{"id":6211,"date":"2024-12-15T19:43:46","date_gmt":"2024-12-15T17:43:46","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-27-z-nr-459\/"},"modified":"2024-12-15T19:43:46","modified_gmt":"2024-12-15T17:43:46","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-27-z-nr-459","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-27-z-nr-459\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (27) (z nr 459)"},"content":{"rendered":"

\"BitwaBitwa pod Beresteczkiem (Artur Orlonow)<\/em><\/strong><\/p>\n

Zanim ugoda Zborowska mog\u0142a doczeka\u0107 si\u0119 ewentualnego wcielenia w \u017cycie, kr\u00f3l Jan Kazimierz zmieni\u0142 sw\u00f3j pierwotny pogl\u0105d na powstanie Chmielnickiego i powierzy\u0142 dow\u00f3dztwo nad wojskiem koronnym ksi\u0119ciu Jeremiemu Wi\u015bniowieckiemu. Uczyni\u0142 to wprawdzie z zastrze\u017ceniem, \u017ce nominacja jest tymczasowa \u2013 do powrotu z kozackiej niewoli dotychczasowego dow\u00f3dztwa – ale i tak wyra\u017anie okaza\u0142 ni\u0105 swoje poparcie dla szlachty poszkodowanej ugod\u0105, a upatruj\u0105cej w ksi\u0119ciu Jeremim swego najsprawniejszego przyw\u00f3dc\u0119. Niebawem Sejm Rzeczypospolitej uchwali\u0142 utworzenie 36-tysi\u0119cznej armii w Koronie i 15-tysi\u0119cznej na Litwie, a ksi\u0119ciu Wi\u015bniowieckiemu powierzy\u0142 eksponowan\u0105 funkcj\u0119 dow\u00f3dcz\u0105 u boku hetmana wielkiego koronnego Miko\u0142aja Potockiego.<\/p>\n

Na prze\u0142omie 1650\/51 r. ruszy\u0142a polska kampania przeciw kozacko-tatarskim wojskom hetmana Bohdana Chmielnickiego i chana Islama III Gireja.\u00a0 Przez p\u00f3\u0142 roku odbywa\u0142y si\u0119 akcje likwidacyjne w r\u00f3\u017cnych miejscach – przewa\u017cnie maj\u0105ce charakter wzajemnych rzezi – by wreszcie w dniach 28 VI-10 VII 1651 r. pod Beresteczkiem na Wo\u0142yniu zderzy\u0107 si\u0119 frontalnie pot\u0119\u017cnymi si\u0142ami.<\/p>\n

Polska armia, dowodzona przez samego kr\u00f3la Jana Kazimierza, liczy\u0142a 75-80 tys. wojska (w tym ponad 30 tys. szlachty z pospolitego ruszenia) i ok. 10 tys. czeladzi, natomiast Kozak\u00f3w stan\u0119\u0142o do bitwy 80-100 tys., a Tatar\u00f3w ok. 30 tys. W pierwszych dw\u00f3ch dniach walki toczy\u0142y si\u0119 ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem. Decyduj\u0105ce by\u0142y starcia 30. czerwca, kiedy to Jan Kazimierz zastosowa\u0142 taktyk\u0119 szachownicow\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na przemiennym ustawieniu oddzia\u0142\u00f3w piechoty i jazdy. Wa\u017cne okaza\u0142o si\u0119 te\u017c wykorzystanie przez piechot\u0119 si\u0142y ognia muszkiet\u00f3w i artylerii.<\/p>\n

\"IwanIwan Bohun wydostaje z okr\u0105\u017cenia resztki wojsk kozackich w czasie bitwy pod Beresteczkiem w 1651r. (autor nieznany-XIX w.)<\/strong><\/p>\n

