie.<\/p>\n

Do tematu \u015bwi\u0119ta ognia, wody, s\u0142o\u0144ca, urodzaju, rado\u015bci i mi\u0142o\u015bci, powszechnie obchodzonego na obszarze ca\u0142ej s\u0142owia\u0144szczyzny nawi\u0105zuje te\u017c W\u0142odzimierz Tetmajer – autor p\u0142\u00f3tna \u201eNoc \u015awi\u0119toja\u0144ska\u201d.<\/em><\/p>\n

Radosne ta\u0144ce i\u00a0\u015bpiewy przy rozpalonych sob\u00f3tkach, czyli ogniskach roz\u015bwietlaj\u0105cych ciemno\u015b\u0107, wianki uwite z\u00a0nawrotka i\u00a0macierzanki, puszczane przez panny na wod\u0119, zwiastuj\u0105ce przysz\u0142y o\u017cenek w razie, gdy wy\u0142owi\u0142 je kawaler, obficie przedstawia\u0142a w swej tw\u00f3rczo\u015bci Zofia Stryje\u0144ska z Luba\u0144skich nazywana \u201eksi\u0119\u017cniczk\u0105 sztuki polskiej\u201d, kt\u00f3rej obrazy to feeria barw, wszechobecny ruch i dynamika po\u0142\u0105czona z ludowo\u015bci\u0105, s\u0142owia\u0144sko\u015bci\u0105 i piastowsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

\u201eGdy s\u0142o\u0144ce Raka zagrzewa,
A s\u0142owik wi\u0119cej nie \u015bpiewa,
Sob\u00f3tk\u0119, jako czas niesie,
Zapalono w Czarnym Lesie\u201d.<\/p>\n

– pisa\u0142 klasyk, wielki tw\u00f3rca Jan Kochanowski w \u201ePie\u015bni \u015bwi\u0119toja\u0144skiej o Sob\u00f3tce\u201d , kt\u00f3r\u0105 uformowa\u0142 w pie\u015bni dwunastu panien, co ta\u0144cz\u0105c wok\u00f3\u0142 ogniska, kolejno si\u0119 prezentuj\u0105 przedstawiaj\u0105c renesansowy, popularny w \u00f3wczesnej Polsce mit sielskiej – \u201ewsi spokojnej wsi weso\u0142ej\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Witolda Pruszkowski<\/strong> \u201eKwiat paproci\u201d <\/em>\u00a0<\/strong><\/strong><\/p>\n

Kochanowski by\u0142 autorytetem nie tylko literackim, ale i\u202fmoralnym. \u00a0Jego zdaniem szcz\u0119\u015bcie daje cz\u0142owiekowi spokojne \u017cycie w\u202fdomu rodzinnym: \u201eJa, Panie, niechaj mieszkam w\u202ftym gnia\u017adzie ojczystym, A\u202fty mi\u0119 zdrowiem opatrz i\u202fsumnieniem czystym\u201d. S\u0105 jednak w jego dzie\u0142ach motywy tragiczne, szczeg\u00f3lnie w\u202fTrenach po\u015bwi\u0119conych zmar\u0142ej c\u00f3rce Urszuli, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 \u201espadkobierczyni\u0105 lutni\u201d, czyli jego talentu poetyckiego.<\/p>\n

Posta\u0107 ojca Jana i Urszuli mo\u017cemy zobaczy\u0107 na p\u0142\u00f3tnie tak zatytu\u0142owanym przez Wladys\u0142awa \u0141uszczkiewicza, kt\u00f3ry na \u00a0d\u0142ugo jeszcze \u00a0przed Janem Matejk\u0105 \u00a0przedstawia\u0142 wybitnych Polak\u00f3w i sceny z przesz\u0142o\u015bci narodu (Obrona Cz\u0119stochowy, Zygmunt August i Barbara, \u015aci\u0119cie Samuela Zborowskiego).<\/p>\n

O pietyzmie w stosunku do tradycji czarnoleskiej w kulturze polskiej \u015bwiadczy obraz Karola Millera \u201eOdwiedziny w Czarnolesie\u201d. P\u0142\u00f3tno ilustruje legend\u0119 o pobycie kanclerza i hetmana Jana Zamoyskiego w domu poety.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Daniel Schultz \u2013 \u201e<\/strong>Portret Ludwiki Marii Gonzagi\u201d<\/strong><\/p>\n

