{"id":6388,"date":"2024-12-15T20:24:46","date_gmt":"2024-12-15T18:24:46","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-45\/"},"modified":"2024-12-15T20:24:46","modified_gmt":"2024-12-15T18:24:46","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-45","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-45\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (45)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
T\u0142um wiwatowa\u0142 na cze\u015b\u0107 Naczelnika, wojsko prezentowa\u0142o bro\u0144, zabrzmia\u0142 Dzwon Zygmunta <\/strong><\/p>\n

Odst\u0105pienie w lipcu 1792 r. kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego od reformator\u00f3w i przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do targowiczan nie uratowa\u0142o Rzeczypospolitej. W\u0142adze konfederacji targowickiej pod dyktando pos\u0142a rosyjskiego przeprowadzi\u0142y likwidacj\u0119 dzie\u0142a Konstytucji 3 Maja.<\/p>\n

Wojska rosyjskie dokonywa\u0142y wielu grabie\u017cy, po\u0142\u0105czonych z represjami politycznymi. Nast\u0105pi\u0142o za\u0142amanie gospodarcze i finansowe pa\u0144stwa. Upad\u0142o siedem najwi\u0119kszych bank\u00f3w warszawskich, galopowa\u0142a dro\u017cyzna \u017cywno\u015bci. Targowiczanie wprowadzili cenzur\u0119, zakazuj\u0105c wyra\u017cania opinii krytycznych wobec rz\u0105d\u00f3w konfederacji targowickiej i Katarzyny II (tytu\u0142owanej oficjalnie \u201eNajja\u015bniejsz\u0105 Imperatorow\u0105\u201d), a nawet jej czeladzi.<\/p>\n

Zlikwidowano post\u0119pow\u0105 pras\u0119, w ksi\u0119garniach przeprowadzano spisy ksi\u0105\u017cek zakazanych. Nast\u0105pi\u0142o przerwanie kontakt\u00f3w kulturalnych z Europ\u0105 Zachodni\u0105. Zmuszono do wyjazdu ze stolicy francuskiego pos\u0142a.<\/p>\n

Policja represjonowa\u0142a najmniejszy objaw sympatii dla rewolucji francuskiej, od kt\u00f3rej wia\u0142o groz\u0105 na monarchist\u00f3w. Polskie spo\u0142ecze\u0144stwo nie zachowa\u0142o si\u0119 potulnie wobec okupant\u00f3w – sw\u0105 dla nich pogard\u0119 okazywali poprzez m.in. bojkot towarzyski \u2013 np. dow\u00f3dca wojsk rosyjskich w Warszawie, gen. Michai\u0142 Kachowskij, nie m\u00f3g\u0142 zorganizowa\u0107 balu, poniewa\u017c damy polskie odm\u00f3wi\u0142y przyj\u0119cia zaprosze\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wodzowie Insurekcji, gen. Tade usz Ko\u015bciuszko i gen. J\u00f3zef Wodzicki z\u0142o\u017cyli przysi\u0119g\u0119 po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia za wiar\u0119 i ojczyzn\u0119<\/strong><\/strong><\/p>\n

W 1793 r. Sejm grodzie\u0144ski* sformalizowa\u0142 przeprowadzenie II rozbioru Polski – tym razem Rosja i Prusy ograbi\u0142y Rzeczpospolit\u0105 z ponad 300 tys. km\u00b2 jej terytorium (Rosja ok. 250, Prusy ok. 58).<\/p>\n

Niedawne mocarstwo skurczy\u0142o si\u0119 do ok. 212 tys. km\u00b2 – by\u0142o teraz ma\u0142ym pa\u0144stewkiem buforowym z marionetkowym kr\u00f3lem i rosyjsk\u0105 armi\u0105.<\/p>\n

Jak by tego by\u0142o ma\u0142o, wp\u0142ywowa na dworze Katarzyny II frakcja Zubow\u00f3w par\u0142a do ostatecznej likwidacji pa\u0144stwa polskiego knuj\u0105c nikczemny fortel: sprowokowa\u0107 powstanie i za kar\u0119 zlikwidowa\u0107 pa\u0144stwo!<\/p>\n

