{"id":9157,"date":"2025-05-28T12:26:15","date_gmt":"2025-05-28T09:26:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9157"},"modified":"2025-05-28T12:26:15","modified_gmt":"2025-05-28T09:26:15","slug":"pietnasty-krol-prosperujacej-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/pietnasty-krol-prosperujacej-polski\/","title":{"rendered":"Pi\u0119tnasty kr\u00f3l prosperuj\u0105cej Polski"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Na banknotach z nomina\u0142em 200 z\u0142otych widzimy stanowcz\u0105 twarz kr\u00f3la Zygmunta I Starego. Urodzony 1.01.1467 w Kozienicach, by\u0142 pi\u0105tym synem Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka i El\u017cbiety Rakuszanki, c\u00f3rki Albrechta II Habsburga, kr\u00f3la Niemiec, Czech i W\u0119gier.<\/p>\n

Przy licznym starszym potomstwie rodzice nie przewidywali dla niego wielkiej kariery politycznej i nie przygotowywali go do roli kr\u00f3la. Ot\u00f3\u017c od roku 1504 polecono mu pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 namiestnika \u015al\u0105ska i \u0141u\u017cyc, kt\u00f3r\u0105 to godno\u015b\u0107 zapewni\u0142 mu brat W\u0142adys\u0142aw rz\u0105dz\u0105cy na W\u0119grzech i w Czechach.<\/p>\n

W 1506 r, po \u015bmierci swojego brata Aleksandra, Zygmunt I Stary (mia\u0142 w\u00f3wczas oko\u0142o 40 lat), zosta\u0142 og\u0142oszony wielkim ksi\u0119ciem litewskim i wybrany na polskiego pi\u0119tnastego kr\u00f3la.<\/p>\n

Opinie historyk\u00f3w dotycz\u0105ce kr\u00f3la Zygmunta I Starego nie s\u0105 jednomy\u015blne. Niekt\u00f3rzy nawet uwa\u017caj\u0105, \u017ce monarcha by\u0142 niezbyt stanowczym i rozrzutnym w\u0142adc\u0105, ale za to przeszed\u0142 do historii jako wielki mecenas sztuki. Z jego inicjatywy i pod jego nadzorem przebudowano i rozbudowano w stylu renesansowym zamek na Wawelu w Krakowie (m.in. Kaplic\u0119 Zygmuntowsk\u0105), a jego dw\u00f3r sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym w kraju o\u015brodkiem kultury renesansowej.<\/p>\n

Kr\u00f3l interesowa\u0142 si\u0119 nauk\u0105 i literatur\u0105. Na jego dworze, zw\u0142aszcza w kancelarii kr\u00f3lewskiej, dzia\u0142a\u0142o wielu humanist\u00f3w, kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 szko\u0142a polskiej dyplomacji.<\/p>\n

Czasy Zygmunta to okres kulturalnego i gospodarczego rozkwitu Polski, okre\u015bla si\u0119 je cz\u0119sto jako pierwsz\u0105 faz\u0119 polskiego \u201ez\u0142otego wieku\u201d. W\u0142adca cieszy\u0142 si\u0119 szacunkiem, uznaniem i popularno\u015bci\u0105 zar\u00f3wno u wsp\u00f3\u0142czesnych mu, jak i potomnych w epoce staropolskiej.<\/p>\n

Zygmunt I Stary przyj\u0105\u0142 w 1525 roku ho\u0142d lenny ksi\u0119cia Albrechta Hohenzollerna (ostatni Wielki Mistrz Zakonu Krzy\u017cackiego). W 1526 roku w\u0142\u0105czy\u0142 w granice Polski dot\u0105d tylko lu\u017ano z ni\u0105 zwi\u0105zane Ksi\u0119stwo Mazowieckie, co w kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej pozwoli\u0142o przenie\u015b\u0107 stolic\u0119 kraju do Warszawy.<\/p>\n

Za namow\u0105 swojej drugiej \u017cony \u2013 Bony, Zygmunt I Stary, jeszcze za swego \u017cycia, uzyska\u0142 przyznanie swemu jedynemu ma\u0142oletniemu synowi Zygmuntowi Augustowi tronu wielkoksi\u0105\u017c\u0119cego na Litwie (1522), jak i tronu polskiego (1529) w wyniku tak zwanej elekcji vivente rege (wyboru kr\u00f3la za \u017cycia poprzednika).<\/p>\n

Zygmunt I Stary zmar\u0142 w Krakowie 1 kwietnia 1548 r i zosta\u0142 pochowany na Wawelu. Kr\u00f3lowa Bona po \u015bmierci m\u0119\u017ca przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Warszawy. P\u00f3\u017aniej w Warszawie zamieszka\u0142 tak\u017ce jej syn\u00a0 Zygmunt II August (1520-1572), kt\u00f3ry w 1530 r\u00a0 zosta\u0142 koronowany na szesnastego kr\u00f3la Polski.<\/p>\n

W czasach Zygmunta II Augusta dosz\u0142o do po\u0142\u0105czenia Polski i Litwy (1569 r) w jedno pa\u0144stwo. 1 lipca 1569 w Lublinie zawarta zosta\u0142a Unia, kt\u00f3ra ostatecznie po\u0142\u0105czy\u0142a Koron\u0119 Kr\u00f3lestwa Polskiego i Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie w jedno pa\u0144stwo \u2013 Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w, ze wsp\u00f3lnym kr\u00f3lem, sejmem, pieni\u0105dzem i polityk\u0105 zagraniczn\u0105. Odr\u0119bne pozosta\u0142y prawa, wojsko, skarb i urz\u0119dy.<\/p>\n

Faktycznie to by\u0142o pa\u0144stwo trzech narod\u00f3w, poniewa\u017c do sk\u0142adu Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego wchodzi\u0142a Ru\u015b, nazywana p\u00f3\u017aniej Ukrain\u0105. Ot\u00f3\u017c\u00a0 w Koronie\u00a0 znalaz\u0142y si\u0119 Podlasie, Wo\u0142y\u0144 i Kijowszczyzna. Polska mia\u0142a stolic\u0119 w Krakowie, a Litwa w Wilnie.<\/p>\n

Pos\u0142owie na Sejm mieli spotyka\u0107 si\u0119 w po\u0142owie drogi, czyli w\u0142a\u015bnie w Warszawie. Tak wi\u0119c ju\u017c od czas\u00f3w Zygmunta II Augusta Warszawa sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym miastem, bo tam si\u0119 zbiera\u0142 Sejm.<\/p>\n

Zygmunt II August zmar\u0142 w 1572 w Knyszynie na Podlasiu. Zaznaczy\u0142 si\u0119 historycznie jako ostatni polski monarcha z linii m\u0119skiej dynastii jagiello\u0144skiej kr\u00f3luj\u0105cej w ci\u0105gu 186 lat (1386-1572). M\u00f3wiono o nim, \u017ce to monarcha wyj\u0105tkowo stroni\u0105cy od wojen. Maj\u0105c pot\u0119\u017cn\u0105 dyplomacj\u0119 i pot\u0119\u017cne wojsko, uda\u0142o mu si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 \u201ez\u0142oty wiek\u201d Rzeczypospolitej.<\/p>\n

Eugeniusz GO\u0141YBARD<\/strong>
\nna podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 otwartych<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na banknotach z nomina\u0142em 200 z\u0142otych widzimy stanowcz\u0105 twarz kr\u00f3la Zygmunta I Starego. Urodzony 1.01.1467 w Kozienicach, by\u0142 pi\u0105tym synem Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka i El\u017cbiety…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9158,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-9157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t