{"id":6546,"date":"2024-12-15T21:03:10","date_gmt":"2024-12-15T19:03:10","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-63\/"},"modified":"2024-12-15T21:03:10","modified_gmt":"2024-12-15T19:03:10","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-63","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-63\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (63)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Misja aliancka we Lwowie, luty 1919. Od lewej: Stanis\u0142aw Wa\u0144kowicz, Robert Lord, gen. Joseph Barthelemy, gen. Tadeusz Rozwadowski, p\u0142k Adrian Carton de Wiart, mjr Giuseppe Stabile<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Zanim dosz\u0142o do podpisania 21 kwietnia 1920 r. umowy warszawskiej<\/em>, b\u0119d\u0105cej polityczno-militarnym porozumieniem o fundamentalnym znaczeniu dla zaistnienia i trwania w niepodleg\u0142o\u015bci Polski i Ukrainy – kraj\u00f3w \u015bmiertelnie zagro\u017conych czy to czerwon\u0105 czy bia\u0142\u0105 Rosj\u0105, mia\u0142a miejsce niezbyt sensowna w kontek\u015bcie ww. zagro\u017cenia wojna polsko-ukrai\u0144ska 1918-1919<\/em>, rozpocz\u0119ta bitw\u0105 o Lw\u00f3w<\/em>. Wojn\u0119 t\u0119 zainspirowa\u0142o og\u0142oszenie 7 pa\u017adziernika 1918 r. przez Rad\u0119 Regencyjn\u0105* manifestu do narodu polskiego, obwieszczaj\u0105cego powstanie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego. W reakcji na\u0144 zarz\u0105d miasta Lwowa wys\u0142a\u0142 11 X 1918 r. do Rady Regencyjnej list zapewniaj\u0105cy, \u017ce mieszka\u0144cy miasta – w 85 % Polacy – wezm\u0105 aktywny udzia\u0142 w budowie niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej. Na mocy dekret\u00f3w Rady i rozkazu jej Komisji Wojskowej, p\u0142k. W\u0142adys\u0142aw Sikorski powo\u0142a\u0142 we Lwowie Komend\u0119 Okr\u0119gow\u0105 dla zorganizowania z by\u0142ych \u017co\u0142nierzy Polskiego Korpusu Posi\u0142kowego oddzia\u0142\u00f3w Wojska Polskiego. Od lata 1918 istnia\u0142y tak\u017ce Polskie Kadry Wojskowe, powi\u0105zane z Narodow\u0105 Demokracj\u0105. Na ich czele sta\u0142 kpt. armii austriackiej Czes\u0142aw M\u0105czy\u0144ski, cz\u0142onek Ligi Narodowej.<\/p>\n

\u00a0<\/em>W tym czasie nast\u0105pi\u0142o te\u017c o\u017cywienie dzia\u0142alno\u015bci niepodleg\u0142o\u015bciowych organizacji ukrai\u0144skich. W pierwszej po\u0142owie pa\u017adziernika 1918 zwo\u0142ano do Lwowa ukrai\u0144skich delegat\u00f3w z ziem nale\u017c\u0105cych przed wojn\u0105 do Austro-W\u0119gier (z Galicji Wschodniej, Bukowiny i Rusi Zakarpackiej). 19 pa\u017adziernika utworzyli oni Ukrai\u0144sk\u0105 Rad\u0119 Narodow\u0105, kt\u00f3ra og\u0142osi\u0142a zawi\u0105zanie pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego na ziemiach wschodniej Galicji po rzek\u0119 San.<\/p>\n

20 X 1918 Rada Miejska Lwowa przyj\u0119\u0142a rezolucj\u0119 o w\u0142\u0105czeniu miasta do Polski. Sprzeciwili si\u0119 temu radni ukrai\u0144scy, uznaj\u0105c rezolucj\u0119 za bezprawn\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Polska w po\u0142owie listopada 1918 roku, odradzaj\u0105ce si\u0119 pa\u0144stwo polskie nie mia\u0142o w\u00f3wczas kontaktu z walcz\u0105cym Lwowem<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

