W Stowarzyszeniu Polskich Dziennikarzy Ukrainy im. Karola Szymanowskiego w Kirowogradzie nast\u0105pi\u0142y zmiany: 15 grudnia 2012 roku prezesem zosta\u0142 wybrany Serhyj Wiktorowycz Murenec, 29 \u2013 letni dziennikarz, absolwent kierunku filologii ukrai\u0144skiej Pa\u0144stwowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. Wynnyczenki w Kirowogradzie, od lat zwi\u0105zany w lokalnymi mediami. Jak i kiedy powsta\u0142o Stowarzyszenie? Czym chce by\u0107 w do\u015b\u0107 \u201ekolorowym\u201d kalejdoskopie polskich medi\u00f3w na Ukrainie? O starym i nowym prezesie i uczestnikach tego Stowarzyszenia.<\/p>\n
Stowarzyszenie Polskich Dziennikarzy Ukrainy im. Karola Szymanowskiego powsta\u0142o dwa lata temu w Kirowogradzie jako zaplecze dla dzia\u0142alno\u015bci i aktywno\u015bci dziennikarzy i dzia\u0142aczy, kt\u00f3rzy maj\u0105 polskie pochodzenie wzgl\u0119dnie nie obca im jest polska tradycja w wymiarze wsp\u00f3\u0142czesnym, tj. ujawniana tutaj, w pejza\u017cach i klimatach step\u00f3w dorzecza \u015brodkowego Ingu\u0142u i Bohu, na dawnych opisywanych przez Sienkiewicza Dzikich Polach, w mie\u015bcie Kirowogradzie, niegdy\u015b Elizawetgradzie, w kirowogradzkim regionie, gdzie ju\u017c w XIX wieku przysz\u0142o \u017cy\u0107 w wielonarodowym tyglu tak\u017ce Polakom, emigrantom i przesiedle\u0144com z obszaru dawnej Rzeczpospolitej. Kupowali oni tutaj ziemi\u0119 w majestacie prawa i przy zachowaniu prawa w\u0142asno\u015bci.<\/p>\n
O Stowarzyszeniu wiele m\u00f3wi jego statut. Dwa wymiary pragmatyki: ten wsp\u00f3\u0142czesny postulat, aby pi\u00f3rem, okiem kamery notowa\u0107 zmieniaj\u0105cy si\u0119 obraz wsp\u00f3\u0142czesnej ukrai\u0144skiej rzeczywisto\u015bci \u2013 obraz jak\u017ce dynamiczny i dramatyczny w wielu motywach; inny, historyczny, czyni\u0105cy jakby zado\u015b\u0107 tradycji polskich emigrant\u00f3w, kt\u00f3rych przes\u0142anie zosta\u0142o wpisane tak\u017ce we wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 tego regionu(cho\u0107 nie \u201eekspresis verbis\u201d = dobitnie).<\/p>\n
Czy rzeczywi\u015bcie mo\u017cna takie przes\u0142anie wyczyta\u0107? Bez w\u0105tpienia. St\u0105d waga postulat\u00f3w Stowarzyszenia. Szumnie m\u00f3wi\u0105c, to postulat tych pokole\u0144, kt\u00f3re nagle odesz\u0142y. \u201eZagin\u0119\u0142y na bezdro\u017cach historii\u201d. G\u0142osy tych Polak\u00f3w mo\u017cna odczyta\u0107 w werdyktach stalinowskich s\u0105d\u00f3w dora\u017anych. Skrywaj\u0105 je nie tylko miejscowe archiwa, a potwierdzaj\u0105 ostatnie badanie np. Micha\u0142a Szreffela.<\/p>\n
Wci\u0105\u017c ma\u0142o zajmujemy si\u0119 okresem wojny domowej 1917-1919, gdzie faktycznie znikn\u0119\u0142a \u201ePolska\u201d szlacheckich dwor\u00f3w, zajazd\u00f3w, pa\u0142ac\u00f3w, przeniesione tutaj w kraj Nadnieprza\u0144ski, dawne tradycje sarmackie, szlacheckie. Ceremonia\u0142y, zachowania przodk\u00f3w, technologie rolnicze czy kulinarne.<\/p>\n
Niekt\u00f3re te dwory opisa\u0142 Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz w swoich wspomnieniach, o czym pisz\u0105 Robert Papieski czy Roman Romaniuk w biografiach i w wydanych \u201eWspomnieniach\u201d autora \u201ePanien z Wilka\u201d. Tutaj warto przytoczy\u0107 to przes\u0142anie, kt\u00f3re zawar\u0142 Stanis\u0142aw Korwin \u2013 Szymanowski, ojciec kompozytora, w swoim testamencie dotycz\u0105cym rodowego gniazda Korwin \u2013 Szymanowskich, Tymosz\u00f3wki. Pisze w nim swoim synom, \u017ce nawet wybaczy\u0142by im indyferentyzm religijny, ale nie brak troski o swoje rodowe gniazdo, ich dom Tymosz\u00f3wk\u0119.<\/p>\n
