{"id":9880,"date":"2025-12-09T20:00:15","date_gmt":"2025-12-09T18:00:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9880"},"modified":"2025-12-17T16:13:25","modified_gmt":"2025-12-17T14:13:25","slug":"kijowski-slad-katynia-w-ukrainie-archeologia-zbrodni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kijowski-slad-katynia-w-ukrainie-archeologia-zbrodni\/","title":{"rendered":"Kijowski \u015blad Katynia w Ukrainie. Archeologia zbrodni."},"content":{"rendered":"
\"Prezydent<\/a>
Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko i zast\u0119pca szefa polsko-ukrai\u0144skiej ekspedycji archeologicznej Mieczys\u0142aw Gura podczas wykopalisk w lesie Bykownia. 2011 r. Zdj\u0119cie udost\u0119pni\u0142 J. Szapowa\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n

O krwawych \u015bladach Katynia pozostawionych na Ukrainie, w szczeg\u00f3lno\u015bci w Kijowie, szczeg\u00f3\u0142owo pisali\u015bmy w artykule po\u015bwi\u0119conym 80. rocznicy Zbrodni Katy\u0144skiej: \u201eUkrai\u0144ski czy kijowski \u015blad Katynia? Wracaj\u0105 do listy (3435)\u201d, I\u2013II strony, opublikowanym w numerach z 12 i 21 pa\u017adziernika 2020 r.<\/p>\n

Przypomnijmy jednak, \u017ce wiosn\u0105 1940 r. do Kijowa, ma\u0142ymi partiami, zacz\u0119to tajnie przywozi\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy i cywil\u00f3w, kt\u00f3rych nocami tymi samymi partiami (tzw. narady) rozstrzeliwano w kijowskim wi\u0119zieniu NKWD (\u0141ukjanowska), a by\u0107 mo\u017ce i w innych wi\u0119zieniach miasta. Ich cia\u0142a, podobnie jak cia\u0142a zabitych w latach 1936\u20131939 mieszka\u0144c\u00f3w obwodu kijowskiego, nocami chowano na tajnej specjalnej dzia\u0142ce NKWD w lesie Bykownia\u0144skim.<\/p>\n

\"Przedmioty<\/a>
Przedmioty znalezione w polskich poch\u00f3wkach podczas tajnej ekshumacji przeprowadzonej w Bykowni w 1971 r. – fotokolaz. Wyra\u017anie widoczne polskie monety o nominale 50 groszy przedwojennego bicia, guziki od r\u00f3\u017cnych mundur\u00f3w wojskowych. (\u0179r\u00f3d\u0142o: z ksi\u0105\u017cki \u201eChark\u00f3w\u2013Katy\u0144\u2013Twer\u2013Bykownia\u201d, red. A. Kola, J. Sziling. Toru\u0144, 2011).<\/figcaption><\/figure>\n