30 X 1918 komendant lwowskiego okr\u0119gu POW \u2013 por. Ludwik de Laveaux \u2013 podczas odprawy komendant\u00f3w grup poinformowa\u0142, \u017ce nast\u0119pnego dnia planuje zbrojne zaj\u0119cia Lwowa w imieniu Rzeczypospolitej, uprzedzaj\u0105c podobn\u0105 akcj\u0119 ze strony Ukrai\u0144c\u00f3w. Przewidywa\u0142 zaj\u0119cie Dworca G\u0142\u00f3wnego wraz z magazynami wojskowymi, obsadzenie rogatki \u0141yczakowskiej oraz zaj\u0119cie Ratusza, Poczty G\u0142\u00f3wnej i komendy wojsk austriackich w gmachu namiestnictwa. Tego samego dnia og\u0142oszono tak\u017ce mobilizacj\u0119, kt\u00f3ra spotka\u0142a si\u0119 z szerokim odzewem, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n

1 XI 1918 nad ranem, \u017co\u0142nierze podlegaj\u0105cy Ukrai\u0144skiemu Komitetowi Wojskowemu, uprzedzaj\u0105c polsk\u0105 akcj\u0119, opanowali wi\u0119kszo\u015b\u0107 gmach\u00f3w publicznych we Lwowie. W odpowiedzi powsta\u0142y spontanicznie, w zachodniej cz\u0119\u015bci miasta, dwa polskie punkty oporu z bardzo nieliczn\u0105 pocz\u0105tkowo i s\u0142abo uzbrojon\u0105 za\u0142og\u0105. By\u0142y to: szko\u0142a im. Henryka Sienkiewicza, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 batalion kadrowy WP, pod dow\u00f3dztwem kpt. Zdzis\u0142awa Trze\u015bniowskiego i Dom Akademicki przy ul. Issakowicza, z niewielk\u0105 grup\u0105 \u017co\u0142nierzy POW. Obie plac\u00f3wki rozpocz\u0119\u0142y akcj\u0119 obronn\u0105. Wkr\u00f3tce powo\u0142ano Naczeln\u0105 Komend\u0119 Obrony Lwowa, na czele z kpt. Czes\u0142awem M\u0105czy\u0144skim.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Hnat Stefaniw (ur. 5 maja 1885 w Toporowcach pod Horodenk\u0105 – zm. 20 czerwca 1949 w Regensburgu) \u2013 ukrai\u0144ski wojskowy, pu\u0142kownik Ukrai\u0144skiej Armii Halickiej (UHA) i armii Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej<\/strong><\/p>\n

17.XI.1918, rozkazem J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Naczelnym Dow\u00f3dc\u0105 Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej, potocznie nazywanych Armi\u0105 Wsch\u00f3d, zosta\u0142 gen. Tadeusz Rozwadowski. Pomoc dla Lwowa wyruszy\u0142a z Przemy\u015bla 19 XI. Grupa liczy\u0142a 140 oficer\u00f3w, 1228 \u017co\u0142nierzy i 8 dzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem pp\u0142k. Micha\u0142a Karaszewicza-Tokarzewskiego. Przyby\u0142a do Lwowa 20 XI. Tokarzewski zaraz po przybyciu przej\u0105\u0142 komend\u0119 nad po\u0142\u0105czonymi wojskami. Walki we Lwowie trwa\u0142y jeszcze tylko jeden dzie\u0144, bo 22.XI. w nocy p\u0142k Hnat Stefaniw wyprowadzi\u0142 ukrai\u0144skie oddzia\u0142y ze Lwowa, aby unikn\u0105\u0107 osaczenia.<\/p>\n

