{"id":4391,"date":"2014-02-18T10:16:21","date_gmt":"2014-02-18T08:16:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/na-tropach-pozogi-z-nr-476\/"},"modified":"2024-12-12T21:16:44","modified_gmt":"2024-12-12T19:16:44","slug":"na-tropach-pozogi-z-nr-476","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/na-tropach-pozogi-z-nr-476\/","title":{"rendered":"Na tropach \u201ePo\u017cogi\u201d (z nr 476)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Nowosielica \u2013 dawna dzier\u017cawa Szczuckich<\/strong><\/p>\n

Dzisiejsza Nowosielica to de facto przedmie\u015bcie Po\u0142onnego. W obwodzie chmielnickim stanowi ona swoisty unikat. O ile wsie generalnie kurcz\u0105 si\u0119 w nim w oczach i wymieraj\u0105 w zastraszaj\u0105cym tempie, to Nowosielica zachowuje swoj\u0105 demograficzn\u0105 pr\u0119\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

Liczy prawie cztery tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w i pod tym wzgl\u0119dem plasuje si\u0119 na trzecim lub drugim miejscu w obwodzie. Do szko\u0142y ucz\u0119szcza ponad pi\u0119ciuset uczni\u00f3w, co jak na ukrai\u0144skie warunki jest liczba spor\u0105. Polacy i ludzie o polskich korzeniach stanowi\u0105 jedn\u0105 trzeci\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w wsi, czyli oko\u0142o tysi\u0105c trzysta os\u00f3b.<\/p>\n

Cho\u0107 dzisiaj pod wzgl\u0119dem etnicznym ta rozci\u0105gni\u0119ta na przestrzeni wielu kilometr\u00f3w wie\u015b jest wymieszana, to w dalszym ci\u0105gu jej pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 le\u017c\u0105ca od strony Po\u0142onnego nazywa si\u0119 Mazury. Jej ideowym wyznacznikiem jest ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki, a drugim Cerkiew prawos\u0142awna. Punktem granicznym mi\u0119dzy jedn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 a drug\u0105 jest sklep. Pierwsza wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 estetyk\u0105, a tak\u017ce tym, \u017ce mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 w niej j\u0119zyk polski. Wci\u0105\u017c biegle operuj\u0105 nim niekt\u00f3re rodziny, znaj\u0105 go r\u00f3wnie\u017c dzieci, poniewa\u017c w miejscowej szkole j\u0119zyk polski jest nauczany jako przedmiot fakultatywny. Dzia\u0142a tu te\u017c oddzia\u0142 Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Ukrainie.<\/p>\n

Mazurska kolonizacja<\/strong><\/p>\n

Kiedy pochodz\u0105cy z Mazowsza ch\u0142opi i szlachta szaraczkowa zacz\u0119li zasiedla\u0107 tereny Nowosielicy, dok\u0142adnie nie wiadomo. Najprawdopodobniej w pocz\u0105tkach XVIII w., gdy na Kresach Rzeczypospolitej zapanowa\u0142 wzgl\u0119dny spok\u00f3j i trzeba je by\u0142o podnosi\u0107 ze zgliszcz. Nowosielica stanowi\u0142a centrum mazurskiej kolonizacji, a wok\u00f3\u0142 niej tworzy\u0142 si\u0119 wianuszek szlacheckich za\u015bciank\u00f3w. Ich \u015bladami s\u0105 takie przysi\u00f3\u0142ki jak Barbarka, D\u0119bowy Gaj, Lubomirka, Bieleckie i inne.<\/p>\n

Nowosielic\u0119 i jej okolice sportretowa\u0142a po mistrzowsku w s\u0142ynnej \u201ePo\u017codze\u201d Zofia Kossak-Szczucka.<\/p>\n

