{"id":4662,"date":"2015-12-25T12:19:09","date_gmt":"2015-12-25T10:19:09","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/nasz-autor-i-przyjaciel-na-dolnym-slasku\/"},"modified":"2024-12-13T03:28:11","modified_gmt":"2024-12-13T01:28:11","slug":"nasz-autor-i-przyjaciel-na-dolnym-slasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/nasz-autor-i-przyjaciel-na-dolnym-slasku\/","title":{"rendered":"Nasz autor i przyjaciel na Dolnym \u015al\u0105sku"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
23 wrze\u015bnia nasz d\u0142ugoletni autor z Wroc\u0142awia, pasjonat i dzia\u0142acz ruchu absolwent\u00f3w Politechniki Kijowskiej w Polsce Janusz Fuksa sko\u0144czy\u0142 80 lat. W znakomitej kondycji w przeddzie\u0144 swego jubileuszu odwiedzi\u0142 Kij\u00f3w, redakcj\u0119 gazety Polak\u00f3w Ukrainy, z kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuje od lat. Ch\u0119tnie zgodzi\u0142 si\u0119 na ten wywiad<\/strong>.<\/p>\n

Borys Dragin: – Niedawno \u015bwi\u0119towa\u0142 Pan okr\u0105g\u0142\u0105 rocznic\u0119 w Pana \u017cyciu. W zwi\u0105zku z tym chcia\u0142bym zada\u0107 kilka pyta\u0144. Uko\u0144czy\u0142 Pan Politechnik\u0119 Kijowsk\u0105. Jak do tego dosz\u0142o? Czy rodzic\u00f3w sta\u0107 by\u0142o na zagraniczne studia syna? <\/em><\/strong><\/p>\n

Janusz Fuksa:<\/strong> – W tych starych czasach, a by\u0142 to rok 1954, pa\u0144stwo polskie wysy\u0142a\u0142o najlepszych abiturient\u00f3w na studia zagraniczne, co oznacza\u0142o studia w Zwi\u0105zku Radzieckim, Chinach, Czechos\u0142owacji, Niemieckiej Republice Demokratycznej i na W\u0119grzech. Dyrektor szko\u0142y w \u015awidnicy zaproponowa\u0142 mi w jedenastej klasie takie studia. Wybra\u0142em Kraj Rad, bo po sze\u015bciu latach nauki nie\u017ale, jak uwa\u017ca\u0142em, zna\u0142em j\u0119zyk rosyjski.<\/p>\n

Po kursach we Wroc\u0142awiu i w Warszawie, po zdaniu dodatkowych egzamin\u00f3w wyjecha\u0142em z grup\u0105 m\u0142odych ludzi do Moskwy, a stamt\u0105d do Kijowa. Cieszy\u0142em si\u0119, bo to i cieplej ni\u017c w Rosji, i moja mama pochodzi\u0142a z Zaleszczyk, a ojciec wychowa\u0142 si\u0119 na wsi pod Dynowem, gdzie przed wojn\u0105 Polacy i Ukrai\u0144cy \u017cyli w zgodzie, wzajemnie siebie odwiedzaj\u0105c podczas \u015bwi\u0105t.<\/p>\n

I tak oto od 1 wrze\u015bnia 1954 r. sta\u0142em si\u0119 studentem Kijowskiego Instytutu Politechnicznego (KPI). Studia op\u0142aca\u0142o pa\u0144stwo polskie, wyp\u0142aca\u0142o te\u017c przez Konsulat w Kijowie stypendium, kt\u00f3re by\u0142o znacznie wy\u017csze od stypendi\u00f3w moich ukrai\u0144skich koleg\u00f3w. Pa\u0144stwo \u017c\u0105da\u0142o tylko jednego: dobrego przygotowania do zawodu in\u017cynierskiego. Do przebywania na studiach zagranicznych upowa\u017cnia\u0142y zdobyte na egzaminach sesyjnych stopnie bardzo dobre i dobre. Pami\u0119tam, \u017ce koleg\u0119, kt\u00f3ry na pierwszym roku otrzyma\u0142 kilka ocen dostatecznych, odwo\u0142ano z Kijowa. Kontynuowa\u0142 on studia w Politechnice Warszawskiej.<\/p>\n