\"\"<\/a>
Jakub Jasi\u0144ski – poeta, dzia\u0142acz polityczny, genera\u0142. Zgin\u0105\u0142 w obronie Pragi przed wojskami rosyjskimi<\/strong><\/p>\n

W tym celu w grudniu 1793r. Petersburg wymieni\u0142 na stanowisku rosyjskiego pos\u0142a (ambasadora) w Warszawie Jakoba Sieversa – zwolennika opcji zachowawczej (zachowania Rzeczypospolitej jako protektoratu rosyjskiego) na Osipa Igelstr\u00f6ma, pos\u0142usznego wykonawc\u0119 najpodlejszych nawet polece\u0144. Zamiana odby\u0142a si\u0119 w rosyjskim stylu \u2013 nowy pose\u0142 rozpocz\u0105\u0142 \u201eurz\u0119dowanie\u201d obcesowo: zignorowa\u0142 polskiego kr\u00f3la, kt\u00f3remu w my\u015bl dyplomatycznej etykiety powinien by\u0142 si\u0119 przedstawi\u0107, nast\u0119pnie rozbudowa\u0142 w Warszawie policj\u0119 mundurow\u0105 i uruchomi\u0142 wielk\u0105 rzesz\u0119 tajnych agent\u00f3w, kt\u00f3rzy penetrowali \u015brodowiska rzemie\u015blnicze, sklepy, ko\u015bcio\u0142y, a nawet przenikali na dw\u00f3r kr\u00f3lewski.<\/p>\n

Arogancki Igelstr\u00f6m zabroni\u0142 noszenia Orderu Virtuti Militari oraz publikowania ustaw sejmowych bez uprzedniego ocenzurowania ich w ambasadzie rosyjskiej.<\/p>\n

Polskich patriot\u00f3w nie trzeba by\u0142o prowokowa\u0107 do powstania – oburzeni haniebnymi poczynaniami s\u0105siad\u00f3w szybko podj\u0119li konspiracyjne dzia\u0142ania zaradcze. Spisek zawi\u0105za\u0142 si\u0119 w grudniu 1792 r. na emigracji i na prze\u0142omie 1792\/1793 w kraju. G\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem emigracji przedpowsta\u0144czej by\u0142a Saksonia (Drezno i Lipsk), gdzie Ignacy Potocki, Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj i Tadeusz Ko\u015bciuszko zawi\u0105zali sprzysi\u0119\u017cenie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
J\u00f3zef Wybicki – pisarz i polityk, autor s\u0142\u00f3w polskiego hymnu narodowego – Mazurka D\u0105browskiego<\/em>\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Uznano konieczno\u015b\u0107 ustanowienia dyktatury wojskowej i powierzenie jej s\u0142awnemu ju\u017c wtedy genera\u0142owi armii ameryka\u0144skiej \u2013 T. Ko\u015bciuszce. Do sprzysi\u0119\u017cenia w kraju przyst\u0105pili dawni cz\u0142onkowie Zgromadzenia Przyjaci\u00f3\u0142 Konstytucji Rz\u0105dowej z czas\u00f3w Sejmu Czteroletniego, przewa\u017cnie masoni.<\/p>\n

Przedstawiciele prawicy spisku krajowego byli zwolennikami odrodzenia Rzeczypospolitej z czas\u00f3w Konstytucji 3 maja, d\u0105\u017cyli do przeprowadzenia powstania tylko si\u0142ami wojska, bez powo\u0142ywania pod bro\u0144 mieszczan i ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n

Prawic\u0119 reprezentowali: Ignacy Dzia\u0142y\u0144ski, Andrzej Kapostas, Micha\u0142 Kochanowski, Micha\u0142 Wulfers, Stanis\u0142aw Wojczy\u0144ski, Ignacy Wyssogota Zakrzewski, Feliks \u0141ubie\u0144ski, J\u00f3zef Wybicki, Piotr Potocki, Aleksander Linowski.<\/p>\n

