![\"\"](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jersch_grunw-429.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bitwa pod Grunwaldem<\/strong> \u2013 jeden z najs\u0142ynniejszych obraz\u00f3w Jana Matejki. Malarz podczas pracy korzysta\u0142 g\u0142\u00f3wnie z \u201eRocznik\u00f3w Jana D\u0142ugosza\u201d \u2013 polskiego kronikarza, kt\u00f3ry na podstawie ustnych relacji swojego ojca opisa\u0142 bitw\u0119 oraz, w pewnym stopniu, na przekazie Marcina Bielskiego. Artysta malowa\u0142 obraz w Krakowie przez oko\u0142o 6 lat (1872-1878).<\/p>\n <\/strong>Zawarta 14 sierpnia 1385 roku w Krewie unia personalna Kr\u00f3lestwa Polskiego z Wielkim Ksi\u0119stwem Litewskim wynika\u0142a z zagro\u017cenia, jakie tym krajom stwarza\u0142 Zakon Krzy\u017cacki, kt\u00f3rego \u201emisja\u201d chrystianizacji pogan by\u0142a de facto przykrywk\u0105 dla zaborczych ambicji realizowanych \u201eogniem i mieczem\u201d i polityczn\u0105 hipokryzj\u0105.<\/p>\n Unia ta by\u0142a pierwszym z sze\u015bciu akt\u00f3w unijnych podpisanych mi\u0119dzy pa\u0144stwami, jakie w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142y sta\u0107 si\u0119 Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w. Do dzi\u015b stawiamy pytanie: dlaczego nie trojga narod\u00f3w? Rzeczywi\u015bcie, uk\u0142ada\u0142y si\u0119 dwa pa\u0144stwa reprezentuj\u0105ce wi\u0119cej ni\u017c dwa narody \u2013 co najmniej trzy, bo opr\u00f3cz Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w tak\u017ce Rusin\u00f3w, wi\u0119c dlaczego pomini\u0119to w nazwie tych ostatnich?<\/p>\n To pytanie zaistnia\u0142o w\u0142a\u015bciwie znacznie p\u00f3\u017aniej, kiedy to na wschodnich kresach Rzeczpospolitej rozwin\u0119\u0142y si\u0119 ambicje tworzenia ukrai\u0144skiej niezale\u017cno\u015bci, wtedy natomiast Ru\u015b nie posiada\u0142a skrystalizowanej w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci, a i \u015bwiadomo\u015b\u0107 odr\u0119bno\u015bci etnicznej nie by\u0142a na tyle silna, aby determinowa\u0142a d\u0105\u017cenia narodowe. Zreszt\u0105, gdy u\u015bwiadomimy sobie zasi\u0119g panowania w\u00f3wczas Litwy i Polski, to widzimy tam opr\u00f3cz dzisiejszych Ukrai\u0144c\u00f3w tak\u017ce Bia\u0142orusin\u00f3w i Rosjan.<\/p>\n Oczywiste jednak jest, \u017ce tak dla dzisiejszych Ukrai\u0144c\u00f3w, jak i Bia\u0142orusin\u00f3w oraz Rosjan, rdzenny jest nar\u00f3d Rusin\u00f3w; nazwa Ukraina (nie s\u0142owo okre\u015blaj\u0105ce tereny pograniczne, ale jako imi\u0119 w\u0142asne) zaistnia\u0142o dopiero na prze\u0142omie XVI i XVII wieku (\u201edzi\u0119ki\u201d Kozakom o niejednolitym pochodzeniu etnicznym), natomiast okre\u015blenie \u201enar\u00f3d ukrai\u0144ski\u201d zosta\u0142o wprowadzone\u00a0 do historiografii\u00a0 dopiero na prze\u0142omie XIX i XX wieku, po raz pierwszy bodaj przez ukrai\u0144skiego historyka, masona i polityka Mychaj\u0142\u0119 Hruszewskiego.<\/p>\n Jak by nie by\u0142o, zaistnienie wielonarodowej Rzeczpospolitej na wsch\u00f3d od dominuj\u0105cych w\u00f3wczas w Europie pa\u0144stw o systemach absolutystycznych, by\u0142o zjawiskiem niezwyk\u0142ym i pozytywnym dla cywilizacyjnego rozwoju ludzko\u015bci.<\/p>\n Uk\u0142ad w Krewie przewidywa\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo wielkiego ksi\u0119cia litewskiego Jagie\u0142\u0142y (ur. ok. 1362 r.), z Jadwig\u0105, aktualnym kr\u00f3lem Polski, po to, aby przej\u0105\u0107 od \u017cony polski tron, ale pod warunkiem ochrzczenia si\u0119 i schrystianizowania Litwy, a tak\u017ce odzyskania \u201edla Korony\u201d wszystkich ziem przez ni\u0105 utraconych. W ostatnim punkcie sporz\u0105dzonego aktu ksi\u0105\u017c\u0119 Jagie\u0142\u0142o \u201eobiecuje ziemie swoje litewskie i ruskie na wieczne czasy do korony kr\u00f3lestwa polskiego przy\u0142\u0105czy\u0107\u201d<\/em>.