Mo\u017cna si\u0119 zaduma\u0107 jak ma\u0142o zosta\u0142o po \u201enag\u0142ym odej\u015bciu pokole\u0144\u201d, tak\u017ce po tym \u201etragicznym roz\u0142amie\u201d mi\u0119dzy nowymi a dawnymi czasy, jakim by\u0142 okres Wielkiego G\u0142odu i stalinowskich czystek, po kt\u00f3rym tak\u017ce na tych terenach jeszcze \u201enie mog\u0105 obudzi\u0107 si\u0119 pokolenia, a duch ich \u201elichym \u015bwieci pr\u00f3chnem\u201d.<\/p>\n
Mo\u017cna. Ale mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wyczyta\u0107 z tych dziej\u00f3w swoiste przes\u0142anie, uniwersalne, wbrew chichotowi historii. Polacy te ziemie zamieszkiwali de jure, przez ca\u0142y XIX wiek walczyli o ka\u017cd\u0105 ich cz\u0105stk\u0119. Ich obecno\u015bci i dzia\u0142alno\u015b\u0107 jako ich przes\u0142anie to mo\u017ce by\u0107 wa\u017cne zadanie dla Stowarzyszenia!<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Stowarzyszenie spe\u0142nia dope\u0142niaj\u0105c\u0105 rol\u0119 wobec innych organizacji zasob\u00f3w masowej informacji na Ukrainie, kt\u00f3re w jakikolwiek spos\u00f3b wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z polsk\u0105 diaspor\u0105, w tym zw\u0142aszcza ze Zwi\u0105zkiem Dziennikarzy Ukrainy, \u201eDziennikiem Kijowskim\u201d i innymi. Jednak w odr\u00f3\u017cnieniu od tzw. organizacji polonijnych Stowarzyszenie chce spe\u0142nia\u0107 \u201eprzyk\u0142adn\u0105 rol\u0119\u201d.<\/p>\n
Chodzi o mechanizmy wyboru i doboru kadry, w tym zw\u0142aszcza prezes\u00f3w, kt\u00f3rzy na og\u00f3\u0142, we wiod\u0105cych organizacjach na Ukrainie, w jakim\u015b zacietrzewieniu wartym lepszej sprawy, wzorem oligarchicznie ustrukturyzowanej ukrai\u0144skiej administracji, w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 wybierani prawie automatycznie przez zjednane sobie \u201emarionetki\u201d.<\/p>\n
Niedawno tak\u0105 \u201emarchewk\u0105\u201d by\u0142a Karta Polaka, dawniej drobniejsze rozdawnictwo przywilej\u00f3w. Dzia\u0142ania tym bardziej nikczemne, \u017ce w przypadku Polak\u00f3w na Ukrainie mamy do czynienia z wieloma osobami zastraszonymi, tak\u017ce \u201erodzinnymi opowie\u015bciami o represjach rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w\u201d, s\u0142abo wykszta\u0142conymi, gdy\u017c na wykszta\u0142cenie w spauperyzowanych polsko-ukrai\u0144skich rodzinach brakowa\u0142o \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n
Ludzie ci tak\u017ce ze wzgl\u0119du na pochodzenie byli spychani na prowincj\u0119, na wie\u015b, a w radzieckiej rzeczywisto\u015bci, praktycznie do upadku systemu, ograniczano migracj\u0119 ludzi mi\u0119dzy republikami r\u00f3\u017cnymi systemami, tak\u017ce konieczno\u015bci\u0105 posiadania paszport\u00f3w i pozwole\u0144 wyjazd\u00f3w.<\/p>\n
Dzia\u0142ania tych \u201elider\u00f3w\u201d polonijnych, co \u017cywo przypominaj\u0105 wi\u0119c formu\u0142\u0119 klientelizmu z \u201edo\u017cywotni\u0105\u201d funkcj\u0105 prezesa \u2013 patrona, lidera: mechanizmy dobrze znane i opisane np. w niekt\u00f3rych krajach Ameryki Po\u0142udniowej. Zdaniem wielu takie dzia\u0142ania zacieraj\u0105 \u201epolsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107\u201d. Jednak inspiracje finansowe i rola przyw\u00f3dcy s\u0105 niew\u0105tpliwie silniejsze, \u0142atwo je ukry\u0107 pod pozorem patriotyzmu.<\/p>\n
Prezes w SPDU im. Karola Szymanowskiego ma by\u0107 obierany na dwa lata, wy\u0142\u0105cznie na dwie kadencje pod rz\u0105d. W rozwini\u0119tych demokracjach wymogi tycz\u0105ce tego typu organizacji s\u0105 standardowe i oczywiste, tymczasem b\u00f3j o zachowanie demokratycznych mechanizm\u00f3w i \u201eprzewietrzenie\u201d kadry, np. w Stowarzyszeniu Polak\u00f3w Regionu Kirowogradzkiego Polonia trwa w Kirowogradzie ju\u017c, co najmniej, od 2007 roku, co podkre\u015blali za\u0142o\u017cyciele Stowarzyszenia Polskich Dziennikarzy.<\/p>\n
