{"id":4729,"date":"2015-08-11T21:39:26","date_gmt":"2015-08-11T18:39:26","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/pod-cudowne-dzwieki-torbanu\/"},"modified":"2024-12-13T04:13:28","modified_gmt":"2024-12-13T02:13:28","slug":"pod-cudowne-dzwieki-torbanu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/pod-cudowne-dzwieki-torbanu\/","title":{"rendered":"Pod cudowne d\u017awi\u0119ki torbanu"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Niecodzienny prezent przygotowa\u0142o kijowskim Polakom i tak\u017ce wszystkim zaproszonym go\u015bciom Kijowskie Polskie Zgromadzenie Szlacheckie im. Mariana Malowskiego z okazji Europejskiego Dnia J\u0119zyk\u00f3w. W ten dzie\u0144, w Centrum ds. Rodziny i Kobiet dla dzielnicy szewczenkowskiej Kijowa to poznawcze spotkanie polskiej wsp\u00f3lnoty urozmaici\u0142o koncertowe wyst\u0105pienie wokalne pod akompaniament na prastarego instrumentu \u2013 torbanu, od kt\u00f3rego pochodzi wsp\u00f3\u0142czesna ukrai\u0144ska bandura.<\/p>\n

Imprez\u0119 zaszczyci\u0142a swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 konsul Wydzia\u0142u Konsularnego Ambasady RP w Kijowie Agnieszka R\u0105czka.<\/p>\n

Obchodzone corocznie 26 wrze\u015bnia \u015bwi\u0119to – jak zreferowa\u0142 prowadz\u0105cy imprez\u0119 Marsza\u0142ek Zgromadzenia Roman Ma\u0142owski – jest tradycj\u0105 wzgl\u0119dnie m\u0142od\u0105, gdy\u017c liczy sobie tylko 15 lat. Jego wynikni\u0119cie powi\u0105zane z tym, \u017ce UNESCO og\u0142osi\u0142o XXI wiek wiekiem poliglot\u00f3w i w 2001 roku obchodzono to \u015bwi\u0119to po raz pierwszy.<\/p>\n

Inicjatorami wprowadzenia takiego \u015bwi\u0119ta by\u0142a Komisja Europejska i Rada Europy.<\/p>\n

Nieprzypadkowo tak wielk\u0105 uwag\u0119 udziela si\u0119 dzi\u015b wieloj\u0119zyczno\u015bci. Unia Europejska \u0142\u0105czy 28 pa\u0144stw, ale j\u0119zyk\u00f3w, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 europejczycy jest o wiele wi\u0119cej.<\/p>\n

W chwili powo\u0142ywania do \u017cycia Europejskiej Wsp\u00f3lnoty Gospodarczej (poprzedniczki UE) przez sze\u015b\u0107 pa\u0144stw za\u0142o\u017cycielskich (1958 r.), obowi\u0105zywa\u0142y w ich obr\u0119bie cztery j\u0119zyki oficjalne: francuski, niderlandzki, niemiecki i w\u0142oski, b\u0119d\u0105ce j\u0119zykami roboczymi.<\/p>\n

Dzi\u015b Unia Europejska ma 24 j\u0119zyki urz\u0119dowe, b\u0119d\u0105ce jednocze\u015bnie j\u0119zykami roboczymi, nale\u017c\u0105ce do czterech grup j\u0119zykowych (roma\u0144skiej, germa\u0144skiej, s\u0142owia\u0144skiej i ugro-fi\u0144skiej) i pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 trzema alfabetami (\u0142aci\u0144skim, greckim i cyrylic\u0105) oraz trzy j\u0119zyki proceduralne. Ponadto UE deklaruje poszanowanie wyst\u0119puj\u0105cych na jej terenie ok. 60 rdzennych j\u0119zyk\u00f3w regionalnych i mniejszo\u015bciowych oraz ponad 170 j\u0119zyk\u00f3w migrant\u00f3w.<\/p>\n

Obecnie na \u015bwiecie u\u017cywa si\u0119 blisko siedmiu tysi\u0119cy j\u0119zyk\u00f3w. Na naszej planecie wi\u0119cej jest ludzi wieloj\u0119zycznych ni\u017c jednoj\u0119zycznych. W ponad 25 proc. z ok. 200 pa\u0144stw na \u015bwiecie funkcjonuj\u0105 dwa lub wi\u0119cej j\u0119zyki oficjalne. Wieloj\u0119zyczno\u015b\u0107 wyst\u0119puje na pograniczach pa\u0144stw i kultur.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do imprezy, to w\u0142a\u015bnie w to og\u00f3lnoeuropejskie \u015bwi\u0119to, w cz\u0119\u015bci artystycznej spotkania, obecni mieli okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 wspania\u0142e brzmienie odrodzonego torbanu. A gra\u0142a na nim urzekaj\u0105ca 18 letnia Maria Weksnina, jedyna teraz na \u015bwiecie wykonawczyni muzyki na autentycznym instrumencie, kt\u00f3ry w XVIII nazywano \u201epa\u0144sk\u0105 bandur\u0105\u201d.<\/p>\n

O historii powstania tego instrumentu zajmuj\u0105co opowiada\u0142 jej ojciec mistrz Wadym Weksnin, ukrai\u0144ski Stradivarius, cz\u0142onek Ukrai\u0144skiej Asocjacji Budowniczych Skrzypiec.<\/p>\n

