{"id":9262,"date":"2025-06-16T11:21:29","date_gmt":"2025-06-16T08:21:29","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9262"},"modified":"2026-05-02T10:28:37","modified_gmt":"2026-05-02T07:28:37","slug":"patroni-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/patroni-2025\/","title":{"rendered":"PATRONI 2025"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

JERZY WOJCIECH HAS (1925-2000)-re\u017cyser, scenarzysta, wyk\u0142adowca i rektor Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w\u00a0\u0141odzi, jeden z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w „polskiej szko\u0142y filmowej” (Formacja artystyczna obecna w kinematografii polskiej w latach 1956-1963; \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji by\u0142 dla niej neorealizm w\u0142oski, ekspresjonizm oraz film noir, celem – zerwanie z\u00a0estetyk\u0105 socrealizmu.)<\/p>\n

Has w swoich filmach skupia si\u0119 na problematyce up\u0142ywaj\u0105cego czasu, na historii i jej wp\u0142ywie na \u017cycie cz\u0142owieka. Bohaterowie jego film\u00f3w to najcz\u0119\u015bciej\u00a0 outsiderzy zagubieni w otaczaj\u0105cej ich rzeczywisto\u015bci, zmagaj\u0105cy si\u0119 z problemami egzystencjalnymi takimi jak: samotno\u015b\u0107, poczucie beznadziejno\u015bci w\u0142asnego \u017cycia, alkoholizm. Debiut fabularny Hasa to w\u0142a\u015bnie studium alkoholizmu, film „P\u0119tla” z\u00a01957 r. na podstawie prozy Marka H\u0142aski. W 1958 r. powstaje niezwykle nastrojowy, chwilami melodramatyczny film psychologiczny „Po\u017cegnania” na podstawie powie\u015bci Stanis\u0142awa Dygata. (Najwybitniejsze filmy Hasa to adaptacje literackie.) Bohaterami s\u0105: m\u0142ody ch\u0142opak z zamo\u017cnej arystokratycznej rodziny i dziewczyna ze spo\u0142ecznych nizin. Poznaj\u0105\u00a0 si\u0119 w nocnym lokalu, gdzie on wydaje pieni\u0105dze ojca, a ona jest fordanserk\u0105. Jest lato 1939 r. Ponownie spotykaj\u0105 si\u0119 sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, gdy w\u0142a\u015bnie ko\u0144czy si\u0119 wojna. Okazuje si\u0119, \u017ce czas wszystko zmieni\u0142 w ich relacjach, oni te\u017c nie s\u0105 ju\u017c tacy sami jak wtedy, gdy si\u0119 poznali. W 1959 roku\u00a0 film otrzyma\u0142 nagrod\u0119 na Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno. A pi\u0119kna piosenka z filmu zaczynaj\u0105ca si\u0119 s\u0142owami: „Pami\u0119tasz by\u0142a jesie\u0144…”, \u015bpiewana przez S\u0142aw\u0119 Przybylsk\u0105, wzrusza do dzi\u015b.<\/p>\n

\"Kadr<\/a>
Kadr z filmu P\u0119tla<\/figcaption><\/figure>\n

W 1962 roku nakr\u0119ci\u0142 Has na podstawie opowiadania Kazimierza Brandysa film „Jak by\u0107 kochan\u0105”. Bohaterk\u0105 jest aktorka Felicja wspominaj\u0105ca czasy okupacji i\u00a0Wiktora (wa\u017cna rola Zbyszka Cybulskiego), kt\u00f3rego ukrywa\u0142a przed Niemcami. W\u00a0tym filmie podejmuje Has polemik\u0119 z mitem wojennego bohaterstwa ukazanym w\u00a0„Popiele i diamencie” Andrzeja Wajdy. Tam Maciek Che\u0142micki (tak\u017ce grany przez Cybulskiego) by\u0142 gotowym do czynu spiskowcem, tu Wiktor jest wystraszonym i\u00a0egoistycznym tch\u00f3rzem. Film zosta\u0142 nagrodzony na festiwalach w San Francisco i\u00a0w\u00a0Bejrucie.<\/p>\n

Prawdziw\u0105 s\u0142aw\u0119 przynios\u0142y Hasowi p\u00f3\u017aniejsze filmy: „R\u0119kopis znaleziony w\u00a0Saragossie” z 1964 na podstawie prozy Jana Potockiego, „Lalka” z 1968 na podstawie powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa i „Sanatorium pod Klepsydr\u0105” z 1973 – ekranizacja utwor\u00f3w Bruno Schulza.<\/p>\n

Wojciech Has nakr\u0119ci\u0142 12 film\u00f3w fabularnych. Wszystkie intryguj\u0105 swoj\u0105 oryginalno\u015bci\u0105, poetyk\u0105 snu, momentami surrealizmem. Lustra, krzes\u0142a, zegary, telefony nie s\u0105 tylko zwyk\u0142ymi u\u017cytkowymi przedmiotami, zyskuj\u0105 symboliczne znaczenie, jak np. naszyjnik Krystyny w „P\u0119tli”- na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu filmu wyra\u017anie odnosi si\u0119 do samob\u00f3jstwa Kuby. Filmy Hasa pozostaj\u0105 na d\u0142ugo w pami\u0119ci widza, a\u00a0ogl\u0105dane po latach ukazuj\u0105 wcze\u015bniej nie zauwa\u017cone tajemnice.<\/p>\n

