{"id":6046,"date":"2024-12-15T18:58:43","date_gmt":"2024-12-15T16:58:43","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-6\/"},"modified":"2024-12-15T18:58:43","modified_gmt":"2024-12-15T16:58:43","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-6\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (6)"},"content":{"rendered":"

\"\"Roman II Halicki<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Ksi\u0119stwo Halicko-W\u0142odzimierskie z Romanem II Halickim zaistnia\u0142o w 1199r., czyli po \u015bmierci Kazimierza II Sprawiedliwego (1194). Wcze\u015bniej ksi\u0105\u017c\u0119 Roman M\u015bcis\u0142awowicz (ur. mi\u0119dzy 1155 a 1162, zm.1205 r.) by\u0142 ksi\u0119ciem nowogrodzkim (1168-1170) i w\u0142odzimiersko-wo\u0142y\u0144skim (1170-1199), a w 1203 r. zosta\u0142 Wielkim Ksi\u0119ciem Kijowa. By\u0142 drugim synem M\u015bcis\u0142awa II Izjas\u0142awowicza i Agnieszki \u2013 c\u00f3rki Boles\u0142awa III Krzywoustego. Po \u015bmierci swojego brata \u015awiatos\u0142awa M\u015bcis\u0142awowicza, dzi\u0119ki interwencji Kazimierza II Sprawiedliwego, zosta\u0142 w 1183 r. w\u0142adc\u0105 Brze\u015bcia.<\/p>\n

Przeciwko przymierzu polsko-ruskiemu intrygowa\u0142y W\u0119gry, kt\u00f3re usi\u0142owa\u0142y skorzysta\u0107 na rozdrobnieniu Rusi i zagarn\u0105\u0107 przyleg\u0142e do nich ziemie. Taki stan rzeczy wymaga\u0142 czujno\u015bci i cz\u0119stych pobyt\u00f3w polskiego w\u0142adcy u wschodnich sojusznik\u00f3w. Wykorzysta\u0142 to Mieszko III Stary, kt\u00f3ry mimo pozostawienia mu dzielnicy wielkopolskiej nie zaniecha\u0142 roszcze\u0144 do senioratu i w 1191r. zaj\u0105\u0142 Krak\u00f3w. U\u015bmierzenie buntu nie uda\u0142oby si\u0119 Kazimierzowi bez pomocy ksi\u0119cia w\u0142odzimierskiego Romana i be\u0142skiego Wsiewo\u0142oda.<\/p>\n

Zwolennicy polityki przymierza z ksi\u0105\u017c\u0119tami ruskimi tworzyli na dworze Kazimierza tzw. stronnictwo ruskie, kt\u00f3remu przewodzili wojewoda krakowski Miko\u0142aj z Lis\u00f3w i sandomierski magnat Miko\u0142aj Skotnicki herbu Bogoria. Ten ostatni zapisa\u0142 si\u0119 w historii wyj\u0105tkowo szlachetnymi uczynkami wobec cysters\u00f3w* – m.in. jako fundator klasztoru w Koprzywnicy i poka\u017anych d\u00f3br ziemskich na wsch\u00f3d od Wis\u0142y. Osadzeniu owych zakonnik\u00f3w, \u015bci\u0105gni\u0119tych a\u017c z Francji, najprawdopodobniej przy\u015bwieca\u0142a idea nie tylko krzewienia kultury i nauki, ale i nawracania prawos\u0142awnej ludno\u015bci na katolicyzm.<\/p>\n

Po \u015bmierci Kazimierza II Sprawiedliwego zn\u00f3w od\u017cy\u0142a kwestia senioratu. Wprawdzie zgodnie z postanowieniami \u0142\u0119czyckimi** wprowadzono dziedziczno\u015b\u0107 krakowskiego tronu, ale w zwi\u0105zku z niepe\u0142noletno\u015bci\u0105 nast\u0119pcy, Leszka Bia\u0142ego (1184 \u2013 1227), seniorem og\u0142osi\u0142 si\u0119 Mieszko III Stary, ignoruj\u0105c regencj\u0119*** ustanowion\u0105 dla nieletnich syn\u00f3w zmar\u0142ego zwierzchnika (opr\u00f3cz Leszka Bia\u0142ego tak\u017ce jego m\u0142odszego brata – Konrada Mazowieckiego). Rozgorza\u0142a wojna domowa, w kt\u00f3rej po stronie stronnictwa ruskiego stan\u0105\u0142 oczywi\u015bcie Roman M\u015bcis\u0142awowicz.<\/p>\n