– To chyba trudno by\u0142o sprosta\u0107 tak wysokim wymaganiom na uczelni. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Wszyscy polscy studenci tych lat mieli za sob\u0105 uko\u0144czenie z wyr\u00f3\u017cnieniem jedenastych klas w jednolitych szko\u0142ach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z 7 klas podstawowych i 4 klas licealnych, byli wi\u0119c nie\u017ale przygotowani i mieli nawyki do nauki. Komplikowa\u0142a zrozumienie wyk\u0142ad\u00f3w s\u0142aba jednak na pocz\u0105tku znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka rosyjskiego, bo w tym j\u0119zyku s\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142ad\u00f3w, cho\u0107 koledzy z Uniwersytetu Kijowskiego mieli zaj\u0119cia po ukrai\u0144sku. Pami\u0119tam, \u017ce d\u0142ugo myli\u0142y mi si\u0119 poj\u0119cia \u043f\u0430\u0440\u0430\u043b\u043b\u0435\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 (r\u00f3wnoleg\u0142y) i \u043f\u0435\u0440\u043f\u0435\u043d\u0434\u0438\u043a\u0443\u043b\u044f\u0440\u043d\u044b\u0439 (prostopad\u0142y). W ramach polskiego ziomkostwa student\u00f3w wsp\u00f3\u0142zawodniczyli\u015bmy na oceny egzaminacyjne: raz lepsza by\u0142a grupa politechniczna, kiedy indziej grupa uniwersytecka. \u015arednie ocen rzadko schodzi\u0142y poni\u017cej 4,5. Wyniki og\u0142aszano na zebraniach student\u00f3w w polskim Konsulacie, a po zebraniach zwykle odbywa\u0142y si\u0119 pota\u0144c\u00f3wki przy muzyce z magnetofonu.<\/p>\n

– Po zapoznaniu si\u0119 z niekt\u00f3rymi Pana artyku\u0142ami o Ukrainie w Internecie domy\u015blam si\u0119, \u017ce studia wykorzysta\u0142 Pan nie tylko do nauki.<\/em><\/strong><\/p>\n

Tak, ju\u017c w liceum interesowa\u0142em si\u0119 krajoznawstwem i fotografi\u0105. Odbywali\u015bmy wiele wycieczek po Dolnym \u015al\u0105sku. Wraz z koleg\u0105 we dw\u00f3jk\u0119 na rowerach objechali\u015bmy Polsk\u0119 w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni. W Kijowie do\u0142\u0105czy\u0142em do student\u00f3w pasjonat\u00f3w turystyki. Pr\u00f3cz wielu wycieczek wok\u00f3\u0142 Kijowa odbyli\u015bmy dwie d\u0142ugotrwa\u0142e, bo prawie miesi\u0119czne, piesze w\u0119dr\u00f3wki po Krymie od Symferopola do Ja\u0142ty oraz przez Ural P\u00f3\u0142nocny od Iwdela i Po\u0142unocznego do Krasnowiszerska i Solikamska. To prawie ta sama trasa, na kt\u00f3rej 5 miesi\u0119cy po nas zim\u0105 zgin\u0119\u0142a na Uralu 9-osobowa grupa Diat\u0142owa. Zami\u0142owanie do krajoznawstwa i fotografii zosta\u0142o mi do dzi\u015b.<\/p>\n

– Ale pi\u0119\u0107 lat studi\u00f3w w Kijowie min\u0119\u0142o. Co by\u0142o dalej?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Po obronie pracy dyplomowej i otrzymaniu dyplomu z wyr\u00f3\u017cnieniem Politechniki Kijowskiej zatrudni\u0142em si\u0119 na okres wakacji w Konsulacie Generalnym. By\u0142 rok 1959 i w\u0142a\u015bnie potrzebna by\u0142a pomoc w prowadzeniu drugiej akcji przesiedle\u0144czej Polak\u00f3w z Ukrainy do kraju, kt\u00f3r\u0105 zainicjowa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka. Pami\u0119tam te pe\u0142ne segregatory list\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy postanowili wyjecha\u0107 do Polski, te sprawy maj\u0105tkowe, kt\u00f3re trzeba by\u0142o rozwi\u0105za\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce w \u00f3wczesnej repatriacji jest i m\u00f3j niewielki udzia\u0142.<\/p>\n

A we wrze\u015bniu by\u0142em ju\u017c w kraju. Jako in\u017cynier mechanik znalaz\u0142em prac\u0119 konstruktora we Wroc\u0142awiu w fabryce produkuj\u0105cej \u0142adowarki hydrauliczne dla budownictwa. Pa\u0144stwo zrezygnowa\u0142o ju\u017c wtedy z przydzia\u0142\u00f3w pracy. P\u00f3\u017aniej pracowa\u0142em w fabryce ci\u0119\u017ckich przyczep i naczep samochodowych. W podniesieniu kwalifikacji in\u017cynierskich pom\u00f3g\u0142 mi kurs rzecznik\u00f3w patentowych. W Politechnice Wroc\u0142awskiej eksternistycznie uko\u0144czy\u0142em studia i obroni\u0142em prac\u0119 doktorsk\u0105.<\/p>\n

