{"id":8776,"date":"2025-02-21T11:06:52","date_gmt":"2025-02-21T09:06:52","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=8776"},"modified":"2026-03-17T08:29:06","modified_gmt":"2026-03-17T06:29:06","slug":"teodozja-zariwna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/teodozja-zariwna\/","title":{"rendered":"Teodozja Zariwna"},"content":{"rendered":"

MILCZENIE CEZU
\n<\/strong>prze\u0142o\u017cy\u0142 Bohdan Zadura<\/em><\/strong><\/p>\n

Oto wyganiasz mnie dzi\u015b z powierzchni ziemi, a przed twoj\u0105 twarz\u0105 b\u0119d\u0119 ukryty. B\u0119d\u0119 tu\u0142aczem i zbiegiem na ziemi, a stanie si\u0119 tak, \u017ce ktokolwiek mnie spotka, zabije mnie.
\n\u201eKsi\u0119ga Rodzaju\u201d 4, 14, Biblia Gda\u0144ska<\/em><\/strong><\/p>\n

Niedaleko od domu poszkodowanej znaleziono cia\u0142o m\u0119\u017cczyzny z szarpanymi ranami gard\u0142a, a na nim martwego wilka z no\u017cem w okolicach serca. Obie \u015bmierci prawdopodobnie nast\u0105pi\u0142y jednocze\u015bnie.
\nZ protoko\u0142u dzielnicowego<\/em><\/strong><\/p>\n

CHARYTA<\/strong> przebudzi\u0142a si\u0119. Znowu wo\u0142a\u0142 j\u0105 nieznajomy m\u0119ski g\u0142os: a-y to-o-o \u2013 wychodzi\u0142o przeci\u0105gle i troch\u0119 niepokoi\u0142o, jak za m\u0142odych lat. I cho\u0107 wo\u0142anie jej imienia straci\u0142o sens, bo od dawna ju\u017c nie patrzy\u0142a w lustro \u2013 spogl\u0105da\u0142o stamt\u0105d na ni\u0105 obce straszyd\u0142o, ale nie wiedzie\u0107 czemu jej krew dr\u017ca\u0142a na ten nieznany g\u0142os, taki pi\u0119kny i aksamitny, mo\u017ce to by\u0142 znak bliskiej obecno\u015bci Boga, mo\u017ce takim g\u0142osem m\u00f3wi\u0142 kiedy\u015b jeden z jej m\u0119\u017cczyzn \u2013 nie pami\u0119ta\u0142a i nigdy sobie nie przypomni, ale dziwi\u0142o j\u0105 w\u0142asne podniecenie na to wezwanie, jakby to by\u0142 d\u017awi\u0119kowy \u015blad z poprzedniego \u017cycia.<\/p>\n

Jednak te\u017c si\u0119 ba\u0142a, bo wiedzia\u0142a, \u017ce przecie\u017c zaraz po nim odezwie si\u0119 wilk. Nie b\u0119dzie nawet sta\u0142 w krzakach, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y pi\u0119knym zielonym ogrodem, ale po prostu podejdzie do zdezelowanego p\u0142otu (kt\u00f3ry ratowa\u0142a najlepiej, jak tylko potrafi\u0142a, przy pomocy starego ci\u0119\u017ckiego m\u0142otka, kawa\u0142k\u00f3w przypadkowych desek i gar\u015bci gwo\u017adzi, szcz\u0119\u015bliwie znalezionych w kom\u00f3rce kt\u00f3rego\u015b z dawnych majstr\u00f3w w puszce po sardynkach), b\u0119dzie patrzy\u0142 zamglonym, o\u0142owianym spojrzeniem, z kt\u00f3rego nic nie da si\u0119 wyczyta\u0107, i wy\u0142. B\u0119dzie wy\u0142 d\u0142ugo i uparcie. Co wi\u0119c \u0142\u0105czy\u0142o nag\u0142e za\u0142amanie si\u0119 snu, kt\u00f3ry urywa\u0142 si\u0119 na d\u017awi\u0119k jej imienia, z nast\u0119puj\u0105cym po nim g\u0142osem wilka: ciche zbli\u017canie si\u0119 bestii, przy czym jednak jaka\u015b transmisja jego tajemniczych fluid\u00f3w przedostawa\u0142a si\u0119 przez powietrze, przez ciemno\u015b\u0107 i przez \u015bciany tego starego domu (a \u017ce wilk to wielka tajemnica \u2013 wiedzia\u0142a od dawna, bo zawsze \u017cyli tu obok siebie \u2013 wilki i ludzie, zawsze ci\u0119\u017cko dyszeli na siebie, wi\u0119c znali dobrze swoj\u0105 wzajemn\u0105 warto\u015b\u0107 jako pot\u0119\u017cni rywale i my\u015bliwi), i czy g\u0142os, kt\u00f3ry od czasu do czasu nawo\u0142ywa\u0142 z mi\u0142o\u015bci\u0105, nie ostrzega\u0142 jej przed czym\u015b z mroku nie\u015bwiadomo\u015bci, trzymaj\u0105c j\u0105 jak na sznurku w polu swego wp\u0142ywu.<\/p>\n