W nocy 24\/25 XI do obl\u0119\u017conego Lwowa przyby\u0142 gen. Rozwadowski i przej\u0105\u0142 dowodzenie od gen. Boles\u0142awa Roi, kt\u00f3rego rozkazy nakazywa\u0142y kontynuowanie ofensywy. Rozwadowski po rozpoznaniu sytuacji stwierdzi\u0142, \u017ce polskie si\u0142y s\u0105 na to zbyt s\u0142abe. Genera\u0142 przyst\u0105pi\u0142 do przekszta\u0142cania nier\u00f3wnych liczebnie i niezdyscyplinowanych grup ochotnik\u00f3w w oddzia\u0142y regularnego wojska. 24 XI 1918 zosta\u0142 powo\u0142any we Lwowie przez polskich dzia\u0142aczy politycznych Tymczasowy Komitet Rz\u0105dz\u0105cy, kt\u00f3ry mia\u0142 sprawowa\u0107 w\u0142adz\u0119 cywiln\u0105 na terenie Galicji Wschodniej.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wac\u0142aw Teodor Iwaszkiewicz-Rudosza\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 26 sierpnia 1871 roku w Omsku, zmar\u0142 10 listopada 1922 w Warszawie. Jego ojcem by\u0142 Witalis Iwaszkiewicz, zes\u0142any na Syberi\u0119 za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym, a matk\u0105 Leokadia z domu Karafa-Korbut. Po uko\u0144czeniu szk\u00f3\u0142 wojskowych w Petersburgu, rozpocz\u0105\u0142 w 1891 s\u0142u\u017cb\u0119 w armii rosyjskiej. W 1900 bra\u0142 udzia\u0142 w interwencji w Chinach. Uczestniczy\u0142 w obronie twierdzy Port Artur. 31 pa\u017adziernika 1918 formalnie przyj\u0119ty zosta\u0142 do organizuj\u0105cego si\u0119 Wojska Polskiego, w stopniu genera\u0142a podporucznika. <\/strong><\/p>\n

Po wycofaniu si\u0119 ze Lwowa, Kwatera G\u0142\u00f3wna UHA (Ukrai\u0144skiej<\/em> Armii Halickiej) przeorganizowa\u0142a oddzia\u0142y wojskowe i w po\u0142owie grudnia front polsko-ukrai\u0144ski ustali\u0142 si\u0119 na linii od Cisnej do Chyrowa, potem wzd\u0142u\u017c linii kolejowej Przemy\u015bl\u2013Lw\u00f3w do Przemy\u015bla, z powrotem wzd\u0142u\u017c tej samej linii na przedpola Lwowa, nast\u0119pnie do Jaros\u0142awia, przez Lubacz\u00f3w, Raw\u0119 Rusk\u0105, Be\u0142z do Kry\u0142owa. Z pocz\u0105tkiem stycznia wojska polskie zdoby\u0142y Uhn\u00f3w i Be\u0142z oraz lini\u0119 kolejow\u0105 Jaros\u0142aw \u2013 Rawa Ruska, co da\u0142o im dobr\u0105 pozycj\u0119 do kolejnych operacji zaczepnych.<\/p>\n