*********************<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

KSI\u0104DZ J\u00d3ZEF TISCHNER<\/strong> – urodzi\u0142 si\u0119 w Starym S\u0105czu w 1931 roku, zmar\u0142 w Krakowie w 2000. By\u0142 duszpasterzem, wyk\u0142adowc\u0105 akademickim, przedstawicielem i\u00a0komentatorem \u017cycia publicznego, autorem wielu publikacji z zakresu filozofii i etyki, kawalerem Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego, postaci\u0105 znan\u0105 w \u017cyciu intelektualnym Polski; kapelanem Zwi\u0105zku Podhalan. Z wielkim zaanga\u017cowaniem wspiera\u0142 kultur\u0119 g\u00f3ralsk\u0105. Kazania do g\u00f3rali g\u0142osi\u0142 w gwarze, napisa\u0142 „Histori\u0119 filozofii po g\u00f3ralsku”, w kt\u00f3rej w wiedz\u0119 o filozofach wpl\u00f3t\u0142 mit g\u00f3rala z jego osobowo\u015bci\u0105 i post\u0119powaniem. Jest to niezapomniana lektura, napisana z humorem w\u0142a\u015bciwym Tischnerowi. Ksi\u0105dz J\u00f3zef Tischner opracowa\u0142 w\u0142asn\u0105 teori\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142 filozofi\u0105 dramatu. Istotne w niej jest zrozumienie cz\u0142owieka w kontek\u015bcie jego funkcjonowania. Tischner pisa\u0142, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dla cz\u0142owieka jest my\u015blenie w kategoriach dobra, z drugiej strony na cz\u0142owieka bez przerwy dzia\u0142aj\u0105 si\u0142y z\u0142a.<\/p>\n

Tischner m\u00f3wi\u0142, \u017ce nie przepada za \u015bwi\u0119tymi, woli grzesznik\u00f3w, ale w swojej tw\u00f3rczo\u015bci odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 wielokrotnie do \u015bwi\u0119tego Franciszka z Asy\u017cu, siostry Faustyny czy ojca Maksymiliana Kolbego. Z ducha franciszka\u0144skiego czerpa\u0142 do\u015bwiadczenie wszystkich rado\u015bci \u017cycia, Faustyna to dla niego mi\u0142o\u015b\u0107 Boga i Ko\u015bcio\u0142a, nie przymus, a ojciec Kolbe to obrona cz\u0142owiecze\u0144stwa w ekstremalnej sytuacji. Ci \u015bwi\u0119ci pomagali mu zrozumie\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"J.Tischner<\/a>
J.Tischner i Jan Pawe\u0142 II – Polonijna Agencja Informacyjna<\/figcaption><\/figure>\n

Mia\u0142 odwag\u0119 m\u00f3wi\u0107 prawd\u0119 i krytykowa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci w Ko\u015bciele, kt\u00f3rego sam by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105, co oczywi\u015bcie nie wszystkim si\u0119 podoba\u0142o. Ostatnie lata \u017cycia to powolne odchodzenie i zmaganie si\u0119 z cierpieniem. Po operacji nie m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107 (chorowa\u0142 na raka krtani), a poniewa\u017c by\u0142 cz\u0142owiekiem s\u0142owa m\u00f3wionego, by\u0142o to dla niego trudne do\u015bwiadczenie. Jest autorem wielu z\u0142otych my\u015bli ch\u0119tnie cytowanych przez Polak\u00f3w.<\/p>\n

Dziewi\u0119tna\u015bcie lat po \u015bmierci zosta\u0142 oskar\u017cony przez S\u0142awomira Cenckiewicza o\u00a0kontakty z funkcjonariuszami peerelowskich S\u0142u\u017cb Bezpiecze\u0144stwa. W obronie ksi\u0119dza, kt\u00f3ry ju\u017c sam broni\u0107 si\u0119 nie m\u00f3g\u0142, stan\u0119li mi\u0119dzy innymi podhalanie i ksi\u0105dz Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Bracia ksi\u0119dza Tischnera skierowali do Cenckiewicza list, w kt\u00f3rym zaprotestowali przeciwko formu\u0142owaniu takich s\u0105d\u00f3w w sytuacji braku jakichkolwiek dowod\u00f3w rzeczywistej wsp\u00f3\u0142pracy.\u00a0 Cenckiewicz nie udzieli\u0142 \u017cadnej odpowiedzi na zawarte w li\u015bcie uwagi.<\/p>\n

Ewa Goc\u0142owska ORPEG<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

JERZY WOJCIECH HAS (1925-2000)-re\u017cyser, scenarzysta, wyk\u0142adowca i rektor Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w\u00a0\u0141odzi, jeden z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w „polskiej szko\u0142y…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9263,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-9262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2025"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t