By\u0142 to ten sam wilk, kt\u00f3ry cz\u0119sto przychodzi\u0142 po p\u00f3\u0142nocy, czasem przed \u015bwitem, przychodzi\u0142 od kilku lat, mog\u0142aby si\u0119 go ju\u017c nie ba\u0107, ale pewien strach, by nie zgin\u0105\u0107 okrutn\u0105 \u015bmierci\u0105, nie pozwala\u0142 jej uwierzy\u0107 w zwodnicz\u0105, niemal rodzinn\u0105 przyja\u017a\u0144, w prawie psie g\u0142adkie cia\u0142o z podwini\u0119tym ogonem i bokiem wyra\u017anie nadgryzionym w dawnych walkach, bo ona czuje, \u017ce si\u0119 przyzwyczaja, ale c\u00f3\u017c mo\u017ce siedzie\u0107 w g\u0142owie tak m\u0105drego i przebieg\u0142ego zwierz\u0119cia \u2013 a przecie\u017c s\u0105 to tylko marne przypuszczenia i p\u0142onne nadzieje osoby pogr\u0105\u017conej w nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 niepokoju. <\/strong>Czasami szale\u0144cza iskierka w jego zamglonym spojrzeniu, kt\u00f3ra powodowa\u0142a g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119, zmienia\u0142a si\u0119 w szkliste za\u0107mienie, a nawet oboj\u0119tno\u015b\u0107. Czasem tylko dwa \u015bwiate\u0142ka w g\u0119stej i lepkiej ciemno\u015bci, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 \u015bwieci\u0107 jak \u015bwietliki na bagnach, to znikaj\u0105c, to wy\u0142aniaj\u0105c si\u0119 na nieruchomej aksamitnej tkaninie nocy, takie niepewne \u017cywe plamki jako znak dla Charyty, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c \u017cyje na dnie tej nieprzeniknionej i bezludnej przestrzeni.<\/p>\n

Czasami wydaje si\u0119 jej, \u017ce przychodzi, aby powiedzie\u0107 w jakim\u015b znanym tylko zwierz\u0119tom j\u0119zyku:<\/p>\n

\u2013 Wyno\u015b si\u0119 st\u0105d, ja tu jestem panem \u2013 od dawna i na zawsze. Co zgubi\u0142a\u015b w tych zaro\u015blach i chwastach, w\u015br\u00f3d tych starych p\u0142ot\u00f3w, tych \u015bmiesznych barykad ze starych rupieci, przez kt\u00f3re teraz tak \u0142atwo przej\u015b\u0107 jak przez jesienn\u0105 paj\u0119czyn\u0119?<\/p>\n

Bo\u017ce, nawet wilki wypychaj\u0105 j\u0105 z jej w\u0142asnego domu. Ludzie to ludzie, przywyk\u0142a do ich uporu. Ale zwierz\u0119ta… Czasami na jej widok natychmiast opuszcza\u0142 g\u0142ow\u0119, podwija\u0142 ogon i wolnym krokiem odchodzi\u0142 do lasu. Przez las do lasu. Bo ulica ju\u017c dawno sta\u0142a si\u0119 pasem lasu, z kt\u00f3rej wilk wypar\u0142 j\u0105, a las \u2013 ogrody i sady.<\/p>\n

Niekiedy mia\u0142a ochot\u0119 rzuci\u0107 w niego siekier\u0105. Ale powstrzymywa\u0142a si\u0119, \u017ceby czasem nie chwyci\u0142 jej z\u0119bami i nie wyni\u00f3s\u0142 w zaro\u015bla, jak ostrzega\u0142 j\u0105 kiedy\u015b ojciec, pewnie po to, \u017ceby przestraszy\u0107 zbyt ju\u017c ciekawskie dziecko, kt\u00f3re chcia\u0142o by\u0107 wsz\u0119dzie, a kt\u00f3re nie mia\u0142o wrodzonego l\u0119ku, wi\u0119c wciska\u0142 w \u015bwiadomo\u015b\u0107 ma\u0142ej uparciuchy zbawienne poczucie nieufno\u015bci wobec z\u0142udnego spokoju zewn\u0119trznego \u015bwiata w spos\u00f3b tradycyjny i rzeczowy \u2013 opowiada\u0142 przera\u017caj\u0105ce historie.<\/p>\n

