{"id":5461,"date":"2013-03-20T20:43:23","date_gmt":"2013-03-20T18:43:23","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/notka-afirmujaca-zycie-z-nr-460\/"},"modified":"2024-12-13T20:54:12","modified_gmt":"2024-12-13T18:54:12","slug":"notka-afirmujaca-zycie-z-nr-460","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/notka-afirmujaca-zycie-z-nr-460\/","title":{"rendered":"Notka afirmuj\u0105ca \u017cycie (z nr 460)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Co zmusi\u0142o mnie do napisania poni\u017cszej notatki? Nie tylko \u201ebodziec jubileuszowy\u201d, kt\u00f3ry te\u017c bezsprzecznie mia\u0142 tu znaczenie. G\u0142\u00f3wnie jednak – d\u0105\u017cenie do spo\u0142eczno-literackiej sprawiedliwo\u015bci, gdy\u017c Julian Tuwim doprawdy by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych polskich poet\u00f3w i t\u0142umaczy XX. stulecia. Mia\u0142 w swym dorobku du\u017co udanych przek\u0142ad\u00f3w poezji rosyjskiej XIX stulecia, jak te\u017c wsp\u00f3\u0142czesnych mu rosyjskoj\u0119zycznych tw\u00f3rc\u00f3w; co nieco t\u0142umaczy\u0142 te\u017c z literatury ukrai\u0144skiej (na przyk\u0142ad, wiersz Maksyma Rylskiego \u201eSzopen\u201d), aczkolwiek oczywi\u015bcie najbli\u017csz\u0105 i ukochan\u0105 by\u0142a mu polska mowa, polska ziemia, polskie miasta.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci faworyzowa\u0142 \u0141\u00f3d\u017a, gdzie si\u0119 urodzi\u0142 i gdzie sp\u0119dzi\u0142 wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107, jak te\u017c i przedwojenn\u0105 Warszaw\u0119 – miasto gdzie kwit\u0142a polska kultura, zdeptana i zdemolowana w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. \u015awiadectwem tego jest chocia\u017cby charakterystyka tych miast w jego s\u0142ownej obrazowo\u015bci. Oto jego \u00abportret\u00bb \u0141odzi:<\/p>\n

Wi\u0119c kocham twoj\u0105 urod\u0119 z\u0142\u0105,<\/strong>
Jak matk\u0119 niedobr\u0105 – dzieci\u0119,<\/strong>
Kocham twych ulic szarzyzn\u0119 md\u0142\u0105,<\/strong>
Najdro\u017csze miasto na \u015bwiecie!<\/strong>
Zaszwargotanych zau\u0142k\u00f3w twych<\/strong>
Kurz, zaduch, b\u0142oto i gwary<\/strong>
Pi\u0119kniejsze s\u0105 mi, ni\u017c stolic szyk<\/strong>
I ni\u017c paryskie bulwary!<\/strong><\/p>\n

T\u0119 sam\u0105 \u0141\u00f3d\u017a poeta por\u00f3wnuje z ruinami Warszawy i niespodzianie\u2026 z kwiatami, kiedy to jeden z bohater\u00f3w poezji (s\u0119dziwy ojciec) odwiedza tam gr\u00f3b c\u00f3rki\u2026 i skoszonych kwiat\u00f3w:<\/p>\n

Rano odwiedzi\u0142 dwie mogi\u0142y:
C\u00f3rki i kwiat\u00f3w. C\u00f3rk\u0119 kry\u0142y<\/strong>
Po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e, zmok\u0142e li\u015bcie klonu:<\/strong>
\u015bwie\u017cy si\u0119 zapach z nich ulatnia\u0142,<\/strong>
Jesiennie rze\u015bki, cho\u0107 przegni\u0142y.<\/strong>
Druga mogi\u0142a by\u0142a bratnia.<\/strong>
Gni\u0142y tam w lejach od granat\u00f3w<\/strong>
Skoszone bataliony kwiat\u00f3w<\/strong>
I trupy w rowie, kt\u00f3ry wi\u0142 si\u0119<\/strong>
W\u0119\u017cyskiem wkl\u0119s\u0142ym po ogrodzie.<\/strong><\/p>\n

