{"id":9439,"date":"2025-08-08T16:08:05","date_gmt":"2025-08-08T13:08:05","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9439"},"modified":"2025-08-08T16:08:05","modified_gmt":"2025-08-08T13:08:05","slug":"polak-w-kosmosie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polak-w-kosmosie\/","title":{"rendered":"POLAK W KOSMOSIE"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Polak w kosmosie \u2013 to pow\u00f3d do dumy. S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski to drugi Polak w kosmosie i pierwszy w Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Z orbity powiedzia\u0142: \u201eDzi\u015b robimy ogromny krok w stron\u0119 przysz\u0142o\u015bci technologicznej Polski. Polski opartej na nauce, wiedzy i wizji\u201d. A jak si\u0119 to zacz\u0119\u0142o?<\/p>\n

W 2017 r. Polska przyj\u0119\u0142a Strategi\u0119 Rozwoju Sektora Kosmicznego, opisano j\u0105 w dokumencie na 50 stronach, planuj\u0105c budow\u0119 polskich satelit\u00f3w i zaanga\u017cowanie w europejskie systemy nawigacji (Galileo, EGNOS). W 2023 r. Polska podpisa\u0142a z Europejsk\u0105 Agencj\u0105 Kosmiczn\u0105 (ESA) umow\u0119 na lot w kosmos i inne zobowi\u0105zania o warto\u015bci 300 mln euro. Do tej pory Polska, b\u0119d\u0105c cz\u0142onkiem ESA, p\u0142aci\u0142a niewielk\u0105 sk\u0142adk\u0119 51 mln euro, w 2023 r. zwi\u0119kszy\u0142a j\u0105 do 251 mln euro. W ten spos\u00f3b Polska wesz\u0142a do czo\u0142\u00f3wki kosmicznej Europy. W ESA dzia\u0142a zasada: kraj, kt\u00f3ry wk\u0142ada \u015brodki, ma prawo do proporcjonalnego skorzystania z kontrakt\u00f3w naukowych i przemys\u0142owych Agencji. Znaczy to, \u017ce nawet 90% sk\u0142adki mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do firm tego kraju, je\u017celi firmy wygraj\u0105 przetargi. Nie jest to \u0142atwe, bo firmy konkuruj\u0105 przy wysokich wymaganiach jako\u015bciowych i kosztowych. Uzyska\u0107 kontrakty ESA udawa\u0142o si\u0119 na og\u00f3\u0142 co sz\u00f3stej firmie spo\u015br\u00f3d zarejestrowanych. W Polsce jest grono firm, kt\u00f3re maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 absorpcji \u015brodk\u00f3w z ESA. W 2024 r. polskie firmy podpisa\u0142y 153 kontrakty z ESA na kwot\u0119 87 mln euro. W kwietniu 2025 r. Agencja podpisa\u0142a najwi\u0119kszy dotychczas kontrakt z polsk\u0105 firm\u0105 na kwot\u0119 52 mln euro na cywilny program satelitarny obserwacji Ziemi (CAMILA), z budow\u0105 trzech satelit\u00f3w, przetwarzaniem obraz\u00f3w i analiz\u0105 danych. Tak wi\u0119c polska zwi\u0119kszona sk\u0142adka do ESA zaczyna si\u0119 coraz bardziej op\u0142aca\u0107. W listopadzie 2025 r. ESA przyjmie nowy 3-letni bud\u017cet, z powa\u017cnym wk\u0142adem Polski. Polak w kosmosie \u2013 to jeden z przejaw\u00f3w polskiego zaanga\u017cowania w dzia\u0142alno\u015b\u0107 ESA.<\/p>\n

Misja \u201eIgnis\u201d (\u0142ac.: ogie\u0144),<\/em> w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142 Polak, kosztowa\u0142a Polsk\u0119 65 mln euro. To koszt wielomiesi\u0119cznego szkolenia w Kolonii, Houston i Hawthorne, przygotowa\u0144, eksperyment\u00f3w naukowych, lotu na orbit\u0119, pobytu w ISS, powrotu w kapsule Dragon, podsumowania bada\u0144 i p\u00f3\u017aniejszych prac popularyzatorskich.<\/p>\n

