{"id":9076,"date":"2025-05-01T12:47:44","date_gmt":"2025-05-01T09:47:44","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9076"},"modified":"2025-05-01T12:47:44","modified_gmt":"2025-05-01T09:47:44","slug":"ukrainski-slad-zbrodni-katynskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/ukrainski-slad-zbrodni-katynskiej\/","title":{"rendered":"Ukrai\u0144ski \u015blad Zbrodni Katy\u0144skiej"},"content":{"rendered":"
\"Polski<\/a>
Polski prawnik Rafa\u0142 Lemkin, tw\u00f3rca mi\u0119dzynarodowej Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludob\u00f3jstwa. (Zdj\u0119cie z otwartych \u017ar\u00f3de\u0142).<\/figcaption><\/figure>\n

Dziennik Kijowski rozpoczyna cykl publikacji materia\u0142\u00f3w historycznych po\u015bwi\u0119conych 85. rocznicy Zbrodni Katy\u0144skiej. Opowiemy nie tylko o historii Katynia i Miednoje \u2013 tych strasznych miejsc, w kt\u00f3rych w kwietniu\u2013maju 1940 roku kaci z NKWD zamordowali wojskow\u0105 i intelektualn\u0105 elit\u0119 II Rzeczypospolitej.<\/p>\n

Zbrodni Katy\u0144skiej nie mo\u017cna postrzega\u0107 jako czego\u015b odr\u0119bnego od ludob\u00f3jczej polityki re\u017cimu komunistycznego lat 20.\u201330. XX wieku wobec Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych w ZSRR. Zaznaczmy, \u017ce ta zbrodnia by\u0142a ko\u0144cowym etapem ludob\u00f3jstwa polskiej ludno\u015bci, rozwini\u0119tego przez re\u017cim komunistyczny w okresie mi\u0119dzywojennym. Represje wobec Polak\u00f3w rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 natychmiast po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez bolszewik\u00f3w w by\u0142ym Imperium Rosyjskim w wyniku pa\u017adziernikowego zamachu zbrojnego w 1917 roku.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wny akcent naszych materia\u0142\u00f3w zostanie skierowany na ukrai\u0144ski \u015blad Zbrodni Katy\u0144skiej, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w tym samym czasie tak\u017ce na ziemiach ukrai\u0144skich. Ukrai\u0144ski \u015blad obejmuje kijowsk\u0105, charkowsk\u0105 oraz niezbadane jeszcze cherso\u0144skie strony tej zbrodni. Kr\u00f3tko wspomnimy tak\u017ce o historii polskiej diaspory na Kijowszczy\u017anie, przedstawimy wybitnych polskich artyst\u00f3w, dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych i politycznych, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 i wychowali w Kijowie, walczyli wraz z ukrai\u0144skimi bra\u0107mi o m\u0142ode pa\u0144stwo ukrai\u0144skie, a p\u00f3\u017aniej niekt\u00f3rzy z nich stali si\u0119 wybitnymi politykami odrodzonej Polski.<\/p>\n

Zatrzymamy si\u0119 tak\u017ce na stronach tragicznej historii polskiej diaspory na Kijowszczy\u017anie, systematycznie niszczonej przez re\u017cim komunistyczny w latach 1918\u20131938. Przeciwko nim re\u017cim stosowa\u0142 r\u00f3\u017cne \u015brodki wyniszczenia \u2013 czerwony terror, likwidacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, sowieck\u0105 marchlewszczyzn\u0119, Wielki G\u0142\u00f3d lat 1932\u20131933, masowe deportacje lat 1935\u20131936, wielki terror lat 1937\u20131938.<\/p>\n

Podajemy tylko jeden przyk\u0142ad. Wed\u0142ug danych wszechzwi\u0105zkowego spisu ludno\u015bci z 1937 roku, w ZSRR mieszka\u0142o 636 220 Polak\u00f3w, w tym w USRR \u2013 417 613 Polak\u00f3w. W ramach \u201eantypolskiej operacji\u201d NKWD ZSRR na podstawie rozkaz\u00f3w nr 00485 i 00606 (od 15 wrze\u015bnia 1937 do 15 listopada 1938 roku) w Zwi\u0105zku Sowieckim rozstrzelano (wed\u0142ug niepe\u0142nych danych) 111 091 os\u00f3b, z czego w USRR \u2013 47 327 os\u00f3b, a w Kijowie \u2013 wed\u0142ug niepe\u0142nych danych \u2013 4 302 Polak\u00f3w.<\/p>\n