Wzi\u0105\u0142 on udzia\u0142 w bitwie nad Mozgaw\u0105 13 wrze\u015bnia 1195 r., dok\u0105d przyby\u0142 ze swoimi wojami nawet wcze\u015bniej ni\u017c oddzia\u0142y stronnictwa pod wodz\u0105 wojewody sandomierskiego Goworka. Starcie, cho\u0107 nierozstrzygni\u0119te, obfitowa\u0142o w powa\u017cne skutki: zgin\u0105\u0142 syn Mieszka \u2013 Boles\u0142aw, a sam senior zosta\u0142 ranny, co na jaki\u015b czas wy\u0142\u0105czy\u0142o go z walki o seniorat. Ran\u0119 odni\u00f3s\u0142 tak\u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Roman, ale na tyle b\u0142ah\u0105, \u017ce nie przeszkodzi\u0142a mu ona w realizacji planu po\u0142\u0105czenia Halicza i Wo\u0142ynia w jedno pa\u0144stwo. W 1199 r. Polacy ze stronnictwa ruskiego wsparli zbrojnie M\u015bcis\u0142awowicza i wkr\u00f3tce zaistnia\u0142o silne jak na tamte czasy ksi\u0119stwo (a za p\u00f3\u0142 stulecia kr\u00f3lestwo), zajmuj\u0105ce solidny obszar mi\u0119dzy po\u0142udniowym Podlasiem a dolnym Dunajem, z mi\u0119dzyrzeczem Wieprza i Bugu na zachodzie.<\/p>\n

Ambitny i – jak si\u0119 mia\u0142o niebawem okaza\u0107 – niezbyt lojalny wobec polskich przyjaci\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Roman nie poprzesta\u0142 na sukcesie lokalnym. Pragn\u0105c w\u0142adzy nad ca\u0142\u0105 Rusi\u0105 wszed\u0142 w sojusz z silnym w\u00f3wczas kr\u00f3lem w\u0119gierskim Andrzejem II i wda\u0142 si\u0119 w mi\u0119dzynarodowe intrygi, w jakich kr\u0119gu byli tak\u017ce polscy ksi\u0105\u017c\u0119ta.<\/p>\n

Skonfliktowa\u0142 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi mo\u017cnymi Europy, w tym nawet ze swym ciotecznym bratem Leszkiem Bia\u0142ym (przypomnijmy: matka Romana by\u0142a siostr\u0105 Kazimierza Sprawiedliwego). Za ten fatalny krok – zamian\u0119 przyja\u017ani we wrogo\u015b\u0107 \u2013 zap\u0142aci\u0142 dzielny sk\u0105din\u0105d w\u00f3dz haniebn\u0105 \u015bmierci\u0105: gdy 19 czerwca 1205r. dosz\u0142o do starcia ich wojsk pod Zawichostem nad Wis\u0142\u0105, agresor\u00f3w spotka\u0142a tak zdecydowana odprawa, \u017ce uciekaj\u0105cego w pop\u0142ochu wesp\u00f3\u0142 ze zwyk\u0142ymi wojami, i przez to zrazu nierozpoznanego, ksi\u0119cia Romana \u201ez rozp\u0119du zar\u0105bano\u201d. Pochowano go w Sandomierzu, sk\u0105d p\u00f3\u017aniej zw\u0142oki zosta\u0142y przez Rusin\u00f3w wykupione za tysi\u0105c grzywien i ostatecznie z\u0142o\u017cone w jednym z klasztor\u00f3w W\u0142odzimierza Wo\u0142y\u0144skiego.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 Roman Halicki przeszed\u0142 do historii jako tw\u00f3rca pa\u0144stwa ze stolic\u0105 w Haliczu i protoplasta odr\u0119bnej ga\u0142\u0119zi Rurykowicz\u00f3w: dynastii Romanowicz\u00f3w, ksi\u0105\u017c\u0105t halicko-wo\u0142y\u0144skich.<\/p>\n

Jego \u017cona Maria (bizanty\u0144skiego pochodzenia, z nieznanej nam rodziny) po \u015bmierci m\u0119\u017ca pogodzi\u0142a si\u0119 z Leszkiem Bia\u0142ym i reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a w monastyrze po\u0142o\u017conym niedaleko Che\u0142ma. Nie jest wykluczone, \u017ce \u00f3w fakt zainspirowa\u0142 jej syna Daniela, aby to miasto zaplanowa\u0107 na przysz\u0142\u0105 stolic\u0119 swojego pa\u0144stwa. O tym powiemy p\u00f3\u017aniej, a tymczasem polski ksi\u0105\u017c\u0119 senior Leszek I Bia\u0142y, po odprawieniu pierwszej \u017cony (narzeczonej?) \u2013 nieznanego imienia c\u00f3rki ksi\u0119cia \u0142uckiego Ingwara \u2013 zawar\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Grzymis\u0142aw\u0105, c\u00f3rk\u0105 Jaros\u0142awa W\u0142odzimierzowica z czernihowskiej linii Rurykowicz\u00f3w, w\u0142adcy Nowogrodu Wielkiego. Leszek i Grzymis\u0142awa wzi\u0119li pod opiek\u0119 syn\u00f3w Romana i Marii – Daniela i Wasylka \u2013 oraz przej\u0119li ziemie nadbu\u017ca\u0144skie i \u2013 nieco p\u00f3\u017aniej – ziemi\u0119 przemysk\u0105 i lubaczowsk\u0105.<\/p>\n