Drugim z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w polskiego zwyci\u0119stwa by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Jeremi Wi\u015bniowiecki, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 oddzia\u0142ami jazdy i osobi\u015bcie je prowadzi\u0142 do boju. W obliczu pogromu swych wojsk, hetman Bohdan Chmielnicki i chan Islam III Girej zbiegli z pola walki. Ostateczn\u0105 kl\u0119sk\u0119 zada\u0142y Kozakom wojska polskie 10 lipca, na bagnach nad rzek\u0105 P\u0142asz\u00f3wk\u0105. Stamt\u0105d resztki wojsk wyprowadzi\u0142 dowodz\u0105cy w zast\u0119pstwie Chmielnickiego Iwan Bohun. W bitwie beresteckiej Rzeczpospolita straci\u0142a ok. 700 (siedmiuset) \u017co\u0142nierzy, co wobec ok. 35 tysi\u0119cy poleg\u0142ych Kozak\u00f3w i Tatar\u00f3w \u015bwiadczy o wyj\u0105tkowym sukcesie zwyci\u0119zc\u00f3w.<\/p>\n

Tego \u015bwietnego zwyci\u0119stwa nie zdo\u0142ano jednak wykorzysta\u0107. Sta\u0142o si\u0119 tak z winy szlachty, zaniepokojonej wyst\u0105pieniami ch\u0142opskimi wewn\u0105trz Polski (najwi\u0119ksze z nich, pod wodz\u0105 Aleksandra Kostki-Napierskiego, wzniecone na Podhalu w czerwcu 1651 r. jako akcja dywersyjna na rzecz Chmielnickiego, st\u0142umi\u0142y wojska biskupa krakowskiego). W zaistnia\u0142ej sytuacji szlachta z pospolitego ruszenia zawr\u00f3ci\u0142a do dom\u00f3w. Tak\u017ce kr\u00f3l Jan Kazimierz, pozostawiaj\u0105c dalsz\u0105 ofensyw\u0119 wojskom koronnym.<\/p>\n

Te skierowa\u0142y si\u0119 w g\u0142\u0105b ziem ukrainnych i ju\u017c we wrze\u015bniu napotka\u0142y odnowione wojska Kozak\u00f3w. Odbywa\u0142y si\u0119 potyczki, rozboje i rzezie z obydwu stron. 23 wrze\u015bnia 1651 r. dosz\u0142o do bitwy pod Bia\u0142\u0105 Cerkwi\u0105, gdzie zamiast rozstrzygni\u0119cia militarnego ale przy polskiej przewadze zawarto ugod\u0119 pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105 nienawi\u015b\u0107 do Lach\u00f3w, bo ograniczaj\u0105c\u0105 rejestr wojsk kozackich do 20 tys. os\u00f3b i prawo przebywania Kozak\u00f3w rejestrowych tylko do terenu wojew\u00f3dztwa kijowskiego.<\/p>\n

Kozacy pozostaj\u0105cy poza rejestrem mieli \u201ei\u015b\u0107 w ch\u0142opy\u201d. Chmielnicki tymczasem, wbrew ugodzie dalej konszachtuj\u0105cy z chanem tatarskim, wyprawi\u0142 si\u0119 do Mo\u0142dawii, by pozyska\u0107 za sojusznika jej hospodara Bazylego Lupula, dotychczasowego sprzymierze\u0144ca Rzeczypospolitej. Po drodze, pod Batohem, uda\u0142o mu si\u0119 zaskoczy\u0107 ob\u00f3z polskich wojsk, dowodzony przez hetmana polnego koronnego Marcina Kalinowskiego. Przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y kozacko-tatarskie zdoby\u0142y ob\u00f3z, a je\u0144c\u00f3w wyda\u0142 Chmielnicki ordzie nogajskiej. Wyci\u0119to w\u00f3wczas ponad 5 tys. \u017co\u0142nierzy, g\u0142\u00f3wnie piechoty i dragonii broni\u0105cej si\u0119 do ko\u0144ca. Zabito hetmana i jego syna Samuela, Marka Sobieskiego (brata Jana) i wielu innych dow\u00f3dc\u00f3w armii Rzeczypospolitej.<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
adam.jerschina@onet.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bitwa pod Beresteczkiem (Artur Orlonow) Zanim ugoda Zborowska mog\u0142a doczeka\u0107 si\u0119 ewentualnego wcielenia w \u017cycie, kr\u00f3l Jan Kazimierz zmieni\u0142 sw\u00f3j pierwotny pogl\u0105d na powstanie Chmielnickiego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t