{"id":6550,"date":"2024-12-15T21:51:39","date_gmt":"2024-12-15T19:51:39","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-65\/"},"modified":"2024-12-15T21:51:39","modified_gmt":"2024-12-15T19:51:39","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-65\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (65)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Defilada oddzia\u0142\u00f3w Armii Czerwonej. Chark\u00f3w 1919 <\/strong><\/p>\n

<\/strong>Dla zrozumienia i sprawiedliwej oceny polsko-ukrai\u0144skich relacji w czasie wybijania si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po I wojnie \u015bwiatowej, konieczne jest ich postrzeganie w kontek\u015bcie nie tylko skomplikowanych relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami Europy z ich sfrustrowanymi powojenn\u0105 bied\u0105 obywatelami, ale tak\u017ce (a w\u0142a\u015bciwie przede wszystkim) w odniesieniu do zagro\u017cenia ze strony rosyjskiego bolszewizmu, a \u015bci\u015blej doktryny \u201erewolucji z zewn\u0105trz\u201d.<\/p>\n

Jak wiemy, intencj\u0105 polityczn\u0105 pa\u0144stw Ententy by\u0142o zachowanie terytorium Galicji Wschodniej dla\u00a0\u201ebia\u0142ej\u201d\u00a0Rosji. Jednak dla J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego \u2013 do\u015bwiadczonego polityka i poza wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci\u0105 wielkiego polskiego patrioty, czekanie na rozstrzygni\u0119cia obce i niekoniecznie sprawiedliwe by\u0142oby grzechem zaniechania; za zdecydowanie w\u0142a\u015bciwsz\u0105 uzna\u0142 Naczelnik Pa\u0144stwa polskiego polityk\u0119 fakt\u00f3w dokonanych.<\/p>\n

Ju\u017c w grudniu 1918 roku, w wywiadzie dla gazety \u201eNew York Times\u201d<\/em>, m\u00f3wi\u0142: \u201eS\u0105dz\u0119, \u017ce niebezpiecze\u0144stwo bolszewizmu w Polsce jest gro\u017ane, o ile nie b\u0119dziemy zdolni zbudowa\u0107 nale\u017cytej zapory przeciw wp\u0142ywom rosyjskim\u201d. <\/em>Ta zapora to oczywi\u015bcie budowanie si\u0142y w\u0142asnej i silnych sojuszy. Na to jednak trzeba czasu, a tymczasem podniecony rewolucyjnym wrzeniem w Niemczech Lenin ju\u017c szykowa\u0142 \u201ewyzwalanie\u201d europejskiego proletariatu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Mapa Litewsko-Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Rok 1919 <\/strong><\/p>\n

Po zawarciu w listopadzie 1918 tajnego porozumienia z dow\u00f3dztwem niemieckim o bezpo\u015brednim przejmowaniu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 teren\u00f3w okupacji\u00a0Ober Ostu, bolszewicy ju\u017c 16 listopada 1918 stworzyli Zachodni\u0105 Armi\u0119 Radzieck\u0105, kt\u00f3ra nast\u0119pnie przej\u0119\u0142a z r\u0105k niemieckich\u00a0Mi\u0144sk\u00a0(grudzie\u0144 1918) i\u00a0Wilno\u00a0(stycze\u0144 1919). Atak 4 stycznia 1919 roku na Wilno zamieszka\u0142e g\u0142\u00f3wnie przez Polak\u00f3w mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cany za pocz\u0105tek wojny polsko-rosyjskiej 1919-1921 (zwanej te\u017c polsko-sowieck\u0105 czy polsko-bolszewick\u0105). Zajmowanie przez bolszewik\u00f3w kolejnych miejscowo\u015bci opuszczanych przez wojska niemieckie nast\u0119powa\u0142o zanim odrodzona Polska zacz\u0119\u0142a podejmowa\u0107 jakiekolwiek dzia\u0142ania.<\/p>\n

Na zaj\u0119tych przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 terytoriach proklamowana zosta\u0142a 1 stycznia 1919 roku w Smole\u0144sku marionetkowa Bia\u0142oruska Socjalistyczna Republika Radziecka, przekszta\u0142cona 27 lutego 1919 w\u00a0Litewsko-Bia\u0142orusk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0119 Radzieck\u0105\u00a0(tzw. Litbie\u0142), z w\u0142adzami z\u0142o\u017conymi w du\u017cej cz\u0119\u015bci z komunist\u00f3w pochodzenia polskiego.<\/p>\n