Moje zainteresowania pozazawodowe rozwin\u0105\u0142 kurs przewodnik\u00f3w turystycznych. Organizowa\u0142em wiele wycieczek autokarowych po Dolnym \u015al\u0105sku i pieszych w polskich g\u00f3rach od Karkonoszy po Bieszczady, w tym 2-tygodniowe m\u0142odzie\u017cowe obozy w\u0119drowne.Dzi\u0119ki obozowi turystycznemu KPI na Kaukazie uda\u0142o mi si\u0119 dwukrotnie wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w w\u0119dr\u00f3wkach tak\u017ce w tych g\u00f3rach.<\/p>\n

Z mojego zak\u0142adu zosta\u0142em delegowany do pracy w wydziale ekonomicznym Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR. Praca polega\u0142a przede wszystkim na wspieraniu rozwoju dolno\u015bl\u0105skiego przemys\u0142u.Dodam, \u017ce w tym czasie rozbudowywa\u0142y si\u0119 PAFAWAG, DOLMEL, ELWRO, HUTMEN, PZL-HYDRAL i inne wroc\u0142awskie przedsi\u0119biorstwa. W latach 70. i 80. zatrudnienie w przemy\u015ble wojew\u00f3dztwa wroc\u0142awskiego wzros\u0142o o 20%, produkcja sprzedana (w cenach sta\u0142ych) ponad 2-krotnie, za\u015b warto\u015b\u0107 produkcyjnych \u015brodk\u00f3w trwa\u0142ych powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 prawie 3 razy.<\/p>\n

Dzi\u015b nie ma ju\u017c obydwu zak\u0142ad\u00f3w, w kt\u00f3rych pracowa\u0142em, nie ma ELWRO, a z czterech wymienionych czo\u0142owych zak\u0142ad\u00f3w Wroc\u0142awia pozosta\u0142y niewielkie prywatne przedsi\u0119biorstwa, zatrudniaj\u0105ce na og\u00f3\u0142 10-krotnie mniej pracownik\u00f3w. Dobrze, \u017ce pa\u0144stwo nie wyzby\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni akcji Kombinatu G\u00f3rniczo-Hutniczego Miedzi, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 on jednym z czo\u0142owych producent\u00f3w miedzi na \u015bwiecie.<\/p>\n

– Ale nast\u0105pi\u0142a w Polsce zmiana ustroju. Jak znalaz\u0142 si\u0119 Pan w nowej sytuacji?<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Moje wieloletnie przyjazne kontakty z Politechnik\u0105 Kijowsk\u0105 i z Ukrain\u0105 przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce przy Stowarzyszeniu Wsp\u00f3\u0142pracy Polska-Wsch\u00f3d we Wroc\u0142awiu zorganizowali\u015bmy w 1990 r. sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a si\u0119 marketingiem na rzecz dolno\u015bl\u0105skich przedsi\u0119biorstw na Ukrainie i w Rosji.<\/p>\n

Organizowali\u015bmy wystawy wyrob\u00f3w przemys\u0142owych w Kijowie, Moskwie, wyjazdy misji gospodarczych do Moskwy, Petersburga, Kaliningradu, Kijowa i na Krym. T\u0142umaczy\u0142em teksty techniczne i ekonomiczne. W\u00f3wczas, w latach 90., prowadzi\u0142em te\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105: wozili\u015bmy dary do Kijowa dla \u015brodowiska polskiego, przyjmowali\u015bmy podczas wakacji we Wroc\u0142awiu polskie dzieci z Kijowa. Prac\u0105 marketingow\u0105 zajmowa\u0142em si\u0119 te\u017c po przej\u015bciu na emerytur\u0119, ale teraz mog\u0142em ju\u017c wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ci\u0107 dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej w organizacjach, w kt\u00f3rych si\u0119 anga\u017cuj\u0119.<\/p>\n