Polityk\u0119 wschodni\u0105 w imieniu Leszka prowadzi\u0142 w\u00f3wczas wojewoda krakowski Pakos\u0142aw Awdaniec, kt\u00f3ry m.in. doprowadzi\u0142 do zawarcia w 1214 r. traktatu spiskiego mi\u0119dzy Leszkiem Bia\u0142ym a kr\u00f3lem w\u0119gierskim Andrzejem II. Traktat ten mia\u0142 doprowadzi\u0107 do polsko-w\u0119gierskiej w\u0142adzy w Haliczu poprzez ma\u0142\u017ce\u0144stwo kr\u00f3lewicza w\u0119gierskiego Kolomana z c\u00f3rk\u0105 Leszka Salome\u0105. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o, ale na kr\u00f3tko \u2013 w 1219 r. Koloman i Salomea (jeszcze jako dzieci 13 i 10 – letnie) po wyprawie polsko-w\u0119gierskiej zasiedli na tronie w Haliczu, a ju\u017c w 1221 r. ksi\u0105\u017c\u0119 nowogrodzki M\u015bcis\u0142aw napad\u0142 zbrojnie Halicz i uwi\u0119zi\u0142 \u201epanuj\u0105c\u0105\u201d par\u0119, kt\u00f3ra po zrzeczeniu si\u0119 swych w\u0142adczych roszcze\u0144 zosta\u0142a uwolniona. Za nieudolno\u015bci polityki wschodniej, w nie\u0142ask\u0119 Leszka Bia\u0142ego, popad\u0142 oczywi\u015bcie jej tw\u00f3rca wojewoda Awdaniec.<\/p>\n

Kilka ciep\u0142ych s\u0142\u00f3w nale\u017cy si\u0119 ksi\u0119\u017cniczce Salomei, kt\u00f3rej za niefortunny a bezwiedny udzia\u0142 w polityce nie nale\u017cy obwinia\u0107, natomiast pi\u0119knie si\u0119 zapisa\u0142a w ludzkiej pami\u0119ci jako osoba dobra, m\u0105dra i bardzo religijna. Ot\u00f3\u017c formalnie \u017con\u0105 Kolomana zosta\u0142a ona dopiero oko\u0142o roku 1223. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca w bitwie z Tatarami w 1241 r. powr\u00f3ci\u0142a do Polski na krakowski dw\u00f3r brata, ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wstydliwego, by niebawem (1245) wst\u0105pi\u0107 do zakonu klarysek w Sandomierzu. Na jej pro\u015bb\u0119 brat ufundowa\u0142 klasztor tego zgromadzenia (pierwotnie w Zawicho\u015bcie), a ona sama by\u0142a inicjatork\u0105 za\u0142o\u017cenia biblioteki przyklasztornej oraz powstania miasta Ska\u0142a nieopodal klasztoru. Zmar\u0142a 17 listopada 1268 r. W 1672 r. zosta\u0142a beatyfikowana przez papie\u017ca Klemensa X. Jej gr\u00f3b znajduje si\u0119 w bazylice Franciszkan\u00f3w w Krakowie.<\/p>\n

*) Cystersi<\/strong> – zakon katolicki za\u0142o\u017cony w 1098r. przez Roberta z Molesme we Francji. Opactwa i klasztory cysterskie by\u0142y w \u015bredniowieczu wa\u017cnymi o\u015brodkami krzewienia kultury i nauki, a tak\u017ce wprowadzaj\u0105cymi post\u0119p w metodach leczenia oraz uprawiania rolnictwa i rzemios\u0142a.<\/em><\/p>\n

**) Postanowienia \u0142\u0119czyckie – w 1180r.<\/strong> na wiecu w \u0141\u0119czycy anulowano wprowadzon\u0105 przez Boles\u0142awa III Krzywoustego zasad\u0119 obejmowania senioratu przez najstarszego z \u017cyj\u0105cych Piast\u00f3w; w jej miejsce ustanowiono regu\u0142\u0119 dziedziczno\u015bci; postanowienie to, zaproponowane przez Kazimierza II Sprawiedliwego, akceptowali ksi\u0105\u017c\u0119ta dzielnicowi i episkopat Polski z arcybiskupem gnie\u017anie\u0144skim Zdzis\u0142awem na czele.<\/em><\/p>\n

***) Regencja<\/strong> – rz\u0105dy zast\u0119pcze lub opieku\u0144cze sprawowane w czasie choroby lub nieobecno\u015bci w\u0142adcy, a tak\u017ce jego niedojrza\u0142o\u015bci.<\/em><\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
Cdn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Roman II Halicki Ksi\u0119stwo Halicko-W\u0142odzimierskie z Romanem II Halickim zaistnia\u0142o w 1199r., czyli po \u015bmierci Kazimierza II Sprawiedliwego (1194). Wcze\u015bniej ksi\u0105\u017c\u0119 Roman M\u015bcis\u0142awowicz (ur. mi\u0119dzy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6047,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6046","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t