W ci\u0105gu 14 miesi\u0119cy 1937\u20131938 roku organy NKWD praktycznie wymordowa\u0142y co pi\u0105tego Polaka mieszkaj\u0105cego w ZSRR. Co do podanych danych ofiar antypolskiej operacji \u2013 oczywi\u015bcie do rozkaz\u00f3w egzekucyjnych NKWD trafiali tak\u017ce Ukrai\u0144cy, Niemcy, \u017bydzi, Grecy i przedstawiciele innych narodowo\u015bci. Jednak bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce dost\u0119pne liczby s\u0105 znacznie zani\u017cone (np. w ukrai\u0144skich archiwach brakuje 110 protoko\u0142\u00f3w posiedze\u0144 tzw. \u201edw\u00f3jek\u201d NKWD, kt\u022fre zosta\u0142y zabrane do Moskwy), mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ofiar stanowili cz\u0142onkowie polskiej diaspory. W naszych materia\u0142ach opowiemy r\u00f3wnie\u017c o tragicznych losach niekt\u022frych Polak\u00f3w z Kijowszczyzny i obywateli II RP \u2013 ofiar komunistycznego terroru.<\/p>\n

O u\u017cywaniu terminu \u201eludob\u00f3jstwo\u201d w naszych materia\u0142ach. Proponujemy zapozna\u0107 si\u0119 z dwoma niewielkimi, ale niezwykle wa\u017cnymi pod wzgl\u0119dem tre\u015bci, artyku\u0142ami mi\u0119dzynarodowej Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie 12 stycznia 1951 roku. Artyku\u0142 I: \u201eStrony potwierdzaj\u0105, \u017ce ludob\u00f3jstwo, pope\u0142nione zar\u00f3wno w czasie pokoju, jak i wojny, jest przest\u0119pstwem wed\u0142ug prawa mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3remu zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 zapobiega\u0107 i kara\u0107\u201d. Artyku\u0142 II: \u201eW rozumieniu niniejszej Konwencji przez ludob\u00f3jstwo rozumie si\u0119 ka\u017cde z nast\u0119puj\u0105cych dzia\u0142a\u0144 pope\u0142nionych z zamiarem zniszczenia, w ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci, grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej jako takiej: (a) zab\u00f3jstwo cz\u0142onk\u00f3w grupy; (b) spowodowanie powa\u017cnych obra\u017ce\u0144 cia\u0142a lub rozstroju psychicznego; (c) celowe stworzenie warunk\u00f3w \u017cycia prowadz\u0105cych do fizycznego wyniszczenia grupy; (d) stosowanie \u015brodk\u00f3w maj\u0105cych na celu zapobie\u017cenie narodzinom w grupie; (e) przymusowe przekazywanie dzieci do innej grupy\u201d.<\/p>\n

Jak widzimy, definicja ludob\u00f3jstwa obejmuje nie tylko faktyczn\u0105 liczb\u0119 zabitych, ale tak\u017ce sam zamiar pope\u0142nienia tego przest\u0119pstwa, niezale\u017cnie od tego, czy ma ono miejsce w czasie pokoju czy wojny. Konwencja pozwala zrozumie\u0107 ca\u0142y ci\u0119\u017car zbrodni pope\u0142nionych przez re\u017cim komunistyczny. Trudno dzi\u015b przeceni\u0107 jej znaczenie dla narod\u00f3w \u015bwiata. Warto przypomnie\u0107, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 tej Konwencji by\u0142 wybitny polski prawnik Rafa\u0142 Lemkin.<\/p>\n

Jednak dzi\u015b istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 pot\u0119pienia zbrodni rezimu komunistycznego \u2013 niestety w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w postsowieckich nadal niewykorzystana. Niekarane zbrodnie zawsze b\u0119d\u0105 si\u0119 powtarza\u0107, a zbrodnie przesz\u0142o\u015bci \u2013 powraca\u0107, czego wszyscy do\u015bwiadczamy ju\u017c czwarty rok podczas pe\u0142noskalowej agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie.<\/p>\n

Zatrzymamy si\u0119 tak\u017ce na historii bykownia\u0144skiej nekropolii pod Kijowem, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 miejscem poch\u00f3wku tysi\u0119cy Ukrai\u0144c\u00f3w, Polak\u00f3w, Niemc\u00f3w, \u0141otyszy, Litwin\u00f3w, Esto\u0144czyk\u00f3w, \u017byd\u00f3w i przedstawicieli oko\u0142o czterdziestu innych grup narodowo-etnicznych, religijnych, wojskowych, artyst\u00f3w, inteligencji, robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n

