{"id":4708,"date":"2014-06-20T07:24:05","date_gmt":"2014-06-20T04:24:05","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/wielki-polak-z-sambora-z-nr-478\/"},"modified":"2024-12-13T04:00:38","modified_gmt":"2024-12-13T02:00:38","slug":"wielki-polak-z-sambora-z-nr-478","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/wielki-polak-z-sambora-z-nr-478\/","title":{"rendered":"Wielki Polak z Sambora (z nr 478)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Wbudowana w kamienny kopiec tablica po\u015bwi\u0119cona Miko\u0142ajowi Zyblikiewiczowi<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 a\u017c od p\u00f3\u0142wiecza jestem sta\u0142ym bywalcem Szczawnicy, pi\u0119knego polskiego uzdrowiska w Pieninach, cz\u0119sto co\u015b mnie tam zaskakuje. Od niedawna miejscem moich sta\u0142ych spacer\u00f3w jest Park Dolny, kt\u00f3ry dzi\u0119ki rewitalizacyjnemu* programowi Unii Europejskiej sta\u0142 si\u0119 o wiele milszy ni\u017c wtedy, gdy by\u0142a to zaniedbana po\u0142a\u0107 ziemi w centrum miasta. Dzi\u015b mo\u017cna podziwia\u0107 na niej liczne klomby z przer\u00f3\u017cnymi ro\u015blinami ozdobnymi, staw z egzotycznymi rybkami, altany, fontann\u0119 etc. Starymi elementami parku s\u0105 pot\u0119\u017cne drzewa (w\u015br\u00f3d nich dziewi\u0119ciopienna lipa!) oraz wbudowana w kamienny kopiec tablica z 1890 roku \u2013 owa dla mnie niespodzianka :<\/p>\n

MARSZA\u0141KOWI
MIKO\u0141AJOWI
Dr ZYBLIKIEWICZOWI
GO\u015aCIE SZCZAWNICY POLACY I RUSINI
1887 i 1889 R
DZIELNEMU CZYNEM MY\u015aLI PODNIOS\u0141EJ,
WOLI\u00a0 MOCNEJ, SERCA WIELKIEGO M\u0118\u017bOWI;
CO ZAS\u0141UG\u0104 DO NAJWY\u017bSZEGO W\u00a0 KRAJU
WZNI\u00d3S\u0141 SI\u0118 DOSTOJE\u0143STWA \u2013 SZCZAWNICY
PER\u0141\u0118 DA\u0141 ON WSPANIA\u0141\u0104, DROG\u0118 W PIENINY
Z DUNAJCEM U ST\u00d3P W SKA\u0141KACH WYKUT\u0104.
MDCCCXC<\/p>\n

<\/strong>Wstyd si\u0119 przyzna\u0107, ale dotychczas w mojej \u015bwiadomo\u015bci tkwi\u0142y jako najbardziej zas\u0142u\u017cone w zagospodarowaniu unikalnego w skali \u015bwiatowej regionu pieni\u0144skiego takie osobisto\u015bci, jak dr J\u00f3zef Szalay, dr J\u00f3zef Dietl i Adam hr. Stadnicki oraz instytucjonalnie Akademia Umiej\u0119tno\u015bci**. Kim zatem by\u0142 \u00f3w upami\u0119tniony w szczawnickim Parku Dolnym dzielny m\u0105\u017c ?<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Miko\u0142aj Zyblikiewicz urodzi\u0142 si\u0119 28 listopada 1823 r. w Starym Mie\u015bcie*** k\/Sambora w rodzinie unickiej (wyznania greckokatolickiego); ojciec Szymon by\u0142 ku\u015bnierzem. Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 Miko\u0142aj we Lwowie (gimnazjum i studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego \u2013 uko\u0144czone w 1846 r.) i nast\u0119pnie w Krakowie na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, gdzie uzyska\u0142 tytu\u0142 doktora praw (5 X \u00a01851 r.).<\/p>\n