\u201eW ci\u0105gu 10 ju\u017c lat – m\u00f3wi pan Wadym – konstruuj\u0119 autentyczne instrumenty muzyczne. Najpierw my\u015bla\u0142em, \u017ce torban to ukrai\u0144ski instrument ludowy, a okaza\u0142o si\u0119, \u017ce torban stworzony zosta\u0142 przez polskiego mnicha Todorowskiego za czas\u00f3w I Rzeczypospolitej. Kapela lutnist\u00f3w – torbanist\u00f3w istnia\u0142a jeszcze przy dworze Kr\u00f3la Zygmunda III. W owe czasy Polska i Ukraina by\u0142y jednym pa\u0144stwem, st\u0105d te\u017c torban \u0142\u0105czy\u0142 kultur\u0119 dw\u00f3ch bliskich narod\u00f3w i mo\u017cna by\u0142o go us\u0142ysze\u0107 zar\u00f3wno na polskich dworach szlacheckich jak i w siedzibach ukrai\u0144skiego kozactwa zaporoskiego. Po zrujnowaniu kozactwa zamilk\u0142 i znikn\u0105\u0142 te\u017c torban. Trafi\u0142 do r\u0105k ludzi przetworzyli go w znan\u0105 dzi\u015b wszystkim bandur\u0119\u201d.<\/p>\n

Torban ma w odr\u00f3\u017cnieniu od bandury jeszcze dodatkowe struny i muzycy graj\u0105 na nim, jak na lutni. Na Ukrain\u0119 torban trafi\u0142 dzi\u0119ki hetmanowi Iwanowi Mazepie. Mazepa z dzieci\u0144stwa wychowywa\u0142 si\u0119 na polskim dworze kr\u00f3lewskim i st\u0105d przywi\u00f3z\u0142 go na Ukrain\u0119. Okazuje si\u0119, \u017ce Mazepa nie tylko doskonale gra\u0142 na torbanie, lecz i komponowa\u0142 na niego utwory muzyczne. Ciekawe, \u017ce hetman swoich oficer\u00f3w, zw\u0142aszcza pu\u0142kownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zas\u0142u\u017cyli si\u0119 dla kultury pa\u0144stwa nagradza\u0142 torbanami. Przez wiele lat jedyny na Ukrainie torban znajdowa\u0142 si\u0119 w muzeum w Czernihowie. Niestety w czasie II wojny \u015bwiatowej torban zagin\u0105\u0142. I dopiero w nasze czasy pan Weksnin odtworzy\u0142 ten pi\u0119kny polsko-ukrai\u0144ski instrument. Torban mo\u017cna zobaczy\u0107 na ukrai\u0144skim banknocie nominacji 10 hrywie\u0144. Za czas\u00f3w radzieckich instrumentem ten by\u0142 na cenzurowanym.<\/p>\n

A zacz\u0119\u0142o si\u0119 wyst\u0105pienie znakomitej torbanistki od dobrze znanej wszystkim Polakom na Ukrainie pie\u015bni \u201eHej soko\u0142y\u201d autorstwa Tomasza Padury znanego polsko-ukrai\u0144skiego poety i kompozytora, torbanisty \u201epiewcy kozaczyzny\u201d XIX wieku. Tomasz Padura za swoje 70 lat \u017cycia stworzy\u0142 mn\u00f3stwo pie\u015bni i piosenek na torban, kt\u00f3re przetrwa\u0142y ca\u0142e pokolenia. Po \u015bmierci sta\u0142 si\u0119 dla Polak\u00f3w legendarnym, niczym dla Ukrai\u0144c\u00f3w kozak Mamaj. Niejedn\u0105 jego piosenk\u0119 wykona\u0142a podczas wieczoru Maria Weksnina.<\/p>\n

Niestety, w Polsce torban r\u00f3wnie\u017c zapomniano…<\/p>\n

Pewnego razu, b\u0119d\u0105c w Warszawie na Placu Kr\u00f3lewskim, Maria zagra\u0142a na torbanie i nikt nie wiedzia\u0142 c\u00f3\u017c to za instrument, wi\u0119c musia\u0142a wszystkim wyt\u0142umaczy\u0107, na czym gra.<\/p>\n

Uczestnik\u00f3w koncertu i go\u015bci szczerze przywita\u0142a dyrektor Centrum ds. Rodziny i Kobiet dla dzielnicy szewczenkowskiej Kijowa pani Ludmi\u0142a Liebediewa. \u201eJestem szczerze zachwycona \u2013 przyzna\u0142a – dzisiejszym koncertem. Dodam, \u017ce kultura Polski jest mi bardzo blisk\u0105, bo jestem Polk\u0105 i tym bardziej z przyjemno\u015bci\u0105 s\u0142ucha\u0142am tego koncertu\u201d.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0105c wszystkim uczestnikom i s\u0142uchaczom pani Konsul Agnieszka R\u0105czka konstatowa\u0142a, \u017ce polsko\u015b\u0107 i szlachecko\u015b\u0107 odradza si\u0119 nawet w muzyce. Potem po niewielkim pocz\u0119stunku do wieczora trwa\u0142y rozmowy o \u017cyciu Polak\u00f3w w Kijowie.<\/p>\n

Jerzy IWASZKO<\/strong>
(t\u0142um. Roman Nikiforuk, zdj\u0119cie Jan Fejdak)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niecodzienny prezent przygotowa\u0142o kijowskim Polakom i tak\u017ce wszystkim zaproszonym go\u015bciom Kijowskie Polskie Zgromadzenie Szlacheckie im. Mariana Malowskiego z okazji Europejskiego Dnia J\u0119zyk\u00f3w. W ten dzie\u0144,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4730,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-4729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2015"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t