Jej socjologiczna analiza sytuacji na Kresach prze\u0142omu XIX i XX wieku, a tak\u017ce opis ko\u0144ca carskiego imperium, zmiecionego przez bolszewick\u0105 nawa\u0142\u0119, kt\u00f3ra przy okazji zburzy\u0142a wszelkie \u015blady dominuj\u0105cej tu polsko\u015bci jest wci\u0105\u017c aktualna. Cho\u0107 pisarka przedstawi\u0142a j\u0105 w literacki spos\u00f3b, to wci\u0105\u017c jest jednym z najcenniejszych i najwiarygodniejszych materia\u0142\u00f3w dla historyk\u00f3w tego okresu. Warto tu zacytowa\u0107 fragment jej utwor\u00f3w opisuj\u0105cy relacje ukrai\u0144sko-polsko-rosyjskie w okolicach Nowosielicy:<\/p>\n

W chatach tych mieszka\u0142 lud ros\u0142y i krzepki, \u015bpiewaj\u0105cy najpi\u0119kniejsze na \u015bwiecie pie\u015bni, leniwy i senny, ale senno\u015bci\u0105 \u017cywio\u0142u, gotowego w ka\u017cdej chwili powsta\u0107 huraganem. Lud ten, nad wszystko inne si\u0142\u0119 fizyczna ceni\u0105cy, pob\u0142a\u017caniem gardzi\u0142 jako dowodem s\u0142abo\u015bci, surowo\u015b\u0107 uznawa\u0142, a za niesprawiedliwo\u015b\u0107 m\u015bci\u0142 si\u0119 zaciekle i strasznie. Skryty i chytry, trudny do poznania i przyswojenia, niezmiernie rzadko dno swej my\u015bli zdradzaj\u0105cy – przeto pozornie uchodz\u0105cy za fa\u0142szywy – posiada\u0142 wyj\u0105tkowe zdolno\u015bci umys\u0142owe, oczekuj\u0105ce tylko pobudzenia; zdolny do najbardziej kra\u0144cowych przejaw\u00f3w cnoty lub zbrodni, nienawi\u015bci lub mi\u0142o\u015bci, by\u0142 przy tym, niestety, op\u0142akanie niekulturalny i ciemny. Krew tatarska, kt\u00f3rej spor\u0105 domieszk\u0119 otrzyma\u0142, da\u0142a mu w spadku zami\u0142owania \u0142upie\u017ccze, tch\u00f3rzowsk\u0105 odwag\u0119 pobratymca wilka, s\u0105siada z bliskiego lasu, i ch\u0119\u0107 niszczycielsk\u0105, kt\u00f3ra w przysz\u0142o\u015bci, umiej\u0119tnie rozbudzona, mia\u0142a wybuchn\u0105\u0107 \u017carem, t\u0142umi\u0105c wszelkie inne czynniki psychiczne. Z ziemia\u0144stwem polskim lud ten \u017cy\u0142 dobrze i zgodnie, uznaj\u0105c ch\u0119tnie wiekow\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 \u201epaniw\u201d i szanuj\u0105c j\u0105. Rosjanie nigdy nie umieli osi\u0105gn\u0105\u0107 tego znaczenia i wp\u0142ywu. Ma\u0142o zami\u0142owani w rolnictwie, oboj\u0119tni dla ziemi, osiedlali si\u0119 zazwyczaj w wi\u0119kszych miastach, rzadko odwiedzaj\u0105c bogate swoje maj\u0105tki, traktowane tylko jako warsztat dochodowy. Tote\u017c Polacy byli istotnymi w\u0142a\u015bcicielami i panami kraju, si\u0142a fakt\u00f3w, tradycji, posiadanej ziemi i og\u00f3lnego przekonania. Urz\u0119dnicy rosyjscy, kt\u00f3rych poziom og\u00f3lny sta\u0142 nieco wy\u017cej ni\u017c w Kr\u00f3lestwie, nie przeszkadzali im w niczym. Wy\u017csi funkcjonariusze rz\u0105dowi \u017cyli przewa\u017cnie w przyjaznych stosunkach z polsk\u0105 inteligencj\u0105. Na tej harmonii istnia\u0142o jednak pewne zastrze\u017cenie – by\u0142 punkt, kt\u00f3rego najwy\u017cej nawet ustosunkowani nie mogli zaczepia\u0107 bezkarnie. Ziemia\u0144stwo polskie mog\u0142o robi\u0107 co chcia\u0142o, afiszowa\u0107 sw\u0105 polsko\u015b\u0107 i rz\u0105dzi\u0107 jak u siebie, ale pod warunkiem nie podejmowania \u017cadnej pracy kulturalno-o\u015bwiatowej nad szarym t\u0142umem szlachty zagonowej, bliskiej religi\u0105 i krwi\u0105, a stanowi\u0105cej przewa\u017cnie najn\u0119dzniejszy proletariat kresowy. Wszelkie usi\u0142owania, chocia\u017cby najostro\u017cniejsze, rozbudzenia w\u015br\u00f3d niej \u015bwiadomo\u015bci narodowej i drzemi\u0105cych martwo dusz by\u0142y przez rz\u0105d rosyjski surowo t\u0119pione i prze\u015bladowane. To stanowisko rz\u0105du z jednej strony, apatia i g\u0142upota proletariatu szlacheckiego, zniech\u0119caj\u0105ca wielu ziemian, z drugiej – wywo\u0142a\u0142y na tym polu zast\u00f3j i zupe\u0142n\u0105 prawie bierno\u015b\u0107. Poza nielicznymi wyj\u0105tkami, drobna szlachta wiejska pozosta\u0142a na uboczu, odosobniona i n\u0119dzna, prawie r\u00f3wnie obca i niedowierzaj\u0105ca panu ze dwora, jak i urz\u0119dnikowi z miasteczka. Od zupe\u0142nego sch\u0142opienia zlania si\u0119 z t\u0142umem rusi\u0144skim broni\u0142a j\u0105 tylko religia, jedyna jej ostoja i tarcza. Powoli zast\u0105pi\u0107 jej ona mia\u0142a narodowo\u015b\u0107. Ka\u017cdy szlachcic zagonowy, zapytany o to, kim jest, odpowiada\u0142 nieodmiennie: \u201eJa katolik, panie\u201d. W s\u0142owie \u201ekatolik\u201d mie\u015bci\u0142o si\u0119 wszystko, co dusze ich zdo\u0142a\u0142y jeszcze ocali\u0107 szerszego i ja\u015bniejszego.<\/em><\/p>\n

