![\"Doc.](\"https:\/\/dk.com.ua\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/watrb-1-749.jpg\")
<\/a>Doc. W\u0142adys\u0142aw Struty\u0144ski, prezes organizacji spo\u0142ecznej \u201eObwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza\u201dw Czerniowcach (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski)<\/figcaption><\/figure>\n
– Jest Pan prezesem organizacji spo\u0142ecznej \u201eObwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza\u201d oraz profesorem Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowicza. Zacznijmy nasz\u0105 rozmow\u0119 od Pana prezesury w Towarzystwie Adama Mickiewicza\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n – Od pocz\u0105tku swojej dzia\u0142alno\u015bci organizacje polskie na Bukowinie kierowa\u0142y si\u0119 has\u0142em zamieszczonym w pierwszym numerze \u201eGazety Polskiej\u201d wydawanej w Czerniowcach od\u00a0 30 lipca roku 1883: \u201eMy Polacy chcemy by\u0107 w Pa\u0144stwie, w kt\u00f3rym \u017cyjemy \u2013 elementem jego porz\u0105dku, spokoju i spo\u0142ecznej zgody\u201d.<\/p>\n To by\u0142o i nadal jest has\u0142em przewodnim naszego Towarzystwa, kt\u00f3re powsta\u0142o w grudniu roku 1989. Funkcj\u0119 prezesa Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego organizacji spo\u0142ecznej \u201eObwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza\u201d pe\u0142ni\u0119 spo\u0142ecznie od 1998 roku. W roku 2007 odrodzili\u015bmy druk \u201eGazety Polskiej Bukowiny\u201d. Wydajemy 8 stronicowy kolorowy miesi\u0119cznik. Dzi\u015b, w warunkach rosyjsko-ukrai\u0144skiej wojny, w sali Domu Polskiego w Czerniowcach, od kilku miesi\u0119cy, robione s\u0105 siatki potrzebne \u017co\u0142nierzom walcz\u0105cym w obronie kraju.<\/p>\n – W Czerniowcach, opr\u00f3cz polskiego, istnieje jeszcze kilka innych dom\u00f3w narodowych. Jakie to domy?<\/em><\/strong><\/p>\n – Mamy\u00a0tu tak\u017ce inne domy narodowe: niemiecki, rumu\u0144ski, ukrai\u0144ski oraz \u017cydowski. Do czasu przy\u0142\u0105czenia Bukowiny do Austrii, w roku 1774, \u00a0zamieszkiwa\u0142o tu niewielu Polak\u00f3w. Dopiero po otrzymaniu od Wiednia statusu odr\u0119bnego Ksi\u0119stwa Bukowi\u0144skiego, w celu rozwoju tego kraju, w\u0142adze zacz\u0119\u0142y zach\u0119ca\u0107\u00a0 ludzi z innych region\u00f3w Cesarstwa Austriackiego, w tym i Polak\u00f3w, do osiedlania na stale w tym kraju. Przybywali wi\u0119c ch\u0142opi, rzemie\u015blnicy, przedstawiciele inteligencji, uchod\u017acy polityczni, przewa\u017cnie z Galicji, G\u00f3rale Czadeccy z pogranicza polsko-s\u0142owackiego. To oni w\u0142a\u015bnie stworzyli r\u00f3\u017cnorodzajowe o\u015brodki kulturalne spo\u0142eczno\u015bci polskiej w Czerniowcach i innych miejscowo\u015bciach Bukowiny.<\/p>\n Rozwija\u0142o si\u0119 szkolnictwo polskie. Polacy stworzyli sporo organizacji \u2013 m.in. \u201eBratni\u0105 Pomoc\u201d i \u201eCzytelni\u0119 Polsk\u0105\u201d. To w\u0142a\u015bnie z ich inicjatywy oraz \u201eGazety Polskiej\u201d rozpocz\u0119to zbi\u00f3rk\u0119 \u015brodk\u00f3w na otwarcie Domu Polskiego w Czerniowcach. Powsta\u0142 on przy ul. Pa\u0144skiej, w centrum Czerniowiec (teraz ul. Olgi Kobyla\u0144skiej 36) w roku 1902. Dom Polski dzia\u0142a\u0142 do roku 1944 i\u00a0 wznowi\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w roku 1993, po odzyskaniu przez Ukrain\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Obecnie mie\u015bci si\u0119 tu siedziba naszego Towarzystwa.<\/p>\n – Polska organizacja spo\u0142eczna – Obwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza \u0142\u0105czy w sobie 6 oddzia\u0142\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na terenie obwodu czerniowieckiego, w miejscowo\u015bciach, kt\u00f3re zamieszkuj\u0105 Polacy…<\/em><\/strong><\/p>\n – S\u0105 to miasta Czerniowce i Storo\u017cyniec oraz wsie \u2013 Panka, Dolne Piotrowce (Ny\u017cni Petriwci,), Stara Huta (Stara Krasnoszora) oraz Tereblecz. W Czerniowcach by\u0142o wcze\u015bniej, jeszcze przed rokiem 2022, ok. 2,5 tys. Polak\u00f3w. Dzi\u015b jest nas ok.