Naszym zdaniem g\u0142\u00f3wnym motywem komunistycznego ludob\u00f3jstwa okresu mi\u0119dzywojennego by\u0142a zemsta na Polakach i Ukrai\u0144cach, kt\u00f3rzy konsekwentnie bronili swojej to\u017csamo\u015bci narodowej i wolno\u015bci. W 1920 roku, w wyniku wojny bolszewicko-polsko-ukrai\u0144skiej, Polacy i Ukrai\u0144cy zatrzymali sowiecki marsz na Zach\u00f3d, co w dalszej perspektywie doprowadzi\u0142o do upadku ca\u0142ego systemu komunistycznego.<\/p>\n

Mamy nadziej\u0119, \u017ce nasze publikacje, po\u015bwi\u0119cone 85. rocznicy Zbrodni Katy\u0144skiej, stan\u0105 si\u0119 ho\u0142dem pami\u0119ci dla tysi\u0119cy\u00a0 Polak\u00f3w z Ukrainy i Polski, kt\u00f3rzy stali si\u0119 ofiarami komunistycznego ludob\u00f3jstwa okresu przedwojennego, a wraz z nimi tak\u017ce dla Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy rami\u0119 w rami\u0119 ze swoimi polskimi bra\u0107mi walczyli o wiar\u0119, to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105, wolno\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107 oraz dla przedstawicieli wielu innych narodowo\u015bci, kt\u00f3rzy wszyscy razem znale\u017ali sw\u00f3j ostatni spoczynek w Bykownia\u0144skim Lesie na obrze\u017cach Kijowa.<\/p>\n

W dzisiejszym materiale rozpatrzymy ma\u0142o znan\u0105 przedhistori\u0119, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do Zbrodni Katy\u0144skiej. Sowieckie organy represyjne zacz\u0119\u0142y si\u0119 do niej przygotowywa\u0107 ju\u017c od 1925 roku, planuj\u0105c masowe aresztowania na wypadek wojny. W szczeg\u00f3lno\u015bci, piel\u0119gnuj\u0105c plany przysz\u0142ej inwazji na terytorium Polski, Wydzia\u0142 Zagraniczny (INO) (wywiadowczy) Pa\u0144stwowego Zarz\u0105du Politycznego (GPU) USRR otrzyma\u0142 zadanie od Zjednoczonego Pa\u0144stwowego Zarz\u0105du Politycznego (OGPU) ZSRR przygotowania list os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y w polskiej policji i wywiadzie lub nale\u017ca\u0142y do obozu ukrai\u0144skiej emigracji r\u00f3\u017cnych odcieni politycznych w Polsce. Wskazane osoby, razem z bia\u0142ymi emigrantami, podlega\u0142y natychmiastowemu aresztowaniu po zaj\u0119ciu przez oddzia\u0142y Armii Czerwonej terytorium przeciwnika (Polski).<\/p>\n

W 1932 roku w strukturach GPU USRR zosta\u0142a przygotowana specjalna Instrukcja dla Oddzia\u0142\u00f3w Specjalnych dotycz\u0105ca wykorzystania list wrog\u00f3w w\u0142adzy radzieckiej przy zaj\u0119ciu terytorium przeciwnika, podpisana przez szefa INO GPU USRR Leopolda Czerdaka, w kt\u00f3rej w szczeg\u00f3lno\u015bci zapisano: \u201eWskazane listy s\u0105 przeznaczone na czas wojny, na wypadek zaj\u0119cia przez nasze jednostki terytorium przeciwnika\u201d. \u201e…Listy zosta\u0142y sporz\u0105dzone w oparciu o wiarygodne materia\u0142y INO z lat 1925\u20131931, obejmuj\u0105c wszystkie osoby uj\u0119te we wcze\u015bniej przes\u0142anych listach (osoby, kt\u00f3re nie znalaz\u0142y si\u0119 w nowych listach, zosta\u0142y wykluczone jako zlikwidowane, zmar\u0142e itd.)\u201d. \u201e…Listy s\u0105 uporz\u0105dkowane w \u015bcis\u0142ym porz\u0105dku alfabetycznym i podzielone wed\u0142ug nast\u0119puj\u0105cych obiekt\u00f3w: 1. Polska s\u0142u\u017cba wywiadowcza, policja polityczna (defensywa) oraz polsko-nacjonalistyczny kontrrewolucyjny element\u2026\u201d. \u201e3. Ukrai\u0144ska kontrrewolucyjna emigracja o r\u00f3\u017cnym zabarwieniu politycznym w Polsce i innych krajach. Organy karne podsowieckiej Ukrainy kontynuowa\u0142y gromadzenie tych list a\u017c do 1939 roku.<\/p>\n