Teodozja Zariwna, MILCZENIE CEZU. Wydawca: Tjwarzystwo GALERIA LITERACKA, Cz\u0119stochowa, 2024<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0422eodozja Zariwna<\/strong>\u00a0 \u2013\u00a0ukrai\u0144ska poetka,\u00a0powie\u015bciopisarka, dziennikarka, teatrolog. Jest redaktork\u0105 naczeln\u0105 czasopisma \u201eKij\u00f3w\u201d.\u00a0Autorka pi\u0119ciu zbior\u00f3w poezji,\u00a0pi\u0119ciu\u00a0powie\u015bci, kilku sztuk teatralnych i\u00a0film\u00f3w dokumentalnych. Prezenterka program\u00f3w literackich i kulturalnych w telewizji ukrai\u0144skiej. Laureatka wielu nagr\u00f3d literackich. \u0422\u0142umaczy z angielskiego i polskiego. Jej utwory s\u0105\u00a0t\u0142umaczone na j\u0119zyki: angielski, polski, niemiecki, portugalski, grecki, w\u0142oski, macedo\u0144ski, rumu\u0144ski, czeski, hiszpa\u0144ski. By\u0142a uczestniczk\u0105 literackich spotka\u0144 w Biszkeku, Kiszineu, Wilnie, Sofii, Pradze, O\u0142omoutsie, Brnie, Xichang.\u00a0 Wiersze i opowiadania publikowa\u0142a w polskich czasopismach: \u201eOdra\u201d, \u201eGaleria\u201d, \u201eMetafora\u201d, \u201dLublin\u201d, \u201eZnad Wilii\u201d, \u201eKrytyka literacka\u201d, \u201eProtok\u00f3\u0142 kulturalny\u201d, \u201eDziennik Polski\u201d , \u201eWielkopolski widnokr\u0105g\u201d, w antologiach. Ksia\u017cke poezji opublikowano w Brazylii (Pio de Janeiro) i 2022 roku w Poznaniu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bohdan Zadura<\/strong> \u2013 wybitny polski poeta, prozaik i krytyk literacki. Autor ponad dwudziestu tom\u00f3w poetyckich. W latach 1983\u20132004 redaktor miesi\u0119cznika literackiego \u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107\u201d, w latach 2004-2020 redaktor naczelny \u201eTw\u00f3rczo\u015bci\u201d. T\u0142umacz literatury ukrai\u0144skiej, bia\u0142oruskiej, w\u0119gierskiej, rosyjskoj\u0119zycznej i angloj\u0119zycznej. Otrzyma\u0142 wiele nagr\u00f3d, m.in. nagrod\u0119 im. Stanis\u0142awa Pi\u0119taka (1994), nagrod\u0119 miasta Lublin za rok 2018 za bogaty i r\u00f3\u017cnorodny dorobek literacki, a tak\u017ce wybitne dokonania w dziedzinie tw\u00f3rczo\u015bci translatorskiej, nagrod\u0119 DRAGOMAN PRIZE, nagrod\u0119 im.C.K.Norwida i innych. Uhonorowany Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Z\u0142otym Medalem Zas\u0142u\u017cony Kulturze \u201eGloria Artis\u201d. Mieszka w Warszawie i Pu\u0142awach.<\/p>\n