Nale\u017cy do nich pan Witalij Pli\u0144ski, posta\u0107 bardzo znana w ruchu polonijnym na Ukrainie, emerytowany in\u017cynier, pracownik naukowy represjonowany w czasach radzieckich, alpinista, niezmordowany dzia\u0142acz ruchu polonijnego, kt\u00f3ry wywodzi si\u0119 z wiekowego rodu Pli\u0144skich, jacy zamieszkiwali rejon Kaszub.<\/p>\n
Stamt\u0105d r\u00f3d rozszed\u0142 si\u0119 po \u015bwiecie. Linia \u201eukrai\u0144ska\u201d, powsta\u0142a w XVII wieku, zwi\u0105zana by\u0142a z Zinkowem i okolic\u0105 Kamienia Podolskiego. To pan Pli\u0144ski jest niew\u0105tpliwie g\u0142osem \u201esprawiedliwego wo\u0142aj\u0105cego na puszczy\u201d – wieloletnim rzecznikiem demokratyzacji instytucji polonijnych na Ukrainie.<\/p>\n
Ostatnio Jego g\u0142os by\u0142 s\u0142yszany na wyborach miejscowej organizacji polonijnej. Kt\u00f3\u017c dowierza tutaj starszemu Panu, za kt\u00f3rym nie stoi \u017cadna \u201esi\u0142a polityczna, organizacyjna\u201d? To tak\u017ce specyfika miejscowa \u2013 spadek czas\u00f3w radzieckich.<\/p>\n
Inne postacie za\u0142o\u017cycieli te\u017c nie s\u0105 tuzinkowe, cho\u0107 mo\u017ce mniej zaanga\u017cowane w ruch polonijny. Aleksandr Sikorskyj, dziennikarz, pracownik Artystycznego Muzeum Regionalnego w Kirowogardzie. Pan Michai\u0142 Majewskyj, dziennikarz, poeta, aforysta, grafik, ciekawy i jeszcze chyba ma\u0142o znany w Polsce tw\u00f3rca, g\u0142\u00f3wnie rosyjskoj\u0119zyczny. Biografie tych os\u00f3b warto osobno spisa\u0107. Do Stowarzyszenia zapisa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 30 os\u00f3b z Kirowogradu i regionu. To w wi\u0119kszo\u015bci osoby m\u0142ode, aktywne. Prezesem – za\u0142o\u017cycielem by\u0142 pan Witalij Pli\u0144ski. Jak poprzednio w za\u0142o\u017conej przez siebie w 1999 roku filii Stowarzyszenia Uczonych Polskich Ukrainy, kt\u00f3rego prezesem by\u0142 przez wiele lat, pan Pli\u0144ski przekaza\u0142 pa\u0142eczk\u0119 m\u0142odszym.\u201eTo moja powinno\u015b\u0107 przekaza\u0107 do\u015bwiadczenie m\u0142odym\u201d. Wybory odby\u0142y si\u0119 w grudniu.<\/p>\n
O nowym prezesie wspomnia\u0142em ju\u017c na wst\u0119pie. G\u0142os Serhyja Mure\u0144ca od pewnego czasu brzmi w lokalnych mediach. Pocz\u0105tkowo korespondent tygodnika \u201eWiadomo\u015bci \u2013 Plus\u201d, od 2007 do chwili obecnej dziennikarz telewizyjny, redaktor wiadomo\u015bci codziennych telewizji pa\u0144stwowej, by\u0142 nawet zast\u0119pc\u0105 dyrektora, redaktorem naczelnym. Ostatnio w trakcie wybor\u00f3w pracowa\u0142 w mediach niezale\u017cnych.<\/p>\n
\u201eNie zamierzam \u2013 deklaruje on – narzuca\u0107 uczestnikom Stowarzyszenia \u015bcis\u0142ego programu dzia\u0142ania, bo to si\u0119 \u017ale kojarzy w naszej jednak bardzo \u201ekontrolowanej\u201d rzeczywisto\u015bci, gdzie istotny element stanowi nie racjonalny audyt, tylko biurokratyczna drobiazgowa kontrola. Oczywi\u015bcie, element \u0142atwy do omini\u0119cia, ale tylko przez wybranych. Licz\u0119, \u017ce uczestnicy naszego Stowarzyszenia zaczn\u0105 pisa\u0107 projekty i podawa\u0107 na granty. To otwarcie tak\u017ce ku Europie, ale zdobywamy \u015brodki nie dla cudzych, tylko dla swojej wsp\u00f3lnoty i grupy. Chcia\u0142bym, aby ka\u017cdy uczestnik pr\u00f3bowa\u0142 swoich si\u0142, rozwija\u0142 talenty. Twierdz\u0119, \u017ce niebagateln\u0105, cho\u0107 mo\u017ce nie do ko\u0144ca u\u015bwiadomion\u0105 rol\u0119 wype\u0142nia tak\u017ce w naszym regionie polska kultura i tradycja\u201d. <\/em><\/p>\n