12 stycznia 1919 sowieckie Naczelne Dow\u00f3dztwo wyda\u0142o Armii Czerwonej rozkaz wykonania \u201erozpoznania w g\u0142\u0105b\u201d\u00a0do rzek\u00a0Niemna\u00a0i\u00a0Szczary, a nast\u0119pnie 12 lutego a\u017c po\u00a0Bug, w ten spos\u00f3b rozpoczynaj\u0105c operacj\u0119 \u201eCel Wis\u0142a\u201d.<\/p>\n

Pierwsze starcie zbrojne mia\u0142o miejsce 14 lutego 1919 r. ko\u0142o miasteczka Mosty niedaleko Szczuczyna. Szczup\u0142e si\u0142y polskie, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 12 batalion\u00f3w piechoty, 12\u00a0szwadron\u00f3w\u00a0kawalerii\u00a0i 3 baterii\u00a0artylerii, dzia\u0142a\u0142y tam na dw\u00f3ch, do\u015b\u0107 r\u00f3wnomiernie obsadzonych odcinkach. Wystarczy\u0142y one do zwi\u0105zania niewielkich si\u0142\u00a0Armii Czerwonej, kt\u00f3rej wysi\u0142ek wojenny skupiony by\u0142 jeszcze przede wszystkim na walce z oddzia\u0142ami\u00a0bia\u0142ych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
OberOst – Obszar G\u0142\u00f3wnego Dow\u00f3dztwa na Wschodzie wydzielona cz\u0119\u015b\u0107 terytorium imperium rosyjskiego, okupowanego przez Cesarstwo Niemieckie od 1915 r., planowana do oderwania od Rosji<\/strong><\/p>\n

\u00a0Pomi\u0119dzy odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 po 123 latach niewoli niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0105 a Rosj\u0105 nie istnia\u0142a \u017cadna uznawana przez strony granica pa\u0144stwowa, rz\u0105d bolszewicki w Rosji nie by\u0142 uznawany na arenie mi\u0119dzynarodowej, za\u015b kwesti\u0105 sporn\u0105 pozostawa\u0142 status terytori\u00f3w, po\u0142o\u017conych pomi\u0119dzy zwartym etnicznym obszarem polskim, a obszarem rosyjskim (przedrozbiorowego\u00a0Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego\u00a0i wchodz\u0105cej przed\u00a0rozbiorami\u00a0do\u00a0Korony\u00a0prawobrze\u017cnej\u00a0Ukrainy). W konsekwencji starcie pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105 o wzajemne granice i spos\u00f3b zorganizowania politycznego ziem pomi\u0119dzy wschodni\u0105 granic\u0105 Kongres\u00f3wki, a granic\u0105 Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w sprzed rozbior\u00f3w, by\u0142o nieuniknione.<\/p>\n

Poniewa\u017c niemiecka armia okupacyjna Ober-Ostu, stanowi\u0105ca bufor bezpiecze\u0144stwa na tych terytoriach pomi\u0119dzy si\u0142ami polskimi a bolszewickimi, wycofywa\u0142a si\u0119 po 11 listopada 1918 w szybkim tempie, musia\u0142o doj\u015b\u0107 do bezpo\u015bredniego spotkania wojsk polskich i bolszewickich i do okre\u015blenia statusu politycznego ziem przedrozbiorowej Rzeczypospolitej w drodze fakt\u00f3w dokonanych.<\/p>\n

