{"id":6475,"date":"2024-12-15T20:44:42","date_gmt":"2024-12-15T18:44:42","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-54\/"},"modified":"2024-12-15T20:44:42","modified_gmt":"2024-12-15T18:44:42","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-54","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-54\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (54)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Ziemie polskie po kongresie wiede\u0144skim w 1815 roku<\/strong><\/p>\n

Stworzone postanowieniem kongresu wiede\u0144skiego Kr\u00f3lestwo Polskie mia\u0142o funkcjonowa\u0107 wed\u0142ug do\u015b\u0107 liberalnej konstytucji z 1815 roku. Oczywi\u015bcie naiwno\u015bci\u0105 by\u0142oby oczekiwa\u0107 od rosyjskiego zwierzchnictwa czegokolwiek, co kr\u0119powa\u0142oby Petersburg w polityce tradycyjnego ju\u017c zamordyzmu wobec podbitego narodu.<\/p>\n

W 1819 r. car Aleksander I zni\u00f3s\u0142 wolno\u015b\u0107 prasy i wprowadzi\u0142 cenzur\u0119 prewencyjn\u0105. W roku 1821 zawiesi\u0142 wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 i zakaza\u0142 dzia\u0142alno\u015bci masonerii. W 1823 Rosjanie rozbili sie\u0107 tajnych stowarzysze\u0144 na ziemiach zabranych poza Kongres\u00f3wk\u0105; mi\u0119dzy innymi rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania filomat\u00f3w i filaret\u00f3w w Wilnie. W 1825 r. car zabroni\u0142 jawno\u015bci obrad sejmowych, a w 1827 aresztowano cz\u0142onk\u00f3w Towarzystwa Patriotycznego za wyst\u0105pienia przeciw gwa\u0142ceniu konstytucji.<\/p>\n

Buta i cynizm Petersburga by\u0142y szczeg\u00f3lnie obrzydliwe i kompromituj\u0105ce cara w kontek\u015bcie postanowie\u0144 aktu ko\u0144cowego kongresu wiede\u0144skiego, zobowi\u0105zuj\u0105cych go do poszerzenia Kr\u00f3lestwa Polskiego o ziemie zabierane Rzeczypospolitej od 1772 r. Nie znosz\u0105cy upodlenia Polacy, upokarzani w sytuacji, gdy w zachodniej Europie dokonywa\u0142y si\u0119 zwyci\u0119skie rewolucje wymierzone przeciwko systemowi \u015awi\u0119tego Przymierza*, zn\u00f3w pocz\u0119li si\u0119 organizowa\u0107 do walki o wolno\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Podzia\u0142 administracyjny Kr\u00f3lestwa Kongresowego w 1830 roku<\/strong><\/p>\n

W 1828 r., w warszawskiej Szkole Podchor\u0105\u017cych Piechoty, zawi\u0105za\u0142o si\u0119 sprzysi\u0119\u017cenie przeciwko wojskowemu gubernatorowi Kr\u00f3lestwa Polskiego, wielkiemu ksi\u0119ciu Konstantemu – znienawidzonemu za wprowadzenie wyj\u0105tkowo opresyjnego systemu policyjnego w pa\u0144stwie oraz sadyzm i nikczemno\u015b\u0107 w armii. 23 listopada 1830 r. cz\u0142onkowie sprzysi\u0119\u017cenia zostali ostrze\u017ceni o ich dekonspiracji i przygotowanych aresztowaniach, co zdecydowa\u0142o o wybuchu powstania. Sygna\u0142 do jego rozpocz\u0119cia da\u0142 wczesnym wieczorem 29 listopada 1830 r. g\u0142\u00f3wny organizator sprzysi\u0119\u017cenia i jego dow\u00f3dca, podporucznik Piotr Wysocki, przerywaj\u0105c w Szkole Podchor\u0105\u017cych Piechoty w\u00a0\u0141azienkach zaj\u0119cia dydaktyczne i wyg\u0142aszaj\u0105c nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa:\u201ePolacy! Wybi\u0142a godzina zemsty. Dzi\u015b umrze\u0107 lub zwyci\u0119\u017cy\u0107 potrzeba! Id\u017amy, a piersi wasze niech b\u0119d\u0105\u00a0Termopilami dla wrog\u00f3w\u201d **. <\/em>Nast\u0119pnie dzielny m\u0142ody oficer wyprowadzi\u0142 jeszcze m\u0142odszych podchor\u0105\u017cych na miejsce zbi\u00f3rki, um\u00f3wione pod pomnikiem kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. Grupa 24 spiskowc\u00f3w, z\u0142o\u017cona g\u0142\u00f3wnie z m\u0142odych inteligent\u00f3w (m.in.\u00a0Ludwik Nabielak, Seweryn Goszczy\u0144ski, Leonard Rettel) wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 podchor\u0105\u017cych, opanowa\u0142a Belweder, w kt\u00f3rym rezydowa\u0142 wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Konstanty. Ten jednak, uciekaj\u0105c si\u0119 do poni\u017caj\u0105cego fortelu, zdo\u0142a\u0142 zbiec (pono\u0107 przebrany za kobiet\u0119).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Budynek Podchor\u0105\u017c\u00f3wki gdzie wyk\u0142ada\u0142 Piotr Wysocki i gdzie zacz\u0105\u0142 si\u0119 pod jego wodz\u0105 zryw narodowy 1830 roku<\/strong><\/p>\n