<\/p>\n Tu nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u00f3w uk\u0142ad (o nadzwyczaj donios\u0142ym znaczeniu dla biegu historii \u015brodkowej i wschodniej Europy) mia\u0142 sprzyja\u0107 tak Litwie w obronie przed Krzy\u017cakami, jak i Polsce w panowaniu na Rusi Halickiej, Wo\u0142yniu i Podolu \u2013 unia krewska likwidowa\u0142a sp\u00f3r o te ziemie mi\u0119dzy obu pa\u0144stwami i by\u0142a pocz\u0105tkiem trwaj\u0105cego niemal 200 lat procesu pe\u0142nej integracji Litwy z Polsk\u0105, co znalaz\u0142o sw\u00f3j wyraz w zawartej w 1569 r. s\u0142ynnej Unii Lubelskiej, od jakiego to momentu mamy do czynienia w\u0142a\u015bnie z Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w.<\/p>\n Zwi\u0105zkowi Litwy z Polsk\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 przeciwdzia\u0142a\u0107 brat stryjeczny Jagie\u0142\u0142y, Witold, kt\u00f3ry w Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim prowadzi\u0142 samodzieln\u0105 polityk\u0119. Jednak\u017ce niepowodzenia w wojnie z Tatarami i Krzy\u017cakami zmusi\u0142y go do wsp\u00f3\u0142pracy z Koron\u0105. W 1387 r. we Lwowie z\u0142o\u017cy\u0142 Jagielle ho\u0142d lenny hospodar mo\u0142dawski Piotr I, a w 1389 w Sandomierzu polski kr\u00f3l przyj\u0105\u0142 ho\u0142d lenny z ziem Nowogrodu Wielkiego od swojego brata Lingwena.<\/p>\n 10 wrze\u015bnia 1395r. w Sandomierzu, W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o zawar\u0142 polsko-pomorski traktat sojuszniczy z ksi\u0105\u017c\u0119tami pomorskimi \u015awi\u0119toborem III i Bogus\u0142awem VIII. 1 sierpnia 1404 w Kamie\u0144cu Podolskim ho\u0142d Jagielle z\u0142o\u017cy\u0142 hospodar Mo\u0142dawii Aleksander Dobry, kt\u00f3ry w 1410 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w bitwie pod Grunwaldem.<\/p>\n Powsta\u0142e z ziem Kr\u00f3lestwa Polskiego i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego pa\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 najwi\u0119kszym w \u00f3wczesnej Europie. Jagie\u0142\u0142o zacz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 si\u0119 do rozprawy z Krzy\u017cakami, zajmuj\u0105cymi nad Ba\u0142tykiem zdobyte ziemie pruskie, polskie i litewsk\u0105 \u017bmud\u017a.<\/p>\n Wojna z nim rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1409 roku. Pierwsi uderzyli Krzy\u017cacy, zajmuj\u0105c szereg polskich miast przygranicznych, w tym Bydgoszcz. 15 lipca 1410 roku na polach pod Grunwaldem dosz\u0142o do wielkiej bitwy pomi\u0119dzy wojskami zakonu, wspomaganymi przez Marchi\u0119 Brandenbursk\u0105, kr\u00f3la w\u0119gierskiego Zygmunta Luksemburskiego i rycerstwo zachodniej Europy, a po\u0142\u0105czonymi si\u0142ami polsko-litewskimi, wspartymi oddzia\u0142ami ruskimi, tatarskimi i zaci\u0119\u017cnymi oddzia\u0142ami czeskimi.<\/p>\n W wojnie aktywnie uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Zwi\u0105zek Jaszczurczy zawi\u0105zany w 1397 r. w Prusach. By\u0142a to tajna organizacja Polak\u00f3w, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 obron\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w przed uciskiem krzy\u017cackim. Starcie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 rozbiciem wojsk krzy\u017cackich. Na placu boju pad\u0142 kwiat rycerstwa krzy\u017cackiego wraz z wielkim mistrzem zakonu Ulrichem von Jungingenem.