{"id":6436,"date":"2024-12-15T20:32:42","date_gmt":"2024-12-15T18:32:42","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-49\/"},"modified":"2024-12-15T20:32:42","modified_gmt":"2024-12-15T18:32:42","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-49","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-49\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (49)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Ziemie polskie po III rozbiorze<\/strong><\/strong><\/p>\n

<\/strong>Ju\u017c w czasie trwania insurekcji ko\u015bciuszkowskiej, 11 lipca 1794 roku, pose\u0142 pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von Goltz pisa\u0142 w swym raporcie, \u017ce ca\u0142a Rosja domaga si\u0119 rozbioru Polski i wymazania imienia polskiego<\/em>. Nieca\u0142y rok po upadku insurekcji, 24 pa\u017adziernika 1795 roku, monarchowie Rosji, Prus i Austrii (a w\u0142a\u015bciwie imperium Habsburg\u00f3w) uzgodnili wzajemnie traktat, zgodnie z kt\u00f3rym przeprowadzili ostatni, pe\u0142ny, III rozbi\u00f3r Rzeczypospolitej.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

\u00a0 Rosji przypad\u0142y wszystkie ziemie na wsch\u00f3d od Niemna i Bugu (120 tys. km\u00b2). Na zabranych terenach utworzono gubernie: wo\u0142y\u0144sk\u0105 ze stolic\u0105 w Izas\u0142awiu, grodzie\u0144sk\u0105, mi\u0144sk\u0105 oraz litewsk\u0105 z siedzib\u0105 w Wilnie. Powierzchniowo obszar zagrabiony przez Katarzyn\u0119 II by\u0142 najwi\u0119kszym zaborem.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Austria jako \u201epokrzywdzona\u201d w II rozbiorze (nie bra\u0142a w nim udzia\u0142u), a tak\u017ce w ramach rekompensaty za straty w wojnie z rewolucyjn\u0105 Francj\u0105 (!?), zaj\u0119\u0142a Lubelszczyzn\u0119 oraz reszt\u0119 Ma\u0142opolski z Krakowem, a tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 Podlasia i Mazowsza. Otrzyma\u0142a tereny najliczniej zaludnione.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Alegoria Polski umar\u0142ej. W\u0142odzimierz Tetmajer, 1909<\/strong><\/p>\n

Prusom przydzielono cz\u0119\u015b\u0107 Mazowsza z Warszaw\u0105, Podlasia i Litwy. Ponadto Prusy zaj\u0119\u0142y ponad 23 tys\u00a0km\u00b2 wojew\u00f3dztwa krakowskiego (m.in. teren dawniejszego ksi\u0119stwa siewierskiego), zwanego odt\u0105d w Prusach Nowym \u015al\u0105skiem (Neu Schlesien<\/em>). Otrzyma\u0142y tereny najbardziej rozwini\u0119te gospodarczo, ponadto zamieszkane w mia\u017cd\u017c\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci przez Polak\u00f3w, stanowi\u0105cych w 1796 roku 40 % wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Kr\u00f3lestwa Prus.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