O tw\u00f3rczo\u015bci Tuwima du\u017co w swoim czasie pisali krytycy: jedni bardzo przychylnie, inni – bardzo krytycznie. I wszyscy oni mieli racj\u0119, poniewa\u017c poezja tego wybitnego tw\u00f3rcy ma r\u00f3\u017cne aspekty: przede wszystkim, wyd\u017awi\u0119k obywatelski: gdy pisze o rewolucyjnych i patriotycznych rozruchach w Polsce(w kilku rozdzia\u0142ach powszechnie znanego poematu \u201eKwiaty polskie\u201d) czy te\u017c gdy porusza w\u0105tki socjalne np. w wierszu \u201eDo\u00a0prostego cz\u0142owieka\u201d a jeszcze inny w jego antymieszcza\u0144skiej satyrze. Tuwim uwa\u017ca\u0142 \u201eideowo-wojownicze\u201d drobnomieszcza\u0144stwo za niebezpieczne pod\u0142o\u017ce dla wynikni\u0119cia i rozwoju faszyzmu, nazizmu i krwawego nacjonalizmu.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie by\u0142 on autorem \u201espokojniejszych\u201d w wyd\u017awi\u0119ku wierszy satyrycznych, jak r\u00f3wnie\u017c licznych piosenek kabaretowych (kt\u00f3re pisa\u0142 g\u0142\u00f3wnie dla chleba powszedniego, i z rozdra\u017cnieniem wspomina\u0142 swoje s\u0105siadki z kamienicy, kt\u00f3re nieustannie \u201ebrzd\u0119ka\u0142y\u201d je na pianinie, gdy\u017c by\u0142y one \u0142atwe rytmicznie i leksycznie, a zatem \u201e\u0142atwe do wykonania\u201d dla tej \u201epubliki\u201d).<\/p>\n

W\u0142ada\u0142 te\u017c Tuwim olbrzymim talentem t\u0142umacza. Dzi\u015b w s\u0142owia\u0144skim \u015bwiecie literackim naszych czas\u00f3w jest on uwa\u017cany za najlepszego t\u0142umacza (obok Maksyma Rylskiego i po cz\u0119\u015bci Miko\u0142aja Ba\u017cana), zw\u0142aszcza na niwie literatury polskiej. Tom jego przek\u0142ad\u00f3w z literatury rosyjskiej po prostu zadziwia swoj\u0105 doskona\u0142o\u015bci\u0105, swoim niezwykle bliskim podej\u015bciem do rosyjskich orygina\u0142\u00f3w, zw\u0142aszcza w t\u0142umaczeniu staros\u0142owia\u0144skiego \u00abS\u0142owa o wyprawie Igora\u00bb lub te\u017c \u00abEugeniusza Oniegina\u00bb Puszkina. Jak nie\u0142atwo przecie\u017c w j\u0119zyku polskim, charakteryzuj\u0105cym si\u0119 sta\u0142ym akcentem na przedostatniej sylabie, zachowa\u0107 styl przy ruchomym akcencie j\u0119zyka rosyjskiego: \u201e \u0414\u0432\u0430 \u0434\u043d\u044f \u0435\u043c\u0443 \u043a\u0430\u0437\u0430\u043b\u0438\u0441\u044c \u043d\u043e\u0432\u044b \/ \u0423\u0435\u0434\u0438\u043d\u0451\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043f\u043e\u043b\u044f, \/ \u041f\u0440\u043e\u0445\u043b\u0430\u0434\u0430 \u0441\u0443\u043c\u0440\u0430\u0447\u043d\u043e\u0439 \u0434\u0443\u0431\u0440\u043e\u0432\u044b, \/ \u2026 \u041f\u043e\u0442\u043e\u043c \u0443\u0432\u0438\u0434\u0435\u043b \u044f\u0441\u043d\u043e \u043e\u043d, \/ \u00a0\u0427\u0442\u043e \u0438 \u0432 \u0434\u0435\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435 \u0441\u043a\u0443\u043a\u0430 \u0442\u0430 \u0436\u0435\u2026 \u00a0\/ \u0425\u0430\u043d\u0434\u0440\u0430 \u0436\u0434\u0430\u043b\u0430 \u0435\u0433\u043e \u043d\u0430 \u0441\u0442\u0440\u0430\u0436\u0435 \/ \u00a0\u0418 \u0431\u0435\u0433\u0430\u043b\u0430 \u0437\u0430 \u043d\u0438\u043c \u043e\u043d\u0430,\/ \u041a\u0430\u043a \u0442\u0435\u043d\u044c \u0438\u043b\u044c \u0432\u0435\u0440\u043d\u0430\u044f \u0436\u0435\u043d\u0430.<\/p>\n

