{"id":4856,"date":"2014-10-21T08:28:37","date_gmt":"2014-10-21T05:28:37","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/w-solowkach-przy-kamieniu-pamieci-z-nr-480\/"},"modified":"2024-12-13T05:56:49","modified_gmt":"2024-12-13T03:56:49","slug":"w-solowkach-przy-kamieniu-pamieci-z-nr-480","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/w-solowkach-przy-kamieniu-pamieci-z-nr-480\/","title":{"rendered":"W SO\u0141OWKACH PRZY KAMIENIU PAMI\u0118CI\u2026 (z nr 480)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
So\u0142owiecki kreml, gdzie jeszcze w <\/strong>1920 roku<\/strong> <\/strong>zorganizowano\u00a0 pierwszy sowiecki \u0142agier pracy przymusowej<\/strong><\/p>\n

Groby murszej\u0105, gin\u0105 religie
Armie topniej\u0105. Mr\u0105 ich wodzowie.<\/em><\/strong><\/em>
Krew do podglebia wsi\u0105ka i stygnie –<\/em><\/strong><\/em>
drzewo porasta nowym listowiem.<\/em><\/strong>
W. Broniewski \u2013 \u201eGr\u00f3b Tamerlana\u201d<\/em><\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 o \u015bladach z tych okropnych czas\u00f3w pozwol\u0119 sobie rozpocz\u0105\u0107 od wyraz\u00f3w uznania dla Haliny Dowtian – znanej liderki diaspory polskiej w Karelii w Sandarmochu, kt\u00f3rej to podczas kolejnych Dni Pami\u0119ci Ofiar Politycznych Represji Konsul Generalny RP w Sankt Petersburgu Lucyna Morawska-Uchryn wr\u0119czy\u0142a Srebrny Medal Opiekuna Miejsc Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n

Pani Halina od dawna wytrwale troszczy si\u0119 o upami\u0119tnienie polskich ofiar represji totalitaryzmu spoczywaj\u0105cych w Sandarmochu.<\/p>\n

Sandormoch to uroczysko w Karelskiej tajdze nieopodal Miedwie\u017cjegorska, kt\u00f3re dopiero w latach 90. sta\u0142o si\u0119 znanym na ca\u0142ym \u015bwiecie. Kiedy uroczysko to zacz\u0119\u0142o funkcjonowa\u0107 jako miejsce masowych egzekucji dok\u0142adnie nie wiadomo.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Halina Dowtian – lider diaspory polskiej w Karelii <\/strong><\/p>\n

Jurij Dmitrijew, prezydent Akademii Socjalno-Prawnej Ochrony Karelii opowiada\u0142 mi, jak\u00a0 na po\u0142udniu Karelii, w odleg\u0142o\u015bci 19 kilometr\u00f3w od stacji kolejowej Miedwie\u017cja Gora, (karelska nazwa – Korgumiaki – dzi\u015b Miedwie\u017cjegorsk) w pobli\u017cu osiedla Powieniec (gdzie bierze sw\u00f3j pocz\u0105tek BIE\u0141OMORKANA\u0141) p\u00f3\u0142 kilometra w g\u0142\u0105b lasu, porastaj\u0105cego porzucone wyrobisko piasku, natrafiono na obszerne jamy, w kt\u00f3rych, jak si\u0119 okaza\u0142o, znale\u017ali sw\u00f3j wieczny spok\u00f3j tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w i szcz\u0105tki innych niewinnie<\/em> <\/em>zamordowanych ludzi.<\/p>\n