Lewic\u0119, kt\u00f3ra w czasie powstania przekszta\u0142ci si\u0119 w jakobin\u00f3w polskich, reprezentowali zwolennicy dzia\u0142a\u0144 radykalnych, m.in. J\u00f3zef Zaj\u0105czek i Jakub Jasi\u0144ski.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Nowy Zamek w Grodnie<\/strong>, miejsce obrad sejmu w 1793<\/strong><\/strong><\/p>\n

Osiad\u0142ym w Lipsku polskim patriotom doradza\u0142 francuski dyplomata Marie Louis Descorches**, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do powstania tzw. Komitetu Emigracyjnego. Na pocz\u0105tku 1793 r. \u00f3w Komitet wys\u0142a\u0142 w tajnej misji do Pary\u017ca Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119, kt\u00f3ry mia\u0142 przedstawi\u0107 rz\u0105dowi francuskiemu plan zak\u0142adaj\u0105cy wzniecenie w Polsce z francusk\u0105 pomoc\u0105 \u201erewolucji ca\u0142kowitej\u201d i rozpocz\u0119cie wojny z Rosj\u0105, Austri\u0105 i Prusami.<\/p>\n

W czasie przejazdu przez Belgi\u0119 Ko\u015bciuszko spotka\u0142 si\u0119 z genera\u0142em Charles Fran\u00e7ois Dumouriezem, kt\u00f3rego zapozna\u0142 z planami przeprowadzenia insurekcji w Polsce. Pozostaj\u0105cy w zmowie z Austriakami Dumouriez, plany te p\u00f3\u017aniej wyda\u0142 Prusakom, ci za\u015b oddali je Rosjanom. Paryska misja Ko\u015bciuszki nie przynios\u0142a zatem zamierzonego skutku, rz\u0105d francuski nie z\u0142o\u017cy\u0142 \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144 stronie polskiej, zach\u0119caj\u0105c jedynie do wywo\u0142ania powstania.<\/p>\n

11 IX 1793 r. Tadeusz Ko\u015bciuszko spotka\u0142 si\u0119 w Podg\u00f3rzu pod Krakowem z przedstawicielami sprzysi\u0119\u017cenia krajowego dla zaplanowania przebiegu powstania. Termin rozpocz\u0119cia insurekcji by\u0142 kwesti\u0105 zaistnienia dogodnego momentu. Nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107, bo ju\u017c w lutym 1794 r. Polsce nakazano zredukowa\u0107 po\u0142ow\u0119 stanu liczebnego swojej armii, a zredukowanymi \u017co\u0142nierzami zasili\u0107 armie Rosji i Prus. By\u0142 to policzek, na kt\u00f3ry mog\u0142a by\u0107 tylko jedna odpowied\u017a: wybuch powstania.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Roman Ignacy Franciszek Potocki<\/strong> – <\/strong>polski polityk i dzia\u0142acz patriotyczny, publicysta, dramatopisarz, poeta, pedagog, historyk i t\u0142umacz.<\/strong><\/p>\n

Insurekcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 12 III 1794 r., gdy genera\u0142 Antoni Madali\u0144ski odm\u00f3wi\u0142 poddania redukcji I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej i na jej czele wyruszy\u0142 z Ostro\u0142\u0119ki w kierunku Krakowa.<\/p>\n