Tak wi\u0119c Kij\u00f3w znowu sta\u0142 si\u0119 aren\u0105 krwawej terrorystycznej operacji WKP(b)\u2013NKWD, tym razem przeciw obywatelom Pa\u0144stwa Polskiego – zbrodni katy\u0144skiej. Po pope\u0142nieniu tego czynu oprawcy z NKWD zmniejszyli aktywno\u015b\u0107 rozstrzeliwa\u0144 w Bykowni, jednak zn\u00f3w gwa\u0142townie wzros\u0142a ona na pocz\u0105tku wojny niemiecko-radzieckiej latem 1941 r. Po demaskacji specjalnej dzia\u0142ki NKWD Ukrai\u0144skiej SRR przez Niemc\u00f3w w okolicach 20 wrze\u015bnia 1941 r. – tego ogromnego cmentarzyska ofiar stalinizmu – na terenie samej specjalnej dzia\u0142ki ju\u017c nikogo wi\u0119cej nie chowano. W czasie wojny, a nawet po niej, egzekucje i tajne poch\u00f3wki ofiar stalinizmu przeprowadzano na innych obszarach lasu Bykownia\u0144skiego.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu ostatnia strona Ukrai\u0144skiego (kijowskiego) katy\u0144skiego listu rozstrzelanych. (\u0179r\u00f3d\u0142o: GDA SBU).<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwsze wzmianki o znalezionych przez szabrownik\u00f3w polskich rzeczach na miejscu masowych poch\u00f3wk\u00f3w w lesie Bykownia pojawi\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku lat 60. W\u00f3wczas na lokalnych targowiskach wok\u00f3\u0142 Bykowni nagle pojawi\u0142o si\u0119 wiele polskich przedmiot\u00f3w. Ukrai\u0144skim intelektualistom z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych – re\u017cyserowi Lesiowi Taniukowi, malarce Alli Gorskiej i poecie Wasylowi Symonenko – kto\u015b z mieszka\u0144c\u00f3w doni\u00f3s\u0142 o masowych poch\u00f3wkach w lesie Bykownia\u0144skim. Przyjechali do lasu i zobaczyli na w\u0142asne oczy mogi\u0142y rozkopane przez szabrownik\u00f3w i KGB. Po tym, co zobaczyli, zacz\u0119li pisa\u0107 apele do w\u0142adz, na kt\u00f3re te pocz\u0105tkowo nie reagowa\u0142y. W ko\u0144cu jednak zareagowa\u0142y, w stalinizuj\u0105cych metodach, co kosztowa\u0142o \u017cycie A. Gorskiej i W. Symonenki. Wiosn\u0105 1971 r., pod naciskiem skarg mieszka\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bci dotycz\u0105cych rozkopanych przez szabrownik\u00f3w i funkcjonariuszy KGB poch\u00f3wk\u00f3w oraz rozsypanych wok\u00f3\u0142 nich ludzkich ko\u015bci, w\u0142adze w po\u015bpiechu zorganizowa\u0142y rz\u0105dow\u0105 komisj\u0119. Podczas tajnej ekshumacji przeprowadzonej przez KGB Ukrai\u0144skiej SRR pod os\u0142on\u0105 tzw. rz\u0105dowej komisji w grobach znajdowano tak\u017ce przedmioty polskie. Kijowski dziennikarz W. Bi\u0142kiej, uczestnicz\u0105cy w wykopaliskach komisji w kwietniu 1971 r., jako \u017co\u0142nierz wojsk wewn\u0119trznych wspomina\u0142: \u201ena polsk\u0105 jam\u0119 natkn\u0119li\u015bmy si\u0119 przypadkowo <\u2026> wydobyte przedmioty g\u0142\u00f3wnie by\u0142y polskim zaopatrzeniem wojskowym <\u2026> te liczne guziki z polskim or\u0142em, wysokie oficerskie buty, oficerski frak, resztki konfederatek, oficerska peleryna <\u2026> monety, os\u0142ony z\u0119b\u00f3w, porcelanowe fili\u017canki z polskimi znakami\u201d.<\/p>\n

\"Polskie<\/a>
Polskie wojskowe buty znalezione w lesie Bykownia podczas bada\u0144 archeologiczno-ekshumacyjnych w 2001 r. Fotokolaz R. Kazmerczaka. Z ksi\u0105\u017cki: \u201eArcheologia totalitaryzmu. \u015alady represji 1939\u20131956\u201d. \u0141\u00f3d\u017a, 2015.<\/figcaption><\/figure>\n

