{"id":6558,"date":"2024-12-16T00:41:37","date_gmt":"2024-12-15T22:41:37","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-69\/"},"modified":"2024-12-16T00:41:37","modified_gmt":"2024-12-15T22:41:37","slug":"1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-69","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/1000-lat-miedzy-dnieprem-i-wisla-69\/","title":{"rendered":"1000 lat mi\u0119dzy Dnieprem i Wis\u0142\u0105 (69)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

W bitwie warszawskiej straci\u0142o \u017cycie 4,5 tys. polskich \u017co\u0142nierzy, a 22 tys. zosta\u0142o rannych; 10 tys. zagin\u0119\u0142o bez wie\u015bci. Po stronie rosyjskiej dok\u0142adna liczba zabitych nie jest znana, przyjmuje si\u0119 ok. 25 tys. poleg\u0142ych i ci\u0119\u017cko rannych; do niewoli polskiej trafi\u0142o 60 tys., natomiast Niemcy internowali 45 tys. bolszewik\u00f3w.<\/p>\n

Za kl\u0119sk\u0119 wojsk rosyjskich w bitwie warszawskiej Tuchaczewski obci\u0105\u017ca\u0142 J\u00f3zefa Stalina. Twierdzi\u0142 on s\u0142usznie, \u017ce dyrektywa Kamieniewa, dotycz\u0105ca przekazania z Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego 1 Armii Konnej i 12 Armii pod jego rozkazy, zosta\u0142a zablokowana w\u0142a\u015bnie przez Stalina. Inni, jak Szaposznikow, Budionny, Tuleniew, Golikow, Timoszenko, Woroszy\u0142ow, odpowiedzialno\u015bci\u0105 obarczali Tuchaczewskiego, kt\u00f3ry – ich zdaniem – \u017ale zorganizowa\u0142 operacj\u0119 zdobycia Warszawy. Ci ostatni dos\u0142u\u017cyli si\u0119 wysokich stopni i do\u017cyli d\u0142ugich lat, natomiast Tuchaczewski i inni wskazuj\u0105cy win\u0119 Stalina zako\u0144czyli sw\u00f3j \u017cywot w okresie tzw. wielkiej czystki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Genera\u0142 Leonard Skierski<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u201eCud nad Wis\u0142\u0105\u201d mia\u0142 olbrzymie znaczenie strategiczne i psychologiczne, ale nie zdecydowa\u0142 ostatecznie o rezultacie wojny polsko-bolszewickiej. Po kl\u0119sce pod Warszaw\u0105, Michai\u0142 Tuchaczewski wycofa\u0142 resztki wojsk Frontu Zachodniego na lini\u0119 rzek Niemna, Szczary i \u015awis\u0142oczy. Zameldowa\u0142 Leninowi, \u017ce przegrana bitwa o Warszaw\u0119 nie oznacza kl\u0119ski w wojnie i wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce jeszcze mo\u017cna j\u0105 wygra\u0107, bo Polacy wyczerpali do zera swe bojowe si\u0142y. By\u0142o to albo \u017cyczeniowe zafa\u0142szowanie przez czerwonego marsza\u0142ka faktycznej sytuacji, albo jej z\u0142e rozpoznanie.<\/p>\n