Dopiero p\u00f3\u017aniej aktywi\u015bci stowarzyszenia \u201eMemoria\u0142\u201d i historycy u\u015bci\u015blili, \u017ce w okresie Wielkiego Terroru, od 11 sierpnia 1937 roku do 27 listopada 1938 roku, w tym karelskim lesie oprawcy z NKWD rozstrzelali ponad siedem tysi\u0119cy os\u00f3b. Ofiarami byli g\u0142\u00f3wnie skaza\u0144cy – budowniczowie Kana\u0142u Bia\u0142omorsko-Ba\u0142tyckiego, jak te\u017c inni polityczni przeciwnicy w\u0142adzy radzieckiej, w tym wi\u0119\u017aniowie obozu pracy przymusowej funkcjonuj\u0105cego na pobliskich So\u0142owkach. Wzgl\u0119dnie niedawno w obwodowym archiwum w Archangielsku cz\u0119\u015bciowo znaleziono ich nazwiska.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Autor materia\u0142u <\/strong>red. gazety „<\/strong>\u041a\u041e\u041b\u041e\u0421<\/strong>” <\/strong>Jan Kozielski i prezes<\/strong> Kijowskiego Polskiego Zgromadzenia Szlacheckiego \u201eZgoda” Roman Malowski w drodze na So\u0142owki odwiedzili<\/strong> <\/strong>\u201e<\/strong>Lewaszowskie Pustkowie\u201d – \u00a0zbiorow\u0105 mogi\u0142\u0119 ponad 46000 ofiar bolszewickich zbrodni (20 km pod Petersburgiem)<\/strong><\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d iglastego lasu i niewys\u0142owionej ciszy na 250 zbiorowych grobach rozstrzelanych ustawiono pami\u0105tkowe znaki, tabliczki ze zdj\u0119ciami na drzewach, krzy\u017ce. Zbudowano drewnian\u0105 prawos\u0142awn\u0105 kaplic\u0119 \u015bw. Jerzego \u2013 M\u0119czennika i Zwyci\u0119zcy. W centrum cmentarza wzniesiono prawos\u0142awny krzy\u017c, a tu\u017c obok – katolicki z granitow\u0105 p\u0142yt\u0105, na kt\u00f3rej umieszczono napis w j\u0119zyku polskim i rosyjskim: \u201eW 60 rocznic\u0119 So\u0142owieckim wi\u0119\u017aniom – Polakom i kap\u0142anom, kt\u00f3rzy znale\u017ali wieczny odpoczynek na tej ziemi. Rodacy. 27.10.1997\u201d. \u00a0<\/p>\n

Nieco dalej stoi dzi\u015b granitowy kozacki krzy\u017c z napisem „\u0423\u0431\u0456\u0454\u043d\u043d\u0438\u043c \u0441\u0438\u043d\u0430\u043c \u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0438” (zamordowanym synom Ukrainy), ustawiony w pa\u017adzierniku 2004 roku przez Towarzystwo Kultury Ukrai\u0144skiej \u201eKalina\u201d w Karelii na ofiarowania obywateli Ukrainy, Ameryki, Kanady, Karelii i Workuty.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Jurij Dmitriew \u2013 historyk, badacz, kustosz pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

W lipcu 2007 roku przy wje\u017adzie na pami\u0105tkowy cmentarz studenci z Krakowa ustawili niewielki krzy\u017c katolicki i tabliczk\u0119 z napisem w j\u0119zyku polskim:\u201eKu <\/strong>pami\u0119ci Polak\u00f3w – ofiar komunistycznego systemu – kt\u00f3rzy zgin\u0119li tutaj, jak i we wszystkich zak\u0105tkach Rosji sowieckiej. Studenci z Polski – lipiec 2007\u201d .<\/p>\n

Dzi\u015b w Sandarmochu zobaczy\u0107 mo\u017cna pami\u0105tkowe krzy\u017ce i znaki ku czci ofiar re\u017cimu totalitarnego – przedstawicieli wielu narodowo\u015bci: Polak\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, Litwin\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Czecze\u0144c\u00f3w, Niemc\u00f3w. Polacy byli jednymi z pierwszych, kt\u00f3rzy upami\u0119tnili swoje ofiary totalitaryzmu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Sandarmoch.<\/strong> Przy pomniku polskim ofiarom represji – \u00a0prezes Sekcji Represjonowanych Polak\u00f3w przy <\/strong>Polskim Stowarzyszeniu Kulturalno-O\u015bwiatowym w Kijowie –<\/strong> Adolf Kondracki i red. Stanis\u0142aw Panteluk (2008 r.)<\/strong><\/p>\n