Dopiero po ukazie<\/strong><\/p>\n

Dopiero po carskim ukazie tolerancyjnym w 1905r. w Nowosielicy zbudowano katolick\u0105 kaplic\u0119. Wcze\u015bniej tutejsi Polacy musieli chodzi\u0107 do ko\u015bcio\u0142a w Po\u0142onnem. Kaplica ta, jak wszystko co by\u0142o zwi\u0105zane ze szlacheck\u0105 kultur\u0105, pad\u0142a ofiar\u0105 \u201ePo\u017cogi\u201d. W tym czasie administratorem klucza Nowosielicy by\u0142 m\u0105\u017c Zofii Kossak, Stefan Szczucki, kt\u00f3rego po\u015blubi\u0142a w 1915 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zofia Kossak-Szczucka<\/strong><\/p>\n

Znaj\u0105c rzecz z autopsji Kossak-Szczucka znakomicie odda\u0142a rozmiar okrucie\u0144stw dokonywanych przez \u017co\u0142nierzy rewolucyjnej Armii Czerwonej, ukrai\u0144skiej armii Petlury i band ch\u0142opskich na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia. Wstrz\u0105saj\u0105ca jest te\u017c jej inwokacja do Kres\u00f3w Wschodnich, kt\u00f3r\u0105 zako\u0144czy\u0142a ona \u201ePo\u017cog\u0119\u201d, w kt\u00f3rej wyra\u017ca \u017cal do Matki Ojczyzny za to, \u017ce pozostawi\u0142a za swoj\u0105 granic\u0105 tysi\u0105ce rodak\u00f3w na nich mieszkaj\u0105cych.<\/p>\n

