{"id":4648,"date":"2021-04-20T03:09:08","date_gmt":"2021-04-20T00:09:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/wojciech-alojzy-swietoslawski-polski-profesor-prekursor-minister-z-kijowa\/"},"modified":"2024-12-13T03:21:57","modified_gmt":"2024-12-13T01:21:57","slug":"wojciech-alojzy-swietoslawski-polski-profesor-prekursor-minister-z-kijowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/wojciech-alojzy-swietoslawski-polski-profesor-prekursor-minister-z-kijowa\/","title":{"rendered":"Wojciech Alojzy \u015awi\u0119tos\u0142awski: polski profesor, prekursor, minister z… Kijowa"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Proponujemy pierwszy artyku\u0142 w ramach Projektu \u201eDiariusz Polonii, krok za krokiem\u201d zainicjowanym przez Kijowskie Polskie Kulturalno-O\u015bwiatowe Stowarzyszenie im. A. Mickiewicza wsp\u00f3lnie z OPOS \u201ePolonia\u201d a obejmuj\u0105cym cykl artyku\u0142\u00f3w o nieznanych bli\u017cej Polakach miasta Kijowa.
<\/strong><\/p>\n

Wybitni Polacy Kijowa \u2013 czy du\u017co nazwisk jeste\u015bmy w stanie przypomnie\u0107 od razu? Prawie wszyscy wymieni\u0105 Kazimierza Malewicza i W\u0142adys\u0142awa Horodeckiego. Kto\u015b doda malarza Wilhelma Kotarbi\u0144skiego, a kto\u015b nadmieni, \u017ce Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz i Janusz Korczak przez pewien czas mieszkali w Kijowie. I tylko nieliczni wspomn\u0105 o Wojciechu \u015awi\u0119tos\u0142awskim.<\/p>\n

Kim by\u0142 ten „znany nieznany” Polak? Dlaczego jego pomnik od 2013 roku stoi przy budynku nr 4 Kijowskiej Politechniki?<\/p>\n

Wojciech \u015awi\u0119tos\u0142awski <\/em>by\u0142 wybitnym profesorem chemii fizycznej, tw\u00f3rc\u0105 teorii proces\u00f3w koksowania oraz przetwarzania smo\u0142y w\u0119gla kamiennego i tw\u00f3rc\u0105 nowego trendu chemii fizycznej \u2013 poliazeotropii.<\/p>\n

Wojciech Alojzy \u015awi\u0119tos\u0142awski urodzi\u0142 si\u0119 21 czerwca 1881 r. ( w dniu 21 czerwca 2021 min\u0119\u0142o 140 lat od jego urodzin) we wsi Kiryj\u00f3wka na Wo\u0142yniu (teraz rejon lubarski obwodu \u017cytomierskiego).<\/p>\n

Lata szkolne i akademickie sp\u0119dzi\u0142 w Kijowie. W 1899 r. uko\u0144czy\u0142 gimnazjum, a w 1906 r. \u2013 wydzia\u0142 Chemiczny Kijowskiego Instytutu Politechnicznego uzyskuj\u0105c kwalifikacj\u0119 in\u017cyniera-technologa oraz dyplom I stopnia.<\/p>\n

Badaniami naukowymi zacz\u0105\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 jeszcze w lata studenckie, wydrukowa\u0142 dwa artyku\u0142y we wsp\u00f3\u0142autorstwie ze swoim kierownikiem profesorem W.G. Szaposznikowym. Od roku 1908 pracowa\u0142 jako asystent Katedry Technologii Barwnik\u00f3w Politechniki Kijowskiej, p\u00f3\u017aniej jako asystent lekcyjny na Katedrze Chemii Nieorganicznej (b\u0119d\u0105c asystentem \u015awi\u0119tos\u0142awski mia\u0142 wyj\u0105tkowe prawo kierowania pracami dyplomowymi z termochemii).<\/p>\n

W 1909 r. Wojciech \u015awi\u0119tos\u0142awski po\u015blubi\u0142 Mari\u0119 Olszewsk\u0105, a w 1910 r. urodzi\u0142a im si\u0119 c\u00f3rka Janina \u015awi\u0119tos\u0142awska (zosta\u0142a matematykiem i znana jest jako prekursor stosowania metod matematycznych w chemii analitycznej, inspiratorem szko\u0142y naukowej w zakresie stosowania spektroskopii).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Profesor \u015awi\u0119tos\u0142awski podczas uroczysto\u015bci nadania mu doktoratu honoris causa przez Senat Politechniki Warszawskiej, 1961r.<\/strong><\/p>\n