– Domy\u015blam si\u0119, \u017ce wymieni Pan przede wszystkim wasz\u0105 organizacj\u0119 absolwenck\u0105.<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Tak. Od 1974 r., co cztery lata, koledzy wybieraj\u0105 mnie przewodnicz\u0105cym Sekcji Wychowank\u00f3w Politechniki Kijowskiej, kt\u00f3ra stara si\u0119 utrzymywa\u0107 bliskie kontakty z macierzyst\u0105 uczelni\u0105 i pomi\u0119dzy jej absolwentami. Niedawno \u015bwi\u0119towali\u015bmy 90-lecie naszej organizacji w Polsce i 50-lecie dzia\u0142alno\u015bci przy Naczelnej Organizacji Technicznej. Corocznie w maju spotykamy si\u0119 na seminariach na temat polsko-ukrai\u0144skiej wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej. Nasza delegacja corocznie uczestniczy w inauguracji roku nauki w KPI. Wydali\u015bmy ju\u017c 30 broszur z cyklu \u201eWspomnienia z Kijowa\u201d. W Internecie prowadzimy witryn\u0119.<\/p>\n

Rada Naukowa NTUU KPI doceni\u0142a 40 lat mojego zaanga\u017cowania w sprawy uczelni, nadaj\u0105c w 2014 r. tytu\u0142 doktora honoris causa uniwersytetu technicznego.<\/p>\n

– Tak, wiemy o tym, pisali\u015bmy. Szeroko informowa\u0142a te\u017c kijowska Krynica. Ale dzia\u0142a Pan tak\u017ce w innych organizacjach, kt\u00f3re deklaruj\u0105 bliskie stosunki z Ukrain\u0105.<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/strong>– S\u0105 to przede wszystkim Stowarzyszenie Wsp\u00f3\u0142pracy Polska-Wsch\u00f3d i Spo\u0142eczne Towarzystwo Polska-Ukraina. W organizacjach tych od lat pe\u0142ni\u0119 r\u00f3\u017cne funkcje na szczeblu wojew\u00f3dzkim i krajowym. S\u0105 te\u017c Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze oraz Zwi\u0105zek Weteran\u00f3w i Rezerwist\u00f3w Wojska Polskiego, gdzie r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ni\u0119 funkcje spo\u0142eczne. We wszystkich tych organizacjach propaguj\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Ukrain\u0105, przyjazne stosunki mi\u0119dzy naszymi narodami.<\/p>\n

S\u0142u\u017c\u0105 temu wystawy, prelekcje i artyku\u0142y, dost\u0119pne tak\u017ce w Internecie. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce w Kijowie wspiera mnie w tych dzia\u0142aniach \u201eDziennik Kijowski\u201d, kt\u00f3ry czytam od lat 90-tych. Sugeruj\u0119 odci\u0119cie si\u0119 od tragicznych wydarze\u0144 przesz\u0142o\u015bci, b\u0119d\u0105cych skutkiem nacjonalizmu, kt\u00f3ry i teraz stara si\u0119 zaw\u0142adn\u0105\u0107 umys\u0142ami m\u0142odych ludzi z obydwu narod\u00f3w. Rozgraniczam przy tym nacjonalizm, ideologi\u0119 dyskryminuj\u0105c\u0105 inne narody, i patriotyzm, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy mi\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny z szacunkiem dla innych narod\u00f3w.<\/p>\n

– Na koniec pytanie o sprawy rodzinne\u2026 <\/em><\/strong><\/p>\n

– Mam \u017con\u0119 Larys\u0119, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w \u0141ubnach obwodu po\u0142tawskiego i ca\u0142e zawodowe \u017cycie przepracowa\u0142a jako uczelniany wyk\u0142adowca j\u0119zyka rosyjskiego. C\u00f3rka Iwona, uko\u0144czywszy Uniwersytet Wroc\u0142awski, zatrudni\u0142a si\u0119 w firmie komputerowej. Dwaj wnukowie Pawe\u0142 i Piotr chodz\u0105 do szko\u0142y.<\/p>\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 za te wysoce osobiste zwierzenia. Pozwol\u0105 one na lepsze poznanie Pana, jako cz\u0142owieka, kt\u00f3ry ponad p\u00f3\u0142 wieku po\u015bwi\u0119ci\u0142 dobremu s\u0105siedztwu Polski i Ukrainy. Serdecznie gratulujemy z okazji jubileuszu. Wszystkiego najlepszego! <\/strong><\/em><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Borys DRAGIN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

23 wrze\u015bnia nasz d\u0142ugoletni autor z Wroc\u0142awia, pasjonat i dzia\u0142acz ruchu absolwent\u00f3w Politechniki Kijowskiej w Polsce Janusz Fuksa sko\u0144czy\u0142 80 lat. W znakomitej kondycji w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4663,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-4662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2015"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t