Jednak za oficjaln\u0105 dat\u0119 rozpocz\u0119cia zrywu nazwanego p\u00f3\u017aniej Powstaniem Ko\u015bciuszkowskim uznaje si\u0119 24 marca, kiedy to po odprawie oficer\u00f3w garnizonu krakowskiego Tadeusz Ko\u015bciuszko wraz z J\u00f3zefem Wodzickim udali si\u0119 na msz\u0119 do ko\u015bcio\u0142a Kapucyn\u00f3w, a potem do domku loreta\u0144skiego, gdzie u st\u00f3p o\u0142tarza z\u0142o\u017cyli szable, jakie zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone przez gwardiana. Nast\u0119pnie uj\u0105wszy szable w d\u0142onie \u015blubowali, \u017ce gotowi s\u0105 odda\u0107 swoje \u017cycie dla obrony ojczyzny, po czym oko\u0142o godziny 10 zjawili si\u0119 na krakowskim Rynku, gdzie odczytano Akt powstania, a sam Ko\u015bciuszko – jako nominowany owym Aktem na Najwy\u017cszego Naczelnika Si\u0142y Zbrojnej Narodowej – z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119:<\/p>\n

\u201eJa, Tadeusz Ko\u015bciuszko, przysi\u0119gam w obliczu Boga ca\u0142emu Narodowi Polskiemu, i\u017c powierzonej mi w\u0142adzy na niczyj prywatny ucisk nie u\u017cyj\u0119, lecz jedynie jej dla obrony ca\u0142o\u015bci granic, odzyskania samow\u0142adno\u015bci Narodu i ugruntowania powszechnej wolno\u015bci u\u017cywa\u0107 b\u0119d\u0119. Tak mi Panie Bo\u017ce dopom\u00f3\u017c i niewinna m\u0119ka Syna Jego\u201d.<\/em><\/p>\n

————————————————-<\/p>\n

*) Sejm grodzie\u0144ski<\/strong> \u2013 nazwa po\u0142\u0105czonych sejm\u00f3w I Rzeczypospolitej, odbywaj\u0105cych si\u0119 w Grodnie. W 1673 r. Sejm w Warszawie zdecydowa\u0142, \u017ce co trzeci sejm (z wy\u0142\u0105czeniem tych, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142y si\u0119 z elekcj\u0105 kr\u00f3la \u2013 konwokacyjnych, elekcyjnych i koronacyjnych b\u0119dzie odbywa\u0142 si\u0119 w Grodnie. Celem tego postanowienia by\u0142o zaakcentowanie faktu, \u017ce Rzeczpospolita sk\u0142ada si\u0119 z Korony i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Miasto Grodno zyska\u0142o tym samym nieoficjalny status trzeciej stolicy Rzeczypospolitej. Ostatni Sejm grodzie\u0144ski,<\/strong> zwo\u0142any jako sejm skonfederowany przez Rosj\u0119, obradowa\u0142 w okresie 17 VI \u2013 23 XI 1793 pod lask\u0105 marsza\u0142ka Stanis\u0142awa Kostki Bieli\u0144skiego. Mia\u0142 on niezwykle burzliwy przebieg. Od pierwszej jego sesji dochodzi\u0142o do gwa\u0142townych spor\u00f3w, r\u0119koczyn\u00f3w oraz interwencji wojsk rosyjskich. Odbywa\u0142 si\u0119 po zawarciu tajnej rosyjsko-pruskiej konwencji podzia\u0142owej w Petersburgu 23 I 1793 r.<\/p>\n

**) Marie Louis Descorches<\/strong> (1749 \u2013 1830) \u2013 markiz, pu\u0142kownik armii francuskiej, dyplomata. Jako minister pe\u0142nomocny w Polsce (VII 1791-X 1792) by\u0142 rzecznikiem zawarcia porozumienia polsko-francuskiego. Po zwyci\u0119stwie konfederacji targowickiej wydalony z Rzeczypospolitej. Descorches by\u0142 zwolennikiem rewolucji francuskiej i popiera\u0142 jakobin\u00f3w.<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
adam.jerschina@onet.pl<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u0142um wiwatowa\u0142 na cze\u015b\u0107 Naczelnika, wojsko prezentowa\u0142o bro\u0144, zabrzmia\u0142 Dzwon Zygmunta Odst\u0105pienie w lipcu 1792 r. kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego od reformator\u00f3w i przy\u0142\u0105czenie si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6389,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t