Dzi\u0119ki pracom z termochemii substancji organicznych Wojciech \u015awi\u0119tos\u0142awski sta\u0142 si\u0119 tak znanym, \u017ce w ko\u0144cu w 1910 roku Rosyjskie Towarzystwo Fizykochemiczne wyr\u00f3\u017cni\u0142o go wysok\u0105 Nagrod\u0105 im. D. Mendelejewa. Jednocze\u015bnie zosta\u0142 te\u017c powo\u0142any na stanowisko kierownika Laboratorium Chemicznego im. \u0141uginina na Uniwersytecie Moskiewskim, gdzie pracowa\u0142 w latach 1910 \u2014 1918. A w 1917 r. po obronie dysertacji magisterskiej pt. „Zwi\u0105zki dwuazowe. Badania termochemiczne” \u015awi\u0119tos\u0142awski otrzyma\u0142 stopie\u0144 doktora chemii z pomini\u0119ciem stopnia magistra (ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 donios\u0142o\u015b\u0107 praca zosta\u0142a uznan\u0105 jako doktorska).<\/p>\n

Koledzy uwa\u017cali go za wyj\u0105tkowo utalentowanego eksperymentatora. Opracowa\u0142, bowiem najbardziej precyzyjn\u0105 metodyk\u0119 wymiar\u00f3w kalorymetrycznych, stworzy\u0142 teori\u0119 proces\u00f3w koksowania oraz przetwarzania smo\u0142y w\u0119glowej i wreszcie zosta\u0142 przecie\u017c prekursorem nowego trendu chemii fizycznej \u2013 poliazeotropii.<\/p>\n

W roku 1918, po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, wr\u00f3ci\u0142 do kraju i ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej, gdy powo\u0142ano go na stanowisko profesora zwyczajnego chemii fizycznej Politechniki Warszawskiej powr\u00f3ci\u0142 do bada\u0144 naukowych.<\/p>\n

Cz\u0142onek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1922 r.), prezes Polskiego Towarzystwa Chemicznego (1925\u20131926), wiceprezes Mi\u0119dzynarodowej Unii Chemicznej (od 1928), prezes Komisji Danych Fizykochemicznych (od 1934), przewodnicz\u0105cy Mi\u0119dzynarodowej Komisji Wzorc\u00f3w Fizykochemicznych (od 1938), dziekan i rektor na Politechnice Warszawskiej, redaktor \u201eRocznik\u00f3w Chemii\u201d, cz\u0142onek Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci (od 1923 r., w latach 1934\u20131946 wiceprezes), cz\u0142onek Akademii Nauk Technicznych (od 1923 r.) i Tymczasowego Komitetu Doradczo-Naukowego (od 1933) \u2013 to wszystko dotyczy Wojciecha \u015awi\u0119tos\u0142awskiego.<\/p>\n

Nie! To jeszcze nie wszystko, bo od 12 pa\u017adziernika 1935 do 15 maja 1936 by\u0142 ministrem wyzna\u0144 religijnych i o\u015bwiecenia publicznego w rz\u0105dzie Mariana Zyndrama-Ko\u015bcia\u0142kowskiego, a od 16 pa\u017adziernika 1936 do 30 wrze\u015bnia 1939 w rz\u0105dzie Felicjana S\u0142awoja Sk\u0142adkowskiego, no i ponadto w latach 1935\u20131939 zasiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Senacie RP.<\/p>\n

Czy w tym czasie porzuci\u0142 nauk\u0119? Nie! Zajmowa\u0142 si\u0119 opracowaniem pierwszego czterotomowego podr\u0119cznika „Chemia fizyczna”.<\/p>\n

\u00a0Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie przebywa\u0142 do jej zako\u0144czenia, pracuj\u0105c jako badacz i profesor na uniwersytecie w Pittsburghu.<\/p>\n

