{"id":9874,"date":"2025-12-09T19:45:49","date_gmt":"2025-12-09T17:45:49","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9874"},"modified":"2025-12-09T19:45:49","modified_gmt":"2025-12-09T17:45:49","slug":"historia-zofii-piramowicz-artystki-ktora-byla-zakochana-we-wschodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/historia-zofii-piramowicz-artystki-ktora-byla-zakochana-we-wschodzie\/","title":{"rendered":"Historia Zofii Piramowicz – artystki, kt\u00f3ra by\u0142a\u00a0 zakochana we Wschodzie"},"content":{"rendered":"
\"Pejza\u017c<\/a>
Pejza\u017c andaluzyjski z osio\u0142kami, lata 20. XX w.<\/figcaption><\/figure>\n

Kiedy w grudniu 1913 roku Zofia Piramowicz po raz pierwszy stan\u0119\u0142a na paryskim bruku, mia\u0142a ju\u017c za sob\u0105 lata nauki w Warszawie i Dre\u017anie, do\u015bwiadczenie kopiowania arcydzie\u0142 dawnych mistrz\u00f3w i pragnienie odnalezienia w\u0142asnego, niepowtarzalnego stylu. Pary\u017c da\u0142 jej pracowni\u0119 i kr\u0105g artystycznych przyjaci\u00f3\u0142, lecz w jej sercu zawsze \u017cy\u0142a Polska – niczym \u017ar\u00f3d\u0142o, z kt\u00f3rego czerpa\u0142a natchnienie. We Francji zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Olg\u0105 Bozna\u0144sk\u0105, dyskutowa\u0142a i marzy\u0142a w kr\u0119gu polskich artyst\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej wyrusza\u0142a w dalekie podr\u00f3\u017ce – od Nicei i Wenecji po Maroko i Tunis. Z tych wypraw przywozi\u0142a nie tylko obrazy, lecz tak\u017ce legendy Orientu (Wschodu), barwy targowisk, zapachy przypraw i opowie\u015bci o spotkaniach z lud\u017ami, kt\u00f3rzy znale\u017ali schronienie w jej tw\u00f3rczo\u015bci. P\u0142\u00f3tna wybitnej malarki to nie tylko malarstwo, lecz w\u0119drowny dziennik, w kt\u00f3rym splataj\u0105 si\u0119 europejska wra\u017cliwo\u015b\u0107 i orientalny koloryt.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wczesne lata i rodzina<\/strong><\/p>\n

Zofia Piramowicz przysz\u0142a na \u015bwiat 13 wrze\u015bnia 1880 roku w Radomiu w rodzinie o bogatych i wielokulturowych tradycjach. Ojciec, Witold Piramowicz, by\u0142 polskim adwokatem i rejentem ormia\u0144skiego pochodzenia, matka – Klementyna Malhomme \u2013 pochodzi\u0142a z francuskiej rodziny osiad\u0142ej w Polsce. Dom, w kt\u00f3rym dorasta\u0142a, \u0142\u0105czy\u0142 w sobie r\u00f3\u017cne j\u0119zyki, zwyczaje i historie, co p\u00f3\u017aniej znalaz\u0142o odbicie w jej sztuce. Ju\u017c jako dziecko Zofia by\u0142a wra\u017cliwa na kolory i obrazy, a \u015bwiat sztuki sta\u0142 si\u0119 dla niej naturalnym j\u0119zykiem opowiadania o \u017cyciu.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Edukacja<\/strong><\/p>\n

Od najm\u0142odszych lat Zofi\u0119 ci\u0105gn\u0119\u0142o do sztuki. \u017by\u0142a malarstwem, dlatego rodzice, widz\u0105c, czym \u201ep\u0142onie\u201d ich c\u00f3rka, nie zabrali jej tej drogi i pozwolili na nauk\u0119 malarstwa u Mi\u0142osza Kotarbi\u0144skiego \u2014 znanego polskiego malarza, ilustratora, krytyka literackiego, poety, \u015bpiewaka i kompozytora. Od 1904 roku (maj\u0105c 24 lata) ju\u017c doros\u0142a Zofia kontynuowa\u0142a nauk\u0119 w warszawskiej Szkole Sztuk Pi\u0119knych pod kierunkiem Karola Tichego – polskiego malarza, ilustratora i rzemie\u015blnika.<\/p>\n