W 1855 r. dr Zyblikiewicz naby\u0142 uprawnienia adwokackie i rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 radc\u0105 prawnym miasta Krakowa (w\u00f3wczas zwanym syndykiem). Wtedy te\u017c ujawni\u0142 sw\u00f3j odwa\u017cny patriotyzm poprzez zaanga\u017cowanie w przywr\u00f3cenie j\u0119zyka polskiego do szk\u00f3\u0142 i urz\u0119d\u00f3w. Od roku 1861 by\u0142 pos\u0142em do Sejmu Krajowego, a od 1866 r. cz\u0142onkiem krakowskiej Rady Miejskiej. W latach 1874\u20131881, ju\u017c jako prezydent miasta Krakowa, kontynuowa\u0142 zapocz\u0105tkowane przez swojego poprzednika \u2013 dr J\u00f3zefa Dietla – dzia\u0142ania, a tak\u017ce inicjowa\u0142 nowe inwestycje (Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Krypta Zas\u0142u\u017conych na Ska\u0142ce, kompleks budynk\u00f3w dla stra\u017cy po\u017carnej etc). 24 kwietnia 1880 r., \u201dw dow\u00f3d uznania wysokich zas\u0142ug dla miasta Krakowa<\/em>\u201d, prezydenta Zyblikiewicza uhonorowano kosztown\u0105 karabel\u0119, a 1 lutego 1881 r. Rada Miasta Krakowa jednog\u0142o\u015bnie przyzna\u0142a mu honorowe obywatelstwo miasta.<\/p>\n

W roku 1881 zosta\u0142 dr Miko\u0142aj Zyblikiewicz Marsza\u0142kiem Sejmu Krajowego. Pe\u0142ni\u0105c t\u0119 zaszyt\u0105 funkcj\u0119 zadba\u0142 o doko\u0144czenie rozpocz\u0119tej przez dr J\u00f3zefa Szalaya w 1870, a przerwanej w 1875 r., budowy drogi przez Pieniny wzd\u0142u\u017c prze\u0142omu Dunajca ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru w S\u0142owacji. T\u0119 wspania\u0142\u0105 i trudn\u0105 inwestycj\u0119 zrealizowa\u0142a z wy\u0142\u0105cznie polskich \u015brodk\u00f3w Akademia Umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

\u00d3w s\u0142ynny trakt spacerowy d\u0142ugo\u015bci 9 km, zwany Drog\u0105 Pieni\u0144sk\u0105, jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych atrakcji widokowych Pieni\u0144skiego Parku Narodowego. W pewnym miejscu tej drogi wykutej w ska\u0142ach jest ma\u0142a jaskinia nazwana Grot\u0105 Zyblikiewicza.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Szczawnica. Dziewi\u0119ciopienna lipa<\/strong><\/p>\n

Po oddaniu laski marsza\u0142kowskiej w listopadzie 1886 r., wr\u00f3ci\u0142 dr Zyblikiewicz do Krakowa, gdzie 16 maja 1887 r. zmar\u0142 wskutek zapalenia p\u0142uc. Pochowany zosta\u0142 na Cmentarzu Rakowickim. Uroczysto\u015bci pogrzebowe odby\u0142y si\u0119 w obrz\u0105dku greckokatolickim i rzymskokatolickim. Miasto Krak\u00f3w ufundowa\u0142o nagrobek, r\u00f3wnocze\u015bnie przyjmuj\u0105c – 2 czerwca 1887 r. – wniosek Rady Miasta o wystawienie przed magistratem popiersia swego wyj\u0105tkowo zas\u0142u\u017conego prezydenta oraz o nazwanie jego imieniem jednej z ulic w centrum Krakowa. W 1885 r. jego imi\u0119 nadano kana\u0142owi \u0142\u0105cz\u0105cemu Dunajec z Wis\u0142\u0105 w powiecie d\u0105browskim wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego. Do 1991 r. jeden z bulwar\u00f3w wi\u015blanych Krakowa nazywa\u0142 si\u0119 Bulwarem Zyblikiewicza.<\/p>\n

