{"id":6548,"date":"2024-12-15T21:05:10","date_gmt":"2024-12-15T19:05:10","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-64\/"},"modified":"2024-12-15T21:05:10","modified_gmt":"2024-12-15T19:05:10","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-64","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-64\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (64)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Wielka Czw\u00f3rka <\/strong>Paryskiej Konferencji Pokojowej: David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando, Georges Clemenceau i prezydent USA Woodrow Wilson<\/strong><\/p>\n

Pod rozkazami gen. J\u00f3zefa Hallera zgrupowano znaczne si\u0142y. Ich trzon stanowi\u0142y: I korpus gen. Daniela Odry, 1 i 2 Dywizje Strzelc\u00f3w z Armii Polskiej we Francji, Grupa Operacyjna gen. Aleksandra Karnickiego, Lwowska Dywizja Piechoty oraz zgrupowanie gen. Wac\u0142awa Iwaszkiewicza z podleg\u0142\u0105 mu Grup\u0105 Operacyjn\u0105 gen. W\u0142adys\u0142awa J\u0119drzejewskiego i nowo sformowane 3 i 4 Dywizja Piechoty. \u0141\u0105cznie stan bojowy oddzia\u0142\u00f3w polskich przewidzianych do dzia\u0142a\u0144 wynosi\u0142 oko\u0142o 50 tys. \u017co\u0142nierzy, 200 dzia\u0142 i 900 karabin\u00f3w maszynowych.<\/p>\n

Si\u0142y Armii Zachodnioukrai\u0144skiej zebrane pod dow\u00f3dztwem gen. Mychaj\u0142a Omelianowycza-Pawlenki, posiada\u0142y w tym czasie oko\u0142o 44 tys. \u017co\u0142nierzy, 552 karabiny maszynowe i 144 dzia\u0142a.<\/p>\n

W po\u0142owie maja 1919 wojska polskie rozpocz\u0119\u0142y ofensyw\u0119 w Galicji i na Wo\u0142yniu. 14 maja jako pierwsze uderzy\u0142y oddzia\u0142y I Korpusu Armii Hallera, Grupa Operacyjna gen. Aleksandra Karnickiego oraz Lwowska Dywizja Piechoty. 15 maja wesz\u0142o do akcji zgrupowanie gen. Wac\u0142awa Iwaszkiewicza, uderzaj\u0105c z trzech stron na Sambor.<\/p>\n

25 maja oddzia\u0142y polskie dosz\u0142y do linii Bolech\u00f3w \u2013 Chodor\u00f3w \u2013 B\u00f3brka \u2013 Busk. W tym samym czasie, 25 maja, armia rumu\u0144ska wraz z 4 Dywizj\u0105 Strzelc\u00f3w Polskich rozpocz\u0119\u0142a zajmowanie po\u0142udniowo-zachodnich teren\u00f3w ZURL (Pokucia) z Ko\u0142omyj\u0105 i \u015aniatynem. Cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w ukrai\u0144skich (1 Brygada G\u00f3rska UHA i Grupa \u201eH\u0142yboka\u201d) utraci\u0142a styczno\u015b\u0107 z g\u0142\u00f3wnymi si\u0142ami i zmuszona by\u0142a przej\u015b\u0107 na Zakarpacie, gdzie zosta\u0142a internowana przez w\u0142adze czechos\u0142owackie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Linia frontu w 1919 roku<\/strong><\/p>\n

Zmusi\u0142o to dow\u00f3dztwo UHA do przesuni\u0119cia oddzia\u0142\u00f3w na po\u0142udniowy wsch\u00f3d Galicji, ograniczony rzekami Zbrucz \u2013 Dniestr. Po odpoczynku i reorganizacji oddzia\u0142y UHA pod dow\u00f3dztwem gen. O\u0142eksandra Hrekowa 7 czerwca przyst\u0105pi\u0142y do kontrofensywy (ofensywa czortkowska). W ci\u0119\u017ckich bojach uda\u0142o im si\u0119 odrzuci\u0107 wojska polskie na lini\u0119 Dniestr \u2013 Gni\u0142a Lipa \u2013 Przemy\u015blany \u2013 Podkamie\u0144, co obudzi\u0142o nadziej\u0119 na zwyci\u0119stwo i w konsekwencji spowodowa\u0142o odrzucenie polskiej propozycji przymierza i utworzenia linii demarkacyjnej, zwanej lini\u0105 Delwiga<\/em>.<\/p>\n

W nied\u0142ugim czasie jednak si\u0142y UHA zosta\u0142y ponownie wyparte na pozycje wyj\u015bciowe nad Dniestrem i Zbruczem. 28 czerwca 1919 armia polska prze\u0142ama\u0142a front pod Jaz\u0142owcem i 16 lipca zmusi\u0142a si\u0142y UHA do wycofania si\u0119 za Zbrucz, na teren URL. Oddzia\u0142y UHA zosta\u0142y u\u017cyte w celu wsparcia wojsk URL w walce z bolszewikami. Ju\u017c 25 lipca na antybolszewicki front ruszy\u0142 II Korpus Halicki, a reszta UHA wyruszy\u0142a 2 sierpnia 1919 (operacja kijowska).<\/p>\n

