{"id":5226,"date":"2021-03-17T17:44:50","date_gmt":"2021-03-17T15:44:50","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/niezwykle-losy-braci-jozefa-i-zygmunta-lewoniewskich\/"},"modified":"2024-12-13T18:36:11","modified_gmt":"2024-12-13T16:36:11","slug":"niezwykle-losy-braci-jozefa-i-zygmunta-lewoniewskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/niezwykle-losy-braci-jozefa-i-zygmunta-lewoniewskich\/","title":{"rendered":"Niezwyk\u0142e losy braci J\u00f3zefa i Zygmunta Lewoniewskich"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

W \u015brod\u0119, 13 pa\u017adziernika 2021 r. Stowarzyszenie Kultury Polskiej im. Zygmunta Krasi\u0144skiego w Bia\u0142ej Cerkwi z inicjatywy Heleny Chomenko zorganizowa\u0142o spotkanie przy Okr\u0105g\u0142ym Stole na temat \u201eNiewiarygodna historia braci Lewoniewskich\u201d, kt\u00f3rego celem by\u0142o ukazanie biografii braci oraz refleksje o skomplikowanej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej nie tylko im przysz\u0142o \u017cy\u0107. Wyb\u00f3r miejsca nie by\u0142 przypadkowy – Biblioteka nr 8, mie\u015bci si\u0119 przy ulicy nazwanej na pami\u0105tk\u0119 Zygmunta Lewoniewskiego. Zebrani obejrzeli prezentacj\u0119 przygotowan\u0105 przez Paw\u0142a Kasprzyka.<\/strong><\/p>\n

Nale\u017c\u0105ca do drobnej szlachty rodzina Lewoniewskich pochodzi\u0142a z Sok\u00f3\u0142ki (niedu\u017ce miasto obecnie le\u017c\u0105ce w Polsce, niedaleko granicy z Bia\u0142orusi\u0105). W ostatnich latach XIX wieku wyjechali do Petersburga w poszukiwaniu lepszych warunk\u00f3w \u017cycia. Tam te\u017c urodzili si\u0119 ich dwaj synowie, w przysz\u0142o\u015bci znani piloci: J\u00f3zef \u2013 w 1899 roku i Zygmunt \u2013 w 1902. Po rewolucji pa\u017adziernikowej 1917 r. obaj bracia znale\u017ali si\u0119 w szeregach Armii Czerwonej. Starszy \u2013 w\u00f3wczas student prawa – zosta\u0142 wcielony do s\u0142u\u017cby, a m\u0142odszy \u2013 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika. W 1919 r. zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b zaskakuj\u0105cego. Rodzina Lewoniewskich wr\u00f3ci\u0142a do Polski, kt\u00f3ra w listopadzie poprzedniego roku odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, ale Zygmunt pozosta\u0142 w bolszewickiej Rosji i wspina\u0142 si\u0119 na kolejne szczeble kariery czerwonoarmisty. Aby ukry\u0107 polski rodow\u00f3d, zmieni\u0142 jedn\u0105 liter\u0119 w nazwisku. Ju\u017c nie by\u0142 Lewoniewskim, lecz sta\u0142 si\u0119 Lewaniewskim. A jego straszy brat J\u00f3zef w odrodzonej Polsce wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego, walczy\u0142 w wojnie z bolszewikami w 1920 r., awansowa\u0142 na oficera.<\/p>\n

Mimo tak bardzo r\u00f3\u017cnych wybor\u00f3w \u017cyciowych, bracia Lewoniewscy mieli takie same pragnienia, od dzieci\u0144stwa chcieli zosta\u0107 lotnikami i obaj spe\u0142nili te marzenia w po\u0142owie lat 20-tych. A nast\u0119pnie, po kilku latach pracy jako piloci i instruktorzy lotnictwa, obaj zacz\u0119li bra\u0107 udzia\u0142 w niezwyk\u0142ych, dalekich i ryzykownych przelotach samolotowych. W tamtych czasach piloci rywalizuj\u0105cy o to, kto dokona d\u0142u\u017cszego przelotu lub przeleci tras\u0119, kt\u00f3rej nikt wcze\u015bniej nie pokona\u0142 samolotem. Byli podziwiani przez miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, podobnie jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bni sportowcy, np. pi\u0142karze. Ich sukcesy stawa\u0142y si\u0119 powodem do dumy dla w\u0142adz poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, m.in. by\u0142o to \u201eoczko w g\u0142owie\u201d J\u00f3zefa Stalina. Ekstremalne loty przyczynia\u0142y si\u0119 te\u017c do post\u0119pu w projektowaniu kolejnych modeli samolot\u00f3w, w tym wojskowych.<\/p>\n

Kapitan Wojska Polskiego, J\u00f3zef Lewoniewski specjalizowa\u0142 si\u0119 w biciu kolejnych rekord\u00f3w d\u0142ugo\u015bci lot\u00f3w. Natomiast jego m\u0142odszy brat, obywatel ZSRR – Zygmunt rywalizowa\u0142 w d\u0142ugich przelotach na dalekiej p\u00f3\u0142nocy, przy ekstremalnie niskich temperaturach powietrza. By\u0142 w grupie, kt\u00f3ra ratowa\u0142a za\u0142og\u0119 i pasa\u017cer\u00f3w parowca \u201eCzeluskin\u201d, kt\u00f3ry zaton\u0105\u0142 na Oceanie Arktycznym, za co otrzyma\u0142 tytu\u0142 \u201eBohatera Zwi\u0105zku radzieckiego\u201d. Czasami nazywano go nawet \u201eulubionym lotnikiem Stalina\u201d.<\/p>\n

