{"id":5574,"date":"2019-04-16T20:36:37","date_gmt":"2019-04-16T17:36:37","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/o-dzialalnosci-zwiazku-polakow-na-ukrainie-z-jego-prezesem-antonim-stefanowiczem-rozmawia-leszek-watrobski\/"},"modified":"2024-12-14T11:43:11","modified_gmt":"2024-12-14T09:43:11","slug":"o-dzialalnosci-zwiazku-polakow-na-ukrainie-z-jego-prezesem-antonim-stefanowiczem-rozmawia-leszek-watrobski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/o-dzialalnosci-zwiazku-polakow-na-ukrainie-z-jego-prezesem-antonim-stefanowiczem-rozmawia-leszek-watrobski\/","title":{"rendered":"O dzia\u0142alno\u015bci Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Ukrainie z jego prezesem Antonim Stefanowiczem rozmawia Leszek W\u0105tr\u00f3bski"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u2013 Rok temu, listopadzie 2018, wasz Zwi\u0105zek obchodzi\u0142 30. rocznic\u0119 swego powstania.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak. Uroczysto\u015bci jubileuszowe zorganizowali\u015bmy w Ukrai\u0144skim Domu w Kijowie. Zrzeszamy aktualnie ponad 120 spo\u0142ecznych organizacji polskich z terenu ca\u0142ej Ukrainy. Zdecydowana ich wi\u0119kszo\u015b\u0107 prowadzi bardzo aktywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n

\u2013 Waszym g\u0142\u00f3wnym celem jest budzenie i piel\u0119gnowanie \u015bwiadomo\u015bci narodowej. Jakie inne jeszcze cele stawia swoim cz\u0142onkom Zwi\u0105zek?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To praca na rzecz rozwoju spo\u0142ecznego i kulturalnego obywateli Ukrainy pochodzenia polskiego; popularyzacja wsp\u00f3lnoty los\u00f3w narod\u00f3w polskiego i ukrai\u0144skiego; pog\u0142\u0119bienie przyja\u017ani mi\u0119dzy Polakami i Ukrai\u0144cami oraz innymi narodami Ukrainy; obrona praw ludno\u015bci polskiej na Ukrainie, troska o zaspokajanie jej potrzeb i wreszcie krzewienie nauki j\u0119zyka polskiego, kultury i historii polskiej. Wa\u017cne s\u0105 dla nas te\u017c: zak\u0142adanie polskich szk\u00f3\u0142 i studi\u00f3w; popularyzacja dorobku Polak\u00f3w na Ukrainie we wszystkich dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego; budzenie aktywno\u015bci ludno\u015bci polskiej na Ukrainie w \u017cyciu spo\u0142ecznym i gospodarczym celem tworzenia praworz\u0105dnego pa\u0144stwa i przestrzegania Wszech\u015bwiatowej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka.<\/p>\n

\u2013 Budzenie i piel\u0119gnowanie \u015bwiadomo\u015bci narodowej to d\u0142ugi proces wychowawczy.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mamy tego pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Pod tym te\u017c k\u0105tem organizujemy imprezy patriotyczne. Od ubieg\u0142ego roku odbywaj\u0105 si\u0119 u nas spotkania po\u015bwi\u0119cone 100-leciu niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n

\u2013 Pi\u0119\u0107 lat temu powsta\u0142a przy waszym Zwi\u0105zku Polska Szko\u0142a Sobotnia\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wynaj\u0119li\u015bmy nawet dodatkowe pomieszczenie przy naszym biurze. Aktualnie nasze zaj\u0119cia prowadzone s\u0105 w 4 punktach Kijowa. (\u2026) Uroczyste otwarcie nowego roku szkolnego, z udzia\u0142em uczni\u00f3w Polskiej Szko\u0142y Sobotniej, odby\u0142o si\u0119 14 wrze\u015bnia br. Pomys\u0142 ten zosta\u0142 doceniony zar\u00f3wno przez same dzieci, tak i doros\u0142ych. Ca\u0142y dzie\u0144 na polanie otoczonej wiekowymi d\u0119bami rozbrzmiewa\u0142 radosny \u015bmiech i oklaski. W taki spos\u00f3b wspierali uczni\u00f3w, bior\u0105cych udzia\u0142 w licznych konkursach i zabawach. (\u2026)<\/p>\n

\u2013 Coraz wi\u0119cej m\u0142odzie\u017cy polskiego pochodzenia wyje\u017cd\u017ca na studia do Polski. Du\u017co ludzi stara si\u0119 te\u017c obecnie o Kart\u0119 Polaka.<\/strong><\/p>\n