\u00a0 2 tys. W ca\u0142ym obwodzie liczymy powy\u017cej 4,5 tys. Zosta\u0142o przewa\u017cnie starsze pokolenie, bo m\u0142odzi po wybuchu wojny, czyli po napa\u015bci rosji na Ukrain\u0119, wyjechali.<\/p>\n Nasze statutowe cele to: kultura i szkolnictwo. Odpowiednio do Statutu, dzia\u0142alno\u015b\u0107 Towarzystwa skierowana jest na odrodzenie i rozw\u00f3j szkolnictwa polskiego w miejscowo\u015bciach, gdzie\u00a0 mieszkaj\u0105 Polacy, a tak\u017ce poszerzenie i promocj\u0119 kultury polskiej w wielokulturowym \u015brodowisku Bukowiny. Czysto polskich szk\u00f3\u0142 u nas nie ma. J\u0119zyk polski nauczany jest m.in. w Polskim Centrum Kulturalno-O\u015bwiatowym przy Liceum Nr 10 w Czerniowcach oraz w Starej Hucie. Fakultatywnie w Pance oraz Dolnych Piotrowcach.<\/p>\n W Starej Hucie \u2013 w najwi\u0119kszym skupisku Polak\u00f3w licz\u0105cym ok. 70% wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 g\u0142\u00f3wnie G\u00f3rali Czadeckich. J\u0119zyk polski nauczany jest w tamtejszej szkole pa\u0144stwowej jako przedmiot sta\u0142y, bo maj\u0105 nauczyciela z Polski, kt\u00f3ry o\u017ceni\u0142 si\u0119 z miejscow\u0105 g\u00f3ralk\u0105. We wsi dzia\u0142a, przy wiejskim Towarzystwie Kultury Polskiej im. Jana Paw\u0142a II, dzieci\u0119cy zesp\u00f3\u0142 folklorystyczny G\u00f3rali Czadeckich \u201eDolinianka\u201d. Przy Polskiej Szkole Niedzielnej (teraz to Polskie Centrum Kulturalno-O\u015bwiatowe przy Liceum Nr 10 w Czerniowcach) powsta\u0142 dzieci\u0119cy zesp\u00f3\u0142 wokalno-choreograficzny \u201eKwiaty Bukowiny\u201d. Zesp\u00f3\u0142 folklorystyczny G\u00f3rali Czadeckich \u201eWianeczek\u201d dzia\u0142a w Dolnych Piotrowcach. Tworz\u0105 go doro\u015bli cz\u0142onkowie wiejskiego Towarzystwa. Przy Domu Polskim w Czerniowcach dzia\u0142a zesp\u00f3\u0142 folklorystyczny \u201eEcho Prutu\u201d. Poza tym dzia\u0142aj\u0105 2 inne mieszane zespo\u0142y folklorystyczne zrzeszaj\u0105ce grup\u0119 doros\u0142ych, m\u0142odzie\u017c i dzieci: \u201eDolina Siretu\u201d ze wsi Tereblecz oraz \u201eBukowi\u0144skie Kolory\u201d.<\/p>\n – Wasze zespo\u0142y, przed pandemi\u0105 i wojn\u0105, aktywnie wyst\u0119powa\u0142y w Ukrainie i poza jej granicami rozs\u0142awiaj\u0105c folklor Bukowiny\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n –\u00a0 \u2026 wyst\u0119powa\u0142y na wielu festiwalach mi\u0119dzynarodowych: w Polsce, Rumunii, Austrii, W\u0142oszech, Niemczech, na W\u0119grzech.\u00a0Bra\u0142y te\u017c aktywny udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach i przedsi\u0119wzi\u0119ciach zorganizowanych przez kierownictwo miasta Czerniowce i obwodu czerniowieckiego, w swoich plac\u00f3wkach kulturalnych i miejscach sta\u0142ego zamieszkania.<\/p>\n – Kto Wam dzi\u015b pomaga, kto Was wspiera?<\/em><\/strong><\/p>\n – Czerniowce znajduj\u0105 si\u0119 na terenie Konsulatu Generalnego RP w Winnicy, gdzie od listopada 2024 nowym Konsulem Generalnym jest Mateusz Natkowski. Aktywnie wsp\u00f3\u0142pracujemy z polskim konsulatem, kt\u00f3ry nas wspiera i pomaga nam. Pomoc otrzymujemy tak\u017ce od stowarzyszenia \u201eWsp\u00f3lnota Polska\u201d i Fundacji \u201eWolno\u015b\u0107 i Demokracja\u201d, kt\u00f3ra finansuje nasz\u0105 gazet\u0119. Wspiera nas r\u00f3wnie\u017c tak\u017ce nasza ukrai\u0144ska administracja obwodowa, w trudnych czasach wojennych, w kt\u00f3rych znajduje si\u0119 obecnie Ukraina. Jeste\u015bmy kategorycznie organizacj\u0105 apolityczn\u0105. Rosyjska agresja na Ukrain\u0119 zjednoczy\u0142a nie tylko Polak\u00f3w, ale wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w ukrai\u0144skiej Bukowiny. Pomagamy ukrai\u0144skiej armii\u00a0 dziel\u0105c si\u0119 z \u017co\u0142nierzami pomoc\u0105 otrzymywan\u0105 z Polski. W por\u00f3wnaniu z innymi regionami Ukrainy na Bukowinie jest spokojniej, ale alarmy s\u0105 codziennie\u00a0i to wielokrotnie w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n – Poza prac\u0105 spo\u0142eczn\u0105 w Towarzystwie pracuje Pan zawodowo na Czerniowieckim Uniwersytecie Narodowym im. Jurija Fedkowicza.