{"id":6444,"date":"2024-12-15T20:34:41","date_gmt":"2024-12-15T18:34:41","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-50\/"},"modified":"2024-12-15T20:34:41","modified_gmt":"2024-12-15T18:34:41","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-50","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-50\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (50)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
W\u0142adca Ksi\u0119stwa Warszawskiego kr\u00f3l Fryderyk August I<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Nikczemne \u017cyczenia zaborc\u00f3w, aby Polsk\u0119 wymaza\u0107 zewsz\u0105d, nawet z pami\u0119ci, do\u015b\u0107 szybko pocz\u0105\u0142 komplikowa\u0107 francuski cesarz Napoleon I Bonaparte, kt\u00f3rego w burzeniu starego \u0142adu Europy dzielnie wspierali polscy patrioci.<\/p>\n

Sytuacja polityczna po kl\u0119sce Prus jesieni\u0105 1806 roku (pod\u00a0Jen\u0105 i Auerstedt, nast\u0119pnie zaj\u0119ciu pruskich twierdz\u00a0Magdeburg, Szczecin\u00a0i\u00a0Kostrzyn), a wreszcie kl\u0119sce rosyjsko-pruskiej pod Frydlandem\u00a0w czerwcu 1807, sprzyja\u0142a idei odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Na mocy traktat\u00f3w pokojowych, jakie Cesarstwo Francuskie podpisa\u0142o 7 i 9 lipca 1807 roku w Tyl\u017cy z Imperium Rosyjskim i Kr\u00f3lestwem Prus, zosta\u0142o powo\u0142ane do \u017cycia Ksi\u0119stwo Warszawskie. Utworzono je z ziem drugiego, trzeciego i cz\u0119\u015bciowo pierwszego zaboru pruskiego, a w 1809 r. po nieudanym ataku Austrii powi\u0119kszono o ziemie austriackie z trzeciego i skrawka pierwszego zaboru (cyrku\u0142 zamojski).<\/p>\n

Ksi\u0119stwo Warszawskie powsta\u0142o wprawdzie na gruncie polskich aspiracji, ale raczej w interesie Francji i to z uwzgl\u0119dnieniem zastrze\u017ce\u0144 Rosji. Zaistnia\u0142o w efekcie kompromisu mi\u0119dzy cesarzem Napoleonem a carem Aleksandrem \u2013 w politycznych bowiem planach cesarza samodzielno\u015b\u0107 Polak\u00f3w mia\u0142a co najwy\u017cej bardzo odleg\u0142e miejsce, car natomiast wiedzia\u0142, \u017ce taka samodzielno\u015b\u0107 realnie zagra\u017ca\u0142aby Rosji.<\/p>\n

Decyzje o kszta\u0142cie terytorialnym Ksi\u0119stwa i jego nazwie wynika\u0142y tak z koncepcji politycznej stron je tworz\u0105cych, jak reali\u00f3w wojennych i stosunku si\u0142 mi\u0119dzy Francj\u0105 a jej przeciwnikami w chwili zawierania pokoju w Tyl\u017cy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Herb Ksi\u0119stwa Warszawskiego<\/strong><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c armia francuska po ci\u0119\u017ckiej zimowej kampanii wprawdzie pobi\u0142a Rosjan i Prusak\u00f3w, ale by\u0142a ju\u017c wyczerpana i uzale\u017cniona od wsparcia z dalekiej ojczyzny. Tymczasem na francuskiej flance znajdowa\u0142a si\u0119 nienaruszona jeszcze armia austriacka, kt\u00f3ra mog\u0142a sprzymierzy\u0107 si\u0119 z Rosj\u0105 (do tego par\u0142a dyplomacja angielska) i pr\u00f3bowa\u0107 wzi\u0105\u0107 rewan\u017c za kl\u0119sk\u0119 z r\u0105k Napoleona sprzed dw\u00f3ch lat (Austerlitz 1805).<\/p>\n

W tej sytuacji zawarcie pokoju, kt\u00f3ry umocni\u0142by francuskie pozycje w Europie \u015arodkowej i da\u0142 czas na wzmocnienie zwi\u0105zanej sojuszem z Francj\u0105 Polski by\u0142o dla Napoleona wa\u017cniejsze, ni\u017c kwestia nazwy nowego zale\u017cnego od niego pa\u0144stwa. Napoleon uwa\u017ca\u0142, \u017ce przywr\u00f3cenie pe\u0142nej nazwy Kr\u00f3lestwo Polskie, jak r\u00f3wnie\u017c odbudowa terytorialna Polski, b\u0119d\u0105 nast\u0119powa\u0107 stopniowo w przysz\u0142o\u015bci, czego zwiastunem niejako mia\u0142o by\u0107 powi\u0119kszenie przez niego Ksi\u0119stwa kosztem Austrii w 1809 r., a tak\u017ce nieudana wprawdzie, lecz podj\u0119ta pr\u00f3ba wymiany z Austri\u0105 francuskich terytori\u00f3w dalmackich na Galicj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a wzmocni\u0107 Ksi\u0119stwo.<\/p>\n