\u2013 W tym roku ch\u0119tnych otrzymania Karty jest zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c rok czy dwa lata temu. O Kart\u0119 staraj\u0105 si\u0119 nie tylko studenci, ale i doro\u015bli. Za\u015bwiadczenia na otrzymanie Karty Polaka od czasu jej wprowadzenia by\u0142o wydano przez ZPU oko\u0142o 2 tysi\u0105com os\u00f3b. W latach 2016, 2017 wydawali\u015bmy oko\u0142o 400 takich za\u015bwiadcze\u0144. Aktualnie wszystkie opinie potrzebne na Kart\u0119 Polska rozpatrujemy komisyjnie, w trzy osobowym zespole \u2013 cz\u0142onk\u00f3w prezydium ZPU. Mamy wprawdzie wi\u0119cej biurokracji, ale nikt nie mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce nasze opinie s\u0105 stronnicze. Nie wydajemy opinii pozytywnej ludziom, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 polskiego pochodzenia. Oczywi\u015bcie rozumiemy nasz\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 specyfik\u0119. Pami\u0119tamy przecie\u017c dobrze trudne czasy, czy braki odpowiednich dokument\u00f3w zniszczonych jeszcze w czasie wojny, potwierdzaj\u0105cych polskie pochodzenie. Wsz\u0119dzie tam, gdzie to tylko mo\u017cliwe, korzystamy z archiw\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to archiwa parafialne, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 informacje potwierdzaj\u0105ce polskie nazwiska rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w. Tak by\u0142o np. ostatnio w miejscowo\u015bci Po\u0142onne, bo tam by\u0142a polska parafia i ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

\u2013 Do Zwi\u0105zku nale\u017c\u0105 te\u017c dwa Stowarzyszenia Medyczne\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013\u00a0 \u201ePolskie Stowarzyszenie Medyczne na Ukrainie\u201d, kt\u00f3re dzia\u0142a ju\u017c ponad 20 lat i \u201eUkrai\u0144sko-Polska Medyczna Rada\u201d za\u0142o\u017cona w 2017 roku przez pracownik\u00f3w Instytutu Otorynolaryngologicznego, kt\u00f3rego pierwszy kongres odby\u0142 si\u0119 w Kijowie 5 kwietnia br. W spotkaniu uczestniczy\u0142o 300 lekarzy, g\u0142\u00f3wnie z Ukrainy i Polski. Obecni byli tak\u017ce wyk\u0142adowcy i lekarze z Niemiec, W\u0142och, Kazachstanu, Bia\u0142orusi i Uzbekistanu.<\/p>\n

\u2013 Z ostatnich Waszych wrze\u015bniowych imprez wyliczy\u0107 trzeba jeszcze: czytanie narodowe oraz jubileuszowe obchody dnia poezji Juliusza S\u0142owackiego\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Czytanie odbywa\u0142o si\u0119 w licznym, doborowym i wyj\u0105tkowym gronie mi\u0142o\u015bnik\u00f3w polskiej literatury i sztuki s\u0142owa w \u201eKlubie Kupidon\u201d w Kijowie. Kr\u00f3lowa\u0142 wszechobecny duch literatury. Wydarzenie zaszczyci\u0142 swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 ambasador RP na Ukrainie Bartosz Cichocki wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 Monik\u0105 rozpoczynaj\u0105c Narodowe Czytanie 2019 utworem \u201eSawa\u201d (z cyklu \u201ePami\u0105tki Soplicy\u201d) Henryka Rzewuskiego. (\u2026) W tym roku do czytania wybrano polskie nowele: \u201eDobra pani\u201d\u00a0 Elizy Orzeszkowej, \u201eDym\u201d\u00a0 Marii Konopnickiej, \u201eKatarynka\u201d\u00a0 Boles\u0142awa Prusa, \u201eM\u00f3j ojciec wst\u0119puje do stra\u017cak\u00f3w\u201d Bruno Schulza, \u201eOrka\u201d\u00a0 W\u0142adys\u0142awa Stanis\u0142awa Reymonta, \u201eRozdzi\u00f3bi\u0105 nas kruki, wrony\u201d Stefana \u017beromskiego, \u201eSachem\u201d i \u201eSawa\u201d Henryka Sienkiewicza. Cieszymy si\u0119, \u017ce poprzez uczestnictwo w tej akcji wiele os\u00f3b odkry\u0142o dla siebie pi\u0119kno polskiej literatury. W 210. rocznic\u0119 urodzin S\u0142owackiego, 4 wrze\u015bnia, przedstawiciele sto\u0142ecznej Polonii, jak i co roku, tradycyjnie zebrali si\u0119 pod pomnikiem Juliusza S\u0142owackiego przy ko\u015bciele \u015bw. Miko\u0142aja. Od czasu jak pomnik ten zosta\u0142 wzniesiony, w roku 2012, opiekuje si\u0119 nim Kijowskie Narodowo\u015bciowo Kulturalne Stowarzyszenie Polak\u00f3w \u201eZgoda\u201d, kt\u00f3re corocznie organizuje przy nim czytaniem jego wierszy.<\/p>\n

