{"id":9808,"date":"2025-11-26T14:59:21","date_gmt":"2025-11-26T12:59:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9808"},"modified":"2025-11-26T14:59:21","modified_gmt":"2025-11-26T12:59:21","slug":"maria-papa-rostkowska-1915-2008-kobieta-z-marmuru-ktora-dala-glos-ciszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/maria-papa-rostkowska-1915-2008-kobieta-z-marmuru-ktora-dala-glos-ciszy\/","title":{"rendered":"Maria Papa Rostkowska (1915-2008)\u2013 kobieta z marmuru, kt\u00f3ra da\u0142a g\u0142os ciszy"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

W jej rze\u017abach nie ma krzyku, cho\u0107 jest w nich pot\u0119\u017cna si\u0142a. Maria Papa Rostkowska \u2013 artystka, emigrantka, kobieta, kt\u00f3ra przemieni\u0142a kamie\u0144 w emocj\u0119 \u2013 nale\u017cy do tych tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie tyle szukali formy, ile pr\u00f3bowali zrozumie\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n

Korzenie i pocz\u0105tki \u2013 z domu, w kt\u00f3rym uczono odwagi<\/strong><\/p>\n

Maria urodzi\u0142a si\u0119 w 1923 roku w Brwinowie, w rodzinie polsko-rosyjskiej. Jej ojciec, Boles\u0142aw Baranowski, by\u0142 in\u017cynierem i patriot\u0105, matka Nadzieja z Juduszkin\u00f3w \u2013 kobiet\u0105 wykszta\u0142con\u0105 i niezwykle wra\u017cliw\u0105.<\/p>\n

Dom Baranowskich by\u0142 miejscem, gdzie sztuka, j\u0119zyki i literatura towarzyszy\u0142y codzienno\u015bci. Wychowywana w\u015br\u00f3d czterech si\u00f3str, Maria wcze\u015bnie nauczy\u0142a si\u0119 walczy\u0107 o w\u0142asn\u0105 przestrze\u0144. Ojciec nazywa\u0142 j\u0105 \u201eMicha\u0142em\u201d \u2013 nie z przekory, lecz z wiary, \u017ce c\u00f3rka potrafi by\u0107 silna jak syn.<\/p>\n

To symboliczne imi\u0119 mia\u0142o p\u00f3\u017aniej odbicie w jej \u017cyciu \u2013 Maria by\u0142a kobiet\u0105, kt\u00f3ra w m\u0119skim \u015bwiecie sztuki wyrze\u017abi\u0142a sobie w\u0142asne miejsce d\u0142utem i odwag\u0105.<\/p>\n

Od barwy do bry\u0142y \u2013 malarka, kt\u00f3ra zapragn\u0119\u0142a dotkn\u0105\u0107 \u015bwiat\u0142a<\/strong><\/p>\n

Po wojnie rozpocz\u0119\u0142a studia na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie, w pracowni Felicjana Kowarskiego \u2013 mistrza koloru i harmonii.<\/p>\n

Jej obrazy by\u0142y pe\u0142ne \u017cycia \u2013 malowa\u0142a pejza\u017ce, kobiece portrety, ciep\u0142e wn\u0119trza, w kt\u00f3rych kolor by\u0142 jak oddech. Ale z czasem p\u0142\u00f3tno przesta\u0142o jej wystarcza\u0107. \u201eKolor mnie ogranicza\u0142\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a p\u00f3\u017aniej. \u2013 \u201eChcia\u0142am, \u017ceby \u015bwiat\u0142o mia\u0142o ci\u0119\u017car.\u201d<\/p>\n

I wtedy pojawi\u0142 si\u0119 marmur.<\/p>\n

Spotkanie z marmurem \u2013 moment, w kt\u00f3rym zaczyna si\u0119 prawda<\/strong><\/p>\n

Po przyje\u017adzie do Pary\u017ca pozna\u0142a w\u0142oskiego krytyka sztuki Gualtieriego Papa di San Lazzaro, redaktora presti\u017cowego pisma XXe Si\u00e8cle.<\/p>\n

To on wprowadzi\u0142 j\u0105 w \u015brodowisko artyst\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli: Picasso, Braque, Chagall i Mir\u00f3. Zakochali si\u0119 w sobie \u2013 ona, silna i nieco dzika Polka, i on, intelektualista o eleganckich manierach. Ich ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o sojuszem ducha i sztuki \u2013 wsp\u00f3lnym dialogiem o pi\u0119knie. Po \u015blubie przenie\u015bli si\u0119 do W\u0142och, do Pietrasanta, gdzie Maria po raz pierwszy wzi\u0119\u0142a d\u0142uto do r\u0119ki.<\/p>\n

Tam, w cieniu marmurowych g\u00f3r, zacz\u0119\u0142a si\u0119 jej prawdziwa droga. Marmur z Carrary sta\u0142 si\u0119 jej j\u0119zykiem. Nie szkicowa\u0142a, nie tworzy\u0142a modeli \u2013 pracowa\u0142a metod\u0105 taille directe, w kt\u00f3rej ka\u017cdy ruch jest ostateczny. \u201eKamie\u0144 wie wi\u0119cej ni\u017c ja\u201d \u2013 mawia\u0142a. \u2013 \u201eJa tylko s\u0142ucham.\u201d<\/p>\n