Po zaj\u0119ciu Lwowa, 22 XI 1918 r. polskie w\u0142adze wojskowe zatrzyma\u0142y jako zak\u0142adnik\u00f3w ukrai\u0144skich polityk\u00f3w: Juliana Romanczuka, Kyry\u0142a Studyn\u015bkiego, Wo\u0142odymyra Ochrymowycza, Wo\u0142odymyra Starosolskiego, Iwana Kiweluka, Wo\u0142odymyra Baczyn\u015bkiego, Iwana Kurowcia. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119to akcj\u0119 internowania w obozach Ukrai\u0144c\u00f3w \u201epodejrzanych o dzia\u0142alno\u015b\u0107 na szkod\u0119 pa\u0144stwa polskiego\u201d, w tym urz\u0119dnik\u00f3w ZURL oraz \u017co\u0142nierzy Armii Halickiej. Utworzono obozy internowania m.in. w Brze\u015bciu, D\u0105biu, D\u0119blinie, Kaliszu, Lwowie, Modlinie, Pikulicach, Przemy\u015blu, Strza\u0142kowie, Szczypiornie, Tarnopolu, Tomaszowie, Wadowicach, Wi\u015bniczu. W ko\u0144cu 1919 w obozach przebywa\u0142o og\u00f3\u0142em ok. 23-24 tysi\u0105ce internowanych Ukrai\u0144c\u00f3w, a w sumie przewin\u0119\u0142o si\u0119 przez nie oko\u0142o 100 tysi\u0119cy Ukrai\u0144c\u00f3w. Oko\u0142o 20-25 tysi\u0119cy zmar\u0142o w obozach, g\u0142\u00f3wnie wskutek epidemii tyfusu i czerwonki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
O\u0142eksandr Petrowycz Hrekow (ur. 3 grudnia 1875 we wsi Sopicz guberni czernihowskiej \u2013 zm. 8 grudnia 1958 w Wiedniu) \u2013 ukrai\u0144ski wojskowy, genera\u0142-chor\u0105\u017cy Armii Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej. Uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Moskiewskim, a w 1905 Miko\u0142ajewsk\u0105 Akademi\u0119 Sztabu Generalnego. Od 1916 by\u0142 genera\u0142em-majorem Armii Imperium Rosyjskiego. Na prze\u0142omie 1918\/1919 by\u0142 ministrem obrony URL i pierwszym atamanem naka\u017anym Armii Czynnej URL. W lipcu 1919 w zwi\u0105zku z konfliktem z w\u0142adzami Zachodnioukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, wyjecha\u0142 z rodzin\u0105 do Rumunii, p\u00f3\u017aniej do Austrii, gdzie osiedli\u0142 si\u0119 na sta\u0142e. Jesieni\u0105 1948 zatrzymany przez Smiersz w Wiedniu, skazany na 25 lat \u0142agru, wi\u0119ziony w zespole oboz\u00f3w koncentracyjnych Ozier\u0142ag pod Tajszetem. W 1956 uwolniony, powr\u00f3ci\u0142 do Wiednia.<\/strong><\/p>\n

Dekretem Naczelnika Pa\u0144stwa z 10.I.1919 zlikwidowano Polsk\u0105 Komisj\u0119 Likwidacyjn\u0105 i Tymczasowy Komitet Rz\u0105dz\u0105cy. Na ich miejsce powo\u0142ano Komisj\u0119 Rz\u0105dz\u0105c\u0105 dla Galicji, \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego, Orawy i Spisza. 7 marca 1919 rozporz\u0105dzeniem Rady Ministr\u00f3w ustanowiono Generalnego Delegata Rz\u0105du dla b. Kr\u00f3lestwa Galicji i Lodomerii, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 kompetencje namiestnika Galicji, wy\u0142\u0105czaj\u0105c z jego jurysdykcji rad\u0119 szkoln\u0105, dyrekcj\u0119 skarbu, zarz\u0105d las\u00f3w i d\u00f3br pa\u0144stwowych. Generalnym delegatem rz\u0105du z siedzib\u0105 we Lwowie zosta\u0142 mianowany Kazimierz Ga\u0142ecki.<\/p>\n

Ustaw\u0105 z 30 I 1920 rozwi\u0105zano Sejm Krajowy Galicji i Wydzia\u0142 Krajowy, wprowadzaj\u0105c tymczasowy samorz\u0105d. Delegat generalny rz\u0105du pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d do 1 wrze\u015bnia 1921, do wej\u015bcia w \u017cycie podzia\u0142u b. Kr\u00f3lestwa Galicji i Lodomerii na wojew\u00f3dztwa (krakowskie, lwowskie, stanis\u0142awowskie i tarnopolskie) i likwidacji Namiestnictwa Galicji.<\/p>\n