W 1990 r., kiedy w\u0142adze radzieckie ponownie pr\u00f3bowa\u0142y zatai\u0107 polskie przedmioty znalezione podczas \u015bledztwa wszcz\u0119tego przez Prokuratur\u0119 Ukrai\u0144skiej SRR 5 grudnia 1988 r. w sprawie karnej nr 50-0092 \u201eO masowych poch\u00f3wkach obywateli w 19. kwartale le\u015bnictwa Bykownia w pobli\u017cu osady Bykownia w mie\u015bcie Kij\u00f3w\u201d, ukrai\u0144ski obro\u0144ca praw cz\u0142owieka i wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy kijowskiego \u201eMemoria\u0142u\u201d Myko\u0142a Lysenko wiosn\u0105 1990 r. zawi\u00f3z\u0142 niekt\u00f3re znalezione polskie przedmioty do Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej, inne przekaza\u0142 redakcji gazety \u201e\u017bycie Warszawy\u201d. 20 marca 1990 r. gazeta opublikowa\u0142a obszerny artyku\u0142 \u201ePrawda o Bykowni\u201d (nr 14 (68) o znalezionych szcz\u0105tkach polskich obywateli w lesie Bykownia\u0144skim.<\/p>\n

Tak w Polsce dowiedziano si\u0119 o krwawym \u015bladzie zbrodni katy\u0144skiej na Ukrainie. Kontynuacj\u0105 ujawnienia prawdy o tajnych poch\u00f3wkach w pobli\u017cu osady Bykownia by\u0142o przekazanie w 1994 r. przez genera\u0142a S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Ukrainy Andrija Chomyczowi stronie polskiej listy rozstrzelanych o liczbie 3 435 Polak\u00f3w, znalezionej w kijowskich archiwach by\u0142ych radzieckich s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/p>\n

\"Katolicki<\/a>
Katolicki medalik z wizerunkiem Matki Bo\u017cej i figurka \u015bw. Antoniego. Jeden z licznych polskich przedmiot\u00f3w wydobytych podczas ekshumacji w lesie Bykownia w 2006 r. Instytut Ekspertyz S\u0105dowych Rzeczypospolitej Polskiej, 2006. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Materia\u0142y sprawy nr 3109. Materia\u0142y weryfikacji). Wojskowa Prokuratura Regionalna Ukrainy.<\/figcaption><\/figure>\n

W 1995 r. lista ta wesz\u0142a do nowo\u017cytnej historii pod nazw\u0105 \u201eUkrai\u0144ski katy\u0144ski \u015blad\u201d w ksi\u0105\u017cce Suzanny Hajowniczek opublikowanej w Warszawie. W jej ksi\u0105\u017cce lista zosta\u0142a opublikowana wraz ze znalezionymi w polskich archiwach kr\u00f3tkimi biogramami ofiar. P\u00f3\u017aniej do listy do\u0142\u0105czono tak\u017ce list\u0119 znalezion\u0105 w Charkowie na 3 800 os\u00f3b. Od tamtej pory \u201eUkrai\u0144ski katy\u0144ski \u015blad\u201d (lista) zacz\u0119to nazywa\u0107 \u201ekijowsk\u0105 list\u0105 katy\u0144sk\u0105\u201d oraz \u201echarkowsk\u0105 list\u0105 katy\u0144sk\u0105\u201d. W 2001 r. na podstawie porozumienia mi\u0119dzy Rad\u0105 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa RP a Pa\u0144stwow\u0105 mi\u0119dzyresortow\u0105 komisj\u0105 ds. upami\u0119tniania ofiar wojny i represji politycznych przy Radzie Ministr\u00f3w Ukrainy utworzono polsko-ukrai\u0144sk\u0105 ekspedycj\u0119 archeologiczn\u0105, kt\u00f3ra w latach 2001, 2006, 2007, 2011 i 2012 przeprowadzi\u0142a na miejscu masowych poch\u00f3wk\u00f3w w 19. kwartale lasu Bykownia prace poszukiwawczo-ekshumacyjne. W wyniku prac ekspedycji w wymienionych latach odnaleziono 217 poch\u00f3wk\u00f3w, z kt\u00f3rych 70 okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 polskimi. W polskich poch\u00f3wkach na podstawie przeprowadzonych ekspertyz znaleziono szcz\u0105tki 1 992 polskich obywateli. Ponadto wydobyto 5 463 polskich przedmiot\u00f3w, z kt\u00f3rych do bada\u0144 wybrano 3 970 przedmiot\u00f3w, kt\u00f3rych stan zachowania pozwala\u0142 na ekspertyzy. Nie odnaleziono szcz\u0105tk\u00f3w oko\u0142o 1 500 os\u00f3b. To dlaczego w\u0142a\u015bciwie t\u0119 list\u0119 ma nazywa\u0107 si\u0119 Kijowsk\u0105 Katynsk\u0105? Nie tylko dlatego, \u017ce list\u0119 na 3 435 os\u00f3b znaleziono w Kijowie. Na podstawie wynik\u00f3w ekshumacji w latach 2001\u20132012 zidentyfikowano 9 polskich obywateli z tej listy, wobec czego mamy wszelkie podstawy, by nazywa\u0107 j\u0105 kijowsk\u0105 list\u0105. Ponadto podczas bada\u0144 ustalono, \u017ce niemal wszystkie odnalezione mogi\u0142y zbiorowe nosi\u0142y \u015blady naruszenia integralno\u015bci. Oznacza\u0142o to, \u017ce wcze\u015bniejsze rz\u0105dowe komisje radzieckie, u\u017cywaj\u0105c ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu do kopania w po\u0142\u0105czeniu z KGB, po prostu niszczy\u0142y materialne dowody stalinizmu. Do tego nale\u017cy doda\u0107 \u201eprac\u0119\u201d szabrownik\u00f3w, kt\u00f3rzy przez lata wydobywali z masowych poch\u00f3wk\u00f3w koronki i z\u0142ote ozdoby, przedmioty osobiste ofiar itd.<\/p>\n