Zag\u0142ada ziemia\u0144skiego \u015bwiata w Nowosielicy nie oznacza\u0142a jednak zag\u0142ady polsko\u015bci zar\u00f3wno w niej jak i w okolicy. Pr\u00f3by jej zsowietyzowania i skolektywizowania by\u0142y jednak podejmowane.<\/p>\n

W\u0142adze sowieckie utworzy\u0142y we wsi szko\u0142\u0119 polsk\u0105, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a jeszcze do po\u0142owy lat trzydziestych minionego wieku. Wszystkie zaj\u0119cia prowadzono w niej w j\u0119zyku polskim. W owym czasie we wsi Ukrai\u0144c\u00f3w bowiem nie by\u0142o. Co by o tej szkole nie powiedzie\u0107, stwierdzi\u0107 trzeba, \u017ce j\u0119zyka polskiego uczy\u0142a porz\u0105dnie. To, \u017ce przetrwa\u0142 on we wsi po dzi\u015b dzie\u0144, jest w znacznej mierze jej zas\u0142ug\u0105.<\/p>\n

– W naszym domu, jak pami\u0119tam, od dziecka rozmawiali\u015bmy tylko po polsku – wspomina Anna Susun – Moi rodzice chodzili do tej szko\u0142y i j\u0119zyka polskiego si\u0119 dobrze nauczyli. Ja j\u0119zyk ukrai\u0144ski zacz\u0119\u0142am poznawa\u0107 dopiero w szkole. Wcze\u015bniej nie zna\u0142am s\u0142owa po ukrai\u0144sku. Ojciec zawsze podkre\u015bla\u0142, \u017ce jeste\u015bmy Polakami i zwraca\u0142 nam uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 piel\u0119gnowania narodowej to\u017csamo\u015bci, zw\u0142aszcza obchodzenia katolickich \u015bwi\u0105t religijnych. Urodzi\u0142am si\u0119 za\u015b w 1949 r. i wychowywa\u0142am si\u0119 ju\u017c po wojnie. Ojciec urodzi\u0142 si\u0119 w 1924 r. i pami\u0119ta\u0142 moment likwidacji polskiej szko\u0142y, kt\u00f3r\u0105 poprzedzi\u0142o aresztowanie dyrektora. GPU zabra\u0142o go ze szko\u0142y podczas lekcji. Bojownicy posadzili go na w\u00f3z i powie\u017ali do Po\u0142onnego. Zd\u0105\u017cy\u0142 tylko zdj\u0105\u0107 czapk\u0119 i pomacha\u0107 ni\u0105 do uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy wybiegli przed budynek, by si\u0119 z nim po\u017cegna\u0107. Kilka dni p\u00f3\u017aniej aresztowano reszt\u0119 nauczycieli. Nikt ich ju\u017c nigdy nie widzia\u0142. Zostali zamordowani nie wiadomo gdzie.<\/p>\n

Przeciw ko\u0142chozom<\/strong><\/p>\n

Grono pedagogiczne miejscowej szko\u0142y nie by\u0142o pierwszymi ofiarami stalinowskiego terroru w Nowosielicy. Tutejsza polska zagonowa szlachta zap\u0119dzona si\u0142\u0105 do ko\u0142chozu tylko czeka\u0142a na stosowny moment, \u017ceby go rozwi\u0105za\u0107.<\/p>\n