<\/em><\/strong><\/p>\n – Nasz uniwersytet obchodzi w tym roku jubileusz swego 150-lecia. Za\u0142o\u017cony zosta\u0142 jeszcze przez Austriak\u00f3w na mocy dekretu cesarza Franciszka J\u00f3zefa I\u00a0w roku 1875\u2026. Uczelni\u0119 tworzy\u0142y wtedy trzy wydzia\u0142y: Wydzia\u0142 Teologii Prawos\u0142awnej, Wydzia\u0142 Prawa oraz Wydzia\u0142 Filozofii. Katedry j\u0119zykowe (ruska i rumu\u0144ska) znajdowa\u0142y si\u0119 w ramach Wydzia\u0142u Filozofii. G\u0142\u00f3wny kompleks uczelni mie\u015bci si\u0119 w\u00a0dawnej rezydencji prawos\u0142awnego metropolity Bukowiny oraz Da\u0142macji, wpisanej w roku 2011 na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Po w\u0142\u0105czeniu\u00a0Czerniowiec\u00a0do\u00a0Rumunii,\u00a0w roku 1918, nast\u0105pi\u0142a romanizacja uczelni, skasowano ukrai\u0144sk\u0105 katedr\u0119 i zwolniono profesor\u00f3w. Wydzia\u0142 Filozofii podzielono na wydzia\u0142y: Filozofii i Literatury oraz Przyrody.<\/p>\n – Jest Pan prodziekanem do spraw wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej Wydzia\u0142u Historii Nauk Politycznych i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n – \u2026 u nas nazywa si\u0119 to zast\u0119pca dziekana. Jestem docentem Katedry Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych i Komunikacji Spo\u0142ecznej. Stworzyli\u015bmy na naszym uniwersytecie Centrum Polski Wschodniej Studi\u00f3w im. Antoniego Kochanowskiego. Obok tego, na naszym wydziale wprowadzono wyk\u0142ady z j\u0119zyka polskiego i rumu\u0144skiego jako j\u0119zyk\u00f3w regionalnych \u2013 obok standardowych: angielskiego, francuskiego, niemieckiego i hiszpa\u0144skiego. W tym roku na I rok studi\u00f3w zdawali kandydaci z 19 obwod\u00f3w Ukrainy, najwi\u0119cej ze wschodu kraju, gdzie sytuacja jest nadal bardzo trudna, gdzie s\u0105 najwi\u0119ksze dzia\u0142ania wojenne.<\/p>\n – Pana zainteresowania i badania koncentruj\u0105 si\u0119 na sprawach europejskich\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n – \u2026 dok\u0142adnie na Europie Centralno-Wschodniej \u2013 konkretnie na Polsce. Pisa\u0142em kiedy\u015b sporo artyku\u0142\u00f3w o konflikcie spo\u0142eczno-politycznym 1980-1981 \u2013 Solidarno\u015bci oraz o historii Polak\u00f3w Bukowiny. Z wykszta\u0142cenia jestem historykiem, ale mam tak\u017ce dyplom prawnika. Wyk\u0142adam teraz studentom naszej Katedry Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych i Komunikacji Spo\u0142ecznej prawo mi\u0119dzynarodowe oraz tzw. kursy do wyboru z transformacji w pa\u0144stwach Europy Centralno-Wschodniej pomi\u0119dzy I a II wojn\u0105 \u015bwiatowa i transformacji po II wojnie do lat 2025. Urodzi\u0142em si\u0119 na Podolu, na Ukrainie. Rodzice przenie\u015bli si\u0119 z Podola i zamieszkali niedaleko Czerniowiec, w Storo\u017cy\u0144cu w 1954 roku. Moi rodzice to 100% Polacy.<\/p>\n – Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. Gratuluj\u0119 150 lat istnienia Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego.<\/em><\/strong><\/p>\n – \u2026 I moje podzi\u0119kowanie za przyjemn\u0105 rozmow\u0119…<\/p>\n Rozmawia\u0142 Leszek W\u0105tr\u00f3bski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" – Jest Pan prezesem organizacji spo\u0142ecznej \u201eObwodowe Towarzystwo Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza\u201d oraz profesorem Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowicza. Zacznijmy nasz\u0105 rozmow\u0119 od…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9832,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-9831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2025"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t<\/a><\/a><\/a>