Zmobilizowa\u0142a si\u0119 polska nauka. Uczeni w ci\u0105gu 5 tygodni zg\u0142osili 60 projekt\u00f3w, wybrano 13 eksperyment\u00f3w. Wszystkie wymaga\u0142y mikrograwitacji (kiedy\u015b m\u00f3wili\u015bmy o stanie niewa\u017cko\u015bci), promieniowania kosmicznego czy braku konwekcji (unoszenie ciep\u0142a w gazie i p\u0142ynie). Badania dotyczy\u0142y pi\u0119ciu dziedzin: materia\u0142\u00f3w, biologii, biotechnologii, nowych technologii i medycyny cz\u0142owieka. Polski astronauta je wype\u0142ni\u0142. Bada\u0142 np. odporno\u015b\u0107 dro\u017cd\u017cy na warunki kosmiczne. To wa\u017cne, bo je\u017celi uda si\u0119 je w kosmosie rozmna\u017ca\u0107, mo\u017cna b\u0119dzie zapewni\u0107 przysz\u0142ym podr\u00f3\u017cnikom na Ksi\u0119\u017cyc i na Marsa \u017cywno\u015b\u0107 i paliwo. Cz\u0119\u015b\u0107 eksperyment\u00f3w astronauta przeprowadzi\u0142 na sobie, m.in. na swoim m\u00f3zgu. W ci\u0105gu 19 dni pobytu na ISS przeprowadzi\u0142 30 telewizyjnych lekcji dla szk\u00f3\u0142, 4 razy \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 i rozmawia\u0142 z m\u0142odzie\u017c\u0105. Otrzyma\u0142 z\u0142oty emblemat astronauty jako 635. cz\u0142owiek na orbicie wok\u00f3\u0142ziemskiej. Wr\u00f3ci\u0142 na Ziemi\u0119 15 lipca 2025 r.<\/p>\n

Nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce dzi\u0119ki swojej pracy naukowo-publicystycznej Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski spowoduje w kraju wzrost zainteresowania w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy nowoczesnymi technologiami, co w przysz\u0142o\u015bci prze\u0142o\u017cy si\u0119 na nowe odkrycia i wynalazki. Mo\u017ce powt\u00f3rzy si\u0119 w Polsce w mniejszej skali to, co Amerykanie nazwali \u201eefektem Apollo\u201d: po misjach ksi\u0119\u017cycowych z prze\u0142omu lat 1960. i 1970. (kiedy na Ksi\u0119\u017cycu przebywa\u0142o \u0142\u0105cznie 12 astronaut\u00f3w) miliony m\u0142odych ludzi posz\u0142o na studia politechniczne. Boom technologiczny przyni\u00f3s\u0142 \u015bwiatu komputery, internet, cyfryzacj\u0119, robotyk\u0119 medyczn\u0105 i sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. Oby polskie uczelnie techniczne potrafi\u0142y sprosta\u0107 oczekiwaniom m\u0142odych, a polski przemys\u0142 kosmiczny \u2013 przysz\u0142ym potrzebom. Jest on w stanie rozwija\u0107 produkcj\u0119 niezb\u0119dn\u0105 dla kosmonautyki, kooperuj\u0105c z g\u0142\u00f3wnymi producentami ESA, takimi jak: francuski Airbus, w\u0142oska Thales Alenia czy niemiecki OHB. Misja naszego astronauty \u015bwiadczy o tym, \u017ce Polska, je\u017celi chce, jest w stanie zorganizowa\u0107 wielkie przedsi\u0119wzi\u0119cie technologiczne.<\/p>\n

Pami\u0119tam lot z 1978 r. kosmonauty Miros\u0142awa Hermaszewskiego (1941- 2022). Spowodowa\u0142 w Polsce ogromne zainteresowanie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy podr\u00f3\u017cami i statkami kosmicznymi. Mia\u0142o to wp\u0142yw na pojawienie si\u0119 kierunku kosmonautyka obok lotnictwa na kilku uczelniach. Ale w\u00f3wczas nie mieli\u015bmy jeszcze w Polsce przemys\u0142u kosmicznego. W innej sytuacji by\u0142a wtedy Ukraina z rozwini\u0119tym przemys\u0142em rakietowym. St\u0105d w\u0142a\u015bnie, z Kijowa, pochodzi\u0142a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 intelektualnego zaplecza naukowego i technicznego kosmonautyki. (Nawiasem, nazwa kosmonautyka lepiej oddaje sens podr\u00f3\u017cy pozaziemskich ni\u017c astronautyka; w\u0119drujemy przecie\u017c w kosmosie, ale nie ku gwiazdom). Konstruktor silnik\u00f3w odrzutowych Aleksandr Mikulin (1895-1985) studiowa\u0142 na Politechnice Kijowskiej (KPI). Tw\u00f3rca statk\u00f3w kosmicznych i rakiet Siergiej Korolow (1906-1966) studiowa\u0142 na KPI. Konstruktor silnik\u00f3w turboodrzutowych Archip Lulka (1908-1984) \u2013 absolwent KPI. Konstruktor rakiet Lew Luljew (1908-1985) \u2013 absolwent KPI. Konstruktor rakiet i aparat\u00f3w kosmicznych W\u0142adimir Cze\u0142omej (1914-1984) studiowa\u0142 na KPI. Maj\u0105 oni swoje pomniki na terenie uczelni. Gdy zwiedza\u0142em oddzia\u0142 kosmiczny Muzeum Politechnicznego KPI, z zadowoleniem ogl\u0105da\u0142em zdj\u0119cia Miros\u0142awa Hermaszewskiego. Oby S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski wype\u0142ni\u0142 sw\u0105 dalsz\u0105 rol\u0119 jak jego wielki poprzednik.<\/p>\n

Janusz Fuksa<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polak w kosmosie \u2013 to pow\u00f3d do dumy. S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski to drugi Polak w kosmosie i pierwszy w Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Z orbity powiedzia\u0142:…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-9439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t