Tablica pami\u0105tkowa w Sandarmochu powiadamia, \u017ce tylko w pa\u017adzierniku 1937 roku rozstrzelano tu tysi\u0105c sto jedena\u015bcie m\u0119\u017cczyzn stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 tzw. \u201eso\u0142owieckiego etapu\u201d. I to tylko ci ludzie, ewidencyjne akta o rozstrzelaniu kt\u00f3rych zachowa\u0142y si\u0119 w archiwach. Inne dokumenty zagin\u0119\u0142y w czasie wojny, cz\u0119\u015b\u0107 zniszczono w latach p\u00f3\u017aniejszych.<\/p>\n

S\u0105 dane, i\u017c specjalna tr\u00f3jka NKWD obwodu leningradzkiego wyda\u0142a wyrok, na podstawie kt\u00f3rego rozstrzelano 1625 wi\u0119\u017ani\u00f3w so\u0142owieckiego wi\u0119zienia – 114 z nich wywioz\u0142a i rozstrzela\u0142a brygada leningradzkich czekist\u00f3w w z\u0142owieszczym uroczysku Sandarmoch, kt\u00f3re to odnalaz\u0142 i wie\u015b\u0107 o nim poda\u0142 do informacji publicznej nieugi\u0119ty badacz historii totalitaryzmu Jurij Dmitriew – obecnie prezydent Akademii Socjalno-Prawnej Ochrony Karelii.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Przedstawiciele Instytutu Polskiego i Konsulatu Generalnego RP spotkali si\u0119 z nim oraz z opatem Klasztoru So\u0142owieckiego archimandryt\u0105 Porfirijem. Dyrektor Instytutu Polskiego Natalia Bryszko-Zapur wr\u0119czy\u0142a So\u0142owieckiemu Muzeum szereg ksi\u0105\u017cek, w tym wspomnienia Polaka Gustawa Herlinga-Grudzi\u0144skiego pt. \u201eInny \u015bwiat”, kt\u00f3ry te\u017c by\u0142 wi\u0119\u017aniem GU\u0141AG-u.<\/p>\n

Jurij Dmitriew, kt\u00f3ry odnalaz\u0142 miejsce egzekucji tzw. I \u201eetapu\u201d So\u0142owieckiego zaznaczy\u0142 w rozmowie, \u017ce wsp\u00f3lnie z Instytutem Polskimi przygotowuje do druku drugie ju\u017c wydanie opracowania zawieraj\u0105cego spis ofiar re\u017cimu komunistycznego zamordowanych w Sandarmochu i na So\u0142\u00f3wkach, zauwa\u017cywszy przy tym, \u017ce w spisie wi\u0119kszo\u015b\u0107 represjonowanych Polak\u00f3w ma zameldowanie z regionu Podola. Wywieziono ich g\u0142\u00f3wnie z trzech obwod\u00f3w Ukrainy \u2013 winnickiego, \u017cytomierskiego i chmielnickiego. Jego zdaniem liczba os\u00f3b represjonowanych z Ukrainy si\u0119ga 16 tysi\u0119cy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zgodnie z ostatnimi badaniami, Polacy stanowi\u0105 trzeci\u0105, pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci, grup\u0119 narodow\u0105, po Rosjanach i Ukrai\u0144cach, represjonowanych tu w lata re\u017cimu totalitarnego.<\/p>\n

Badacze z filii \u201eMemoria\u0142u\u201d w Sankt Petersburgu i Karelii odkryli niedawno, \u017ce w Karelii s\u0105 jeszcze inne miejsca z prochami Polak\u00f3w – ofiar rozstrzelanych, zar\u00f3wno w okresie deportacji, jak i ludzi polskiego pochodzenia zes\u0142anych tu ze wszystkich zak\u0105tk\u00f3w \u00f3wczesnego Zwi\u0105zku Sowieckiego. Badania trwaj\u0105.<\/p>\n

Jan KOZIELSKI<\/strong>
(Oprac. wersji polskiej St. Panteluk)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

So\u0142owiecki kreml, gdzie jeszcze w 1920 roku zorganizowano\u00a0 pierwszy sowiecki \u0142agier pracy przymusowej Groby murszej\u0105, gin\u0105 religieArmie topniej\u0105. Mr\u0105 ich wodzowie.Krew do podglebia wsi\u0105ka i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4857,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-4856","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2014"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t