D\u0142uga linia, oddzielaj\u0105ca stron\u0119 polsk\u0105 i bolszewick\u0105, by\u0142a podzielona przez\u00a0Polesie, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na podmok\u0142y teren nie nadawa\u0142o si\u0119 do prowadzenia dzia\u0142a\u0144 zbrojnych. W zwi\u0105zku z tym toczy\u0142y si\u0119 one na dwu oddzielnych terenach: p\u00f3\u0142nocnym i po\u0142udniowym. Wojska bolszewickie na p\u00f3\u0142nocy by\u0142y dowodzone przez\u00a0Michai\u0142a Tuchaczewskiego, a na po\u0142udniu przez\u00a0Aleksandra Jegorowa\u00a0(z\u00a0J\u00f3zefem Stalinem\u00a0jako komisarzem politycznym) i\u00a0Siemiona Budionnego (dow\u00f3dca\u00a01 Armii Konnej).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pi\u0119ciu pierwszych marsza\u0142k\u00f3w Zwi\u0105zku Radzieckiego – od lewej: Michai\u0142 Tuchaczewski, Siemion Budionny, Kliment Woroszy\u0142ow, Wasilij Bl\u00fccher i Aleksandr Jegorow (1935 r.)<\/strong><\/p>\n

Rozdzia\u0142 wojsk bolszewickich stwarza\u0142 korzystn\u0105 dla Polski sytuacj\u0119 operacyjn\u0105, gdy\u017c mo\u017cliwy by\u0142 manewr po liniach wewn\u0119trznych i pobicie najpierw jednej grupy wojsk przeciwnika, a nast\u0119pnie przerzucenie si\u0142 przeciw drugiej grupie. Do\u015bwiadczenia I wojny \u015bwiatowej\u00a0sugerowa\u0142y, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna wojna ma charakter\u00a0wojny pozycyjnej. W przypadku wojny polsko-bolszewickiej d\u0142uga linia frontu i stosunkowo niewielka liczebno\u015b\u0107 armii bior\u0105cych udzia\u0142 w konflikcie powodowa\u0142y jednak, \u017ce niemo\u017cliwe by\u0142o utworzenie d\u0142ugich i ci\u0105g\u0142ych linii obronnych, odpowiednio szczelnie obsadzonych przez wojska. Musia\u0142y istnie\u0107 s\u0142abo obsadzone b\u0105d\u017a w og\u00f3le nie obsadzone odcinki frontu. To stwarza\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 obej\u015bcia silnie bronionych odcink\u00f3w b\u0105d\u017a ataku z najmniej spodziewanego kierunku. Wojna polsko-bolszewicka przybra\u0142a wi\u0119c charakter\u00a0wojny manewrowej.<\/p>\n

Obie armie,\u00a0Wojsko Polskie i\u00a0Armia Czerwona, by\u0142y armiami improwizowanymi, budowanymi od podstaw. Ich sk\u0142ad osobowy pochodzi\u0142 tak z\u00a0poboru, jak i\u00a0zaci\u0105gu ochotniczego. Kadra dow\u00f3dcza obu armii sk\u0142ada\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno z oficer\u00f3w zawodowych \u201eprzedwojennych\u201d, jak i wywodz\u0105cych si\u0119 z szereg\u00f3w rewolucyjnych w przypadku bolszewik\u00f3w oraz niepodleg\u0142o\u015bciowych formacji ochotniczych po stronie polskiej. Stanowi\u0142o to wyzwanie dla obu stron, przede wszystkim dla dow\u00f3dc\u00f3w zawodowych, kt\u00f3rzy musieli zerwa\u0107 z rutyn\u0105 wojny pozycyjnej i przystosowa\u0107 si\u0119 do warunk\u00f3w wojny manewrowej.<\/p>\n

Dla strony bolszewickiej by\u0142o to o tyle mniejszym problemem, \u017ce ca\u0142a kadra dow\u00f3dcza, niezale\u017cnie od zr\u00f3\u017cnicowanego pochodzenia, naby\u0142a do\u015bwiadczenia w trakcie wojny domowej w Rosji\u00a0\u2013 klasycznej wojny manewrowej. Wojna polsko-bolszewicka sta\u0142a si\u0119 swoistym poligonem wojny manewrowej, ch\u0119tnie p\u00f3\u017aniej wykorzystywanej jako przedmiot studi\u00f3w wojskowych w latach 1920\u20131939.<\/p>\n

CDN
Adam JERSCHINA<\/strong>
ajer@ukr.net<\/strong><\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Defilada oddzia\u0142\u00f3w Armii Czerwonej. Chark\u00f3w 1919 Dla zrozumienia i sprawiedliwej oceny polsko-ukrai\u0144skich relacji w czasie wybijania si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po I wojnie \u015bwiatowej, konieczne jest…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6551,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t