Paryska konferencja pokojowa zatwierdzi\u0142a 25 VI 1919 administracj\u0119 tymczasow\u0105 Polski na terytorium Galicji Wschodniej. Pa\u0144stwa Ententy i organy przez nie wy\u0142onione (Rada Ambasador\u00f3w, Rada Ligi Narod\u00f3w) do 14 marca 1923 uznawa\u0142y Galicj\u0119 Wschodni\u0105 za terytorium sporne, nie nale\u017c\u0105ce do pa\u0144stwa polskiego, nad kt\u00f3rym suwerenno\u015b\u0107 sprawuj\u0105 pa\u0144stwa Ententy na mocy traktatu pokojowego Ententy z Austri\u0105. Ententa nigdy nie uzna\u0142a r\u00f3wnie\u017c de iure <\/em>Zachodnioukrai\u0144skiej Republiki Ludowej.<\/p>\n

\"\"<\/a>Mychaj\u0142o Omelianowycz-Pawlenko, (ur. 8 grudnia 1878 r. w Tyflisie, zm. 29 maja 1952 r. w Pary\u017cu) – ukrai\u0144ski genera\u0142 i dzia\u0142acz niepodleg\u0142o\u015bciowy.<\/strong><\/p>\n

Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 oficersk\u0105. Absolwent Miko\u0142ajewskiej Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Po proklamowaniu w 1917 r. Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, tworzy\u0142 zr\u0119by armii URL. Po zawarciu rozejmu z Polsk\u0105 oraz wtargni\u0119ciu na ukrai\u0144skie i polskie terytorium Armii Czerwonej, a nast\u0119pnie po zawarciu polsko-ukrai\u0144skiej umowy sojuszniczej, oddzia\u0142y jemu podporz\u0105dkowane tym razem broni\u0142y Lwowa przed bolszewikami i by\u0142y bardzo pozytywnie oceniane przez m.in. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Po zako\u0144czeniu wojny przebywa\u0142 w Warszawie. Zosta\u0142 na \u017c\u0105danie sowieckie zmuszony na prze\u0142omie 1921\/1922 r. do opuszczenia Polski. Genera\u0142 zamieszka\u0142 w Pradze, a potem w Pary\u017cu<\/strong><\/p>\n

W odniesieniu do terytorium Galicji Wschodniej pr\u00f3bowa\u0142a wprowadzi\u0107 rozwi\u0105zania prowizoryczne, d\u0142ugoletniego (25 lat) mandatu dla Polski na zarz\u0105dzanie Galicj\u0105, przy zapewnieniu temu terytorium statusu autonomii terytorialnej. Po up\u0142ywie okresu mandatu mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 rozstrzygni\u0119cie plebiscytowe.<\/p>\n

Intencj\u0105 polityczn\u0105 pa\u0144stw Ententy w czasie podejmowania tych rozstrzygni\u0119\u0107, by\u0142o zachowanie terytorium Galicji Wschodniej dla bia\u0142ej<\/em> Rosji. Polska sprzeciwia\u0142a si\u0119 tym koncepcjom, jednocze\u015bnie realizuj\u0105c na administrowanym terytorium polityk\u0119 fakt\u00f3w dokonanych, integruj\u0105cych je z pa\u0144stwem polskim.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Gen. Aleksander Karnicki- zdolny oficer, uczestnik wielkich wojen XX wieku<\/strong><\/strong><\/p>\n

Po utrwaleniu si\u0119 w\u0142adzy sowieckiej w Rosji i uwi\u0105dzie oczekiwa\u0144 na restytucj\u0119 Rosji nie bolszewickiej, 15 III 1923 Rada Ambasador\u00f3w uzna\u0142a suwerenno\u015b\u0107 Polski na terytorium Galicji Wschodniej, przy zastrze\u017ceniu wprowadzenia przez Polsk\u0119 statusu autonomicznego dla tego terytorium, czego surogat stanowi\u0142a ustawa o samorz\u0105dzie wojew\u00f3dzkim z wrze\u015bnia 1922, stwierdzaj\u0105ca ju\u017c w samym tytule szczeg\u00f3lny charakter terytorium Galicji Wschodniej w ramach pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z decyzj\u0105 Rady Ambasador\u00f3w, przebywaj\u0105cy na emigracji w Wiedniu rz\u0105d ZURL rozwi\u0105za\u0142 si\u0119 15 marca 1923 roku.<\/p>\n

Adam JERSCHINA<\/strong>
ajer@ukr.net<\/strong><\/a><\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielka Czw\u00f3rka Paryskiej Konferencji Pokojowej: David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando, Georges Clemenceau i prezydent USA Woodrow Wilson Pod rozkazami gen. J\u00f3zefa Hallera zgrupowano znaczne…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6549,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6548","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t