![\"Na](\"https:\/\/dk.com.ua\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/fil-1-748.jpg\")
<\/a>O \u201epolskiej\u201d operacji NKWD pisali\u015bmy w artykule \u201eOperacja polska NKWD. Rozkaz operacyjny NKWD ZSRR nr 00485 wobec kijowskich Polak\u00f3w\u201d w numerze 20(579) z 2018 roku (archiwum elektroniczne gazety). W tym numerze, na podstawie materia\u0142\u00f3w dokumentalnych NKWD, poka\u017cemy, jak dzia\u0142a\u0142a machina \u015bmierci na Kijowszczy\u017anie zgodnie z rozkazem NKWD ZSRR nr 00606 z dnia 17 wrze\u015bnia 1938 roku. Przedstawione w tym artykule dokumenty archiwalne publikowane s\u0105 po raz pierwszy.<\/p>\n
Rozkaz operacyjny NKWD ZSRR nr 00606 zosta\u0142 wprowadzony w zwi\u0105zku z faktycznym zatrzymaniem pracy centralnego aparatu NKWD ZSRR, zablokowanego tzw. \u201elistami albumowymi\u201d, kt\u00f3re nap\u0142ywa\u0142y ze wszystkich terenowych zarz\u0105d\u00f3w NKWD Zwi\u0105zku Radzieckiego. \u201eListy albumowe\u201d dla \u201epolskiej\u201d operacji zosta\u0142y wprowadzone rozkazem NKWD ZSRR nr 00485. Dodatkowo, nierozpatrzone \u201elisty albumowe\u201d sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 przepe\u0142nienia wi\u0119zie\u0144 NKWD osobami aresztowanymi w ramach \u201epolskiej\u201d operacji.<\/p>\n Szczeg\u00f3ln\u0105 cech\u0105 rozkazu nr 00485 by\u0142o to, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on podstaw\u0105 do przeprowadzenia terroru r\u00f3wnie\u017c wobec Niemc\u00f3w, \u0141otyszy, Grek\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w Harbinu oraz przedstawicieli innych narodowo\u015bci. Tym samym rozkazem wprowadzono tak\u017ce nowy pozas\u0105dowy organ tzw. \u201edw\u00f3jk\u0119\u201d \u2013 komisj\u0119 przy NKWD ZSRR: ludowy komisarz spraw wewn\u0119trznych ZSRR Niko\u0142aj Je\u017cow oraz prokurator ZSRR Andriej Wyszy\u0144ski. G\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 komisji by\u0142o mechaniczne zatwierdzanie \u201elist albumowych\u201d swoimi postanowieniami.<\/p>\n W celu odci\u0105\u017cenia centralnego aparatu NKWD ZSRR, 15 wrze\u015bnia 1938 roku Biuro Polityczne KC WKP(b) uchyli\u0142o rozkaz nr 00485 i wprowadzi\u0142o nowy rozkaz NKWD nr 00606 \u201eO utworzeniu Specjalnych Tr\u00f3jek do rozpatrywania spraw aresztowanych w trybie rozkaz\u00f3w NKWD ZSRR nr 00485 i innych\u201d, m.in. rozkaz\u00f3w nr 00439, 00593 z 1937 roku oraz 302, 326 z 1938 roku dotycz\u0105cych operacji narodowo\u015bciowych.<\/p>\n Na Ukrainie Specjalne Tr\u00f3jki utworzono w poszczeg\u00f3lnych obwodach. By\u0142y to te same \u201etr\u00f3jki\u201d (przewodnicz\u0105cy \u2013 szef obwodowego zarz\u0105du NKWD, cz\u0142onkowie \u2013 pierwszy (lub drugi) sekretarz komitetu obwodowego partii komunistycznej oraz prokurator obwodowy), kt\u00f3re na podstawie rozkazu NKWD nr 00447 w ramach tzw. \u201eoperacji ku\u0142ackiej\u201d masowo skazywa\u0142y na \u015bmier\u0107 ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w. Ofiarami tej \u201eoperacji ku\u0142ackiej\u201d padali r\u00f3wnie\u017c ch\u0142opi pochodzenia polskiego.<\/p>\n Rozkaz nr 00606 obowi\u0105zywa\u0142 zaledwie dwa miesi\u0105ce \u2013 od 17 wrze\u015bnia do 15 listopada 1938 roku \u2013 jednak okaza\u0142 si\u0119 najbardziej krwawym spo\u015br\u00f3d podobnych rozkaz\u00f3w NKWD z lat 1937\u20131938. Brak \u201elimit\u00f3w\u201d narzuconych przez Moskw\u0119 (tj. okre\u015blonej przez NKWD ZSRR liczby os\u00f3b przeznaczonych do rozstrzelania lub zes\u0142ania do \u0142agr\u00f3w, przekazywanej republikowym oddzia\u0142om NKWD) zni\u00f3s\u0142 ograniczenia w wykonywaniu wyrok\u00f3w \u015bmierci. Doprowadzi\u0142o to do gwa\u0142townego wzrostu liczby egzekucji w ramach operacji narodowo\u015bciowych, w szczeg\u00f3lno\u015bci \u201epolskiej\u201d.