\u2013 Przewodniczy Pan pracy Zwi\u0105zku od listopada 2011 roku\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Po odej\u015bciu ze stanowiska Stanis\u0142awa Kosteckiego, kt\u00f3ry kierowa\u0142 prac\u0105 Zwi\u0105zku w latach 1995-2011, wybrany zosta\u0142em pe\u0142ni\u0105cym obowi\u0105zki prezesa. Rok p\u00f3\u017aniej, te\u017c w listopadzie 2012 roku, na Kongresie naszej Organizacji, wybrano mnie na prezesa ZPU.<\/p>\n

\u2013 Mo\u017ce troch\u0119 o sobie \u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013\u00a0 W 1961 roku sko\u0144czy\u0142em Technikum Papiernicze w Kaliningradzie i dosta\u0142em skierowanie do pracy na fabryk\u0119 papieru w mie\u015bcie Malin na Ukrainie. Chyba dlatego podj\u0105\u0142em studia na Politechnice we Lwowie, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142em w 1967 roku ze specjalno\u015bci\u0105 chemik mas plastycznych. Dawniej kierunek ten cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym powodzeniem. Tu\u017c po studiach zosta\u0142em skierowany do pracy w kijowskich zak\u0142adach lotniczych. Zajmowa\u0142em si\u0119 tam szybami w samolotach AN 24. Swojego polskiego pochodzenia nigdy nie ukrywa\u0142em. Pochodz\u0119 z Nowogr\u00f3dczyzny na Bia\u0142orusi, gdzie Polak\u00f3w nie prze\u015bladowano \u00a0tak dosadnie za samo pochodzenie, jak na Ukrainie, co nie znaczy jednak, \u017ce tego wcale nie by\u0142o. Pami\u0119tam, \u017ce w szkole przezywano mnie tam \u201ePolaczok\u201d. Pochodz\u0119 z du\u017cej rodziny. By\u0142o nas wszystkich o\u015bmioro. U ka\u017cdego z nas w dokumencie by\u0142o napisane: Polak. Tak\u017ce ojciec i matka: Polacy.<\/p>\n

\u2013 Kiedy w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Pan w \u017cycie organizacji polskiej?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Sprawami polskimi zacz\u0105\u0142em si\u0119 zajmowa\u0107 od roku 1989. Ciekawie, \u017ce o powstaniu Polskiej Kulturalno-O\u015bwiatowej Organizacji dowiedzia\u0142em si\u0119 podczas pobytu u swego brata w Polsce, gdzie przeczyta\u0142em w \u201eGazecie Wyborczej\u201d, o tym wydarzeniu. Pocz\u0105tki ruchu polonijnego, cho\u0107 wielu nadal uwa\u017ca, \u017ce Polacy na Ukrainie to nie Polonia, datuj\u0105 si\u0119 na rok 1988. Wtedy to, jeszcze przed rozpadem ZSRR, zacz\u0119to tworzy\u0107 pierwsze polskie struktury organizacyjne. W lipcu 1988 za\u0142o\u017cona zosta\u0142a Polska Sekcja Kulturalno-O\u015bwiatowa przy radzieckim Stowarzyszeniu \u201e\u0414\u0440\u0443\u0436\u0431\u0430\u201d (Przyja\u017a\u0144), kt\u00f3r\u0105 kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej przekszta\u0142cono w Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-O\u015bwiatowe na Ukrainie.<\/p>\n

\u2013 A wcze\u015bniej?<\/strong><\/strong><\/p>\n

\u2013 Polacy od dawna zamieszkiwali Ukrain\u0119. Nasze losy, szczeg\u00f3lnie jednak w XX wieku, okaza\u0142y si\u0119 bardzo tragiczne. Wywar\u0142o to du\u017cy wp\u0142yw na dzisiejsz\u0105 kondycj\u0119 tutejszej polskiej wsp\u00f3lnoty narodowej. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce na Sowieckiej Ukrainie, w latach trzydziestych ubieg\u0142ego wieku, r\u00f3\u017cne formy represji dotkn\u0119\u0142y ponad 150 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Jeszcze wi\u0119kszych strat doznali nasi rodacy w czasach II wojny \u015bwiatowej i po niej. W latach 1939-1959 z dawnych ziem II RP, nale\u017c\u0105cych dzi\u015b do pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, uby\u0142o ponad 1,5 mln Polak\u00f3w. Na t\u0119 liczb\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 deportacja naszych rodak\u00f3w w g\u0142\u0105b Rosji, najwi\u0119ksza w roku 1940, oraz repatriacja do PRL zaraz po ustanowieniu nowej granicy pa\u0144stwowej. Opr\u00f3cz tego uwa\u017ca si\u0119, \u017ce do 100 tys. ludno\u015bci polskiej zosta\u0142o ofiarami ludob\u00f3jstwa dokonanego na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej. Pozostaj\u0105cy za\u015b na terenie Sowieckiej Ukrainy Polacy poddawani byli wynarodowieniu, czemu s\u0142u\u017cy\u0142a prowadzona przez tamtejsze w\u0142adze polityka narodowo\u015bciowa.<\/p>\n