Styl \u2013 kobieco\u015b\u0107 zamkni\u0119ta w sile<\/strong><\/p>\n

Rze\u017aby Marii s\u0105 jak muzyka ciszy. Maj\u0105 mi\u0119kkie, zaokr\u0105glone formy, pe\u0142ne harmonii i wewn\u0119trznego rytmu. S\u0105 minimalistyczne, ale nie ch\u0142odne \u2013 raczej duchowe, intymne.<\/p>\n

Niekt\u00f3re przypominaj\u0105 cia\u0142a, inne \u2013 \u0142zy, ramiona, muszle.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Jej styl mo\u017cna opisa\u0107 jako organiczny modernizm, w kt\u00f3rym zderza si\u0119 abstrakcja z emocj\u0105. To \u015bwiat form prostych, ale g\u0142\u0119boko znacz\u0105cych.<\/p>\n

W czasach, gdy kobiety-artystki wci\u0105\u017c musia\u0142y udowadnia\u0107 swoj\u0105 warto\u015b\u0107, Maria wybra\u0142a najtrudniejszy materia\u0142 \u2013 marmur, symbol m\u0119skiego geniuszu rze\u017abiarskiego.<\/p>\n

I uczyni\u0142a z niego narz\u0119dzie kobiecego g\u0142osu \u2013 delikatnego, lecz niewzruszonego.<\/p>\n

Mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra przesz\u0142a w sztuk\u0119<\/strong><\/p>\n

\u015amier\u0107 m\u0119\u017ca w 1974 roku z\u0142ama\u0142a j\u0105, ale nie zatrzyma\u0142a. Od tej pory jej rze\u017aby sta\u0142y si\u0119 bardziej introspektywne. Marmur nabra\u0142 czu\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Tworzy\u0142a cykle o mi\u0142o\u015bci, samotno\u015bci, macierzy\u0144stwie, przemijaniu.<\/p>\n

W dzie\u0142ach takich jak Matka, Obietnica szcz\u0119\u015bcia czy U\u015bcisk wida\u0107 spok\u00f3j, pogodzenie, wdzi\u0119czno\u015b\u0107. Praca by\u0142a dla niej modlitw\u0105. W jednym z wywiad\u00f3w powiedzia\u0142a: \u201eCzasem wydaje mi si\u0119, \u017ce d\u0142uto to tylko inny spos\u00f3b m\u00f3wienia z Bogiem.\u201d<\/p>\n

Dziedzictwo \u2013 marmurowa lekcja odwagi<\/strong><\/p>\n

Dzi\u015b jej prace mo\u017cna podziwia\u0107 w Zamku Kr\u00f3lewskim na Wawelu, w \u0141azienkach Kr\u00f3lewskich, a tak\u017ce w galeriach we W\u0142oszech i Francji.<\/p>\n

W Pietrasanta jej rze\u017aby stoj\u0105 w ogrodach i muzeach \u2013 \u015bwiadectwo, \u017ce Polka potrafi\u0142a zostawi\u0107 \u015blad w kamieniu Toskanii.<\/p>\n

Wp\u0142yw i dziedzictwo \u2013 kobieta, kt\u00f3ra otworzy\u0142a drzwi<\/strong><\/p>\n

Maria Papa Rostkowska by\u0142a pionierk\u0105. W czasach, gdy rze\u017aba pozostawa\u0142a domen\u0105 m\u0119\u017cczyzn, ona pokaza\u0142a, \u017ce kobieta mo\u017ce mie\u0107 w\u0142asny j\u0119zyk w marmurze \u2013 j\u0119zyk nie walki, lecz harmonii. Dzi\u0119ki niej droga sta\u0142a si\u0119 \u0142atwiejsza dla takich artystek, jak Magdalena Abakanowicz, Alina Szapocznikow, czy wsp\u00f3\u0142czesne rze\u017abiarki tworz\u0105ce w kamieniu, jak Monika Sosnowska.<\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od Szapocznikow, kt\u00f3ra szuka\u0142a cielesno\u015bci poprzez b\u00f3l, Maria szuka\u0142a duchowo\u015bci poprzez dotyk. Jej sztuka jest afirmacj\u0105 \u017cycia, nie ucieczk\u0105 od niego. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a mostem mi\u0119dzy emocj\u0105 a form\u0105, mi\u0119dzy kobiec\u0105 intuicj\u0105 a m\u0119skim \u015bwiatem sztuki.<\/p>\n

Epilog<\/strong><\/p>\n

Dzi\u015b, patrz\u0105c na jej rze\u017aby, trudno nie czu\u0107 wdzi\u0119czno\u015bci.<\/p>\n

Maria Papa Rostkowska udowodni\u0142a, \u017ce z marmuru mo\u017cna wydoby\u0107 nie tylko pi\u0119kno, ale i prawd\u0119 o cz\u0142owieku.Nie krzycza\u0142a, nie manifestowa\u0142a \u2013 po prostu tworzy\u0142a.<\/p>\n

I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego jej g\u0142os, cichy i twardy jak kamie\u0144, wci\u0105\u017c brzmi.<\/p>\n

\u201eKiedy dotykam marmuru, wiem, \u017ce on mnie pami\u0119ta.\u201d \u2013 Maria Papa Rostkowska<\/p>\n

Karolina Milena Jermak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W jej rze\u017abach nie ma krzyku, cho\u0107 jest w nich pot\u0119\u017cna si\u0142a. Maria Papa Rostkowska \u2013 artystka, emigrantka, kobieta, kt\u00f3ra przemieni\u0142a kamie\u0144 w emocj\u0119 \u2013…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9809,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-9808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t