Marsza\u0142ek Pi\u0142sudski ju\u017c kilka dni po zwyci\u0119stwie warszawskim rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad przegrupowaniem polskich wojsk, bowiem dostrzega\u0142 konieczno\u015b\u0107 stoczenia jeszcze jednej walnej bitwy, kt\u00f3ra ostatecznie zniech\u0119ci bolszewik\u00f3w do eksportu przez Polsk\u0119 swojej rewolucji. Po osi\u0105gni\u0119ciu przez oddzia\u0142y polskie granicy\u00a0Prus Wschodnich, prawe ich skrzyd\u0142o nie mia\u0142o dostatecznej os\u0142ony i by\u0142o nara\u017cone na uderzenie tych dywizji Tuchaczewskiego, kt\u00f3re unikn\u0119\u0142y pogromu i zacz\u0119\u0142y koncentrowa\u0107 si\u0119 w rejonie Kamie\u0144ca Litewskiego, Bia\u0142owie\u017cy, Brzostowicy i Grodna. Zamys\u0142 operacji Pi\u0142sudskiego polega\u0142 na obej\u015bciu wojsk Tuchaczewskiego od strony p\u00f3\u0142nocnej, wyj\u015bciu na ich ty\u0142y w okolicach Lidy i zepchni\u0119cie na bagna\u00a0Polesia. G\u0142\u00f3wne zadanie przypada\u0142o 2 Armii gen. E. Rydza \u015amig\u0142ego i wydzielonej z jej sk\u0142adu Grupie Manewrowej (zwanej te\u017c Uderzeniow\u0105 i Grup\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105). Grup\u0119 t\u0119 mia\u0142y tworzy\u0107: 1 Dywizja Piechoty Legion\u00f3w p\u0142k Stefana D\u0105b-Biernackiego, 1 Dywizja Litewsko – Bia\u0142oruska gen. Jana Rz\u0105dkowskiego, 2 Brygada Jazdy gen. Zdzis\u0142awa Kosteckiego (p\u00f3\u017aniej gen. Stefana Strzemi\u0144skiego) i 4 Brygada Jazdy pp\u0142k. Adama Nieniewskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Po zawarciu pokoju przewodniczy\u0142 polskiej komisji do spraw delimitacji granicy wschodniej. Wasilewski by\u0142 u progu lat dwudziestych zdecydowanym zwolennikiem budowy federacji Polski, Litwy i Bia\u0142orusi na Kresach. Po Traktacie ryskim sprzeciwia\u0142 si\u0119 idei polonizacji Bia\u0142orusin\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, domagaj\u0105c si\u0119 prowadzenia wobec nich polityki asymilacji pa\u0144stwowej. Bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Pi\u0142sudskiego Dzia\u0142acz ruchu prometejskiego. P\u00f3\u017aniejszy Minister Spraw Zagranicznych II RP. Ojciec Wandy.<\/strong><\/p>\n

Grupa Manewrowa mia\u0142a uderzy\u0107 najpierw na wojska litewskie ulokowane pod Sejnami, prze\u0142ama\u0107 ich pozycje obronne i wyj\u015b\u0107 nad Niemen, tam uchwyci\u0107 przeprawy pod Druskiennikami i nast\u0119pnie naciera\u0107 na Lid\u0119. Pozosta\u0142e zwi\u0105zki taktyczne 2 Armii (tzw. Grupa Centralna w sk\u0142adzie: 21 Dywizja Piechoty G\u00f3rskiej, 22 Dywizja Ochotnicza i 3 Dywizja Piechoty Legion\u00f3w), mia\u0142y naciera\u0107 z kierunku zachodniego, wypiera\u0107 wojska bolszewickie za Niemen, opanowa\u0107 Grodno i wi\u0119ksze mosty na Niemnie w pasie dzia\u0142ania. 4 Armia gen. Leonarda Skierskiego mia\u0142a naciera\u0107 na Wo\u0142kowysk, aby sugerowa\u0107 bolszewikom, \u017ce zadaniem g\u0142\u00f3wnym wojsk polskich jest prze\u0142amanie frontu w jego centrum.<\/p>\n

27 sierpnia Pi\u0142sudski wyda\u0142 rozkaz przegrupowania ca\u0142o\u015bci si\u0142 polskich. 4 Armia zosta\u0142a dyslokowana w rejon\u00a0Brze\u015bcia Litewskiego, a zwi\u0105zki 2 Armii przesun\u0119\u0142y si\u0119 ku p\u00f3\u0142nocy i obsadzi\u0142y nowe linie frontu na p\u00f3\u0142noc od Bia\u0142egostoku. Przegrupowanie zosta\u0142o zako\u0144czone ok. 10 wrze\u015bnia. Front Polski rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od Suwa\u0142k, po Brzostowic\u0119, Pru\u017cany i b\u0142ota poleskie na wsch\u00f3d od Kobrynia.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Tytularny genera\u0142 podporucznik <\/strong>Zdzis\u0142aw Kostecki<\/strong><\/p>\n