\"Zofia<\/a>
Zofia Piramowicz<\/figcaption><\/figure>\n

W latach 1910\u20131912 studiowa\u0142a w Szkole Sztuki Dekoracyjnej w Dre\u017anie. Uwielbia\u0142a kopiowa\u0107 dzie\u0142a znanych mistrz\u00f3w. W\u0142a\u015bnie w tym okresie jej warsztat znacznie si\u0119 rozwin\u0105\u0142 – do dzi\u015b zachowa\u0142a si\u0119 jedna z jej kopii \u201eMadonny Syksty\u0144skiej\u201d Rafaela.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Historia mi\u0142o\u015bci i wyjazd do Francji<\/strong><\/p>\n

W 1913 roku Zofia Piramowicz razem ze swoj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 Sar\u0105 Lipsk\u0105 (utalentowan\u0105 malark\u0105, rze\u017abiark\u0105 i dekoratork\u0105) wyjecha\u0142y do Pary\u017ca. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na wspomnienia przyjaci\u00f3\u0142 Zofii, jako przyczyn\u0119 wyjazdu podaje zaw\u00f3d mi\u0142osny zadany przez poet\u0119 Kazimierza Przerw\u0119-Tetmajera. Nie wygl\u0105da to jednak na jedyny pow\u00f3d tej zmiany, gdy\u017c w 1914 roku artystka przyjecha\u0142a do Zakopanego, by wzi\u0105\u0107 \u015blub z pi\u0119tna\u015bcie lat starszym od niej Kazimierzem. Ostatecznie jednak do \u015blubu nie dosz\u0142o. Zar\u0119czyny z poet\u0105 rozpada\u0142y si\u0119 nie pierwszy raz, ale to na pewno by\u0142 ju\u017c ostatni. Pomimo burzliwych wydarze\u0144 w ich \u017cyciu, Zofia i Kazimierz pozostali przyjaci\u00f3\u0142mi a\u017c do jego choroby.<\/p>\n

Badacze zgadzaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c, \u017ce wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w jej przeprowadzce odegra\u0142o pragnienie pracy w artystycznej stolicy \u2014 Pary\u017cu. Nie zabrak\u0142o te\u017c zami\u0142owania do podr\u00f3\u017cy i przyg\u00f3d. W\u0142a\u015bnie po przeprowadzce Zofia nawi\u0105za\u0142a kontakt z W\u0142adys\u0142awem \u015alewi\u0144skim, kt\u00f3ry dawa\u0142 jej cenne rady zawodowe. Jednak nasza Pani nie zawsze ich s\u0142ucha\u0142a, chc\u0105c wypracowa\u0107 w\u0142asny styl.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u017bycie, praca i tw\u00f3rczo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Pary\u017c – miasto spotka\u0144 i natchnie\u0144. To w\u0142a\u015bnie tutaj Zofia Piramowicz zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Olg\u0105 Bozna\u0144sk\u0105. Wsp\u00f3lnie dyskutowa\u0142y, snu\u0142y plany i aktywnie uczestniczy\u0142y w \u017cyciu spo\u0142ecznym oraz kulturalnym polskich artyst\u00f3w.<\/p>\n

\"Kodak<\/a>
Kodak Vest Pocket<\/figcaption><\/figure>\n

Wszystkie artystyczne plany i marzenia przerwa\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Zofia w tym czasie wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142a: Francja (Nicea, Biarritz), W\u0142ochy (Wenecja), Hiszpania (Madryt, Toledo, Segowia, Andaluzja) oraz kraje Maghrebu: Algieria, Maroko i Tunis. Odwiedzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c Polsk\u0119.<\/p>\n

Serce artystki zakocha\u0142o si\u0119 w kulturze Wschodu. G\u0142\u0119boko poruszy\u0142y j\u0105 tamtejszy folklor i tradycje. Nawi\u0105za\u0142a przyja\u017anie z lokalnymi dzia\u0142aczami kultury i zacz\u0119\u0142a uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka arabskiego. Chc\u0105c zachowa\u0107 ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142 i ch\u0142on\u0105\u0107 histori\u0119 ziarnko po ziarnku, nosi\u0142a przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket z negatywami 6,5 \u00d7 4 cm, a p\u00f3\u017aniej dokumentowa\u0142a widziane obrazy p\u0119dzlem na p\u0142\u00f3tnie.<\/p>\n