Powsta\u0144cy, dysponuj\u0105cy t\u0142umem sprzymierze\u0144c\u00f3w spo\u015br\u00f3d warszawskiego plebsu, ruszyli wtedy na Arsena\u0142, kt\u00f3ry z \u0142atwo\u015bci\u0105 zdobyli. Nast\u0119pnie pojmali i rozstrzelali przeciwnych powstaniu wysokich wojskowych: genera\u0142\u00f3w Stanis\u0142awa Tr\u0119bickiego, Maurycego Hauke, Stanis\u0142awa Potockiego, Ignacego Blumera i Tomasza Siemi\u0105tkowskiego oraz pu\u0142kownika Filipa Meciszewskiego. W ferworze omy\u0142kowo u\u015bmiercono gen. J\u00f3zefa Nowickiego, kt\u00f3rego \u017ale zidentyfikowano jako Michai\u0142a Iwanowicza Lewickiego, jednego ze znienawidzonych rosyjskich gubernator\u00f3w.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia powsta\u0144cy opanowali ca\u0142\u0105 stolic\u0119. Wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Konstanty z cz\u0119\u015bci\u0105 wiernych mu genera\u0142\u00f3w i wojsk zatrzyma\u0142 si\u0119 poza Warszaw\u0105, obieraj\u0105c za swoj\u0105 kwater\u0119 karczm\u0119 na Wierzbnie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Genera\u0142 J\u00f3zef Ch\u0142opicki <\/strong>\u2013 uczestnik insurekcji ko\u015bciuszkowskiej, wojen napoleo\u0144skich, powstania listopadowego, baron cesarstwa, wolnomularz<\/strong><\/p>\n

Tego\u017c 30 listopada Rada Administracyjna (w\u0142adza cywilna Kr\u00f3lestwa Polskiego) powo\u0142a\u0142a Stra\u017c Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rej zadaniem mia\u0142o by\u0107 rozbrojenie zrewoltowanej ludno\u015bci cywilnej Warszawy. Pr\u00f3by odbierania powsta\u0144com broni i nakaz zast\u0105pienia tr\u00f3jkolorowych rewolucyjnych kokard (granatowo-bia\u0142o-czerwonych) bia\u0142ymi, nie powiod\u0142y si\u0119. 1 grudnia reaktywowa\u0142o\u00a0si\u0119 Towarzystwo Patriotyczne z Maurycym Mochnackim na czele. Skierowa\u0142o ono do Rady Administracyjnej \u017c\u0105danie podj\u0119cia natychmiastowej akcji zbrojnej przeciwko wojskom rosyjskim stacjonuj\u0105cym w Kr\u00f3lestwie.<\/p>\n

Ulegaj\u0105c tym naciskom Rada Administracyjna dokooptowa\u0142a do swojego sk\u0142adu polityk\u00f3w Towarzystwa, co z kolei wywo\u0142a\u0142o sprzeciw \u017cywio\u0142\u00f3w konserwatywnych. W celu spacyfikowania nastroj\u00f3w, 3 grudnia 1830 r. rozwi\u0105zano Rad\u0119 Administracyjn\u0105 i wy\u0142oniony zosta\u0142\u00a0Rz\u0105d Tymczasowy z ksi\u0119ciem\u00a0Adamem Jerzym Czartoryskim na czele.<\/p>\n

Nowy rz\u0105d ustanowi\u0142 Wodza Naczelnego w osobie genera\u0142a J\u00f3zefa Ch\u0142opickiego. Ten 5 grudnia og\u0142osi\u0142 si\u0119 dyktatorem powstania, usi\u0142uj\u0105c jednocze\u015bnie doprowadzi\u0107 do rokowa\u0144 z carem. W tym celu zaproponowa\u0142 mediacj\u0119 Prus oraz wys\u0142a\u0142 do Miko\u0142aja I (nast\u0119pcy Aleksandra I) pu\u0142kownika Tadeusza Wyle\u017cy\u0144skiego, jaki ujawni\u0142 imperatorowi dyslokacj\u0119 wojsk polskich.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861). W pocz\u0105tkowym okresie powstania liczy\u0142 na ugod\u0119 z Miko\u0142ajem I, p\u00f3\u017aniej za\u015b na interwencj\u0119 dyplomatyczn\u0105 pa\u0144stw zachodnich. Po upadku powstania uda\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119. Za udzia\u0142 w powstaniu cesarz Miko\u0142aj I Romanow skaza\u0142 go na kar\u0119 \u015bmierci przez \u015bci\u0119cie toporem <\/strong><\/strong><\/p>\n