Tak\u017ce wojna z Rosj\u0105 w 1812 r. mia\u0142a \u2013 wed\u0142ug odezwy Napoleona – na celu odbudow\u0119 Kr\u00f3lestwa Polskiego w jego dawnych, przedrozbiorowych granicach.<\/p>\n

W\u0142adc\u0105\u00a0suwerennym\u00a0Ksi\u0119stwa zosta\u0142\u00a0w\u0142adca\u00a0Kr\u00f3lestwa Saksonii – kr\u00f3l Fryderyk August I (wnuk polskiego tak\u017ce kr\u00f3la – Augusta III Sasa). Sta\u0142o si\u0119 tak na zasadzie unii personalnej Ksi\u0119stwa Warszawskiego z Kr\u00f3lestwem Saksonii, wchodz\u0105cym w sk\u0142ad\u00a0Zwi\u0105zku Re\u0144skiego, kt\u00f3ry to Zwi\u0105zek by\u0142 z kolei protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.<\/p>\n

Jak wi\u0119c wida\u0107, Ksi\u0119stwo Warszawskie by\u0142o tylko namiastk\u0105 pa\u0144stwa polskiego. Nawet konstytucj\u0119 nada\u0142 mu Napoleon w Dre\u017anie (22 VII 1807) i to wzorowan\u0105 na\u00a0konstytucji francuskiej\u00a0z 1799 r. – cesarz nie godzi\u0142 si\u0119 na zbyt konserwatywn\u0105<\/strong> jego zdaniem\u00a0Konstytucj\u0119 3 Maja. Konstytucja napoleo\u0144ska wprowadza\u0142a na ziemiach polskich rewolucyjne (w znacznej mierze pozornie) zmiany: nadanie\u00a0wolno\u015bci osobistej\u00a0wszystkim mieszka\u0144com (formalnie likwidowano wi\u0119c\u00a0podda\u0144stwo ch\u0142op\u00f3w) oraz zr\u00f3wnanie obywateli wobec prawa.<\/p>\n

Artyku\u0142 69 konstytucji wprowadza\u0142 Kodeks Napoleona, jako prawo cywilne Ksi\u0119stwa Warszawskiego, a wed\u0142ug artyku\u0142u 83 \u201enikt kto nie jest obywatelem Ksi\u0119stwa Warszawskiego nie mo\u017ce sprawowa\u0107 urz\u0119d\u00f3w b\u0105d\u017a duchownych, b\u0105d\u017a cywilnych, b\u0105d\u017a te\u017c s\u0105dowych\u201d<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Rozmowy mi\u0119dzy Napoleonem a Aleksandrem prowadzono na tratwie zacumowanej po\u015brodku nurtu Niemna, tak by \u017caden z w\u0142adc\u00f3w nie musia\u0142 przybywa\u0107 do drugiego.<\/strong><\/strong><\/p>\n

\u00a0Zgodnie z now\u0105 konstytucj\u0105 w\u0142adz\u0119 w Ksi\u0119stwie sprawowa\u0107 mia\u0142a szlachta i \u2013 w niewielkim stopniu \u2013 mieszcza\u0144stwo. W rzeczywisto\u015bci najwa\u017cniejsze pozycje na szczytach drabiny urz\u0119dniczej zaj\u0119li przedstawiciele arystokracji i zamo\u017cnej szlachty.<\/p>\n

Radyka\u0142owie i dawni\u00a0jakobini, mimo zas\u0142ug po\u0142o\u017conych przy organizacji wojska w latach 1806-1807 oraz w czasie wojny w 1809 roku, odsuni\u0119ci zostali od rzeczywistej w\u0142adzy, co powodowa\u0142o ich przej\u015bcie do opozycji. Z drugiej strony udzia\u0142u we w\u0142adzy nie mia\u0142a tak\u017ce opozycja konserwatywna, kt\u00f3rej baz\u0119 stanowi\u0142y tereny przy\u0142\u0105czone w 1809 roku.<\/p>\n