Z powy\u017cszego nasuwa si\u0119 zasadne pytanie: Dlaczego te listy polskich oficer\u00f3w policji i wywiadu, radzieckie organy represyjne zacz\u0119\u0142y tworzy\u0107 w\u0142a\u015bnie w 1925 roku, a nie wcze\u015bniej lub p\u00f3\u017aniej? Bardzo prawdopodobne, \u017ce by\u0142o to bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z osob\u0105 J\u00f3zefa Stalina. Pod koniec stycznia 1924 roku umiera W\u0142odzimierz Lenin, a Stalin przejmuje pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy w ZSRR. Przez ca\u0142y rok obsadza\u0142 kluczowe stanowiska swoimi zwolennikami, przede wszystkim w KC WKP(b), a tak\u017ce pozbywa\u0142 si\u0119 potencjalnych rywali i dawnych towarzyszy. Umocniwszy si\u0119 na szczycie w\u0142adzy, J. Stalin ju\u017c w 1925 roku natychmiast przyst\u0105pi\u0142 do przygotowa\u0144 do nowej wojny, jak wida\u0107 \u2013 w pierwszej kolejno\u015bci wojny z Polsk\u0105. Stalin mia\u0142 ku temu osobiste motywy. W 1920 roku podczas wojny polsko-bolszewicko-ukrai\u0144skiej J. Stalin by\u0142 cz\u0142onkiem Rewolucyjnej Rady Wojennej Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego, kt\u00f3ry mia\u0142 za zadanie zdoby\u0107 polski Lw\u00f3w. 19 lipca 1920 roku naczelny dow\u00f3dca Armii Czerwonej, Siergiej Kamieniew, wyda\u0142 dyrektyw\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 wojskom Frontu Zachodniego dowodzonym przez Michai\u0142a Tuchaczewskiego nakazano rozwija\u0107 ofensyw\u0119 na Warszaw\u0119 i zada\u0107 Wojsku Polskiemu decyduj\u0105cy cios. W tym celu Kamieniew nakaza\u0142 przekazanie dw\u00f3ch armii Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego do sk\u0142adu Frontu Zachodniego. Jednak J. Stalin postawi\u0142 sobie za priorytet zdobycie Lwowa i op\u00f3\u017ani\u0142 wykonanie dyrektywy naczelnego dow\u00f3dcy, co sta\u0142o si\u0119 faktyczn\u0105 przyczyn\u0105 kl\u0119ski wojsk sowieckich pod Warszaw\u0105. Odpowiedzialno\u015bci\u0105 za przegran\u0105 w wojnie tw\u00f3rca Armii Czerwonej, Lew Trocki, obci\u0105\u017cy\u0142 Stalina, co by\u0142o silnym ciosem dla reputacji Stalina.<\/p>\n

Patologicznie m\u015bciwy Stalin zapami\u0119ta\u0142 zar\u00f3wno kl\u0119sk\u0119 wojenn\u0105 z 1920 roku, jak i oskar\u017cenia L. Trockiego pod swoim adresem. 23 sierpnia 1939 roku jeden z jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRR Wiaczes\u0142aw Mo\u0142otow, podpisa\u0142 pakt o nieagresji z nazistowskim ministrem spraw zagranicznych Niemiec Joachimem von Ribbentropem wraz z tajnym protoko\u0142em o podziale Rzeczypospolitej Polskiej. 17 wrze\u015bnia 1939 roku wojska radzieckie perfidnie napad\u0142y na Polsk\u0119. Wkr\u00f3tce Stalin rozprawi\u0142 si\u0119 z Trockim. 20 sierpnia 1940 roku w Meksyku zosta\u0142 on \u015bmiertelnie raniony przez tajnego agenta NKWD Ram\u00f3na Mercadera. Nast\u0119pnego dnia Lew Trocki zmar\u0142 w wyniku otrzymanej rany. To samo J. Stalin uczyni\u0142 w marcu 1940 roku z przedstawicielami polskiej wojskowej i intelektualnej elity, wzi\u0119tej do niewoli jesieni\u0105 1939 roku.<\/p>\n

(Przy przygotowaniu artyku\u0142u wykorzystano prace Nikity Pietrowa, Arsienija Rogi\u0144skiego, Rafa\u0142a Lemkina, Wo\u0142odymyra Danilenki, Marka Pieczy\u0144skiego).<\/em><\/p>\n

Walerij Filimonichin\u00a0<\/em><\/p>\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n

Przypomnienie. Do tekstu nie wstawiamy odno\u015bnik\u00f3w do \u017ar\u00f3de\u0142, odno\u015bniki pozostaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie do u\u017cytku redakcji.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dziennik Kijowski rozpoczyna cykl publikacji materia\u0142\u00f3w historycznych po\u015bwi\u0119conych 85. rocznicy Zbrodni Katy\u0144skiej. Opowiemy nie tylko o historii Katynia i Miednoje \u2013 tych strasznych miejsc, w…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9077,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-9076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t