{"id":5187,"date":"2013-11-22T17:07:15","date_gmt":"2013-11-22T15:07:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/poezjo-lampo-czarnoksieska-i-lampo-laboratoryjna-kwiaty-polskie-z-nr-459\/"},"modified":"2024-12-13T17:19:02","modified_gmt":"2024-12-13T15:19:02","slug":"poezjo-lampo-czarnoksieska-i-lampo-laboratoryjna-kwiaty-polskie-z-nr-459","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/poezjo-lampo-czarnoksieska-i-lampo-laboratoryjna-kwiaty-polskie-z-nr-459\/","title":{"rendered":"Poezjo! lampo czarnoksi\u0119ska I lampo laboratoryjna! (\u201eKwiaty polskie\u201d) (z nr 459)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Stoi na stacji lokomotywa, \/ Ci\u0119\u017cka, ogromna i pot z niej sp\u0142ywa\u201d \u2013 to znamy wszyscy. A to? \u201eCa\u0142ujcie mnie wszyscy w d\u2026\u201d. Pewnie mniej. A to tak\u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Juliana Tuwima (\u202059 l.) \u2013 poety, kt\u00f3ry gdyby zgin\u0105\u0142 we wrze\u015bniu 1939 roku albo pozosta\u0142 na emigracji, jak Jan Lecho\u0144 (\u202057 l.) czy Kazimierz Wierzy\u0144ski (\u202074 l.), dzi\u015b w szko\u0142ach by\u0142by przedstawiany mo\u017ce jako najwi\u0119kszy polski poeta XX wieku<\/p>\n

Tuwim wr\u00f3ci\u0142 jednak po wojnie do kraju opanowanego przez komunist\u00f3w i da\u0142 si\u0119 zdegradowa\u0107 do roli propagandysty. W\u0142adza zawsze robi\u0142a na nim wra\u017cenie.<\/p>\n

Puch\u0142 z dumy, gdy marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski (\u202067 l.) zaprosi\u0142 go \u2013 wraz z innymi tw\u00f3rcami literackiego kabaretu \u201ePod Pikadorem\u201d \u2013 do Belwederu. \u201eAch, gdyby tak teraz przejecha\u0107 jeszcze jakiego\u015b znajomego<\/em>\u201d \u2013 rozmarzy\u0142 si\u0119, gdy znana warszawiakom limuzyna wioz\u0142a go na spotkanie z Naczelnikiem Pa\u0144stwa.\u00a0<\/p>\n

Julian Tuwim urodzi\u0142 si\u0119 w 1894 roku w \u0141odzi, w zasymilowanej rodzinie \u017cydowskiej, gdzie o semickich korzeniach raczej nie dyskutowano. Ba, poeta a\u017c do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej nie przepada\u0142 za ziomkami, kt\u00f3rzy izolowali si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Pisa\u0142 o nich: \u201eIzraelitcy doktorowie, Wiednia, \u017cydowskiej Mekki, flance\/ co w Bochni, Stryju i Krakowie, szerzycie kulturaln\u0105 franc\u0119\u201d.<\/p>\n

U Tuwim\u00f3w z pieni\u0119dzmi by\u0142o krucho. M\u0142ody Julian szybko poj\u0105\u0142, \u017ce skoro jego \u017cywio\u0142em ma by\u0107 literatura, musi to by\u0107 literatura u\u017cytkowa, czyli na potrzeby estrady czy filmu. Tylko taka gwarantowa\u0142a bowiem w miar\u0119 dostatnie \u017cycie.<\/p>\n

Pocz\u0105tek jego kariery zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z odzyskaniem przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. W czasie wojny bolszewickiej Tuwim zatrudni\u0142 si\u0119 w biurze prasowym Wodza Naczelnego. Uwa\u017ca\u0142 to za sw\u00f3j patriotyczny obowi\u0105zek.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Budynek Tuwima w \u0141odzi<\/strong><\/p>\n