Swoje prace prezentowa\u0142a na wystawach Salon des Ind\u00e9pendants, Salon de Tuileries i Salon d\u2019Automne. Jej obrazy mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 w galeriach Barbazanges, Montaigne i Olympia. Wiele dzie\u0142 Zofii trafi\u0142o tak\u017ce do sal wystawowych Towarzystwa \u201eORBIS\u201d w Pary\u017cu.<\/p>\n

Zofia Piramowicz odnalaz\u0142a w\u0142asny styl, czerpi\u0105c inspiracje z malowniczych pejza\u017cy i kwiat\u00f3w. W jej tw\u00f3rczo\u015bci pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sceny z codziennego \u017cycia czy zwykli przechodnie, co nadawa\u0142o obrazom swoistej reportersko\u015bci. Dzi\u0119ki temu wiele jej prac z okresu mi\u0119dzywojennego trafi\u0142o do kolekcjoner\u00f3w w USA. Cz\u0119\u015b\u0107 obraz\u00f3w Zofii zdobi\u0142a mieszkania paryskich s\u0142aw, m.in. Antoina Cierplikowskiego \u2014 znanego polskiego fryzjera.<\/p>\n

\""Portret<\/a>
„Portret kwiat\u00f3w VII”<\/figcaption><\/figure>\n

Po wojnie artystka wr\u00f3ci\u0142a do Pary\u017ca, gdzie kontynuowa\u0142a \u017cycie tw\u00f3rcze i dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturaln\u0105. Zofia Piramowicz zmar\u0142a 16 lutego 1958 roku w Clichy. Pochowano j\u0105 na cmentarzu P\u00e8re-Lachaise w Pary\u017cu, a p\u00f3\u017aniej symboliczny gr\u00f3b ustawiono na Starych Pow\u0105zkach w Warszawie.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Pami\u0119\u0107 i tw\u00f3rczo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

W 1972 roku Muzeum Etnograficzne w Krakowie zorganizowa\u0142o monograficzn\u0105 wystaw\u0119 Zofii Piramowicz. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono malarstwu artystki, a zw\u0142aszcza jednemu z jej ulubionych okres\u00f3w \u2014 p\u0142\u00f3tnom dokumentuj\u0105cym folklor kraj\u00f3w Maghrebu.<\/p>\n

Wybitna polska malarka kocha\u0142a kolekcjonowa\u0107 r\u00f3\u017cne przedmioty. Na tej wystawie odwiedzaj\u0105cy mogli zobaczy\u0107 jej kolekcj\u0119 stroj\u00f3w ludowych, bi\u017cuterii i drobnych przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku z tego regionu, zgromadzon\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie. Dzi\u015b kolekcja znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie jako dar rodziny artystki dla miasta.<\/p>\n

Ciekawostka: Ambasador Kr\u00f3lestwa Maroka w Warszawie obj\u0105\u0142 wystaw\u0119 patronatem. W ten spos\u00f3b wyrazi\u0142 szacunek i odda\u0142 ho\u0142d pami\u0119ci Zofii Piramowicz.<\/p>\n

Jedno z czo\u0142owych dzie\u0142 artystki, przedstawiaj\u0105ce plac D\u017cama al-Fina w latach 30., by\u0142o prezentowane w muzeum w Pont-Aven w latach 2022\u20132023 na wystawie Les Artistes Voyageuses 1880\u20131944.<\/p>\n

Dzi\u015b Francja i Polska \u0142\u0105cz\u0105 si\u0142y, aby jak najpe\u0142niej przeprowadzi\u0107 badania naukowe nad \u017cyciem i tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Zofii Piramowicz. Po ich zako\u0144czeniu mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 mo\u017cliwie najpe\u0142niejszego katalogu jej dzie\u0142.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

Oleksandra Branitska
\n<\/em><\/strong>(Studentka Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w grudniu 1913 roku Zofia Piramowicz po raz pierwszy stan\u0119\u0142a na paryskim bruku, mia\u0142a ju\u017c za sob\u0105 lata nauki w Warszawie i Dre\u017anie, do\u015bwiadczenie…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-9874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t