Tak\u017ce Lw\u00f3w mia\u0142 ulic\u0119 im. Miko\u0142aja Zyblikiewicza (od 1886 r.!), ale po znalezieniu si\u0119 miasta w USRR \u201ewmontowano\u201d j\u0105 w ulic\u0119 Iwana Franko i w ten spos\u00f3b wymazano z \u201eszlachetnej\u201d pami\u0119ci \u201epolskiego pana\u201d.<\/p>\n

Bardzo cieszy mnie, polskiego i ukrai\u0144skiego patriot\u0119, \u017ce w ukochanych przeze mnie i Pana Marsza\u0142ka Pieninach, nie tylko pozosta\u0142a upami\u0119tniaj\u0105ca Go tablica, ale i powsta\u0142o godne tego Wielkiego Polaka z Sambora jej pi\u0119kne otoczenie. Zgo\u0142a odmienne od ponurego dzi\u015b wizerunku Jego rodzinnych okolic.<\/p>\n

______________________________<\/strong><\/p>\n

*) Rewitalizacja<\/strong> – dos\u0142ownie: przywr\u00f3cenie do \u017cycia, o\u017cywienie (\u0142ac. re+vita<\/em>); zesp\u00f3\u0142 dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych celem jest o\u017cywienie zdegradowanych obszar\u00f3w miast.<\/p>\n

**) Akademia Umiej\u0119tno\u015bci<\/strong> \u2013 polska instytucja naukowa utworzona w Krakowie w 1872 r., uroczy\u015bcie otwarta dokonano w 1873 r. w obecno\u015bci cesarza Franciszka J\u00f3zefa I. Powsta\u0142a z Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, dzia\u0142aj\u0105cego od 1815 r. W 1893 r. przekazano na jej w\u0142asno\u015b\u0107 zbi\u00f3r Biblioteki Polskiej w Pary\u017cu. Pierwsze posiedzenie odby\u0142o si\u0119 18.02.1873 roku. Pocz\u0105tkowo sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 3 wydzia\u0142\u00f3w \u2013 filologicznego, historyczno-filozoficznego oraz matematyczno-przyrodniczego. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r. zosta\u0142a przekszta\u0142cona w Polsk\u0105 Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci. Po II wojnie \u015bwiatowej niezale\u017cna od pa\u0144stwa instytucja naukowa by\u0142a w\u0142adzom komunistycznym wysoce niewygodna, w zwi\u0105zku z czym w 1948 r. og\u0142osi\u0142y one zamiar powo\u0142ania Polskiej Akademii Nauk, a wobec PAU zastosowano restrykcje: finansowe, cenzuralne, ograniczono jej kontakty z zagranic\u0105, zablokowano wydawnictwa. Plac\u00f3wki badawcze, wydawnictwa, zbiory, pami\u0105tki i maj\u0105tek przekazano PAN. Reaktywowanie PAU umo\u017cliwi\u0142a dopiero zmiana ustroju w 1989 r. Odtworzy\u0142a j\u0105 grupa cz\u0142onk\u00f3w na podstawie dawnego statutu, z zachowaniem ci\u0105g\u0142o\u015bci organizacyjnej i odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do tradycyjnych form dzia\u0142ania..<\/p>\n

***) Stare Miasto \u2013 <\/strong>dzisiaj Stary Sambor, <\/strong>miasto nad Dniestrem w obwodzie lwowskim; pierwsze o nim wzmianki pochodz\u0105 z XIV wieku.<\/p>\n

Adam<\/strong> JERSCHINA<\/strong>
adam.jerschina@onet.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wbudowana w kamienny kopiec tablica po\u015bwi\u0119cona Miko\u0142ajowi Zyblikiewiczowi Cho\u0107 a\u017c od p\u00f3\u0142wiecza jestem sta\u0142ym bywalcem Szczawnicy, pi\u0119knego polskiego uzdrowiska w Pieninach, cz\u0119sto co\u015b mnie tam…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4709,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-4708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2014"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t