\"Czarny<\/a>
Czarny ebonitowy grzebie\u0144 austriackiej firmy \u201eMatador Garantie\u201d (awers i rewers) znaleziony w 2007 r. w jednym z polskich poch\u00f3wk\u00f3w w lesie Bykownia z wybitymi nazwiskami Polak\u00f3w rozstrzelanych przez NKWD. Fot. D. Seminski. (\u0179r\u00f3d\u0142o: \u201eArcheologia totalitaryzmu. \u015alady represji 1939\u20131956\u201d. \u0141\u00f3d\u017a, 2015).<\/figcaption><\/figure>\n

Pami\u0119ci Mieczys\u0142awa Gury (01.01.1948\u201315.01.2025). Mieczys\u0142aw Gura by\u0142 zast\u0119pc\u0105 kierownika polsko-ukrai\u0144skiej ekspedycji archeologicznej w Bykowni (2001\u20132012). Gura opowiada\u0142: \u201ePorucznik J\u00f3zef Kornat to m\u00f3j krewny. Urodzi\u0142 si\u0119 w Tumie pod \u0141\u0119czyc\u0105 w mojej rodzinnej miejscowo\u015bci. Bra\u0142 udzia\u0142 w obronie Lwowa we wrze\u015bniu 1939 r. Zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli przez czerwonoarmist\u00f3w 22 wrze\u015bnia 1939 r. Z Lwowa przewieziono go do Kijowa. Po decyzji J. Stalina z 5.03.1940 r. o rozstrzelaniu polskich oficer\u00f3w trafi\u0142 do jednej z jam \u015bmierci w Bykowni. Marz\u0119, by znale\u017a\u0107 jego nie\u015bmiertelnik\u201d. Z ksi\u0105\u017cki Doroty Pawlak \u201eBykownia. Czwarty cmentarz katy\u0144ski\u201d. Warszawa, 2024. Uwaga: \u201enie\u015bmiertelnik\u201d \u2013 podczas wojny identyfikacyjna plakietka wojskowa, w tym Wojska Polskiego.<\/p>\n