<\/p>\n Wojn\u0119 zako\u0144czy\u0142 1 lutego 1411 r. pok\u00f3j w Toruniu, zobowi\u0105zuj\u0105cy Krzy\u017cak\u00f3w do zwrotu ziemi dobrzy\u0144skiej, \u017bmudzi i zap\u0142acenia kontrybucji w wysoko\u015bci 100 tys. kop groszy praskich za wykup je\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Po zwyci\u0119stwie grunwaldzkim Jagie\u0142\u0142o odby\u0142 dwuletni\u0105 triumfaln\u0105 podr\u00f3\u017c po rozleg\u0142ych terytoriach Litwy, od \u017bmudzi po Czerkasy nad dolnym Dnieprem. Podczas zjazdu w Lubowli w 1412 r. kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw II Jagie\u0142\u0142o zawar\u0142 uk\u0142ad z Zygmuntem Luksemburskim (tzw. zastaw spiski), na mocy kt\u00f3rego w zamian za po\u017cyczk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 kr\u00f3l Polski otrzyma\u0142 w zastaw 13 miast na Spiszu.<\/p>\n W 1413 r. mi\u0119dzy Litw\u0105 i Polsk\u0105 zosta\u0142a zawarta unia horodelska, potwierdzaj\u0105ca i u\u015bci\u015blaj\u0105ca wsp\u00f3lnot\u0119 obu pa\u0144stw. Za udzia\u0142 w walkach z zakonem i za uznanie kr\u00f3lewskich m\u0119skich potomk\u00f3w nast\u0119pcami tronu, Jagie\u0142\u0142o przyzna\u0142 szlachcie szereg przywilej\u00f3w (m.in. przywilej czerwi\u0144ski i statut warcki). Znacznie wzr\u00f3s\u0142 te\u017c autorytet pa\u0144stwa polsko-litewskiego w ca\u0142ej Europie. Na wielkim soborze biskup\u00f3w i uczonych \u015bwieckich w Konstancji, odbytym w latach 1414-1418, odrzucono oskar\u017cenia zakonu wobec poga\u0144skiej Litwy i odm\u00f3wiono Krzy\u017cakom prawa do nawracania tego kraju.<\/p>\n Jagie\u0142\u0142o nie wykorzysta\u0142 zwyci\u0119stwa pod Grunwaldem do ca\u0142kowitego zaj\u0119cia terytorium wroga. Krzy\u017cacy nadal stanowili istotne zagro\u017cenie, zw\u0142aszcza dla Litwy. Dopiero w 1422 r., po kolejnych zbrojnych akcjach Polski (wojna golubska), w kt\u00f3rych wojska polskie nie potrafi\u0142y zdoby\u0107 warownych zamk\u00f3w, podczas gdy zakonne unika\u0142y bezpo\u015brednich star\u0107, Krzy\u017cacy zrzekli si\u0119 ostatecznie swych roszcze\u0144 do litewskiej \u017bmudzi w pokoju melne\u0144skim.<\/p>\n W\u0142adys\u0142aw II Jagie\u0142\u0142o by\u0142 najd\u0142u\u017cej panuj\u0105cym kr\u00f3lem Polski, zasiada\u0142 na polskim tronie przez 48 lat, 2 miesi\u0105ce i 27 dni. Zmar\u0142 1 czerwca 1434 r. \u2013 w drodze na Ru\u015b kr\u00f3l zatrzyma\u0142 si\u0119 w Medyce, gdzie przezi\u0119bi\u0142 si\u0119, s\u0142uchaj\u0105c \u015bpiewu s\u0142owik\u00f3w (jak pisze kronikarz Jan D\u0142ugosz), i wkr\u00f3tce zmar\u0142 w Gr\u00f3dku (zwanym p\u00f3\u017aniej Gr\u00f3dkiem Jagiello\u0144skim, dzi\u015b \u2013 w obr\u0119bie Ukrainy – zn\u00f3w tylko Gr\u00f3dkiem). Po W\u0142adys\u0142awie II Jagielle, kr\u00f3lem Polski zosta\u0142 jego syn W\u0142adys\u0142aw III Warne\u0144czyk.<\/p>\n Adam JERSCHINA<\/strong> Bitwa pod Grunwaldem \u2013 jeden z najs\u0142ynniejszych obraz\u00f3w Jana Matejki. Malarz podczas pracy korzysta\u0142 g\u0142\u00f3wnie z \u201eRocznik\u00f3w Jana D\u0142ugosza\u201d \u2013 polskiego kronikarza, kt\u00f3ry na podstawie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6102,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6101","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"Rzeczypospolita](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jersch_glob-429.jpg\")
Rzeczypospolita po Unii Krewskiej<\/strong><\/p>\n![\"Herb](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jesch_herb-429.jpg\")
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w<\/strong><\/p>\n![\"Portret](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jersch_portret_jagielly-429.jpg\")
Portret W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y \u2013 autor nieznany <\/strong><\/p>\n![\"Krzy\u017cacy\"](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jersch_krzyzacy-429.jpg\")
Krzy\u017cacy<\/strong><\/p>\n![\"Nagrobek](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/jersch_nagrob_jadwigi-429.jpg\")
Nagrobek \u015bw. Jadwigi Kr\u00f3lowej w katedrze na Wawelu<\/strong><\/p>\n
adam.jerschina@onet.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"