\u00a0I przek\u0142ad na polski: … Cho\u0107 bez salon\u00f3w, wierszy, kart,\/ A jeden spleen drugiego wart,\/ Ta sama chandra, co i wprz\u00f3dy,\/ Biega\u0142a za nim ca\u0142y dzie\u0144,\/ Jak wierna \u017cona albo cie\u0144.<\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c o poezji Tuwima trzeba jeszcze powiedzie\u0107, \u017ce bogata by\u0142a w wszelkie innowacje (w stylu \u201enajnowszej awangardowej technogeniczno\u015bci\u201d: Tuwim przez pewien czas obwo\u0142ywa\u0142 siebie (zreszt\u0105 nie bezpodstawnie) \u2013 \u201ePierwszym w Polsce futuryst\u0105\u201d, w stylu W\u0142odzimierza Majakowskiego, a jednocze\u015bnie, mamy w jego dorobku mn\u00f3stwo \u201epejza\u017cowych\u201d szkic\u00f3w lirycznych. We\u017amy, chocia\u017cby taki zwrot: \u2018ptaki od huku oszala\u0142e,\/ przed \u015bmierci\u0105 jeszcze po\u017cegna\u0142y \/ \u0141ab\u0119dzi\u0105 pie\u015bni\u0105 sw\u0105 Warszaw\u0119\u2019;<\/p>\n

\u00a0\u2018\u015anieg pada… pada bezg\u0142o\u015bnie.\/ Patrz – \u015bnieg.\/ Na dusz\u0119 dziewcz\u0119c\u0105 Twoj\u0105 \/ Ca\u0142unem leg\u0142\u2019. S\u0105 w Tuwima tak\u017ce liczne wiersze dla dzieci, jak te\u017c bardzo sympatyczne dowcipno\u015bci.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce w jednej kr\u00f3tkiej krytycznej jubileuszowej notatce charakteryzuj\u0105cej poetyckie s\u0142owo Tuwima nie da si\u0119 wszystkiego zmie\u015bci\u0107. Sprawiedliwym, jednak pozostaje stwierdzenie: by\u0142 to niezwykle imponuj\u0105cy i wielostronny w swym stylu polski poeta, a tak naprawd\u0119 – nieprze\u015bcigniony artysta s\u0142owa.<\/p>\n

Julia BU\u0141ACHOWSKA<\/strong>
(dr hab. filologii, prof. akademik Akademii Nauk O\u015bwiaty <\/em>Wy\u017cszej Ukrainy, autorka monografii w j\u0119z<\/em>.<\/em> ukrai\u0144skim \u00ab\u041f\u043e\u0435\u0437\u0456\u044f \u042e\u043b\u0456\u0430\u043d\u0430 \u0422\u0443\u0432\u0456\u043c\u0430\u00bb; \u041a., \u00ab\u041d\u0430\u0443\u043a\u043e\u0432\u0430 \u0434\u0443\u043c\u043a\u0430\u00bb(1960 r<\/em>.<\/em>).
(T\u0142um. A.Kosowski)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co zmusi\u0142o mnie do napisania poni\u017cszej notatki? Nie tylko \u201ebodziec jubileuszowy\u201d, kt\u00f3ry te\u017c bezsprzecznie mia\u0142 tu znaczenie. G\u0142\u00f3wnie jednak – d\u0105\u017cenie do spo\u0142eczno-literackiej sprawiedliwo\u015bci, gdy\u017c…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5462,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-5461","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t