ZERWA\u0106 MASK\u0118 ANONIMOWO\u015aCI\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Powie\u015b\u0107 \u201eMilczenie cezu\u201d znanej ukrai\u0144skiej pisarki Teodozji Zariwnej \u2012 to proza \u200b\u200bg\u0142\u0119boka, reliefowa, napisana uczciwym pi\u00f3rem i troskliwym sercem, w przeciwie\u0144stwie do pisarstwa lekkiego, kt\u00f3re czemu\u015b zajmuje coraz wi\u0119cej czytelniczej przestrzeni. Historia, kt\u00f3r\u0105 autorka prowadzi spokojnie, wci\u0105ga czytelnika, hipnotyzuje \u015bwietnie napisan\u0105 biblijnie brzmi\u0105ca histori\u0105 o niezwykle psychologizowanym stylu artystycznego rozumienia rzeczywisto\u015bci. [\u2026]To powie\u015b\u0107, kt\u00f3rej centrum stanowi zwyk\u0142y cz\u0142owiek, wrzucony przez los w trudn\u0105 sytuacj\u0119 przetrwania po Czarnobylu, sytuacj\u0119 graniczn\u0105. Autorka \u015bledzi trudn\u0105 psychologiczn\u0105 (a tak\u017ce fizyczn\u0105) drog\u0119 swojej bohaterki od pierwszego stanu odr\u0119twienia do duchowego przebudzenia. [\u2026]Wszystkie nazwy odcink\u00f3w podporz\u0105dkowane jednej \u2013 wsi na mapie Ukrainy, opieczonej, podobnie jak otaczaj\u0105ca przyroda, przez Czarnobyl, kt\u00f3ry zosta\u0142 b\u00f3lem w najnowszej historii narodu. To bardzo \u017cywy fotograficzny i psychologiczny obraz jednego losu, biografia jednej bohaterki, rzutowana na losy wszystkich.\u015arodowisko istnienia g\u0142\u00f3wnej bohaterki \u2012 to ojczysty dom, kt\u00f3rego nie da si\u0119 zamieni\u0107 na nic innego. A zadaniem pisarza jest tutaj \u201ezerwanie maski anonimowo\u015bci\u201d z tego wyj\u0105tkowego miejsca na mapie Ukrainy, jakim jest strefa czarnobylska jako miejsce szczeg\u00f3lne. Nazwy miejsc, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 Teodozja Zariwna, wpisuj\u0105 si\u0119 w model mentalno\u015bci narodowej ukrai\u0144skiego cz\u0142owieka, nakre\u015blony przez wybitnego filozofa Serhija Krymskiego symboliczno-tematyczn\u0105 triad\u0105 Dom-Pole-Chram. [\u2026]Pytanie sakramentalne: czy powie\u015b\u0107 Teodozji Zarywnej \u201eMilczenie cezu\u201d jest powie\u015bci\u0105 o Czarnobylu? Formu\u0142uje jego Jaros\u0142aw Poliszczuk w jednej z recenzji na ten tekst. A swoje w\u0105tpliwo\u015bci tak uzasadnia: \u201eNie do ko\u0144ca zgodzi\u0142bym si\u0119 z tak\u0105 definicj\u0105 z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, o samej katastrofie prawie nie m\u1f79wi si\u0119 i jest to zrozumia\u0142e: Haryta ma o niej ograniczone poj\u0119cie, mierzy si\u0119 ze skutkami Czarnobyla, kt\u00f3re obserwuje ju\u017c po awarii. Po drugie, temat Czarnobyla zostaje tu uj\u0119ty w szerszym kontek\u015bcie \u2013 staje si\u0119 nieodzown\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 trudnej historii Ukrainy XX wieku. Zatem powie\u015b\u0107 nie jest o Czarnobylu, a \u015bci\u015blej nie tylko o Czarnobylu, ale o wszystkim, co doprowadzi\u0142o nasz nar\u00f3d do tragicznej ruiny, z kt\u00f3rej wyj\u015bcie jest bardzo problematyczne\u201d. Niew\u0105tpliwie temat Czarnobyla wpisuje si\u0119 w szerszy kontekst egzystencji ukrainskiego cz\u0142owieka XX wieku w kontek\u015bcie ca\u0142ej historii Ukrainy, jednak wszystkie idee utworu, w\u0105tki, znaczenia, podteksty skupiaj\u0105 si\u0119 w jedynym fokusu za pomoc\u0105 jednego kodu \u2013 a kodem tym jest w\u0142a\u015bnie ten niewidzialny \u201ecez\u201d. [\u2026]Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce to nie tylko swoista powie\u015b\u0107 postrefleksyjna z rozga\u0142\u0119zion\u0105 toposfer\u0105 artystyczn\u0105, przenikaj\u0105cym kodem, ale swoisty kardiogram ukrai\u0144skiej egzystencji, ukazany nie tylko przez pryzmat jednego \u017cycia, ale tak\u017ce rozleg\u0142ej metafory z jej przyci\u0105ganiem do osobliwo\u015bci izotopu cezu. Ods\u0142aniaj\u0105c stan wewn\u0119trzny niby zwyczajnej, a w istocie niezwyk\u0142ej bohaterki, powie\u015b\u0107 Teodozji Zarivnej \u201eMilczenie cezu\u201d \u2013 powie\u015b\u0107 chrestomatijnego poziomu i kinowego potencja\u0142u \u2013 nie tylko przywraca nas do spo\u0142eczno-psychologicznego i egzystencjalnego zrozumienia z dystansu i czasu prze\u0142omowych wydarze\u0144 Ukrainy, ale tak\u017ce przestrzega przed uproszczonym rozumieniem \u017cycia jako projektu multimedialnego, lekkomy\u015blnymi modelami postrzegania naszej sprzecznej rzeczywisto\u015bci. \u00a0<\/strong><\/p>\n

LUDMY\u0141A TARNASZY\u0143SKA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MILCZENIE CEZU prze\u0142o\u017cy\u0142 Bohdan Zadura Oto wyganiasz mnie dzi\u015b z powierzchni ziemi, a przed twoj\u0105 twarz\u0105 b\u0119d\u0119 ukryty. B\u0119d\u0119 tu\u0142aczem i zbiegiem na ziemi, a…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":8777,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8776","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2025"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t