<\/p>\n Przypomnijmy, \u017ce P.O.W. to skr\u00f3t od \u201ePolska Organizacja Wojskowa\u201d \u2013 tajna wojskowo-rewolucyjna organizacja polityczna Polak\u00f3w, utworzona z inicjatywy J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w okresie sierpie\u0144\u2013pa\u017adziernik 1914 roku. Istnia\u0142a w czasie I wojny \u015bwiatowej oraz wojny domowej w Rosji. Zako\u0144czy\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w latach 1921\u20131922.<\/p>\n Jak dzia\u0142a\u0142a machina \u015bmierci NKWD na Kijowszczy\u017anie we wrze\u015bniu\u2013pa\u017adzierniku 1938 roku na podstawie rozkazu nr 00606? Najpierw fabrykowano sprawy z zarzutami o przynale\u017cno\u015b\u0107 do P.O.W., po \u201erozpatrzeniu\u201d sprawy Specjalna Tr\u00f3jka skazywa\u0142a oskar\u017conych na kar\u0119 \u015bmierci. W celu wykonania postanowienia Specjalnej Tr\u00f3jki komendantowi \u201eproponowano\u201d rozstrzelanie skazanych. Po egzekucji sporz\u0105dzano akt rozstrzelania, w kt\u00f3rym wskazywano, \u017ce tacy a tacy pracownicy NKWD wykonali wyrok i stwierdzili zgon rozstrzelanych. Cia\u0142a ofiar noc\u0105 wywo\u017cono \u201epo\u0142utorkami\u201d i \u201etrzyton\u00f3wkami\u201d na poch\u00f3wek na terenie tajnego specjalnego sektora NKWD USRR w lesie Bykownia\u0144skim.<\/p>\n Wed\u0142ug niepe\u0142nych danych, na podstawie rozkazu nr 00606 na Ukrainie (w ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca) od 29 wrze\u015bnia do 29 pa\u017adziernika 1938 roku, Specjalne Tr\u00f3jki w ramach \u201epolskiej linii\u201d skaza\u0142y na \u015bmier\u0107 13 667 os\u00f3b. Z tego, co dzi\u015b wiadomo o Kijowszczy\u017anie \u2013 tylko w ci\u0105gu jednego tygodnia (od 19 do 24 wrze\u015bnia) 1938 roku rozstrzelano 702 osoby.<\/p>\n Przytoczone za\u015bwiadczenie jest niezwykle wa\u017cnym dokumentem samooskar\u017caj\u0105cym zbrodnie stalinizmu z okresu przedwojennego wobec Polak\u00f3w. W dokumencie tym, jak to si\u0119 m\u00f3wi \u201eczarno na bia\u0142ym\u201d, stwierdzono, \u017ce od 1922 roku na terytorium ZSRR nie istnia\u0142y \u017cadne informacje o dzia\u0142alno\u015bci P.O.W. Zatem za co w ZSRR w ramach \u201epolskiej\u201d operacji w latach 1937\u20131938 rozstrzelano \u2013 wed\u0142ug bardzo niepe\u0142nych danych \u2013 111 091 Polak\u00f3w, z czego na Ukrainie 46 792 osoby, a w samym Kijowie \u2013 4 302 osoby? Czy\u017cby za nieistniej\u0105cy udzia\u0142 w nieistniej\u0105cej organizacji?<\/p>\n Na te pytania istnieje odpowied\u017a. Zgodnie z zamys\u0142em J. Stalina, celem Wielkiego Terroru lat 1937\u20131938 by\u0142o fizyczne unicestwienie cz\u0119\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w w ramach \u201eoperacji ku\u0142ackiej\u201d, Polak\u00f3w w ramach \u201epolskiej\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c przedstawicieli innych narod\u00f3w w ramach ich \u201elinii narodowo\u015bciowych\u201d. Ten terror mia\u0142 przede wszystkim na celu likwidacj\u0119 elit narodowych, st\u0142umienie woli ludzi, zasianie w nich permanentnego strachu \u2013 czyli faktyczne przekszta\u0142cenie ocala\u0142ych w bezradnych niewolnik\u00f3w. By\u0142 to rzeczywisty ludob\u00f3jczy plan zrealizowany przez stalinizm wobec narod\u00f3w ZSRR \u2013 i to jest oczywista odpowied\u017a.<\/p>\n (Przy opracowaniu artyku\u0142u wykorzystano dokumenty GDA SBU, CDAGO Ukrainy, prace S. Kokina, W. Filimonichina). O \u201epolskiej\u201d operacji NKWD pisali\u015bmy w artykule \u201eOperacja polska NKWD. Rozkaz operacyjny NKWD ZSRR nr 00485 wobec kijowskich Polak\u00f3w\u201d w numerze 20(579) z 2018 roku…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-9816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>
\n<\/em>Walerij Filimonichin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"