W 1930 r. bior\u0105c za dobr\u0105 monet\u0119 jedno z o\u015bwiadcze\u0144 Stalina, przyst\u0105pili do rozwi\u0105zywania zawi\u0105zanego wcze\u015bniej ko\u0142chozu. Wywo\u0142ali tym co\u015b w rodzaju ludowego powstania w ca\u0142ej okolicy, krwawo oczywi\u015bcie st\u0142umionego. \u015awiadczy o tym m.in. fragment raportu Konsulatu Rzeczpospolitej Polskiej w Kijowie \u201eO sytuacji spo\u0142eczno-politycznej na Ukrainie oraz procesie cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Wyzwolenia Ukrainy\u201d z marca 1930 r. Czytamy w nim m.in.: W dniu 5 b. m. we wsi Nowosielica, rejonu Po\u0142onne na Szepietowszczy\u017anie, miejscowi ch\u0142opi, kt\u00f3rzy przyst\u0105pili do kolektywu, zdecydowali z kolektywu wyst\u0105pi\u0107. Rozpocz\u0119li zabiera\u0107 byd\u0142o, narz\u0119dzia, siano i zbo\u017ce, przygotowane do siewu. Miejscowi komsomolcy stawiali op\u00f3r, wobec czego dosz\u0142o do utarczki. Akcja wychodzenia z kolektyw\u00f3w przerzuca\u0142a si\u0119 z jednej wsi do drugiej. Wezwany oddzia\u0142 wojska (sto ludzi) ze Starokonstantynowa odm\u00f3wi\u0142 pos\u0142usze\u0144stwa i dopiero sprowadzone z Szepet\u00f3wki i Kijowa oddzia\u0142y wojskowe GPU po dw\u00f3ch tygodniach zaprowadzi\u0142y wzgl\u0119dny \u0142ad. W walkach z GPU u\u017cywano ze strony w\u0142o\u015bcian karabin\u00f3w i granat\u00f3w r\u0119cznych. Podobno jest 60 ofiar zabitych i ci\u0119\u017cko rannych. W okr\u0119gu szepetowskim aresztowano oko\u0142o 400 os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y przewiezione do wi\u0119zienia w Berdyczowie. Podobne zaj\u015bcia mia\u0142y miejsce we wsiach Kuchary, Wielkie Worobi, Ma\u0142e Worobi i Baran\u00f3wka okr\u0119gu koroste\u0144skiego.<\/em><\/p>\n

Fa\u0142szowanie historii<\/strong><\/p>\n

W\u0142adze sowieckie d\u0142awi\u0105c op\u00f3r w Nowsielicy i jej okolicach nie ograniczy\u0142y si\u0119 tylko do bezpo\u015bredniego uderzenia w jej niepokornych mieszka\u0144c\u00f3w. Wielkie straty spowodowa\u0142 w niej tzw. \u201eWielki g\u0142\u00f3d\u201d. Zmar\u0142o w\u00f3wczas w Nowosielicy 379 os\u00f3b. Informuje o tym pomnik przy wje\u017adzie do Po\u0142onnego, w kt\u00f3rym ka\u017cda z miejscowo\u015bci ma swoja tablic\u0119.<\/p>\n

Szkoda, \u017ce napisy zosta\u0142y sporz\u0105dzone tylko w j\u0119zyku ukrai\u0144skim. Sprawiaj\u0105 tym wra\u017cenie, \u017ce g\u0142\u00f3wnymi ofiarami \u201eWielkiego g\u0142odu\u201d w rejonie Po\u0142onnego byli Ukrai\u0144cy, tymczasem za\u015b tu zosta\u0142 on skierowany przede wszystkim przeciw Polakom. Zapominanie o tym jest fa\u0142szowaniem historii…<\/p>\n

Po \u201eWielkim g\u0142odzie\u201d z Nowosielicy nie bardzo ju\u017c by\u0142o kogo wywozi\u0107 do Kazachstanu. Cho\u0107 w\u0142adze oczywi\u015bcie z wyw\u00f3zek nie zrezygnowa\u0142y. Jak wynika z relacji Anny Sosun, GPU, realizuj\u0105ce wyw\u00f3zk\u0119, tym razem zbytnio si\u0119 nie wysila\u0142o.<\/p>\n