Pod koniec grudnia Naczelna Komenda Ukrai\u0144ska przyst\u0105pi\u0142a do ofensywy maj\u0105cej na celu zaj\u0119cie Lwowa i wyparcie wojsk polskich za San. Gen. Rozwadowski przewidzia\u0142 ten plan – zgodnie z jego rozkazem grupa mjr. J\u00f3zefa Sopotnickiego uderzy\u0142a na ty\u0142y wojsk ukrai\u0144skich oblegaj\u0105cych miasto. Straty zadane Ukrai\u0144com spowodowa\u0142y, \u017ce obro\u0144com Lwowa, mimo trudnej sytuacji w mie\u015bcie, uda\u0142o si\u0119 odeprze\u0107 ofensyw\u0119. Kolejny nieudany atak na Lw\u00f3w mia\u0142 miejsce na pocz\u0105tku stycznia 1919. Po jego za\u0142amaniu dow\u00f3dztwo UHA zaplanowa\u0142o przerwa\u0107 po\u0142\u0105czenie pomi\u0119dzy Lwowem a Przemy\u015blem. By\u0142a, to tzw. operacja wowczuchowska, trwaj\u0105ca od 15 II do 19 III 1919. Pocz\u0105tkowo zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ona sukcesem, jednak niebawem przerwania walk za\u017c\u0105da\u0142a Misja Wojskowa Ententy pod przewodnictwem gen. Josepha Barthelemy. Walki wznowiono 7 marca, Ukrai\u0144ska Armia Halicka rozpocz\u0119\u0142a ofensyw\u0119, przecinaj\u0105c w kilku miejscach po\u0142\u0105czenie kolejowe Przemy\u015bl \u2013 Lw\u00f3w. Gr\u00f3dek Jagiello\u0144ski, S\u0105dowa Wisznia i Mo\u015bciska pozosta\u0142y w r\u0119kach polskich. 12 marca rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kontrofensywa Wojska Polskiego pod dow\u00f3dztwem gen. Wac\u0142awa Iwaszkiewicza, kt\u00f3re 19 marca odbi\u0142o lini\u0119 kolejow\u0105 Przemy\u015bl \u2013 Lw\u00f3w, odblokowuj\u0105c miasto. Ofensywa polska osi\u0105gn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c znaczne sukcesy terytorialne mi\u0119dzy Lwowem a Przemy\u015blem. 29 marca front bieg\u0142 na p\u00f3\u0142nocy od Lwowa do Rz\u0119snej Ruskiej, na wsch\u00f3d od Janowa i Jaworowa do Rawy Ruskiej (wszystkie te miejscowo\u015bci znalaz\u0142y si\u0119 w r\u0119kach polskich). Rozkazem J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, gen. Iwaszkiewicz po dotarciu odsieczy do Lwowa przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad Armi\u0105 Wsch\u00f3d od gen. Rozwadowskiego, kt\u00f3ry zosta\u0142 19 marca 1919 mianowany szefem Polskiej Misji Wojskowej przy Naczelnym Dow\u00f3dztwie Aliant\u00f3w we Francji i wyjecha\u0142 do Pary\u017ca.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/em>
Micha\u0142 Tadeusz Karaszewicz-Tokarzewski, herbu Tr\u0105by, (ur. 5 stycznia 1893 we Lwowie, zm. 22 maja 1964 w Casablance) \u2013 genera\u0142 broni Wojska Polskiego, wolnomularz, teozof, duchowny Ko\u015bcio\u0142a liberalnokatolickiego<\/strong><\/p>\n

Now\u0105 propozycj\u0119 rozejmu Rady Czterech (pod przewodnictwem gen. Bothy) przyj\u0119\u0142a Kwatera G\u0142\u00f3wna UHA, ale odrzuci\u0142y j\u0105 w\u0142adze polskie i przerzuci\u0142y oddzia\u0142y armii genera\u0142a J\u00f3zefa Hallera w sile 35 tys. \u017co\u0142nierzy na front polsko-ukrai\u0144ski. By uzyska\u0107 lepsze pozycje przed planowan\u0105 na maj ofensyw\u0105 generaln\u0105, 19 kwietnia Wojsko Polskie rozpocz\u0119\u0142o operacj\u0119 o kryptonimie \u201eJazda\u201d. Gwa\u0142towny atak wsparty silnym lotnictwem doprowadzi\u0142 do odrzucenia Ukrai\u0144c\u00f3w z linii Lubie\u0144 Wielki-Bartat\u00f3w-Skni\u0142\u00f3w i osi\u0105gni\u0119cia przez Polak\u00f3w rubie\u017cy Glinna-Nawaria-Nadg\u00f3rzany-So\u0142onka-Zubrza. Pod koniec kwietnia 1919 Naczelne Dow\u00f3dztwo Wojsk Polskich opracowa\u0142o plan ofensywy przeciwko Armii Zachodnioukrai\u0144skiej w Galicji Wschodniej. Celem operacji by\u0142o rozbicie wojsk ukrai\u0144skich operuj\u0105cych na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej, zapewnienie bezpiecze\u0144stwa polskiej ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej te tereny, odzyskanie obszar\u00f3w Galicji Wschodniej oraz uzyskanie bezpo\u015bredniego po\u0142\u0105czenia Polski z Rumuni\u0105.<\/p>\n