Po \u015bmierci w 1584 r., zgodnie ze swym \u017cyczeniem, Kochanowski zosta\u0142 pochowany w \u015bwi\u0105tyni zwole\u0144skiej, gdzie po dzi\u015b dzie\u0144 znajduje si\u0119 wykute w czerwonym marmurze, 30 lat po \u015bmierci poety, popiersie Jana Kochanowskiego.<\/p>\n

Ka\u017cda epoka <\/em>ma sw\u00f3j styl, swoje subtelno\u015bci, uroki i niedomogi. Barok sta\u0142 si\u0119 okresem odmiennych zwyczaj\u00f3w kulturowych w tym i prominentnego upi\u0119kszania cia\u0142a. Kobiety chcia\u0142y by\u0107 wiecznie m\u0142ode, weso\u0142e i kokieteryjne. Stroje kobiece, szczeg\u00f3lnie magnaterii inspirowane by\u0142y mod\u0105 zagraniczn\u0105. Modne sta\u0142y si\u0119 du\u017ce dekolty, ciasne gorsety. \u00a0Prawdziwy prze\u0142om w kroju polskich sukien \u201epod szyj\u0119\u201d nast\u0105pi\u0142 dopiero wraz z przybyciem do Polski na pocz\u0105tku 1646 r. \u015bwie\u017co za\u015blubionej polskiemu kr\u00f3lowi Francuzki Ludwiki Marii Gonzagi.<\/p>\n

Jej gracj\u0119 mo\u017cemy oceni\u0107 na portrecie p\u0119dzla Daniela Schultza, artysty rodem z Gda\u0144ska – malarza nadwornego Jana II Kazimierza, Micha\u0142a Korybuta Wi\u015bniowieckiego oraz Jana III Sobieskiego.<\/p>\n

Nowatorska moda przyj\u0119\u0142a si\u0119 natychmiast, szybko rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d wysoko urodzonych panien, m\u0142odych magnatek odwiedzaj\u0105cych kr\u00f3lewski dw\u00f3r. W tym samym czasie coraz g\u0142o\u015bniej zaczynaj\u0105 odzywa\u0107 si\u0119 zgorszone g\u0142osy moralist\u00f3w, \u015bwiadectwem czego jest jedna z fraszek Wac\u0142awa Potockiego:<\/p>\n

\u201eWo\u0142a\u0142 na bia\u0142og\u0142owy reformat z ambony,
\u017be cale wstyd straci\u0142y panny i matrony,
Gdy na pon\u0119t\u0119 \u017c\u0105dzy wdowy i m\u0119\u017catki
Ukazuj\u0105 i piersi, i nagie \u0142opatki\u201d<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

To tylko kilka w\u0105tk\u00f3w na\u015bwietlonych w wyk\u0142adzie p. Urszuli Kr\u00f3l, dzi\u0119ki kt\u00f3remu poznali\u015bmy dzie\u0142a sztuki inspirowane tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Miko\u0142aja Reja, Jana Chryzostoma Paska, Piotra Skargi i wielu jeszcze innych autor\u00f3w polskich doby nowo\u017cytnej.<\/p>\n

Jeszcze w tym miesi\u0105cu, 27 pa\u017adziernika, nadarzy si\u0119 okazja do nast\u0119pnego, podobnie interesuj\u0105cego spotkania on-line dla nauczycieli z Ukrainy, kt\u00f3re dotyczy\u0107 b\u0119dzie kolejnych, odr\u0119bnych zagadnie\u0144 inspiruj\u0105cych do refleksji nad sztuk\u0105 o temacie \u201eXX wiek w literaturze i sztuce polskiej. Powi\u0105zania i konfrontacje\u201d.<\/p>\n

Stanis\u0142aw PANTELUK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Karol Miller \u2013 \u201eOdwiedziny w Czarnolesie\u201d \u00a06 pa\u017adziernika, kierownik Referatu Naukowo-O\u015bwiatowego Ambasady RP w Kijowie p. Ewa Matuszek-Zagata zaprosi\u0142a na drugie spotkanie on-line z cyklu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4377,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-4376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2020"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t