Propaganda komunistyczna skierowana by\u0142a na sowietyzacj\u0119 ludno\u015bci oraz niszczenie wszelkich przejaw\u00f3w polsko\u015bci w \u015bwiadomo\u015bci ludzi. S\u0142u\u017cy\u0107 temu mia\u0142a depolonizacja w postaci zacierania wszelkiej pami\u0119ci nazw wsi, miast, ulic, pomnik\u00f3w itd. Resztki Polak\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y na Ukrainie skazane zosta\u0142y faktycznie, w ten spos\u00f3b, na stopniowe wynarodowienie i marginalizacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Polakom zabroniono kultywowania wszelkich tradycji narodowych, a oficjalne w\u0142adze PRL nie podejmowa\u0142y prawie \u017cadnych krok\u00f3w w niesieniu jakiejkolwiek pomocy wsp\u00f3\u0142rodakom zza wschodniej granicy. Dodam jeszcze, \u017ce liczba Polak\u00f3w, wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z 1959 roku, wynosi\u0142a 363 tys., a trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej, w roku 1989, wed\u0142ug oficjalnego spisu, ju\u017c tylko 219 tys., z kt\u00f3rych zaledwie 12% zna\u0142o j\u0119zyk polski. Najni\u017csz\u0105 liczb\u0119 ludno\u015bci polskiej na Ukrainie, bo ju\u017c tylko 144 tys., wykaza\u0142 kolejny spis w roku 2001, uwa\u017cany powszechnie za sfa\u0142szowany.<\/p>\n

\u2013 Dzi\u015b takich numer\u00f3w ju\u017c si\u0119 pewnie nie robi? A jak wygl\u0105da sytuacja ludno\u015bci polskiej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Polacy na Ukrainie mieszkaj\u0105 dzi\u015b w du\u017cym rozproszeniu, w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach naszego kraju. Z pewno\u015bci\u0105 te\u017c tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w Ukrainy nie przesta\u0142o czu\u0107 si\u0119 Polakami, mimo braku sprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w. Swoist\u0105 form\u0105 zademonstrowania swojej przynale\u017cno\u015bci narodowej by\u0142o nadawanie czysto polskich imion swoim dzieciom i wnukom. \u0141atwo dost\u0119pna, w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych XX wieku, okaza\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kupowania ksi\u0105\u017cek i prenumerata czasopism polskich. \u0141atwiej te\u017c, ni\u017c we wcze\u015bniejszych latach, mo\u017cna by\u0142o odwiedza\u0107 w Polsce swoich krewnych czy uczestniczy\u0107 w nabo\u017ce\u0144stwach, w ocala\u0142ych jeszcze gdzieniegdzie, ko\u015bcio\u0142ach rzymsko-katolickich. Po upadku ZSRR, ju\u017c w niepodleg\u0142ej Ukrainie, pojawi\u0142y si\u0119 nowe trudno\u015bci \u017cycia codziennego. Najwa\u017cniejsz\u0105 dla Polak\u00f3w by\u0142a sprawa odrodzenia \u017cycia narodowego oraz walka o ekonomiczne przetrwanie. Mieszka\u0144cy dzisiejszej Ukrainy, w tym tak\u017ce i Polacy, prze\u017cywaj\u0105 trudno\u015bci w znalezieniu si\u0119 i odzyskaniu swojej to\u017csamo\u015bci narodowej. Ostatnie wydarzenia na Majdanie radykalnie to zmieni\u0142y.<\/p>\n

\u2013 Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Leszek W\u0105tr\u00f3bski
Zdj\u0119cia: Leszek W\u0105tr\u00f3bski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Rok temu, listopadzie 2018, wasz Zwi\u0105zek obchodzi\u0142 30. rocznic\u0119 swego powstania. \u2013 Tak. Uroczysto\u015bci jubileuszowe zorganizowali\u015bmy w Ukrai\u0144skim Domu w Kijowie. Zrzeszamy aktualnie ponad…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-5574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2019"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t