W listopadzie 1946 r. Wojciech \u015awi\u0119tos\u0142awski wr\u00f3ci\u0142 do Polski, gdzie stworzy\u0142 od podstaw Katedr\u0119 Chemii Fizycznej na Uniwersytecie Warszawskim i zosta\u0142 kierownikiem Katedry Chemii Fizycznej Stosowanej na Politechnice Warszawskiej, gdzie prowadzi\u0142 zaj\u0119cia z fizykochemii w\u0119gla kamiennego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dorobek naukowy profesora to ponad 500 publikacji naukowych, 11 monografii i wiele patent\u00f3w. By\u0142 wielokrotnie nominowany do nagrody Nobla w dziedzinie chemii (1936, 1950, 1957, 1958, 1960 i 1962). Niestety bezowocnie.<\/p>\n

Trudno jednak znale\u017a\u0107 w historii nauk \u015bcis\u0142ych oraz przyrodniczych przyk\u0142ad takiego po\u015bwi\u0119cenia i efektywno\u015bci naukowej, tym bardziej w tak skomplikowanym okresie, kiedy w \u015bwiecie toczy\u0142y dwie niszczycielskie wojny. Niejednokrotnie baz\u0119 badawcz\u0105 niemal zupe\u0142nie zrujnowan\u0105 przysz\u0142o mu si\u0119 stwarza\u0107 na nowo.<\/p>\n

Profesor \u015awi\u0119tos\u0142awski uwa\u017ca\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 najwy\u017cszym obowi\u0105zkiem cz\u0142owieka wobec spo\u0142ecze\u0144stwa. Ponad p\u00f3\u0142 stulecia s\u0142u\u017cy\u0142 nauce.<\/p>\n

Rozw\u00f3j chemii by\u0142 jego niezmiennym celem. Naukowiec potrafi\u0142 wciela\u0107 swoje idee naukowe stosuj\u0105c zwyczajne \u015brodki. By\u0142 przekonywuj\u0105cym, uporczywym i nawet upartym, kiedy sprawy dotyczy\u0142y racji naukowej. Przy tym by\u0142 cz\u0142owiekiem skromnym, bezpo\u015brednim, \u017cyczliwym w stosunku do koleg\u00f3w oraz otoczenia. \u015awiat odbiera Wojciecha \u015awi\u0119tos\u0142awskiego jako tw\u00f3rc\u0119 post\u0119powych metod badawczych w chemii fizycznej, wynalazc\u0119 przyrz\u0105d\u00f3w mierniczych, wyk\u0142adowc\u0119 uniwersyteckiego, dzia\u0142acza spo\u0142ecznego, otwartego do szerokiej wsp\u00f3\u0142pracy. A w\u0142a\u015bnie on sam zawsze podkre\u015bla\u0142 swoj\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wobec kochanej Politechniki Kijowskiej, nigdy nie zapomina\u0142 swojej Alma Mater i na pocz\u0105tku lat 20-ch nawet zosta\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli, istniej\u0105cej w Polsce do naszych dni Sekcji Wychowank\u00f3w Politechniki Kijowskiej,.<\/p>\n

Wojciech Alojzy \u015awi\u0119tos\u0142awski zmar\u0142 29 kwietnia 1968 roku i zosta\u0142 pochowany w Alei Zas\u0142u\u017conych Cmentarza na Pow\u0105zkach w Warszawie.<\/p>\n

\u00a0A 30 sierpnia 2013 roku przy budynku nr 4 NTUU KPI ods\u0142oni\u0119to jego pomnik. Idea upami\u0119tnienia profesora \u015awi\u0119tos\u0142awskiego wysz\u0142a od dr. Janusza Fuksa z polskiej Sekcji Wychowank\u00f3w Politechniki Kijowskiej, a zrealizowana zosta\u0142a z inicjatywy prof. Michai\u0142a Zgurowskiego rektora Politechniki Kijowskiej (KPI).<\/p>\n

Alla JELSKA, Olga OZOLINA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Proponujemy pierwszy artyku\u0142 w ramach Projektu \u201eDiariusz Polonii, krok za krokiem\u201d zainicjowanym przez Kijowskie Polskie Kulturalno-O\u015bwiatowe Stowarzyszenie im. A. Mickiewicza wsp\u00f3lnie z OPOS \u201ePolonia\u201d a…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-4648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t