– M\u00f3j dziadek Ignacy Podwysocki te\u017c by\u0142 na li\u015bcie do wywiezienia – wspomina – Jaki\u015b miesi\u0105c przed tym faktem zosta\u0142 ostrze\u017cony przez kogo\u015b \u017cyczliwego, kt\u00f3ry doradzi\u0142 mu, \u017ceby ukry\u0142 si\u0119 gdzie\u015b i przeczeka\u0142 ca\u0142\u0105 operacj\u0119. Dziadkowi nie trzeba by\u0142o tego dwa razy powtarza\u0107. Mia\u0142 siostr\u0119 w Nowogrodzie Wo\u0142y\u0144skim na \u017bytomierszczy\u017anie i natychmiast do niej wyjecha\u0142.Po pewnym czasie jak wszystko si\u0119 uspokoi\u0142o, wr\u00f3ci\u0142 do domu i nikt si\u0119 go ju\u017c nie czepia\u0142.<\/p>\n

Mojego drugiego dziadka od wyw\u00f3zki uratowa\u0142 fakt, \u017ce nosi\u0142 on imi\u0119 Jasiek. Funkcjonariusze GPU szukali Iwana. On za\u015b twierdzi\u0142, \u017ce nie jest \u017cadnym Iwanem, tylko Ja\u015bkiem. Iwan za\u015b to jego brat, kt\u00f3ry uciek\u0142 do Lwowa. Tak\u017ce go nie wywieziono, bo istotnie mia\u0142 brata Jana, kt\u00f3ry uciek\u0142 do Polski i zosta\u0142 znanym artyst\u0105.<\/p>\n

Na wszelki wypadek r\u00f3wnie\u017c na pewien czas wyjecha\u0142. Wiadomo by\u0142o, \u017ce przecie\u017c Polacy maj\u0105cy rodziny w Polsce tak\u017ce byli represjonowani.<\/p>\n

Z rodzinnych przekaz\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Pani Anna b\u0119d\u0105ca ju\u017c na emeryturze zna rzecz jasna histori\u0119 Nowosielicy g\u0142\u00f3wnie z rodzinnych przekaz\u00f3w. Sama prze\u017cy\u0142a w niej ca\u0142e swoje doros\u0142e \u017cycie. Tu si\u0119 urodzi\u0142a, wykszta\u0142ci\u0142a, pracowa\u0142a w \u201eSielradzie\u201d , odpowiadaj\u0105c za gospodark\u0119 ziemi\u0105. P\u00f3\u017aniej awansowa\u0142a i podobn\u0105 funkcj\u0119 wykonywa\u0142a w Radzie Rejonowej w Po\u0142onnem. Mimo, \u017ce wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ukrai\u0144ca i to prawos\u0142awnego, co si\u0142\u0105 rzeczy spowodowa\u0142o, \u017ce w jej domu g\u0142\u00f3wnym j\u0119zykiem sta\u0142 si\u0119 ukrai\u0144ski, bo m\u0105\u017c polskiego nie zna\u0142 ni w z\u0105b, to tak wychowa\u0142a swoje dzieci, \u017ce jej c\u00f3rka Tatiana jest obecnie we wsi liderem polsko\u015bci. Uczy w szkole j\u0119zyka polskiego i jest przewodnicz\u0105c\u0105 oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Ukrainie w Nowosielicy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eWeseli Muzycy\u201d z wyst\u0119pem w Pilawie<\/strong><\/p>\n