Pr\u00f3by poprawiania kolejnych rekord\u00f3w d\u0142ugo\u015bci lot\u00f3w wymaga\u0142y niezwyk\u0142ej odwagi i gotowo\u015bci podejmowania ryzyka, a czasami mia\u0142y tragiczny fina\u0142. Tak tez by\u0142o w przypadku J\u00f3zefa Lewoniewskiego. 11 wrze\u015bnia 1933 r. podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 ustanowienia rekordu d\u0142ugo\u015bci lotu bez l\u0105dowania dla samolot\u00f3w turystycznych na trasie Warszawa –\u00a0Omsk\u00a0(3400 km), a nawet je\u017celi warunki pozwol\u0105 –\u00a0Krasnojarsk\u00a0(4600 km). Niestety w pobli\u017cu Kazania dosz\u0142o do katastrofy samolotu. J\u00f3zef poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 na miejscu, a nawigator by\u0142 jedynie lekko ranny.<\/p>\n

12 wrze\u015bnia 1937 r. Zygmunt Lewoniewski wystartowa\u0142 z Moskwy w kierunku San Francisco w USA. Chcia\u0142 udowodni\u0107, \u017ce s\u0105 mo\u017cliwe d\u0142ugodystansowe loty samolotami transportowymi z du\u017cym \u0142adunkiem nad Biegunem P\u00f3\u0142nocnym. Niestety nast\u0119pnego dnia, 13 wrze\u015bnia 1937 r. 6-osobowa za\u0142oga poinformowa\u0142a przez radio o trudnych warunkach meteorologicznych po przekroczeniu Bieguna\u2026 By\u0142a to ostatnia informacja, jaka mamy o tym locie. Dosz\u0142o do katastrofy i mimo up\u0142ywu ponad 80 lat nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 wraku samolotu i cia\u0142 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi.<\/p>\n

Bracia Lewoniewscy w m\u0142odo\u015bci wybrali r\u00f3\u017cne drogi \u017cyciowe. J\u00f3zef pozosta\u0142 Polakiem i s\u0142u\u017cy\u0142 swojej ojczy\u017anie jako \u017co\u0142nierz. Zygmunt sta\u0142 si\u0119 \u201ecz\u0142owiekiem radzieckim\u201d i zosta\u0142 bohaterem w Zwi\u0105zku Radzieckim. Uczestnicy spotkania w bibliotece przy ulicy Lewoniewskiego dyskutowali o zaskakuj\u0105cych motywach jego post\u0119powania. Trudno dzi\u015b odpowiedzie\u0107 na pytanie, dlaczego wybra\u0142 \u017cycie z dala od rodziny, w kraju rz\u0105dzonym przez bolszewik\u00f3w? Mo\u017ce jako bardzo m\u0142ody cz\u0142owiek uleg\u0142 propagandzie, kt\u00f3ra obiecywa\u0142a zbudowanie nowego, lepszego \u015bwiata?<\/p>\n

O sytuacji ludzi polskiego pochodzenia w ZSRR opowiedzia\u0142a te\u017c prezes Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Zygmunta Krasi\u0144skiego, Helena Chomenko. Jej przodkowie – podobnie jak Zygmunt Lewoniewski – zmienili jedn\u0105 liter\u0119 w nazwisku, aby ich polskie korzenie nie rzuca\u0142y si\u0119 w oczy w dokumentach osobowych!<\/p>\n

Prelekcja by\u0142a okazj\u0105 nie tylko do refleksji na losem cz\u0142owieka, ale tak\u017ce wzbogaci\u0142a wiedz\u0119 uczestnik\u00f3w na temat cz\u0142owieka, kt\u00f3rego imi\u0119 nosi jedna z wa\u017cniejszych ulic Bia\u0142ej Cerkwi.<\/p>\n

S\u0142owa wdzi\u0119czno\u015bci nale\u017c\u0105 si\u0119 pani dyrektor Biblioteki nr 8, Swiet\u0142anie Chmielowej, kt\u00f3ra ch\u0119tnie zgodzi\u0142a si\u0119 na organizacj\u0119 imprezy w czytelni swojej instytucji. Cz\u0119\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 nast\u0119pnie do pobliskiej kawiarni, gdzie kontynuowano rozmowy o dziwnych losach braci Lewoniewskich oraz o innych przyk\u0142adach rodzin, kt\u00f3re rozdzieli\u0142y si\u0119 i identyfikowa\u0142y z r\u00f3\u017cnymi narodami, w zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnicami pogl\u0105d\u00f3w politycznych.<\/p>\n

Pawe\u0142 KASPRZYK<\/strong>
nauczyciel skierowany przez ORPEG
Bia\u0142a Cerkiew<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015brod\u0119, 13 pa\u017adziernika 2021 r. Stowarzyszenie Kultury Polskiej im. Zygmunta Krasi\u0144skiego w Bia\u0142ej Cerkwi z inicjatywy Heleny Chomenko zorganizowa\u0142o spotkanie przy Okr\u0105g\u0142ym Stole na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5227,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-5226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t