10 wrze\u015bnia w Brze\u015bciu nad Bugiem, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 Kwatera G\u0142\u00f3wna Naczelnego Wodza, Pi\u0142sudski zapozna\u0142 po raz pierwszy ze swoim planem dow\u00f3dc\u00f3w 2 i 4 Armii, kt\u00f3re mia\u0142y przeprowadzi\u0107 operacj\u0119. Posiada\u0142y one razem w stanie bojowym 67 tys. \u017co\u0142nierzy i 432 dzia\u0142a. Polacy dysponowali jeszcze 30 tys. odwodem stacjonuj\u0105cym w g\u0142\u0119bi kraju. Si\u0142y polskie uderzy\u0107 mia\u0142y na Grodno i Wo\u0142kowysk. Jednocze\u015bnie Grupa Manewrowa 2 Armii mia\u0142a przemaszerowa\u0107 przez terytorium Litwy i wedrze\u0107 si\u0119 na g\u0142\u0119bokie ty\u0142y wojsk bolszewickich na wysoko\u015bci Wasyliszek i Lidy. Tak wytyczone zadania wymaga\u0142y bardzo szybkiego dzia\u0142ania utrzymanego w g\u0142\u0119bokiej tajemnicy. Odci\u0105\u017cone (pozbawione tabor\u00f3w) oddzia\u0142y mia\u0142y maszerowa\u0107 nocami, a specjalistom od dezinformacji rozkazano wprowadzanie w b\u0142\u0105d przeciwnika i pa\u0144stwa nieprzychylne ambicjom Pi\u0142sudskiego (Wielk\u0105 Brytani\u0119, Francj\u0119 \u2026).<\/p>\n

W realizacji planu walk, polskie oddzia\u0142y musia\u0142y pogwa\u0142ci\u0107 neutralno\u015b\u0107 Litwy, formalnie zadeklarowan\u0105 przez Wilno w stosunku do stron wojny polsko-bolszewickiej. Dow\u00f3dcy powinni byli zatem przygotowa\u0107 \u017co\u0142nierzy moralnie do owego niemoralnego czynu. To karko\u0142omne zadanie wykonywano r\u00f3\u017cnie, tak\u017ce tragikomicznie: \u201e(…) \u017bo\u0142nierze, je\u015bli idziecie w pole przeciwko Litwinom, nie idziecie z nienawi\u015bci\u0105, jak przeciwko wrogowi \u015bmiertelnemu, lecz przeciw braciom zb\u0142\u0105kanym\u201d<\/em> (p\u0142k\u00a0Stefan D\u0105b-Biernacki w rozkazie do \u017co\u0142nierzy 1 DPLeg.).<\/p>\n

\"\"<\/a>
W\u0142adimir \u0141azarewicz – b<\/strong>olszewicki g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy 3 Armi\u0105 Frontu Zachodniego (6 dywizji) atakuj\u0105c\u0105 Warszaw\u0119 (12.06.-18.10.1920 <\/strong>\u0433<\/strong>.) i \u00a0z czasem – 4 Armi\u0105 Frontu Po\u0142udniowego (22.10.1920-10.02.1921)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Marsza\u0142ek Tuchaczewski rozpocz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 now\u0105 ofensyw\u0119 przeciwko Polsce ju\u017c 26 sierpnia 1920 roku. W ci\u0105gu trzech tygodni odtworzy\u0142 niemal wszystkie dywizje rozbite nad Wis\u0142\u0105 – wojska Frontu Zachodniego zosta\u0142y uzupe\u0142nione posi\u0142kami \u015bci\u0105gni\u0119tymi z g\u0142\u0119bi Rosji; planowano tak\u017ce przerzut wojsk z frontu fi\u0144skiego. W sumie zgromadzono 73 tys. \u017co\u0142nierzy i 220 dzia\u0142, kt\u00f3re rozlokowano w liniach rzek Niemna, Szczary i \u015awis\u0142oczy. Atak mia\u0142 by\u0107 przeprowadzony si\u0142ami trzech armii z\u0142o\u017conych w sumie z 14 dywizji; do szybkiego zdobycia wskaza\u0142 Tuchaczewski Bia\u0142ystok i Brze\u015b\u0107, a nast\u0119pnie Lublin. Jednak nie ten plan wszed\u0142 w \u017cycie – Pi\u0142sudski by\u0142 szybszy.<\/p>\n

Polskie dywizje 2 Armii zaatakowa\u0142y niespodziewanie bolszewik\u00f3w 20 wrze\u015bnia w rejonie Grodna. Przez dwa dni sowieci ponosili pora\u017cki. Od 22 wrze\u015bnia, po \u015bci\u0105gni\u0119ciu przez Tuchaczewskiego posi\u0142k\u00f3w, walki sta\u0142y si\u0119 wyr\u00f3wnane i zaci\u0119te. Natarcie Polak\u00f3w zosta\u0142o zatrzymane, jednak front nie przerwany. Tego samego dnia w po\u0142udnie p\u00f3\u0142nocna grupa uderzeniowa 2 Armii rozpocz\u0119\u0142a rozpraszanie stawiaj\u0105cych op\u00f3r oddzia\u0142\u00f3w litewskich, by nast\u0119pnego dnia zaj\u0105\u0107 most na Niemnie w Druskiennikach.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kamieniew (z lewej) i Lenin w Gorkach<\/strong><\/p>\n