Odrodzenie polsko\u015bci w wiosce nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak za jej spraw\u0105. Impuls do niego dali Ojcowie Franciszkanie z Po\u0142onnego, kt\u00f3rzy wskrzesili w Nowosielicy parafie. Wychowanek ks. G\u0142adysiewicza o. Stanis\u0142aw Szyrokoradiuk zbudowa\u0142 w niej ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 w 1995 r., gdy zosta\u0142 biskupem pomocniczym diecezji \u017cytomierskiej. Jego nast\u0119pca o. Jan Duklan zakonnik bardzo oddany sprawie odrodzenia polsko\u015bci, od razu zacz\u0105\u0142 organizowa\u0107 przy ko\u015bciele lekcje j\u0119zyka polskiego, staraj\u0105c si\u0119, by jak najwi\u0119cej dzieci nauczy\u0142o si\u0119 j\u0119zyka przodk\u00f3w i wr\u00f3ci\u0142o do korzeni.<\/p>\n

Bez niego nic by nie by\u0142o<\/strong><\/p>\n

– Nie czyni\u0142 tego sam, bo nie mia\u0142 na to czasu. Pracy w po\u0142o\u0144skiej parafii mia\u0142 bardzo du\u017co – wspomina pani Anna – Zleci\u0142 to siostrze Andrzei, kt\u00f3ra to czyni\u0142a z wielkim oddaniem, ucz\u0105c dzieci, m\u0142odzie\u017c i doros\u0142ych j\u0119zyka polskiego. Moja c\u00f3rka Tatiana, kt\u00f3ra by\u0142a nauczycielk\u0105 te\u017c ucz\u0119szcza\u0142a na jej zaj\u0119cia i tak si\u0119 do nich przyk\u0142ada\u0142a, \u017ce postanowi\u0142a uko\u0144czy\u0107 odpowiednie studia i uczy\u0107 dzieci j\u0119zyka polskiego w tutejszej szkole. Jeste\u015bmy ojcu Janowi Duklanowi bardzo wdzi\u0119czni. Niech mu B\u00f3g da zdrowie! Bez niego wie\u015b by si\u0119 chyba nie obudzi\u0142a… Jego nast\u0119pcy niestety nie kontynuuj\u0105 zapocz\u0105tkowanej przez niego pracy. Nie ma u nas ju\u017c Mszy \u015bw. ani katechezy po polsku. Prosili\u015bmy franciszkan\u00f3w , \u017ceby katecheza dla dzieci by\u0142a po polsku, ale us\u0142yszeli\u015bmy w odpowiedzi, \u017ce jak chcemy by dzieci umia\u0142y po polsku, to powinni\u015bmy – „uczy\u0107 je doma”. Od nauki j\u0119zyka polskiego jest szko\u0142a nie ko\u015bci\u00f3\u0142. Kto chce uczestniczy\u0107 w polskiej Mszy \u015bw. ten musi w niedziel\u0119 jecha\u0107 do Po\u0142onnego. Tylko tam franciszkanie zostawili jedn\u0105 Msz\u0119 \u015bw. w j\u0119zyku polskim. Wiele os\u00f3b zw\u0142aszcza starszych tak robi. Uwa\u017caj\u0105 bowiem, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym musz\u0105 modli\u0107 si\u0119 po ukrai\u0144sku to cerkiew, a nie ko\u015bci\u00f3\u0142… Najstarsze osoby nawet, je\u017celi na co dzie\u0144 nie rozmawiaj\u0105 po polsku, to tylko w nim umiej\u0105 si\u0119 modli\u0107 i uwa\u017caj\u0105, \u017ce maja do tego prawo…<\/p>\n

C\u00f3rka pani Anny – Tatiana – przyznaje, \u017ce polsko\u015bci\u0105 zainteresowa\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki ojcu Duklanowi i siostrze Andrzei. O ile wcze\u015bniej co\u015b nieco\u015b rozumia\u0142a po polsku, to czyta\u0107 nie umia\u0142a ani s\u0142owa. Nie zna\u0142a nawet \u0142aci\u0144skich liter.<\/p>\n