\"Polskie<\/a>
Polskie przedmioty znalezione podczas ekshumacji w lesie Bykownia w 2011 r. (\u0179r\u00f3d\u0142o: \u201eKij\u00f3w\u2013Bykownia. Ksi\u0119ga cmentarna\u201d. Warszawa, 2015).<\/figcaption><\/figure>\n

Mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie pozna\u0107 i zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119 z panem Mieczys\u0142awem podczas pracy w ekspedycji w Bykowni w sezonach 2011\u20132012. By\u0142 wysoce profesjonalnym archeologiem, badaczem zbrodni stalinizmu w Polsce i na Ukrainie, odznaczonym wysokimi polskimi odznaczeniami pa\u0144stwowymi.<\/p>\n

\"J\u00f3zef<\/a>
J\u00f3zef Kornat w szkole podchor\u0105\u017cych podoficer\u00f3w w Bydgoszczy, 12 sierpnia 1935 r. Zdj\u0119cie z rodzinnego albumu. Jego nazwisko figuruje na kijowskiej li\u015bcie katy\u0144skiej pod numerem 1449.<\/figcaption><\/figure>\n

W czasach PRL Gura aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 niezale\u017cnego zwi\u0105zku zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, by\u0142 \u0142\u0105cznikiem, zajmowa\u0142 si\u0119 nielegalnym rozpowszechnianiem jej materia\u0142\u00f3w za marszrutem Warszawa-\u0142\u00f3d\u017a. \u00a0Po ekspedycji cz\u0119sto spotykali\u015bmy si\u0119 w Kijowie i na forach naukowych po\u015bwi\u0119conych tematyce katy\u0144skiej. Zawsze znajdowa\u0142 czas na rozmow\u0119, ch\u0119tnie konsultowa\u0142, pomaga\u0142 materia\u0142ami i tematycznymi ksi\u0105\u017ckami. B\u0119d\u0105c w Kijowie, obowi\u0105zkowo odwiedza\u0142 Polski Cmentarz Wojskowy w lesie Bykownia\u0144skim. Tam, gdzie\u015b w lesie, jest jeszcze niezidentyfikowane pochowanie porucznika Kornata i on wierzy\u0142, \u017ce kiedy\u015b odnajdzie lub odnajdzie si\u0119 nie\u015bmiertelnik J\u00f3zefa. Mieczys\u0142aw Gura by\u0142 prawdziwym towarzyszem, niezwykle skromnym, inteligentnym, bardzo \u017cyczliwym, a przy tym prawdziwym, niepozornym przyjacielem Ukrainy.<\/p>\n

\"Wi\u0119zienie<\/a>
Wi\u0119zienie \u0141ukjanowskie w Kijowie. To tutaj w kwietniu\u2013maju 1940 r. w specjalnym pawilonie (wi\u0119zienny zamek) funkcjonariusze komendantury NKWD rozstrzeliwali polskich oficer\u00f3w i obywateli. Specjalny pawilon nie zachowa\u0142 si\u0119, rozebrano go na pocz\u0105tku lat 60. XX w. (\u0179r\u00f3d\u0142o: pastvu.com).<\/figcaption><\/figure>\n

(<\/em>Wykorzystane dokumenty i prace: GDA SBU, WCRPU, M. Lysenko, S. Hajowniczek, A. Kola, J. Sziling, W. Filimonichin, D. Seminski, M. Gura, D. Pawlak, J. Szapowa\u0142<\/em>)<\/em>.<\/em><\/p>\n

Waler<\/strong>ij F<\/strong>ilimonichin<\/strong>r\u00f3d\u0142o: pastvu.com).<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O krwawych \u015bladach Katynia pozostawionych na Ukrainie, w szczeg\u00f3lno\u015bci w Kijowie, szczeg\u00f3\u0142owo pisali\u015bmy w artykule po\u015bwi\u0119conym 80. rocznicy Zbrodni Katy\u0144skiej: \u201eUkrai\u0144ski czy kijowski \u015blad Katynia?…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9881,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-9880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t