23 wrze\u015bnia oddzia\u0142y 4 Armii podj\u0119\u0142y pr\u00f3b\u0119 zdobycia Wo\u0142kowyska, gdzie zlokalizowany by\u0142 w\u0119ze\u0142 kolejowy o znaczeniu strategicznym. Wprawdzie wieczorem tego\u017c dnia Polacy zaj\u0119li miasto, ale nazajutrz bolszewicy je odbili dzi\u0119ki posi\u0142kom \u015bci\u0105gni\u0119tym spod Brzostowicy, co z kolei umo\u017cliwi\u0142o 3-ciej DPLeg. przej\u015b\u0107 do natarcia w kierunku Niemna.<\/p>\n

25 wrze\u015bnia Niemen sforsowali strzelcy podhala\u0144scy 21 Dywizji G\u00f3rskiej, a Dywizja Ochotnicza zacz\u0119\u0142a b\u00f3j o Grodno od zachodu. W tym czasie marsza\u0142ek Pi\u0142sudski rozkaza\u0142 przyst\u0105pi\u0107 do dzia\u0142a\u0144 p\u00f3\u0142nocnej grupie uderzeniowej, kt\u00f3rej prawdziwego zadania (wyj\u015bcia na ty\u0142y bolszewik\u00f3w) wywiad sowiecki dotychczas nie rozpozna\u0142. Manewr Pi\u0142sudskiego osi\u0105gn\u0105\u0142 zamierzony cel \u2013 bolszewicy wpadli w pop\u0142och. W nocy 25\/26 wrze\u015bnia Polacy zaj\u0119li Grodno opuszczone przez wycofuj\u0105cych si\u0119 czerwonoarmist\u00f3w. Jednocze\u015bnie za\u017carte walki toczono o Lid\u0119, kt\u00f3r\u0105 sowieci musieli opu\u015bci\u0107 28 wrze\u015bnia.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Delegacja polska na rokowania o zawieszeniu broni i zawarciu pokoju z Rosj\u0105 Sowieck\u0105 1920. Od lewej siedz\u0105: W\u0142adys\u0142aw Kiernik, gen. Mieczys\u0142aw Kuli\u0144ski, Jan D\u0105bski, Stanis\u0142aw Grabski, Leon Wasilewski. Stoj\u0105: Micha\u0142 Wichli\u0144ski, Witold Kamieniecki, Norbert Barlicki, Adam Mieczkowski, Ludwik Waszkiewicz<\/strong><\/p>\n

Podczas gdy 29 wrze\u015bnia w Lidzie marsza\u0142ek Pi\u0142sudski i genera\u0142 Rydz-\u015amig\u0142y fetowali z polskimi \u017co\u0142nierzami zwyci\u0119stwo, zagro\u017cone podw\u00f3jnym oskrzydleniem oddzia\u0142y Frontu Zachodniego Czerwonej Armii salwowa\u0142y si\u0119 ucieczk\u0105. Pozostawiono 40 tys. je\u0144c\u00f3w, 140 dzia\u0142 i wiele innych zasob\u00f3w wojskowych. By\u0142 to koniec eksportu bolszewickiej rewolucji.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

15 pa\u017adziernika 1920 delegacje polska i sowiecka dokona\u0142y w Rydze zawieszenia broni, a w marcu 1921 na jego kanwie zawarty zosta\u0142 traktat pokojowy, kt\u00f3ry do agresji ZSRR na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia 1939 uregulowa\u0142 stosunki polsko-sowieckie i wytyczy\u0142 polsk\u0105 granic\u0119 wschodni\u0105.<\/p>\n

Adam JERSCHINA
ajer@ukr.net<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W bitwie warszawskiej straci\u0142o \u017cycie 4,5 tys. polskich \u017co\u0142nierzy, a 22 tys. zosta\u0142o rannych; 10 tys. zagin\u0119\u0142o bez wie\u015bci. Po stronie rosyjskiej dok\u0142adna liczba zabitych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6559,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-6558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1000-lat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t