Na rokowania do Petersburga uda\u0142a si\u0119 delegacja z ksi\u0119ciem Druckim-Lubeckim na czele. Delegacja, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na ustalenia Sejmu, za\u017c\u0105da\u0142a od cara:<\/p>\n

– respektowania postanowie\u0144 konstytucji z 1815 roku,<\/p>\n

– rozci\u0105gni\u0119cia owych postanowie\u0144 na Litw\u0119, Wo\u0142y\u0144 i Podole,<\/p>\n

– zwo\u0142ania Sejmu z udzia\u0142em pos\u0142\u00f3w z ziem zabranych,<\/p>\n

– natychmiastowego opuszczenia terytorium Kr\u00f3lestwa Polskiego przez rosyjskie wojska.<\/p>\n

Reakcja cara Miko\u0142aja I nie da\u0142a \u017cadnych z\u0142udze\u0144 co do jego nikczemno\u015bci:<\/p>\n

– 13 grudnia wprowadzi\u0142 on w prowincjach zabranych stan wojenny i wyda\u0142 ukaz o przeprowadzeniu mobilizacji korpusu interwencyjnego pod dow\u00f3dztwem feldmarsza\u0142ka Iwana Dybicza i z rozkazem st\u0142umienia powstania,<\/p>\n

– 17 grudnia car wyda\u0142 manifest do Polak\u00f3w, w kt\u00f3rym nakazywa\u0142 przywr\u00f3cenie Rady Administracyjnej w pierwotnym sk\u0142adzie i skoncentrowanie wojsk polskich w okolicach P\u0142ocka.<\/p>\n

Odpowiedzi\u0105 na but\u0119 Miko\u0142aja I by\u0142 wydany 20 grudnia przez polski Sejm manifest, w kt\u00f3rym og\u0142oszono powstanie narodowe przeciwko Rosji i podano mi\u0119dzynarodowej opinii przyczyny jego wybuchu.<\/p>\n

\u00a0________________________________<\/p>\n

*) \u015awi\u0119te Przymierze<\/strong>\u00a0\u2013 zawarty\u00a026 IX 1815\u00a0r. w\u00a0Pary\u017cu sojusz pogromc\u00f3w Napoleona. Z inicjatywy cara Aleksandra I sprzymierzy\u0142y si\u0119 wpierw Rosja z Austri\u0105 i Prusami, a w latach 1816-1817 dopraszano do \u015aP \u2013 z r\u00f3\u017cnym skutkiem – pozosta\u0142e kraje europejskie. Deklarowanym celem \u015aP by\u0142a promocja zasad chrze\u015bcija\u0144skich w polityce zagranicznej i wewn\u0119trznej, za\u015b w istocie chodzi\u0142o o obron\u0119 panuj\u0105cych monarchii przed ich delegitymizacj\u0105. W lipcu i sierpniu 1830 roku wybuch\u0142y zwyci\u0119skie rewolucje we Francji i w Belgii, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do podwa\u017cenia systemu \u015awi\u0119tego Przymierza.<\/p>\n

**) \u2026 niech b\u0119d\u0105\u00a0Termopilami <\/em><\/strong>\u2013 metafora nawi\u0105zuj\u0105ca do <\/strong>bitwy pod Termopilami, <\/em><\/strong>starcia wojsk\u00a0greckich\u00a0z\u00a0perskimi\u00a0w sierpniu roku 480\u00a0p.n.e.\u00a0na w\u0105skim przesmyku\u00a0Termopile\u00a0w czasie\u00a0II wojny perskiej. Ten, niemaj\u0105cy wielkiego znaczenia epizod szeregu wojen – toczonych od\u00a0powstania jo\u0144skiego\u00a0i pierwszej wojny perskiej\u00a0a\u017c do podboju Persji przez\u00a0Aleksandra Macedo\u0144skiego\u00a0\u2013 utrwali\u0142 si\u0119 jako symbol po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia na polu bitwy.\u00a0<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ziemie polskie po kongresie wiede\u0144skim w 1815 roku Stworzone postanowieniem kongresu wiede\u0144skiego Kr\u00f3lestwo Polskie mia\u0142o funkcjonowa\u0107 wed\u0142ug do\u015b\u0107 liberalnej konstytucji z 1815 roku. Oczywi\u015bcie naiwno\u015bci\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t