Kiedy kraj wkroczy\u0142 na drog\u0119 rozwoju, poeci \u2013 Skamandryci stali si\u0119 niejako instytucjami \u017cycia kulturalno-obyczajowego. Brylowali na salonach. Szampan la\u0142 si\u0119 tam strumieniami, a Tuwim mia\u0142 niebezpieczn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do napoj\u00f3w wyskokowych. To z ich pomoc\u0105 radzi\u0142 sobie z atakami ludzi, kt\u00f3rzy odmawiali mu prawa do polsko\u015bci. Z sympatii dla alkoholu stworzy\u0142 dzie\u0142o do dzi\u015b popularne, czyli \u201ePolski s\u0142ownik pijacki\u201d. Jeden z najs\u0142ynniejszych bon-mot\u00f3w Tuwima brzmia\u0142: \u201eZamiast pi\u0107 \u2013 odk\u0142adaj w PKO. Gdy si\u0119 zbierze wi\u0119ksza sumka \u2013 przepij\u201d.<\/p>\n

Dla pieni\u0119dzy Tuwim napisa\u0142 takie szlagiery, jak \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 ci wszystko wybaczy\u201d czy \u201eNa pierwszy znak\u201d, wykonywane przez gwiazd\u0119 kina Hank\u0119 Ordon\u00f3wn\u0119 (\u202047 l.). Z potrzeby ducha \u2013 pacyfistyczny wiersz \u201eDo prostego cz\u0142owieka\u201d i poemat \u201eBal w operze\u201d, b\u0119d\u0105cy ostr\u0105 satyr\u0105 na rz\u0105dy nast\u0119pc\u00f3w Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n

Wojna przewr\u00f3ci\u0142a wszystko do g\u00f3ry nogami. Dr\u0119czy\u0142y go wyrzuty sumienia, \u017ce siedzi bezczynnie w Ameryce, gdy jego bliscy s\u0105 mordowani przez Niemc\u00f3w. Zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do komunist\u00f3w, kt\u00f3rych zacz\u0105\u0142 postrzega\u0107 jako jedyn\u0105 si\u0142\u0119 zdoln\u0105 zmieni\u0107 zepsuty i upodlony \u015bwiat. Nie wyobra\u017ca\u0142 sobie \u017cycia poza Polsk\u0105.<\/p>\n

Dla w\u0142adz PRL powr\u00f3t Tuwima do kraju by\u0142 cenny ze wzgl\u0119d\u00f3w propagandowych. Pisa\u0142 ma\u0142o, ale dla nich najwa\u017cniejsze by\u0142o, \u017ce by\u0142. Zmar\u0142 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem. Gdy nad grobem dygnitarze m\u00f3wili o zas\u0142ugach poety dla ustroju, gdzie\u015b w za\u015bwiatach zabrzmia\u0142y pewnie s\u0142owa wiersza: \u201eca\u0142ujcie mnie wszyscy w d\u2026\u201d.<\/p>\n

<\/em>Artur G\u00d3RSKI<\/strong><\/p>\n

Z\u0141Y WIERSZ<\/em><\/strong><\/p>\n

Nie wiesz o tym. A by\u0142 deszcz
I b\u0142\u0105dzi\u0142em po ulicy
I szuka\u0142em i czeka\u0142em
W \u017cr\u0105cej, okrutnej t\u0119sknicy.<\/p>\n

Nie wiesz o tym. By\u0142em z\u0142y.
I poszed\u0142em pi\u0107. I pi\u0142em:
W\u00f3dk\u0119, koniak, w\u00f3dk\u0119, koniak,
I wes\u00f3\u0142, och wes\u00f3\u0142 by\u0142em!<\/p>\n

Patrzaj: to jest n\u0119dzny wiersz,
Ale z\u0142y jest, z\u0142y i gniewny,
Bo czeka\u0142em, bo szuka\u0142em
W wiecz\u00f3r jesienny, ulewny.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

OJCIEC<\/em><\/strong><\/p>\n

My\u015bla\u0142em kiedy\u015b, \u017ce potrafi\u0119
Da\u0107 tobie wieczno\u015b\u0107 modlitwami,
I tak ci\u0119 jako\u015b przysposobi\u0107,
By\u015b wieczn\u0105 staro\u015b\u0107 mia\u0142 \u2014 szcz\u0119\u015bliw\u0105.
Dzi\u015b \u2014 wszystko, co syn mo\u017ce zrobi\u0107,
To spojrze\u0107, westchn\u0105\u0107 \u2014 i na \u015bcianie
Poprawi\u0107 twoj\u0105 fotografi\u0119,
Gdy wisi krzywo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stoi na stacji lokomotywa, \/ Ci\u0119\u017cka, ogromna i pot z niej sp\u0142ywa\u201d \u2013 to znamy wszyscy. A to? \u201eCa\u0142ujcie mnie wszyscy w d\u2026\u201d. Pewnie mniej….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5188,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-5187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t