Cho\u0107 wprowadzono r\u00f3wno\u015b\u0107 obywateli wobec prawa i zlikwidowano podda\u0144stwo ch\u0142op\u00f3w, praktycznie niewiele si\u0119 zmieni\u0142o w po\u0142o\u017ceniu tych ostatnich, gdy\u017c za prawo posiadania gospodarstw musieli oni nadal spe\u0142nia\u0107 wszystkie dotychczasowe powinno\u015bci wraz z\u00a0pa\u0144szczyzn\u0105, a ich mo\u017cliwo\u015bci opuszczenia wsi by\u0142y bardzo ograniczone (dekret grudniowy\u00a0\u0141ubie\u0144skiego*).<\/p>\n

Mimo to prawodawstwo i usytuowanie Ksi\u0119stwa we \u201efrancuskiej Europie\u201d wymusza\u0142o zmiany w zakresie mentalno\u015bci i struktur spo\u0142ecznych, a tak\u017ce modernizacj\u0119. Czyni\u0142o pa\u0144stwo nowocze\u015bniejszym i sprawniej funkcjonuj\u0105cym.<\/p>\n

Kr\u00f3l Saksonii, jako\u00a0ksi\u0105\u017c\u0119 warszawski\u00a0sprawowa\u0142 pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy wykonawczej oraz posiada\u0142 inicjatyw\u0119 prawodawcz\u0105. Dwuizbowy Sejm\u00a0posiada\u0142 bardzo ograniczone kompetencje. Ksi\u0105\u017c\u0119 mianowa\u0142 tylko przed sob\u0105 odpowiedzialnych cz\u0142onk\u00f3w\u00a0Rady Ministr\u00f3w oraz\u00a0Rady Stanu.<\/p>\n

Ministrem Wojny by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119\u00a0J\u00f3zef Poniatowski, bratanek kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, a rzeczywist\u0105 w\u0142adz\u0119 w Ksi\u0119stwie sprawowa\u0142 francuski rezydent urz\u0119duj\u0105cy w Warszawie.<\/p>\n

________________________________<\/p>\n

*) Dekret grudniowy \u0141ubie\u0144skiego – <\/strong>dekret wprowadzony\u00a021 XII 1807\u00a0r. przez w\u0142adze\u00a0Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Stanowi\u0142 rozwini\u0119cie czwartego artyku\u0142u\u00a0konstytucji Ksi\u0119stwa Warszawskiego, nadaj\u0105cego wolno\u015b\u0107 osobist\u0105 wszystkim mieszka\u0144com Ksi\u0119stwa.<\/p>\n

Dekret wprowadza\u0142 zasady kapitalistycznej w\u0142asno\u015bci ziemi, zamiast poprzedniej feudalnej, pozbawiaj\u0105c tym samym\u00a0ch\u0142op\u00f3w\u00a0prawa do ziemi. Artyku\u0142 trzeci dekretu zezwala\u0142 dziedzicowi na usuni\u0119cie ch\u0142opa z ziemi wedle w\u0142asnego uznania, z warunkiem p\u00f3\u0142rocznego wym\u00f3wienia gruntu. Na mocy dekretu grudniowego ch\u0142op m\u00f3g\u0142 dowolnie przemieszcza\u0107 si\u0119 po terenie pa\u0144stwa, jednak by\u0142 zobowi\u0105zany do pozostawienia swemu panu tzw. za\u0142ogi, czyli inwentarza \u017cywego, budynk\u00f3w i narz\u0119dzi, a tak\u017ce zasiew\u00f3w. Konsekwencj\u0105 wydania dekretu grudniowego by\u0142o ekonomiczne uzale\u017cnienie ch\u0142opstwa od w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, gdy\u017c wielu mieszka\u0144c\u00f3w wsi nie mia\u0142o mo\u017cliwo\u015bci znalezienia zaj\u0119cia poza rolnictwem. Artyku\u0142 3 tak\u017ce, stawiaj\u0105c jako warunek korzystania z ziemi wykonywanie \u201edotychczasowych powinno\u015bci\u201d, utrzymywa\u0142 de facto pa\u0144szczyzn\u0119. O dekrecie mawiano \u017cartobliwie, \u017ce \u201ezdejmowa\u0142 ch\u0142opu kajdany z n\u00f3g razem z butami\u201d<\/em>.<\/p>\n

<\/strong>CDN
Adam JERSCHINA<\/strong>
adam.jerschina@onet.pl<\/a><\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142adca Ksi\u0119stwa Warszawskiego kr\u00f3l Fryderyk August I Nikczemne \u017cyczenia zaborc\u00f3w, aby Polsk\u0119 wymaza\u0107 zewsz\u0105d, nawet z pami\u0119ci, do\u015b\u0107 szybko pocz\u0105\u0142 komplikowa\u0107 francuski cesarz Napoleon I…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6445,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t