*) Rada Regencyjna Kr\u00f3lestwa Polskiego \u2013 organ w\u0142adzy zwierzchniej Kr\u00f3lestwa Polskiego, zast\u0119puj\u0105cy kr\u00f3la lub regenta. Zosta\u0142a powo\u0142ana przez niemieckie i austro-w\u0119gierskie w\u0142adze okupacyjne 27 X 1917 r. W sk\u0142ad Rady Regencyjnej weszli: Zdzis\u0142aw Lubomirski, Aleksander Kakowski oraz J\u00f3zef Ostrowski. 3 I 1918 Rada wyda\u0142a Dekret o tymczasowej organizacji W\u0142adz Naczelnych w Kr\u00f3lestwie Polskim. Regenci powo\u0142ali pierwszy polski rz\u0105d pod prezydentur\u0105 Jana Kucharzewskiego. Protestuj\u0105c przeciw zawarciu traktatu pokojowego pomi\u0119dzy pa\u0144stwami centralnymi a Ukrain\u0105, 13 II 1918 Rada Regencyjna og\u0142osi\u0142a, \u017ce odt\u0105d b\u0119dzie czerpa\u0107 prawo sprawowania zwierzchniej w\u0142adzy pa\u0144stwowej opieraj\u0105c si\u0119 na woli Narodu, wierz\u0105c, \u017ce Nar\u00f3d pragnie posiada\u0107 symbol swej niepodleg\u0142o\u015bci i oko\u0142o tego symbolu stan\u0105\u0107 zamierza. 7 X 1918 r. Rada Regencyjna og\u0142osi\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na 14 punkt\u00f3w Wilsona zaakceptowanych kilka dni wcze\u015bniej przez pa\u0144stwa centralne jako podstawa rokowa\u0144 pokojowych, a 12 pa\u017adziernika przej\u0119\u0142a od okupant\u00f3w w\u0142adz\u0119 zwierzchni\u0105 nad wojskiem. 21pa\u017adziernika niemiecki genera\u0142-gubernator warszawski Hans Hartwig von Beseler z\u0142o\u017cy\u0142 urz\u0105d Naczelnego Wodza Polskiej Si\u0142y Zbrojnej. 25 pa\u017adziernika powo\u0142ano rz\u0105d J\u00f3zefa \u015awie\u017cy\u0144skiego, kt\u00f3ry jako pierwszy nie stara\u0142 si\u0119 o akceptacj\u0119 w\u0142adz okupacyjnych niemieckich i austro-w\u0119gierskich. 28 pa\u017adziernika Rada Regencyjna powo\u0142a\u0142a gen. Tadeusza Rozwadowskiego, wcze\u015bniej nieoficjalnego doradc\u0119 RR, na stanowisko szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Genera\u0142 niezw\u0142ocznie przyst\u0105pi\u0142 do organizacji Sztabu Generalnego i Ministerstwa Spraw Wojskowych. 3 listopada rz\u0105d \u015awie\u017cy\u0144skiego pr\u00f3bowa\u0142 przeprowadzi\u0107 przeciwko Radzie zamach stanu, ale Rada Regencyjna usun\u0119\u0142a rz\u0105d, powo\u0142uj\u0105c w jego miejsce prowizorium rz\u0105dowe pod przewodnictwem W\u0142adys\u0142awa Wr\u00f3blewskiego. 11 listopada Rada Regencyjna przekaza\u0142a zwierzchni\u0105 w\u0142adz\u0119 wojskow\u0105 oraz naczelne dow\u00f3dztwo nad wojskiem polskim J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, nast\u0119pnego dnia powierzy\u0142a mu misj\u0119 utworzenia rz\u0105du, ale wobec nacisk\u00f3w opinii publicznej zrezygnowa\u0142a z tego zamiaru. 14 listopada Rada Regencyjna rozwi\u0105za\u0142a si\u0119 przekazuj\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 w\u0142adzy zwierzchniej Naczelnemu Wodzowi Wojsk Polskich J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, kt\u00f3ry na tej podstawie piastowa\u0142 j\u0105 formalnie do 29 listopada 1918, kiedy to w Dzienniku Praw Pa\u0144stwa Polskiego Nr 17 zosta\u0142 og\u0142oszony dekret o najwy\u017cszej w\u0142adzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej).<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

CDN<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
ajer@ukr.net<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Misja aliancka we Lwowie, luty 1919. Od lewej: Stanis\u0142aw Wa\u0144kowicz, Robert Lord, gen. Joseph Barthelemy, gen. Tadeusz Rozwadowski, p\u0142k Adrian Carton de Wiart, mjr Giuseppe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6547,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t