– Ojciec Jan nie poprzesta\u0142 rzecz jasna tylko na lekcjach prowadzonych przy ko\u015bciele przez siostr\u0119 zakonn\u0105, wiedzia\u0142, \u017ce to nie wystarczajy – wspomina – Zaprosi\u0142 on do Po\u0142onnego pana Adama Ch\u0142opka, prezesa Zjednoczenia Nauczycieli Polskich na Ukrainie w Drohobyczu, prywatnie swego przyjaciela i zorganizowa\u0142 z nim spotkanie nauczycieli polskiego pochodzenia. Zach\u0119ci\u0142 nauczycieli, by jako pierwsi dali przyk\u0142ad i zacz\u0119li uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka przodk\u00f3w. Zaproponowa\u0142 im, by pojechali na Letni\u0105 Szko\u0142\u0119 J\u0119zyka Polskiego do Rzeszowa. Ja skorzysta\u0142am z tej propozycji. P\u00f3\u017aniej zapisa\u0142am si\u0119 na podyplomowe studia polonistyczne na Wy\u017cszej Szkole Pedagogicznej w Drohobyczu, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142am i dzi\u015b w tutejszej szkole ucz\u0119 j\u0119zyka polskiego. Uda\u0142o mi si\u0119 zorganizowa\u0107 w niej pracowni\u0119 j\u0119zyka polskiego , stanowi\u0105c\u0105 chlub\u0119 dyrekcji tej plac\u00f3wki. Wszystkie szkolne konferencje s\u0105 w niej przeprowadzane. Zainteresowanie nauk\u0105 j\u0119zyka polskiego w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w jest spore, cho\u0107 stanowi on przedmiot fakultatywny czyli nadobowi\u0105zkowy. Wprowadzi\u0107 go jako przedmiot obowi\u0105zkowy jest niemo\u017cliwe. Trzeba by usun\u0105\u0107 obowi\u0105zkowy j\u0119zyk rosyjski, co w tutejszych realiach jest niemo\u017cliwe.<\/p>\n

\u201eWeseli Muzycy\u201d<\/strong><\/p>\n

Pani Tatiana nie ogranicza si\u0119 tylko do nauczania j\u0119zyka polskiego. Prowadzi te\u017c z dzie\u0107mi prac\u0119 kulturaln\u0105. Zorganizowa\u0142a m.in. zesp\u00f3\u0142 \u201eWeseli Muzycy\u201d, kt\u00f3ry ju\u017c dwukrotnie wyst\u0119powa\u0142 w Polsce. (Pisali\u015bmy o nim w poprzednim numerze – od red.<\/span>)<\/p>\n

W Nowosielicy Polacy zacz\u0119li te\u017c na fali o\u017cywienia narodowego wyst\u0119powa\u0107 o \u201eKart\u0119 Polaka\u201d. Nie jest to jeszcze masowy trend, ale jest nadzieja, \u017ce wniosk\u00f3w o wydanie tego dokumentu b\u0119dzie przybywa\u0107.<\/p>\n

– Mieszka\u0144cy Nowosielicy rzadko niestety je\u017cd\u017c\u0105 do Polski i nie widz\u0105 potrzeby starania si\u0119 o ten dokument – m\u00f3wi Tatiana Susun – Tu wszyscy wiedz\u0105, kto jest Polakiem i nikt tego nie musi udowadnia\u0107.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce je\u017celi \u015brodowisko polskie w Nowosielicy by\u0142oby bardziej dostrze\u017cone w kraju, to proces odrodzenia narodowego w tej wiosce zosta\u0142by wzmocniony. Nowosielica z pewno\u015bci\u0105 na to zas\u0142uguje. Swoim trwaniem dopisuje stale epilog do \u201ePo\u017cogi\u201d – dzie\u0142a swojej wielkiej rodaczki.<\/p>\n

Marek A. KOPROWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowosielica \u2013 dawna dzier\u017cawa Szczuckich Dzisiejsza Nowosielica to de facto przedmie\u015bcie Po\u0142onnego. W obwodzie chmielnickim stanowi ona swoisty unikat. O ile wsie generalnie kurcz\u0105 si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4392,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-4391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2014"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t