26 stycznia 1797 r. w Petersburgu przedstawiciele Austrii, Prus i Rosji podpisali konwencj\u0119 o ostatecznym zatwierdzeniu podzia\u0142u, w artykule tajnym g\u0142osz\u0105c\u0105: Gdy przez obydwa dwory cesarskie, jak r\u00f3wnie\u017c przez Jego Kr\u00f3lewsk\u0105 Mo\u015b\u0107 Kr\u00f3la Pruskiego, uznana zosta\u0142a konieczno\u015b\u0107 uchylenia wszystkiego, co mo\u017ce nasuwa\u0107 wspomnienie istnienia Kr\u00f3lestwa Polskiego, skoro uskutecznione zosta\u0142o unicestwienie tego cia\u0142a politycznego, przeto wysokie strony, zawieraj\u0105ce umow\u0119, postanowi\u0142y i zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 odno\u015bnie do trzech dwor\u00f3w, nie zamieszcza\u0107 w tytule miana i nazwy \u0142\u0105cznej Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3ra zostanie odt\u0105d na zawsze skasowana. Wszelako wolno im b\u0119dzie u\u017cywa\u0107 tytu\u0142\u00f3w cz\u0119\u015bciowych, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 si\u0119 w\u0142adzy r\u00f3\u017cnych prowincji tego\u017c Kr\u00f3lestwa, jakie przesz\u0142y pod ich panowanie<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W nast\u0119pstwie ostatecznego rozbioru by\u0142ej ju\u017c w tym stanie rzeczy Rzeczypospolitej Polskiej, kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119 i w asy\u015bcie dragon\u00f3w rosyjskich uda\u0142 si\u0119 do Grodna, pod opiek\u0119 i nadz\u00f3r namiestnika rosyjskiego, po czym abdykowa\u0142 25 listopada na rzecz Rosji <\/sup>(25 XI 1797 r.). Z tej przyczyny Rosja sta\u0142a si\u0119 depozytariuszk\u0105 de iure*<\/em> korony polskiej. Mia\u0142o to niebawem uniemo\u017cliwi\u0107 cesarzowi Napoleonowi Bonaparte i przywr\u00f3ci\u0107 Kr\u00f3lestwa Polskiego. Zdo\u0142a\u0142 to uczyni\u0107 dopiero w 1812 r. powo\u0142uj\u0105c Konfederacj\u0119 Generaln\u0105 Kr\u00f3lestwa Polskiego i wypowiadaj\u0105c wojn\u0119 Rosji. Stanis\u0142aw August Poniatowski zmar\u0142 w Petersburgu 12 lutego 1798.<\/p>\n

\n

Na lata 1807-1815 zaistnia\u0142a zale\u017cna od Cesarstwa Francuskiego namiastka niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego – Ksi\u0119stwo Warszawskie. W 1815 roku, po kongresie wiede\u0144skim**, ostatecznie ustali\u0142y si\u0119 granice zabor\u00f3w (z korekt\u0105 w 1833 r.) a\u017c na ponad 100 lat (do jesieni 1918 r.). Po utracie pa\u0144stwowo\u015bci wielu Polak\u00f3w, zw\u0142aszcza wojskowych, wyemigrowa\u0142o z kraju, g\u0142\u00f3wnie do Saksonii, W\u0142och i Francji. Wielu z nich zwi\u0105za\u0142o swe losy z genera\u0142em (a p\u00f3\u017aniejszym cesarzem) Napoleonem Bonaparte. Z jego przyzwolenia utworzone zosta\u0142y w Lombardii w styczniu 1797 r. dwa Legiony Polskie pod dow\u00f3dztwem genera\u0142\u00f3w Henryka D\u0105browskiego i Karola Kniaziewicza, przy czym w ich sk\u0142ad weszli g\u0142\u00f3wnie polscy je\u0144cy z armii austriackiej. Ju\u017c w maju 1797 r. legiony polskie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w walkach przeciwko wojskom austriackim o Rzym. Za\u015b w lipcu jeden z jej tw\u00f3rc\u00f3w, J\u00f3zef Wybicki, napisa\u0142 tekst pie\u015bni \u201eMazurek D\u0105browskiego\u201d, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej polskim hymnem pa\u0144stwowym.<\/p>\n<\/div>\n

*) De iure<\/em><\/strong> (z \u0142ac., czyt. de jure<\/em>) – wed\u0142ug prawa.<\/strong> W j\u0119zyku prawniczym jest to stan zgodny z tre\u015bci\u0105 norm prawnych. Cz\u0119sto u\u017cywane dla przeciwstawienia stanu de facto<\/em> wobec rzeczywisto\u015bci prawnej.<\/p>\n

**) Kongres wiede\u0144ski<\/strong>\u00a0 \u2013 konferencja mi\u0119dzynarodowa przedstawicieli szesnastu pa\u0144stw europejskich, trwaj\u0105ca od wrze\u015bnia 1814 r. do 9 czerwca 1815 r. w Wiedniu, zwo\u0142ana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleo\u0144skimi oraz wypracowania nowych zasad \u0142adu kontynentalnego. Kongres wiede\u0144ski, ze wzgl\u0119du na liczne bale, kt\u00f3re mu towarzyszy\u0142y, nazywany by\u0142 ironicznie ta\u0144cz\u0105cym kongresem<\/em>.<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
adam.jerschina@onet.pl<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ziemie polskie po III rozbiorze Ju\u017c w czasie trwania insurekcji ko\u015bciuszkowskiej, 11 lipca 1794 roku, pose\u0142 pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von Goltz pisa\u0142 w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6437,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t